Weryfikacja obrońcy: pięć rzeczy do sprawdzenia

Kto szuka obrońcy pod presją czasu

Rodzina osoby zatrzymanej we Włoszech szuka obrońcy najczęściej w nocy, po krótkim telefonie, w którym ktoś powiedział tylko tyle, że został zatrzymany i że potrzebuje adwokata. W takich chwilach liczy się szybkość, a wybór zapada na podstawie tego, kto odebrał telefon, kto odpisał na wiadomość albo kogo polecił znajomy z grupy w komunikatorze. Ta strona jest dla osób, które mają kilkanaście minut i chcą wiedzieć, co sprawdzić, zanim podpiszą cokolwiek lub przeleją zaliczkę.

Inna sytuacja: ktoś rozmawiał już z „adwokatem", który obiecał szybkie załatwienie sprawy, zażądał przelewu i zniknął albo przekazał sprawę komuś, kogo nikt nie zna. Taka osoba nie wie, czy została oszukana, czy tylko źle poinformowana, i zastanawia się, jak ustalić, z kim właściwie zawarła umowę. Odpowiedź często leży w papierach, które już ma: w treści pełnomocnictwa, w potwierdzeniu przelewu i w wiadomościach.

Jeszcze inna sytuacja dotyczy kogoś, kto ma obrońcę z urzędu i zastanawia się, czy warto wybrać własnego. Obrońca z urzędu bywa sumienny, lecz widzi osobę zatrzymanego krótko, a rodzina nie ma jak sprawdzić, co robi. Wybór własnego obrońcy jest prawem, ale ma sens, jeżeli nowa osoba rzeczywiście przejmie sprawę, a nie tylko dopisze nazwisko do akt.

We wszystkich tych sytuacjach pomaga to samo: spokojne, uporządkowane sprawdzenie kilku faktów, które da się zweryfikować bez znajomości włoskiego prawa. Nikt nie powinien wymagać od rodziny decyzji w kilka minut, a jeśli ktoś naciska, sam ten nacisk jest informacją o rozmówcy.

W żadnym z tych przypadków nie pomaga dobra wola funkcjonariuszy ani własna szczerość. Pomaga wiedza o tym, co przysługuje i jak to zgłosić w chwili, kiedy ma to znaczenie.

Decyzje, które trzeba podjąć, zanim obrońca zacznie działać

Wybór obrońcy składa się z kilku mniejszych decyzji, a każda ma swoją cenę. Warto widzieć je osobno.

• Podpisać pełnomocnictwo od razu czy po sprawdzeniu. Szybki podpis pozwala obrońcy wejść do sprawy, uzyskać dostęp do zatrzymanego i do akt. Cena: pełnomocnictwo daje szerokie uprawnienia, więc podpisane w ciemno może skończyć się współpracą, której nie chciałeś. Sprawdzenie zajmuje kilkanaście minut i zwykle da się je pogodzić z pilnością sprawy.
• Zapłacić zaliczkę teraz czy po otrzymaniu kosztorysu. Zaliczka na początek jest zwyczajna, lecz powinna wynikać z pisemnego kosztorysu, w którym wskazano zakres usługi i odbiorcę płatności. Cena przelewu bez dokumentu: nie masz czym udowodnić, za co zapłaciłeś.
• Skorzystać z pośrednika czy zwrócić się wprost do adwokata. Pośrednik bywa wygodny, ponieważ mówi po polsku i odbiera telefon o każdej porze. Cena: marża, dodatkowy łańcuch przekazywania informacji i brak pewności, kto naprawdę prowadzi sprawę.
• Zmienić obrońcę w toku czy zostać przy dotychczasowym. Zmiana bywa uzasadniona, gdy obrońca nie odbiera telefonu lub nie odpowiada na pytania. Cena: czas, który nowa osoba poświęci na poznanie akt, i konieczność przekazania dokumentów.

Żadna z tych decyzji nie wymaga pośpiechu większego niż sama sprawa. Jeśli sytuacja jest naprawdę pilna, kilka telefonów wystarczy, by ustalić, z kim masz do czynienia.

