Europejski Nakaz Aresztowania wydany przez Włochy
Osoba zatrzymana w Polsce na podstawie włoskiego nakazu europejskiego ma przed sobą postępowanie o bardzo krótkich terminach: przy zgodzie na przekazanie rozstrzygnięcie zapada szybko, bez zgody termin jest dłuższy i może zostać przedłużony postanowieniem z uzasadnieniem. Decyzja o zgodzie zapada więc w ciągu kilku dni od zatrzymania.
Najszybszą drogą nie jest jednak spór o przesłanki odmowy przed polskim sądem, lecz podważenie samego postanowienia włoskiego sądu, na którym nakaz się opiera. Nakaz nie istnieje bowiem samodzielnie: jeżeli środek zapobiegawczy albo wyrok stanowiący jego podstawę upadnie, postępowanie o przekazanie kończy się bez badania przesłanek odmowy.
Avv. Massimo Romano — Ordine degli Avvocati di Napoli n. 14553, patrocinante in Cassazione dal 23/10/2015 — Roma, Via Avicenna 97, 00146 · Milano, Via Giuseppe Pecchio 3, 20129 · Napoli, Corso Umberto I 237, 80138 — +39 335 669 3954
W skrócie
- Postępowanie o przekazanie toczy się w terminach wyznaczonych ustawowo, a zgoda zainteresowanego skraca je wyraźnie wobec drogi spornej.
- Zgoda na przekazanie i zrzeczenie się zasady specjalności są odrębnymi oświadczeniami, często podpisywanymi razem przez nieuwagę, choć ich skutki są różne.
- Obronę prowadzi się na froncie krajowym i na froncie włoskim równolegle, bo upadek postanowienia źródłowego kończy sprawę szybciej niż spór o odmowę.
- Wniosek o wgląd w akta i wniosek o uchylenie środka zapobiegawczego składa się we Włoszech od razu, a nie po zakończeniu postępowania w kraju.
- Obywatel polski albo osoba mająca w Polsce ośrodek życiowy może żądać, by kara została wykonana w kraju zamieszkania.
- Okres pozbawienia wolności odbyty w toku procedury zalicza się na poczet kary, lecz rachunek warto sprawdzić samodzielnie, bo błędy w nim się zdarzają.
- Przy nakazie opartym na wyroku wydanym pod nieobecność bada się, czy skazany wiedział o procesie, i można żądać gwarancji ponownego rozpoznania sprawy.
- Wpisy w systemach poszukiwań bywają nieznane samemu zainteresowanemu, a ujawniają się dopiero przy kontroli granicznej albo przy wniosku o dokument.
Dwa fronty, jeden szybszy
| Front | Kto działa | Cel |
|---|---|---|
| Postępowanie o przekazanie w Polsce | obrońca w kraju | terminy, przesłanki odmowy, gwarancja powrotu |
| Postępowanie źródłowe we Włoszech | obrońca włoski | uchylenie środka zapobiegawczego, wgląd w akta |
Drugi wiersz bywa pomijany, a jest szybszy. Europejski nakaz nie istnieje sam z siebie: opiera się na włoskim postanowieniu o zastosowaniu środka zapobiegawczego albo na prawomocnym wyroku. Jeżeli postanowienie upadnie, nakaz traci podstawę i postępowanie o przekazanie kończy się bez rozstrzygania o przesłankach odmowy.
Wniosek o wgląd w akta i wniosek o uchylenie środka składa się we Włoszech pierwszego dnia — równolegle z pracą obrońcy w Polsce, a nie po niej.
Zgodzić się czy nie
To pierwsza realna decyzja i zapada w ciągu kilku dni. Reguła jest prosta: jeżeli nie ma nośnych przesłanek odmowy, zgoda zwykle się opłaca, bo skraca pobyt w areszcie, który i tak zostanie zaliczony na poczet kary. Jeżeli takie przesłanki są, zgoda je wyczerpuje.
Czego zatem szukać, zanim się zdecyduje:
- Wyrok zaoczny — czy skazany był prawidłowo zawiadomiony i czy rzeczywiście wiedział o procesie.
- Przedawnienie według prawa państwa wykonania, jeżeli wchodzi w grę.
- Zakaz podwójnego karania, ze znanym warunkiem wykonania kary.
- Proporcjonalność przy czynach drobnych.
