Jak ustanowić włoskiego obrońcę i ile to kosztuje

Krewny w areszcie, wezwanie na policję, obrońca z urzędu, który nie odbiera telefonu

Na tę stronę trafiają najczęściej osoby, którym ktoś bliski został zatrzymany we Włoszech i które dowiedziały się, że potrzebny jest obrońca, ale nie wiedzą, kogo wybrać ani jak to zrobić z odległości. Telefon z komisariatu bywa krótki, a rodzina słyszy tylko, że ktoś został przydzielony z urzędu. Pytanie brzmi, czy to wystarczy, czy trzeba szukać własnego prawnika, ile to kosztuje i czy wolno to zrobić za zatrzymanego, który nie ma jak zadzwonić.

Inna sytuacja to osoba, która dostała wezwanie na przesłuchanie albo zawiadomienie o wszczęciu postępowania i nie jest pewna, czy w ogóle potrzebuje obrońcy. Mieszka w Polsce, nie zna włoskich zwyczajów i obawia się, że ustanowienie obrońcy zostanie odczytane jako przyznanie się do winy. Tymczasem brak obrońcy w chwili, gdy zapadają decyzje o trybie postępowania, bywa błędem trudnym do naprawienia.

Są wreszcie ci, którzy już mają obrońcę z urzędu, ale nie mogą się z nim skontaktować, nie dostają odpowiedzi na pytania albo nie rozumieją, co zostało zrobione w ich imieniu. Chcą zmienić prawnika i boją się, że stracą na tym czas lub że sąd tego nie zaakceptuje. Ta strona wyjaśnia, jak wygląda ustanowienie obrońcy, czym różni się zwykłe wskazanie od pełnomocnictwa szczególnego i skąd biorą się koszty, które potem zaskakują rodziny.

We wszystkich tych sytuacjach najważniejsze jest, aby nie czekać, aż sprawa sama się uporządkuje. Decyzje o trybie postępowania zapadają szybko i wymagają obecności obrońcy, który zna akta, a zmiana prawnika w środku sprawy kosztuje więcej niż wybór dokonany od razu.

Co kosztuje obrona, a co kosztuje jej brak: budżet rodziny w czasie sprawy

Koszt obrony składa się z różnych elementów, które rodzina często myli. Wynagrodzenie obrońcy jest tylko częścią całości. Dochodzą tłumaczenia dokumentów, opinie biegłych, opłaty za odpisy akt, podróże na rozprawy i czasem koszty kuriera. Każda z tych pozycji powinna być wyjaśniona na początku, na piśmie, aby rodzina wiedziała, ile może ją kosztować cała ścieżka, a nie tylko początkowy krok.

Obrońca z urzędu nie jest bezpłatny. Państwo opłaca go tylko wtedy, gdy osoba spełnia warunki dostępu do pomocy publicznej, a w pozostałych przypadkach wynagrodzenie obciąża ją samą, nawet jeśli nie wybierała prawnika. Wiele rodzin dowiaduje się o tym z pisma po zakończeniu sprawy, co jest nieprzyjemnym zaskoczeniem. Dlatego warto pytać od razu, na jakich zasadach działa obrońca przydzielony, i porównać to z kosztem własnego.

Brak obrony kosztuje inaczej. Osoba bez obrońcy z wyboru składa oświadczenia, których nie rozumie, podpisuje dokumenty w nieznanym języku i traci możliwość wyboru trybu skróconego, który mógłby skrócić sprawę. Praca, mieszkanie i pobyt zależą od tego, jak sprawa się zakończy, więc oszczędność na początku bywa wielokrotnie droższa później. W budżecie rodziny trzeba też przewidzieć etapy: dla niektórych spraw wynagrodzenie dzieli się na część za postępowanie przygotowawcze, część za sąd i część za ewentualne odwołanie.

Warto również odłożyć pieniądze na nieprzewidziane wydatki, bo sprawy karne rzadko mieszczą się w planie założonym na początku, a brak środków w środku postępowania zmusza do pośpiesznych decyzji, których potem się żałuje.

Obrońca z urzędu czy własny, zwykłe wskazanie czy pełnomocnictwo szczególne

Początkowy wybór dotyczy tego, kto ma bronić. Obrońca z urzędu jest dostępny od razu, co w nocy po zatrzymaniu ma ogromne znaczenie, ale nie został wybrany przez osobę, może nie mówić jej językiem i prowadzi wiele spraw naraz. Obrońca z wyboru wymaga telefonów i ustalenia zasad, ale znamy go z imienia, rozmawia z nami i odpowiada przed nami. Ustanowienie obrońcy z wyboru kończy funkcję obrońcy z urzędu, więc nie ma obaw o dublowanie.