Jeśli wahasz się między kilkoma opcjami, wybierz tę, która pozwala wrócić do decyzji. Pełnomocnictwo ograniczone do konkretnych czynności i zaliczka opisana na piśmie dają więcej swobody niż umowa na całość sprawy podpisana w nocy, w pośpiechu i bez możliwości sprawdzenia, z kim się rozmawia.

Co sprawdzić i zapisać, zanim rozmowa przejdzie w umowę

Poniższa lista zawiera rzeczy, które możesz mieć w ręku po kilkunastu minutach. Każda z nich odpowiada na pytanie, czy rozmówca jest tym, za kogo się podaje.

• Imię i nazwisko oraz izba adwokacka, do której adwokat jest wpisany, wraz z numerem wpisu. Izby prowadzą listy dostępne publicznie, a sprawdzenie nazwiska jest najprostszym krokiem na początek.
• Potwierdzenie uprawnień przed sądem najwyższej instancji, jeżeli sprawa może do niego trafić. Te uprawnienia są odrębne od wpisu do izby i adwokat, który je ma, powinien to potwierdzić bez trudu.
• Urzędowy adres elektroniczny adwokata, którym posługuje się w kontaktach z sądami. Każdy adwokat ma taki adres, a jego brak powinien wzbudzić pytania.
• Pisemny kosztorys z opisem zakresu pracy, sposobu rozliczenia, odbiorcy płatności i tego, co dzieje się z zaliczką, jeśli zlecenie się zmieni.
• Treść pełnomocnictwa przed podpisem: czy jest szczególne, do jakich czynności, na jakiej podstawie.
• Dane osoby, która faktycznie będzie prowadziła sprawę, i sposób kontaktu z nią w razie pilnej sprawy.
• Dowody dotychczasowych kontaktów: zrzuty ekranu rozmów, potwierdzenia przelewów, numery telefonów.

Zachowaj wszystko, nawet jeśli współpraca nie dojdzie do skutku. Papiery z rozmów wstępnych bywają ważne, gdy trzeba wyjaśnić, kto komu co obiecał.

Wszystkie te informacje zapisz w osobnej notatce w telefonie, razem ze zdjęciami dokumentów. Gdy później pojawi się spór o to, co uzgodniono, taka notatka, opatrzona datą i godziną rozmów, jest cenniejsza niż pamięć.

Jak wybór obrońcy odbija się na codzienności rodziny

Skutki wyboru obrońcy odczuwa się nie tylko w sądzie, lecz także w domu i w pracy. Najpierw pieniądze: opłacenie obrońcy za granicą wymaga przelewu, który trzeba wykonać z polskiego konta na włoskie, a bank może wymagać wyjaśnień, jeśli kwota jest wysoka i tytuł nietypowy. Kto nie ma doświadczenia z przelewami zagranicznymi, traci na tym czas, a czasem nawet pieniądze, gdy wpisze nieprawidłowy numer rachunku.

Potem czas: rodzina, która wysłała zaliczkę, oczekuje szybkiej reakcji. Obrońca, który nie odpowiada przez wiele dni, nie przestaje pracować, ale nie umie wyjaśnić, na jakim etapie jest sprawa. Różnica między milczeniem a informowaniem bywa wyczuwalna już po kilku dniach i warto ją obserwować, zanim wpłacisz kolejną transzę.

Wreszcie codzienność osoby zatrzymanej. Gdy obrońca regularnie odwiedza zakład i przekazuje wiadomości od rodziny, osoba w celi wie, że ktoś o niej myśli i że sprawa się toczy. Gdy kontaktu brak, pojawia się poczucie opuszczenia, które pogarsza decyzje, także te dotyczące wyjaśnień. Rodzina powinna więc mieć jasną umowę: jak często, w jaki sposób i w jakim języku obrońca informuje o sprawie.