- Warunki pozbawienia wolności w konkretnym zakładzie, gdzie ma trafić.
- Więzi w Polsce, które uzasadniają żądanie odbycia kary w kraju.
Dwa oświadczenia, nie jedno
Bardzo często podpisuje się je razem, bo nikt nie tłumaczy różnicy. Zgoda na przekazanie dotyczy samego wydania. Zasada specjalności oznacza natomiast, że po przekazaniu można ścigać wyłącznie za czyny wskazane w nakazie.
Kto się jej zrzeka, może zostać we Włoszech pociągnięty do odpowiedzialności również za inne czyny, bez potrzeby prowadzenia nowego postępowania. Bywa, że to rozwiązanie sensowne — na przykład gdy i tak dąży się do połączenia spraw — ale musi to być odrębna, świadoma decyzja.
Zasada praktyczna: na przekazanie można się zgodzić, nie zrzekając się specjalności.
Odbycie kary w Polsce
Obywatel polski oraz osoba mająca w Polsce centrum życiowe może żądać, aby ewentualną karę pozbawienia wolności odbyć w kraju. To nie jest przesłanka odmowy, lecz warunek przekazania.
Żądanie trzeba zgłosić i uzasadnić dokumentami: zameldowanie, zatrudnienie, rodzina, długość pobytu. Kto go nie zgłosi, nie otrzyma go z urzędu — a później przeprowadzenie tego jest znacznie trudniejsze.
W praktyce ma to większe znaczenie niż spór o przesłanki odmowy: rozstrzyga o tym, gdzie zostanie spędzony czas po wyroku, według jakich reguł wykonywania kary i w jakiej odległości od rodziny.
Obrona w takiej sprawie toczy się jednocześnie w dwóch państwach; zestawienie pokazuje, kto działa na którym froncie i po co.
| Front | Kto działa | Cel działania |
|---|---|---|
| Postępowanie o przekazanie w Polsce | Obrońca w kraju zatrzymania | Terminy, przesłanki odmowy, gwarancja powrotu po karze |
| Postępowanie źródłowe we Włoszech | Obrońca włoski | Uchylenie środka zapobiegawczego i wgląd w akta |
| Wykonanie kary w kraju | Obrońca wraz z rodziną | Dokumenty o ośrodku życiowym i więziach |
| Weryfikacja wpisów w systemach | Obrońca na wniosek zainteresowanego | Ustalenie, czy poszukiwanie nadal obowiązuje |
| Przygotowanie na przyjazd do Włoch | Obrońca włoski | Wnioski procesowe gotowe na dzień przekazania |
Przygotowanie na to, co po przekazaniu
Przekazanie powinno nastąpić w krótkim terminie od decyzji. We Włoszech zatrzymany trafia przed sędziego i wtedy zaczyna się właściwe postępowanie albo wykonanie kary.
Tu leży błąd, który kosztuje najwięcej: obrona we Włoszech musi być przygotowana przed przekazaniem. Kto zaczyna szukać obrońcy po przyjeździe, traci tygodnie, w których rozstrzyga się o areszcie i o wyborze trybu. Dokumenty — zameldowanie, praca, rodzina, zdrowie — powinny czekać przetłumaczone w chwili transportu.
Uwaga na wpisy, o których nikt nie wie
Nakaz działa w systemie informacyjnym Schengen i ujawnia się przy każdej kontroli granicznej, przy locie, przy legitymowaniu. Wiele osób dowiaduje się o włoskim postępowaniu dopiero na lotnisku, po latach.
Jeżeli istnieje podejrzenie, że we Włoszech toczyło się kiedyś postępowanie — mandat, kolizja, sprawa sprzed lat, wyjazd w pośpiechu — lepiej to sprawdzić z Polski, spokojnie, niż dowiedzieć się przy odprawie.
Na czym to się opiera
| Zagadnienie | Podstawa |
|---|---|
| Nakaz europejski | decyzja ramowa 2002/584/WSiSW |
| Terminy 10 i 60 dni, przedłużenie o 30 | art. 17 tej decyzji |
| Termin 10 dni na faktyczne przekazanie | art. 23 |
| Zasada specjalności | art. 27 |
| Wdrożenie włoskie | ustawa nr 69 z 2005 r. |
| Wykonanie kary w państwie pobytu | art. 4 pkt 6 decyzji ramowej |
| Warunki pozbawienia wolności | wyroki Trybunału z 2016 i 2018 r. |
Trzeci wiersz bywa pomijany, a działa najprościej: po rozstrzygnięciu o przekazaniu biegnie odrębny, dziesięciodniowy termin na jego wykonanie. Jego przekroczenie bez uzasadnionej przyczyny prowadzi do zwolnienia — i jest to jedna z niewielu rzeczy w tym postępowaniu, którą sprawdza się kalendarzem, a nie argumentacją.