Następny wybór dotyczy rodzaju upoważnienia. Zwykłe wskazanie obrońcy pozwala mu działać w większości czynności procesowych. Do decyzji, które zamykają sprawę, takich jak wybór trybu skróconego, uzgodnienie kary czy zrzeczenie się odwołania, potrzebne jest pełnomocnictwo szczególne, sporządzone na piśmie. Brak takiego dokumentu może sprawić, że wniosek zostanie odrzucony, a termin przepadnie. Warto więc zapytać obrońcę na początku, czy potrzebuje pełnomocnictwa szczególnego i w jakiej formie.

Wreszcie decyzja o sposobie wynagradzania: ryczałt za etap, stawka za czynność czy rozliczenie według czasu. Każdy sposób ma swoje zalety, a przy sprawach niepewnych co do długości ryczałt daje przewidywalność, lecz może nie obejmować dodatkowych czynności. Najważniejsze, aby umowa była spisana, zrozumiała dla klienta i zawierała wyjaśnienie, co wchodzi w cenę, a co jest płatne osobno.

Przy każdej z tych decyzji pomaga prosta zasada: zapisać na kartce, kto ma za co odpowiadać, i przesłać to obrońcy, aby wszyscy rozumieli to samo i nikt nie działał na własną rękę.

Dokumenty i dane, które pozwalają ustanowić obrońcę bez zbędnej zwłoki

Aby obrońca mógł zacząć działać, potrzebuje pewnych informacji, które rodzina może zebrać jeszcze przed rozmową. Lista poniżej porządkuje, co warto mieć pod ręką.

• Imię, nazwisko, datę urodzenia i numer dokumentu osoby, której dotyczy sprawa, a także miejsce i datę zatrzymania, jeśli do niego doszło.
• Wszystkie pisma, które nadeszły: zawiadomienie, wezwanie, protokół. Zdjęcie przesłane pocztą elektroniczną wystarczy na początek, oryginały można dosłać później.
• Nazwę organu, który zatrzymał lub wezwał osobę, oraz numer sprawy, jeśli figuruje w piśmie; ułatwia to ustalenie, gdzie znajdują się akta.
• Dane obrońcy z urzędu, jeśli został przydzielony, aby nowy obrońca mógł przejąć akta i uniknąć dublowania czynności.
• Dokument tożsamości osoby, która ustanawia obrońcę w jej imieniu, oraz dowód pokrewieństwa, jeśli to bliski członek rodziny.
• Wzór podpisu osoby, której dotyczy sprawa, i numery telefonów, pod którymi można ją zastać; obrońca potrzebuje ich do kontaktu w razie potrzeby.
• Informację o wcześniejszych sprawach i zatrzymaniach, w Polsce i we Włoszech, bo wpływają na wybór trybu.
• Dane do rozliczeń: kto płaci, z jakiego konta i w jakiej formie, bo przelew zagraniczny wymaga czasu.
• Listę pytań rodziny, spisaną przed rozmową, aby żadne ważne zagadnienie nie umknęło w emocjach.
• Zdjęcia wszelkich pism wręczonych osobie przy zatrzymaniu, w tym kwitów z depozytu i informacji o prawach, które zwykle są wydawane w różnych językach.
• Numer telefonu osoby, która może potwierdzić tożsamość zatrzymanego, jeśli obrońca będzie musiał ją zweryfikować.

Pytania do obrońcy, które dotyczą kosztów i zakresu pracy

Rodzina pyta zwykle, ile to kosztuje. Warto pytać także o to, co dokładnie się za tę cenę dostaje i jak wygląda współpraca.