Wreszcie praca i zobowiązania w Polsce. Pracodawca, bank i szkoła dzieci oczekują wyjaśnień, a ich cierpliwość jest ograniczona. Obrońca, który podaje rzetelne informacje, pozwala rodzinie przygotować krótką, prawdziwą odpowiedź dla otoczenia.

Dochodzi sprawa zaufania w rodzinie: gdy ktoś wpłaci zaliczkę, a obrońca zniknie, kłócą się o to bliscy, którzy wcześniej szukali pomocy razem. Jasna umowa na piśmie chroni nie tylko pieniądze, ale też spokój w domu.

Pytania do adwokata przed podpisaniem umowy

Dobry adwokat nie obrazi się na żadne z poniższych pytań, a ich zadanie jest proste: odsłonić sposób pracy, zanim zaczniesz płacić.

• Czy jest Pan wpisany na listę izby i pod jakim numerem? Czy mogę sprawdzić to sam i gdzie?
• Czy ma Pan uprawnienia do występowania przed sądem najwyższej instancji, a jeśli nie, kto zajmie się sprawą w razie potrzeby?
• Kto będzie prowadził moją sprawę osobiście i czy będzie obecny na czynnościach, czy tylko podpisze pisma?
• Jaki jest zakres zlecenia i co wykracza poza niego, żebym wiedział, kiedy pojawią się dodatkowe koszty?
• Komu płacę, na jakie konto i z jakim tytułem przelewu? Czy dostanę fakturę lub rachunek?
• Jak często i w jaki sposób będzie Pan informował rodzinę, w jakim języku i kto odpowiada, gdy Pan jest nieosiągalny?
• Czy współpracuje Pan z tłumaczem i z kim, i kto ponosi koszt tłumaczeń?
• Co się stanie, jeśli zechcę zmienić obrońcę w toku sprawy?

Zwróć uwagę nie tylko na treść odpowiedzi, lecz także na to, czy padają szybko i konkretnie. Obrońca, który unika pytań o koszty albo o to, kto prowadzi sprawę, ma powód, by nie odpowiadać.

Zapytaj również, w jakich godzinach obrońca jest osiągalny i kto go zastępuje w razie choroby albo nieobecności. Rodzina, która dowiaduje się o nieosiągalności dopiero wtedy, gdy obrońca jest potrzebny, traci cenny czas, a zatrzymany zostaje bez wsparcia.

Zachowania, które ułatwiają życie pośrednikom

Pośrednicy żyją z presji i pośpiechu. Poniższe zachowania sprawiają, że ich praca jest łatwa, a sprawa rodziny trudna.

• Nie wpłacaj pieniędzy na konto osoby prywatnej, jeśli rozmówca przedstawia się jako kancelaria. Rachunek powinien należeć do adwokata albo do kancelarii, a nazwa odbiorcy powinna się zgadzać z nazwiskiem.
• Nie podpisuj dokumentu, którego nie rozumiesz. Poproś o czas na lekturę i o wersję w języku, który znasz.
• Nie przyjmuj obietnic wyniku. Nikt rzetelny nie może obiecać zakończenia sprawy w określony sposób ani w określonym czasie.
• Nie ufaj poleceniu z grupy internetowej bez sprawdzenia. Pochwała napisana przez nieznaną osobę nic nie znaczy.
• Nie przekazuj dokumentów tożsamości przez komunikator bez potrzeby. Wysyłaj je tylko wtedy, gdy sprawdziłeś adresata.
• Nie rezygnuj z kosztorysu na piśmie dlatego, że „sprawa jest pilna". Pilność jest powodem, by mieć papier, nie by go pomijać.
• Nie zwlekaj z pytaniem, gdy coś nie zgadza się z umową. Wątpliwości zgłoszone wcześnie można wyjaśnić, zgłoszone po miesiącach zamieniają się w spór.

Rzetelny obrońca nie obrazi się, gdy odmówisz podpisu na miejscu i poprosisz o wersję do lektury w domu. Rozmówca, który naciska na natychmiastowy podpis, daje Ci w ten sposób informację o sobie. Jeśli rozmowa była nagrywana, zapytaj, czy wolno Ci zachować kopię, bo w razie sporu będzie to dowód ustaleń.