Najczęstsze pytania
Ile trwa postępowanie o przekazanie?
Przy zgodzie na przekazanie rozstrzygnięcie powinno zapaść w około dziesięć dni, bez zgody w sześćdziesiąt, z możliwością jednorazowego przedłużenia o kolejne trzydzieści. Do tego dochodzi dziesięć dni na faktyczne przekazanie po rozstrzygnięciu — termin, którego przekroczenie bez uzasadnionej przyczyny prowadzi do zwolnienia, a nikt nie sprawdza go z urzędu.
Co jest najszybszą drogą?
Podważenie włoskiego tytułu, na którym nakaz się opiera — postanowienia o środku albo wyroku. Jeżeli tytuł upadnie, nakaz traci podstawę i postępowanie o wydanie kończy się bez badania przesłanek odmowy, warunków w zakładach i czegokolwiek innego. Dlatego wniosek o wgląd w akta i o uchylenie składa się pierwszego dnia, równolegle do obrony w państwie zatrzymania.
Czy zgodzić się na przekazanie?
Jeżeli nie ma nośnych przesłanek odmowy, zwykle tak: skraca to okres pozbawienia wolności, który i tak zostanie zaliczony na poczet kary. Jeżeli przesłanki są — przedawnienie, zakaz podwójnego karania, możliwość wykonania kary na miejscu — zgoda je wyczerpuje bezpowrotnie. Decyzję podejmuje się po sprawdzeniu akt, nie na pierwszym posiedzeniu.
Czym jest zasada specjalności?
Tym, że po przekazaniu można ścigać wyłącznie za czyny wskazane w nakazie. Ochrona ta działa również po przybyciu do Włoch: jeżeli pojawia się zarzut dotyczący innego czynu, pierwszą czynnością obrony jest sprawdzenie, na jakiej podstawie go postawiono. Zrzeczenie się specjalności jest odrębnym oświadczeniem i odrębną, praktycznie nieodwracalną decyzją.
Czy muszę się jej zrzec razem ze zgodą?
Nie. Na przekazanie można się zgodzić, nie zrzekając się zasady specjalności — są to dwa różne oświadczenia, choć bywają przedstawiane do podpisu razem, w jednym dokumencie i w pośpiechu. Warto o to zapytać wprost przed podpisaniem czegokolwiek, bo jest to jedna z niewielu decyzji tego postępowania, której nie da się później odwrócić.
Czy mogę odbyć karę w Polsce?
Jako obywatel albo osoba mająca w Polsce ośrodek życiowy może Pan tego żądać. Nie następuje to jednak z urzędu: warunek trzeba zgłosić i udokumentować zameldowaniem, zatrudnieniem, sytuacją rodzinną i rozliczeniami. Im dłuższy udokumentowany okres, tym mocniejszy argument — kilka miesięcy pracy sezonowej wystarcza rzadko, kilka lat niemal zawsze.
Kiedy szukać obrońcy we Włoszech?
Przed przekazaniem, nie po nim. Po przybyciu do Włoch następuje przesłuchanie i rozstrzyga się o środku zapobiegawczym, a obrońca ustanawiany dopiero wtedy zaczyna od zbierania dokumentów. Osoba, która przyjeżdża z gotowym materiałem o zameldowaniu, zatrudnieniu i miejscu pobytu, może wyjść na środek łagodniejszy w ciągu dni zamiast miesięcy.