• Co dokładnie obejmuje wynagrodzenie: tylko etap przygotowawczy, także sąd, czy również ewentualne odwołanie?
• Które koszty są poza wynagrodzeniem i jak będą potwierdzane: tłumaczenia, opinie, odpisy akt, podróże?
• Czy potrzebne jest pełnomocnictwo szczególne i do jakich czynności; w jakiej formie je sporządzić?
• Jak będę informowany lub informowana o postępach sprawy i jak często mogę oczekiwać wiadomości?
• Czy mogę zmienić obrońcę w trakcie sprawy i jakie to ma skutki finansowe oraz procesowe?
• Co się stanie, jeśli sprawa zakończy się wcześniej, niż przewidywano, i czy część wynagrodzenia podlega zwrotowi?
• Czy kontakt z obrońcą jest poufny, nawet jeśli rozmawiam przez komunikator lub z rodziną obok?
• W jakim języku będą przygotowywane pisma i czy otrzymam ich tłumaczenie, zanim zostaną złożone?
• Czy mogę zobaczyć projekt umowy o obronę przed podpisaniem i zapytać o każdy punkt, który jest dla mnie niejasny?
• Jak wygląda rozliczenie, jeśli sprawa zostanie umorzona lub zakończy się wcześniej, niż zakładano?
• Czy obrońca prowadzi sprawę osobiście, czy część czynności wykonują jego współpracownicy, i kto jest moją osobą kontaktową?
• Czy obrońca zapewnia tłumacza na rozmowy i rozprawy i czy jego koszt jest wliczony w wynagrodzenie?
• Jakie dokumenty powinienem lub powinnam przekazać od razu, a jakie mogą poczekać?
• Czy mogę liczyć na pomoc publiczną w opłaceniu obrony i jak złożyć wniosek, jeśli moja sytuacja materialna jest trudna?

Podpis w Polsce, sprawa we Włoszech: jak sporządzić pełnomocnictwo i przekazać pieniądze

Osoba mieszkająca w Polsce może ustanowić włoskiego obrońcę bez wyjazdu, ale musi zadbać o formę dokumentu. Pełnomocnictwo podpisuje się własnoręcznie, a jego autentyczność potwierdza się w sposób, który uznają włoskie organy, na przykład przed notariuszem albo przed konsulem. Obrońca podpowie, jaki wariant jest potrzebny w danej sprawie, i prześle wzór w odpowiednim języku. Dokument w języku polskim trzeba przetłumaczyć przysięgle, jeśli ma być złożony sądowi.

Czas gra tu dużą rolę. Skan podpisanego dokumentu bywa wystarczający do rozpoczęcia pracy, ale oryginał musi dotrzeć, zanim zostanie złożony w czynności wymagającej szczególnej formy. Poczta międzynarodowa idzie wolniej, niż się zakłada, więc przesyłkę kurierską warto nadać od razu po podpisaniu. W pilnych sytuacjach obrońca ustala, które czynności można podjąć na podstawie samego skanu, a które muszą czekać na oryginał.

Przelew zagraniczny również wymaga planowania. Wpłata z polskiego konta na włoskie idzie od jakiegoś czasu, a bank może zadać dodatkowe pytania o cel płatności. Opis przelewu powinien być jasny i zgodny z umową. Rodzina powinna zachować potwierdzenia, a obrońca wystawić dokument potwierdzający otrzymanie wpłaty. Polski konsulat nie wskazuje obrońcy ani nie wpływa na koszty, może natomiast poświadczyć podpis lub pomóc w kontakcie z zatrzymanym. Różnica czasu między krajami nie istnieje, więc rozmowy można umawiać o zwykłych porach.

Przy większych kwotach bank może zażądać od nadawcy wyjaśnienia celu przelewu, dlatego warto mieć umowę pod ręką i wpisać w tytule przelewu numer sprawy lub nazwisko osoby, której dotyczy obrona.

Jak studio przyjmuje zlecenie i jak wygląda ustanowienie obrońcy

Obrońcę ustanawia się pisemnie. Rodzina lub sama osoba kontaktuje się ze studiem telefonicznie albo przez pocztę elektroniczną; dane znajdują się w stopce strony. Na początku prosimy o krótkie wyjaśnienie, kto jest zatrzymany lub wezwany, przez jaki organ i kiedy, oraz o zdjęcia pism, które nadeszły. To wystarczy, aby ustalić, jak pilna jest sprawa.

Po rozmowie przesyłamy wzór ustanowienia obrońcy i, jeśli sprawa tego wymaga, pełnomocnictwa szczególnego, wraz z wyjaśnieniem, jak je podpisać i jak przesłać. Zakres pracy i honorarium ustalamy na początku, na piśmie, a koszty dodatkowe wymieniamy osobno. Korespondencja toczy się po polsku, a jeśli czynność urzędowa wymaga tłumacza, ustalamy to z wyprzedzeniem. Studio ma siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, więc gdy sprawa toczy się w innym mieście, współpracujemy z obrońcami na miejscu.

Gdy osoba ma obrońcę z urzędu, studio przejmuje akta po ustanowieniu i zawiadamia organ o zmianie, tak aby żadna czynność nie została pominięta. Studio nie obiecuje wyniku, bo decyzje należą do organów, a w pilnych przypadkach, na przykład po zatrzymaniu, odpowiada także poza godzinami biurowymi.