Zgoda na przekazanie i spór przed sądem prowadzą do różnych następstw, które warto rozważyć przed przesłuchaniem.
| Element | Zgoda na przekazanie | Brak zgody |
|---|---|---|
| Czas trwania postępowania | Krótszy, rozstrzygnięcie zapada szybko | Dłuższy, z możliwością przedłużenia |
| Pobyt w areszcie w kraju | Skrócony do niezbędnego okresu | Wydłużony na czas sporu |
| Badanie przesłanek odmowy | Pomijane w zasadniczej części | Prowadzone przez sąd |
| Sens wyboru | Gdy nie ma nośnych przesłanek odmowy | Gdy przesłanka odmowy jest realna |
| Wpływ na front włoski | Żaden, praca u źródła trwa dalej | Żaden, praca u źródła trwa dalej |
Jak zatrzymanie na podstawie włoskiego nakazu zmienia życie w Polsce
Zatrzymanie na podstawie włoskiego nakazu zwykle zaczyna się od rutynowej sytuacji: kontroli drogowej, sprawdzenia dokumentów na lotnisku albo wizyty funkcjonariuszy pod adresem zameldowania. Człowiek, który od dawna żyje w Polsce, pracuje, wychowuje dzieci i płaci rachunki, nagle dowiaduje się, że w europejskich systemach figuruje jako osoba poszukiwana przez organy innego państwa. Często nie ma pojęcia, o jakie postępowanie chodzi, bo włoski wyrok lub zarzut zapadły dawno i nigdy nie dotarły do niego żadne wezwania.
Najbliższe dni po zatrzymaniu są chaotyczne. Praca zostaje bez pracownika, rodzina nie wie, gdzie jest bliski, a rachunki i zobowiązania nie czekają. Jeśli sąd zastosuje środek zapobiegawczy, zainteresowany może przebywać w areszcie albo pod nadzorem w domu, a to oznacza utratę dochodu i konieczność prośby o pomoc do rodziny. Dzieci pytają, co się dzieje, a pracodawca oczekuje wyjaśnień, których nie da się w pełni udzielić.
Długofalowo nakaz wpływa na zaufanie otoczenia, na możliwość wyjazdów zagranicznych i na plany zawodowe. Nawet gdy sprawa zakończy się powrotem do normalnego życia, ślad w dokumentach i w pamięci znajomych pozostaje. Dlatego warto od początku traktować sprawę jak poważne postępowanie, które wymaga planu, a nie jak nieporozumienie, które samo się wyjaśni. Zapisz, kto w rodzinie przejmie obowiązki, kto będzie kontaktował się z obrońcą i gdzie leżą ważne dokumenty. Im lepiej rodzina jest zorganizowana, tym mniej energii traci na chaos, a więcej może poświęcić na samą obronę.
Kto trafia na tę stronę po wiadomości o włoskim poszukiwaniu
Najpierw osoba, która właśnie została zatrzymana w Polsce i siedzi w pomieszczeniu dla zatrzymanych z pytaniem w głowie: dlaczego Włochy chcą mojego przekazania. Zwykle pamięta jakiś epizod z pobytu we Włoszech, na przykład kontrolę, bójkę, wypadek, spór w pracy albo sprawę, o której sądziła, że dawno ucichła. Czasem nie pamięta nic, bo nigdy nie dowiedziała się o żadnym postępowaniu.
Inny czytelnik to rodzina takiej osoby. Dzwoni telefon od obcego człowieka albo od policji, a w internecie pojawiają się sprzeczne informacje. Bliscy chcą wiedzieć, czy zatrzymany trafi do Włoch, kiedy, na jak długo i czy mogą coś zrobić. Boją się, że decyzje zapadną, zanim zdążą znaleźć obrońcę.
Są też osoby, które jeszcze nie zostały zatrzymane, ale podejrzewają, że ich nazwisko mogło trafić na listę poszukiwanych. Mieszkały kiedyś we Włoszech, wyjechały w pośpiechu, zostawiły nieopłacone zobowiązania lub nieodebrane pisma. Boją się podróży przez granicę i nie wiedzą, czy sprawdzenie swojej sytuacji nie zaszkodzi. Wreszcie czytają tę stronę pracodawcy, którzy dowiedzieli się, że pracownik został zatrzymany i zniknął z pracy. Wszystkim im ta strona pokazuje, jak rozumieć nakaz, kto o nim decyduje i które decyzje są odwracalne.
Czytają ją także pracodawcy i współlokatorzy, którzy nagle tracą kogoś z codziennego życia i nie wiedzą, jak zareagować ani czy mogą pomóc w kontaktach z urzędami. Dla nich ważne jest, że nakaz dotyczy konkretnej osoby, a nie całego otoczenia, i że rodzina może uzyskać informacje od obrońcy, o ile zatrzymany się na to zgodzi.
Dokumenty i dane, które pozwalają ocenić nakaz od środka
Obrońca pracuje na dokumentach pochodzących z Polski i z Włoch: z polskich, bo tam toczy się postępowanie o przekazanie, i z włoskich, bo tam jest źródło nakazu. Im więcej uda się zebrać, tym trafniej można ocenić, czy nakaz opiera się na solidnej podstawie.
- Egzemplarz nakazu i protokół zatrzymania z datą, godziną i miejscem. Z nich wynika, co zarzuca się zatrzymanemu i na jakiej podstawie go zatrzymano.
- Wszystkie włoskie pisma, jakie kiedykolwiek otrzymał: wezwania, wyroki, postanowienia, zawiadomienia. Także stare, otwarte lub nieotwarte, bo to z nich wynika, czy o postępowaniu wiedział.
- Dokumenty pokazujące, gdzie zainteresowany mieszkał i pracował we Włoszech: umowy najmu, umowy o pracę, rachunki, bilety. Pomagają ustalić, czy doręczenia mogły dotrzeć.
- Dowody stałego zamieszkania w Polsce: umowa najmu lub akt własności, zaświadczenie o zameldowaniu, umowa o pracę, rachunki. Sąd ocenia je przy wyborze środka zapobiegawczego.
- Dokumenty rodzinne: akty urodzenia dzieci, zaświadczenia ze szkoły, dowody opieki nad osobą zależną.
- Dokumentację medyczną z listą leków, jeśli zatrzymany wymaga leczenia.
- Dane włoskiego obrońcy z dawnego postępowania, jeśli taki był, oraz pełnomocnictwo dla nowego obrońcy w formie przyjętej przez włoski urząd.
Nie czekaj, aż zbierzesz wszystko. Zdjęcie telefonem jest lepsze niż brak dokumentu, o ile jest czytelne. Obrońca zleci tłumaczenia równolegle i wskaże, co jest najpilniejsze.
Dobrze jest też przygotować listę osób, które mogą potwierdzić stałe życie zatrzymanego w Polsce, z numerami telefonu. Sąd bierze pod uwagę realne więzi, a nie tylko deklaracje.
Decyzje, które zapadają przy przesłuchaniu przez polski sąd
Najważniejsza decyzja dotyczy stanowiska wobec przekazania. Zatrzymany jest pytany, czy zgadza się na wydanie Włochom, i od odpowiedzi zależy tempo całej procedury. Zgoda przyspiesza sprawę i bywa rozsądna wtedy, gdy zarzut jest realny, a obrona ma sens dopiero we Włoszech, na przykład dlatego, że tam łatwiej wykazać okoliczności łagodzące albo ubiegać się o rozwiązanie szybsze niż proces. Brak zgody otwiera drogę do badania podstaw nakazu, ale wydłuża pobyt w areszcie lub pod nadzorem. Cena każdej z tych dróg jest odmienna i dlatego decyzji nie wolno podejmować w pośpiechu, bez rozmowy z obrońcą.
Kolejna decyzja dotyczy tego, co mówić o samym zarzucie. Przesłuchanie dotyczy tożsamości i warunków przekazania, a nie winy, ale zdarza się, że zatrzymany zaczyna tłumaczyć sprawę po włosku lub po polsku. Takie wypowiedzi zostają w aktach i mogą być odczytane przez stronę włoską. Rozsądniej ograniczyć się do spraw formalnych i zachować merytoryczne wyjaśnienia dla właściwego miejsca.
Kolejna sprawa to środek zapobiegawczy. Sąd może zastosować areszt, nadzór albo inne ograniczenia, a obrońca wnosi o te łagodniejsze, przedstawiając dowody więzi z Polską. Równocześnie trzeba zdecydować, kto będzie obrońcą we Włoszech i kto zajmie się zbieraniem akt włoskich, bo ich analiza bywa najszybszą drogą do podważenia podstawy nakazu.
Warto też od początku ustalić, kto w rodzinie przekaże obrońcy dokumenty i kto będzie odbierał jego telefony. Chaos informacyjny w najbliższych godzinach bywa równie groźny jak błędna decyzja.