Osobom, które nie wiedzą, od czego zacząć, proponujemy krótką rozmowę wstępną, w której wyjaśniamy, jakie dokumenty są potrzebne, jak przebiega ustanowienie i jakie koszty mogą się pojawić. Rozmowa nie jest zobowiązaniem, a ustalenia z niej można omówić w rodzinie. Jeśli rodzina się zdecyduje, przesyłamy dokumenty do podpisu i ustalamy, kto z bliskich będzie naszym kontaktem.

Czego nie robi rodzina, szukając obrońcy z odległości

Presja czasu i brak znajomości systemu sprawiają, że w tej chwili łatwo o błąd. Oto lista zachowań, które zwykle szkodzą, razem z powodem.

• Nie płaci gotówką ani przelewem bez umowy i pokwitowania. Bez dokumentu nie wiadomo później, co zostało wykonane, i trudno dochodzić zwrotu.
• Nie podpisuje pełnomocnictw in blanco ani dokumentów, których nie rozumie, bo ich treść może obejmować więcej, niż klient zakłada.
• Nie korzysta z pośredników, którzy obiecują „pewne” rozwiązanie za z góry ustaloną sumę. Nikt uczciwy nie może przewidzieć wyniku sprawy.
• Nie zmienia obrońcy bez zawiadomienia poprzedniego, bo to prowadzi do utraty akt i do sporów o wynagrodzenie.
• Nie ukrywa przed obrońcą informacji o wcześniejszych sprawach, o pieniądzach i o kontaktach z organami. Obrońca musi znać całość.
• Nie zasypuje obrońcy telefonami i wiadomościami w tej samej sprawie. Zebrana lista pytań działa lepiej niż mnóstwo krótkich telefonów.
• Nie omawia treści rozmów z obrońcą na forach i w grupach, bo traci to poufność i bywa wykorzystywane przeciwko osobie.
• Nie przekazuje obrońcy pieniędzy „do ręki” bez kwitu, bo bez dokumentu nie da się później wykazać, co zostało zapłacone.
• Nie zgadza się na podpisanie dokumentu w języku, którego nie zna, tylko dlatego, że ktoś zapewnia, że to formalność.
• Nie zakłada, że obrońca z urzędu jest gorszy, ani że prywatny jest lepszy; ocenia się to po rozmowie i po tym, jak prawnik wyjaśnia sprawę.
• Nie przesyła dokumentów komunikatorami bez uzgodnienia z obrońcą, jakim kanałem to robić.

Słowa z pełnomocnictwa i z umowy o obronę

Dokumenty związane z ustanowieniem obrońcy mają własny słownik, który warto znać, zanim się je podpisze.

• nomina – ustanowienie obrońcy: oświadczenie złożone organowi albo przekazane przez obrońcę, że osoba korzysta z jego pomocy.
• difensore di fiducia – obrońca z wyboru, wskazany przez osobę lub jej bliskich.
• difensore d'ufficio – obrońca z urzędu, przydzielony przez organ, gdy osoba nie wskazała własnego.
• procura speciale – pełnomocnictwo szczególne, wymagane do czynności, które kończą sprawę lub rozstrzygają o jej trybie.
• atti personalissimi – czynności ściśle osobiste, do których obrońca potrzebuje wyraźnego upoważnienia na piśmie.
• autorità procedente – organ, który prowadzi daną czynność, na przykład prokuratura lub sąd; do niego kieruje się ustanowienie.
• raccomandata – list polecony, którym można przesłać oświadczenie o ustanowieniu obrońcy.
• patrocinio – występowanie przed sądem w imieniu klienta; do niektórych sądów uprawniony jest tylko obrońca wpisany do specjalnego rejestru.
• onorario – wynagrodzenie obrońcy; powinno być określone w umowie, razem z zakresem czynności, które obejmuje.
• spese – koszty poza wynagrodzeniem, na przykład tłumaczenia, opinie biegłych i opłaty za odpisy.
• mandato – upoważnienie obrońcy do działania w imieniu klienta; obejmuje zakres wskazany w dokumencie.
• revoca – cofnięcie ustanowienia obrońcy, po którym trzeba wskazać nowego, aby nie było przerwy w obronie.
• rinuncia al mandato – rezygnacja obrońcy z prowadzenia sprawy; obrońca ma obowiązek zadbać, by klient nie został bez ochrony przy pilnych terminach.
• fattura – faktura lub rachunek; warto o nią prosić przy każdej płatności na rzecz obrońcy.
• preventivo – wstępna wycena kosztów; dobrze mieć ją na piśmie przed podpisaniem umowy.