Przy przesłuchaniu przez polski sąd składa się oświadczenia, które łatwo pomylić; zestawienie rozdziela ich treść i skutki.
| Oświadczenie | Czego dotyczy | Skutek |
|---|---|---|
| Zgoda na przekazanie | Samego wydania osoby organom włoskim | Skrócenie postępowania w kraju |
| Zrzeczenie się zasady specjalności | Zakresu czynów, za które można ścigać | Otwarcie drogi do zarzutów poza wnioskiem |
| Żądanie wykonania kary w kraju | Miejsca odbywania kary po skazaniu | Możliwość powrotu do Polski |
| Wniosek o gwarancję ponownego rozpoznania | Wyroku wydanego pod nieobecność | Otwarcie drogi do nowego procesu |
| Ustanowienie obrońcy we Włoszech | Postępowania źródłowego | Dostęp do akt i wniosek o uchylenie środka |
Czego nie robić po zatrzymaniu na podstawie nakazu
Presja na zatrzymanego i jego rodzinę jest ogromna, a pochopne ruchy kosztują najwięcej. Oto błędy powtarzające się najczęściej.
- Nie podpisuj zgody na przekazanie bez rozmowy z obrońcą. Zgoda zmienia bieg sprawy i trudno ją cofnąć.
- Nie zmieniaj danych osobowych ani nie podawaj cudzych dokumentów. Fałszywa tożsamość tworzy odrębny zarzut i pogarsza ocenę ryzyka ucieczki.
- Nie ukrywaj się ani nie próbuj „przeczekać” za granicą. Nakaz działa w całej Unii, a ucieczka przekreśla szanse na łagodniejszy środek.
- Nie zakładaj, że stara sprawa się przedawniła. O tym, czy czas coś zmienia, decyduje obrońca po lekturze akt, nie domysły.
- Nie ignoruj włoskich pism ani nie wyrzucaj starych kopert. Wskazują, czy doręczenia były prawidłowe.
- Nie kontaktuj się z osobami pokrzywdzonymi ani ze świadkami z dawnej sprawy. Taki kontakt bywa odczytany jako wpływ na dowody.
- Nie rozmawiaj o sprawie ze współosadzonymi ani przez telefon z aresztu. Rozmowy mogą być kontrolowane.
Rodzina powinna także unikać publikowania informacji o zatrzymaniu w sieci i płacenia osobom, które oferują „załatwienie” sprawy. Wszelkie propozycje pomocy sprawdzaj u obrońcy.
Rodzina zatrzymanego powinna unikać własnych inicjatyw wobec strony włoskiej. Telefony do włoskich urzędów, listy do sądu czy próby kontaktu z pokrzywdzonym bez wiedzy obrońcy mogą pokrzyżować przygotowaną strategię. Nie obiecuj też nikomu, że zatrzymany „wszystko wyjaśni po powrocie”. Takie słowa, powtórzone w korespondencji, bywają cytowane. Nie szukaj pomocy u osób, które w sieci oferują szybkie „zamknięcie” sprawy za opłatą: żadna z takich ofert nie zastępuje obrońcy ani nie omija sądu.
Pytania do obrońcy o nakaz i o drogę do Włoch
Rozmowa z obrońcą bywa krótka, więc pytania warto przygotować. Poniższa lista pomaga ustalić, co jest ważne w konkretnej sprawie.
- Na jakiej podstawie Włochy wydały nakaz: czy chodzi o wyrok, który ma być wykonany, czy o zarzut, który dopiero będzie sądzony?
- Czy mogę zakwestionować nakaz, a jeśli tak, to jakie okoliczności mają znaczenie i gdzie szukać dowodów?
- Czy brak wiedzy o włoskim procesie ma wpływ na decyzję o przekazaniu i jak go wykazać?
- Jak wygląda zgoda na przekazanie i jakie ma skutki dla dalszych etapów? Czy mogę ją wycofać?
- Jakim środkiem zapobiegawczym mogę zostać objęty i co wpływa na wybór między aresztem a nadzorem?
- Kto będzie moim obrońcą we Włoszech i jak ułożyć współpracę między obrońcą w Polsce a obrońcą we Włoszech?
- Czy możliwe jest odbycie kary w Polsce, jeśli wyrok ma być wykonany, i kiedy trzeba o to wnosić?
- Co stanie się z moją pracą, mieszkaniem i rodziną, jeśli zostanę przekazany?
- Jak wygląda kontakt z konsulatem i co może on dla mnie zrobić?
Zapisz odpowiedzi obrońcy, bo w stresie łatwo je zapomnieć, i poproś o krótkie podsumowanie w wiadomości. Zapytaj także, jak często będziesz informowany o postępach i kto w kancelarii odbiera telefon, gdy obrońca jest na posiedzeniu. Przed rozmową przygotuj pytania na kartce, zaczynając od tych, których odpowiedź wpływa na najbliższe godziny, a dopiero potem pytaj o rzeczy dalsze, takie jak koszty i przyszłe etapy. Jeśli rodzina jest rozdzielona między Polskę a Włochy, wskaż osobę, która będzie głównym kontaktem.
Państwo zatrzymania i państwo wystawienia nakazu: tłumaczenia, terminy, dystans
Sprawa nakazu toczy się w Polsce, ale jej źródło jest we Włoszech. Polski sąd bada, czy nakaz spełnia wymogi formalne i czy nie zachodzą przeszkody w przekazaniu, a o istocie zarzutu rozstrzyga sąd włoski. Z tego powodu obrona zwykle prowadzona jest równolegle przez obrońcę w Polsce, który zna lokalną procedurę i warunki środków zapobiegawczych, oraz przez obrońcę we Włoszech, który zna akta i rodzaj postępowania, w którym nakaz wydano. Ich współpraca decyduje o tym, czy argumenty podniesione w Polsce zostaną wykorzystane we Włoszech i odwrotnie.
Dokumenty trzeba tłumaczyć w każdym kierunku. Polskie zaświadczenia o zamieszkaniu i pracy muszą trafić do Włoch w tłumaczeniu przysięgłym, a włoskie akta do Polski w przekładzie, który pozwoli sądowi i obrońcy je ocenić. Tłumaczenia zajmują czas, więc zleca się je od razu, w kolejności ważności. Poczta międzynarodowa bywa wolna, dlatego skany przesyła się natychmiast, a oryginały później.
Konsulat może udzielić informacji o procedurze i pomóc w kontakcie z rodziną, ale nie prowadzi sprawy ani nie opłaca obrońcy. Warto też uwzględnić różnicę w dniach wolnych od pracy w Polsce i we Włoszech: urząd, który w Polsce jest otwarty, we Włoszech może być zamknięty. Rozmowy planuje się w godzinach pracy kancelarii.
Zastanów się z wyprzedzeniem, kto z bliskich może pojechać do Włoch, jeśli zatrzymany zostanie przekazany, i jak pogodzić taką podróż z pracą i opieką nad dziećmi. Informacje o kosztach i terminach przekaże obrońca.
Słowa z włoskich dokumentów związanych z nakazem
Dokumenty, które dociera razem z nakazem, używają włoskich terminów. Oto najważniejsze z nich.
Mandato d'arresto europeo to włoska nazwa europejskiego nakazu aresztowania, a consegna to przekazanie osoby państwu, które o nią wnioskuje. Ordine di esecuzione to polecenie wykonania prawomocnej kary, a sentenza irrevocabile to wyrok, od którego nie przysługuje już zwykłe odwołanie. Ordinanza cautelare to postanowienie o środku zapobiegawczym, na którym oparty bywa nakaz wydany jeszcze przed wyrokiem.
Latitanza to status osoby uznanej za ukrywającą się, który wpływa na ocenę, czy wiedziała o procesie. Elezione di domicilio to wskazanie adresu do doręczeń, z którego wynikają skutki dla ważności pism. Pena residua to część kary pozostała do wykonania, a principio di specialità to zasada, że przekazana osoba odpowiada tylko za czyny wskazane w nakazie. Segnalazione oznacza wpis w systemie poszukiwań. Jeśli w dokumencie pojawi się słowo, którego tu nie ma, prześlij zdjęcie obrońcy z pytaniem o skutek i termin.
Termine per la consegna to czas, w którym organ ma rozstrzygnąć o przekazaniu, a proroga to jego przedłużenie. Rinuncia al principio di specialità to zrzeczenie się ochrony wynikającej z zasady specjalności, które składa się osobno i wymaga rozwagi. Consenso alla consegna to zgoda na przekazanie, a opposizione to sprzeciw. Reato presupposto to czyn, który jest podstawą nakazu. Giudicato to prawomocność wyroku. Casellario giudiziale to włoski rejestr karny, z którego obrońca może uzyskać odpis. Jeśli w dokumencie widzisz skrót lub nazwę urzędu, której tu nie ma, poproś obrońcę o wyjaśnienie, zanim cokolwiek podpiszesz.
Jak studio prowadzi sprawy włoskich nakazów
Wstępny kontakt może nastąpić telefonicznie albo wiadomością na adres avvmassimoromano@gmail.com. Rodzina podaje dane zatrzymanego, miejsce i godzinę zatrzymania oraz dane nakazu, jeśli je ma. Obrońca ustala, jaki sąd zajmuje się sprawą, kiedy odbędzie się przesłuchanie i jakie dokumenty są najpilniejsze. W sprawach pilnych kontakt działa poza godzinami pracy, bo przesłuchanie nie czeka na poniedziałek.
Na początku obrońca prosi o akta włoskie, a jeśli ich nie ma, sprawdza, w którym postępowaniu nakaz został wydany. Studio ma biura w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, więc może sprawdzić dokumenty w miejscu, gdzie toczy się lub toczyło postępowanie, i porozmawiać z obrońcą z poprzedniej sprawy. Rozmowy prowadzi się po polsku i po włosku, a z polskim prawnikiem współpracuje się przy wszystkim, co dotyczy samego przesłuchania w Polsce.
Obrońca nie obiecuje wyniku, bo o przekazaniu decyduje sąd, ale wyjaśnia ryzyka każdej drogi i pomaga wybrać tę, która najlepiej odpowiada sytuacji klienta. Klient dostaje listę dokumentów do zebrania, krótkie podsumowanie pisemne i informację, kto w studiu odpowiada za jego sprawę. Koszty omawia się z góry, aby rodzina mogła zaplanować wydatki w trudnym czasie.
Gdy zatrzymany zostaje przekazany, studio nie kończy pracy na granicy: obrońca ustala, gdzie zostanie umieszczony, kiedy odbędzie się najbliższe posiedzenie przed włoskim sędzią, i zapewnia kontakt z rodziną. Jeśli rodzina chce wiedzieć, jakie są szanse na środki łagodniejsze, obrońca omawia je w oparciu o dokumenty, a nie obietnice. Po każdym etapie klient otrzymuje wyjaśnienie, co się wydarzyło i co dalej.
O adwokacie
Nie zawsze dzwoni osoba, przeciwko której toczy się postępowanie. Dzwoni brat, matka, współpracownik, który odebrał list polecony i nie wie, co z nim zrobić. Avv. Massimo Romano jest obrońcą w sprawach karnych i występuje przed Sądem Kasacyjnym. Prowadzi włoskie sprawy karne, sprawy Włochów zatrzymanych za granicą oraz postępowania oparte na europejskim nakazie aresztowania. Nie ma pośredników: pierwszy telefon odbiera adwokat. Rozmawia się o faktach, dokumentach i właściwości organów, nie o wrażeniach. Po rozmowie kancelaria wskazuje na piśmie, jakie dokumenty należy zgromadzić, z kim trzeba się skontaktować w kraju zatrzymania i jaki jest następny krok procedury. Kontakt jest możliwy telefonicznie i przez WhatsApp, co z zagranicy bywa prostsze, a zdjęcia pism można przesłać tą samą drogą. Jeśli w kraju zatrzymania potrzebny jest miejscowy obrońca, czynności są z nim uzgadniane. Z bliskimi rozmawia się po polsku zawsze, gdy jest to potrzebne, również wtedy, gdy trzeba zdanie po zdaniu wyjaśnić orzeczenie sporządzone po włosku.
Proszę zadzwonić bezpośrednio lub napisać na WhatsAppie, jeśli rozmowa z zagranicy jest utrudniona. Pod ręką powinno być wezwanie lub protokół oraz nazwisko adwokata, który już działa w sprawie.
Avv. Massimo Romano — adwokat karnista, uprawniony do występowania przed włoskim Sądem Kasacyjnym
Iscritto all'Ordine degli Avvocati di Napoli n. 14553 | Patrocinante in Cassazione dal 23/10/2015
Roma, Via Avicenna 97, 00146 · Milano, Via Giuseppe Pecchio 3, 20129 · Napoli, Corso Umberto I 237, 80138
+39 335 669 3954 · WhatsApp