Nie wstydź się też pytać o rzeczy oczywiste. Pytanie, które wydaje się naiwne, często odsłania lukę w umowie, o której nikt nie pomyślał, a poprawienie umowy przed podpisem jest tańsze niż spór po nim.

Kiedy obrońca jest daleko, a rodzina w Polsce

Większość rodzin szukających obrońcy we Włoszech mieszka w Polsce i nie zna miejscowych realiów. To wprowadza kilka praktycznych trudności. Najpierw dotyczy to weryfikacji: listy izb adwokackich są prowadzone po włosku, a dostęp do nich bywa utrudniony dla osób, które nie znają struktury stron. Dlatego dobry obrońca sam pokazuje, gdzie można sprawdzić jego wpis, i nie widzi w tym ujmy.

Kolejna trudność to różnica pomiędzy polskim a włoskim zawodem. Polski adwokat nie może występować przed włoskim sądem w taki sam sposób, jak włoski, a rodzina czasem sądzi, że wystarczy zaufany prawnik z własnego miasta. Rzeczywista współpraca polega zwykle na tym, że polski adwokat pomaga w kontakcie, a włoski prowadzi sprawę. Kierunki muszą być zgodne, więc prawnicy powinni znać się z imienia, zanim cokolwiek zostanie podpisane.

Dokumenty i pieniądze podróżują wolniej, niż się wydaje. Pełnomocnictwo trzeba podpisać, a często potwierdzić, przesłać i przetłumaczyć. Przelew zagraniczny bywa księgowany z opóźnieniem. Warto o tym pamiętać przy ocenie, czy obrońca „nie reaguje": czasem czeka na dokument, który jeszcze nie dotarł.

Konsulat może pomóc w ustaleniu, gdzie przebywa zatrzymany, i w kontakcie z rodziną, ale nie poleca konkretnych obrońców ani nie ocenia ich pracy. Ma natomiast listę adwokatów działających w okolicy, z której rodzina może skorzystać, pamiętając, że umieszczenie na liście nie oznacza poręczenia.

Jak przebiega współpraca w naszej kancelarii

Zlecenie zaczyna się od krótkiej rozmowy, w której pytamy o stan sprawy, miejsce zatrzymania i dokumenty, jakie rodzina ma w ręku. Na tym etapie nie prosimy o pieniądze. Najpierw ustalamy, czy sprawa należy do naszego zakresu i kto z nas może ją prowadzić. Kancelaria ma biura w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, więc dobieramy obrońcę możliwie blisko miejsca, w którym toczy się postępowanie.

Przed podpisem przesyłamy pisemny kosztorys, w którym opisujemy zakres, sposób rozliczenia i dane do przelewu. Dane wpisu do izby adwokackiej w Neapolu i uprawnień do występowania przed sądem najwyższej instancji podajemy w stopce strony, a na żądanie potwierdzamy je pismem. Zachęcamy, by sprawdzić je niezależnie, bez naszego udziału.

Pełnomocnictwo przygotowujemy w wersji dwujęzycznej, aby rodzina wiedziała, co podpisuje. Dokumenty można przesłać na adres avvmassimoromano@gmail.com w formie zdjęć, a rozmowy prowadzimy po polsku, po włosku lub po angielsku. Nie korzystamy z pośredników ani nie przekazujemy zleceń osobom postronnym bez wiedzy klienta.

W toku sprawy informujemy o każdym istotnym kroku, a jeśli obrońca jest niedostępny, wskazujemy zastępcę, który zna akta. Nie składamy obietnic dotyczących wyniku. Zamiast tego opisujemy, co zostanie zrobione i kiedy, tak aby rodzina mogła to sprawdzić.

Na prośbę rodziny opisujemy w prostych słowach aktualny stan sprawy i listę pism, które wpłynęły lub zostały złożone. Dzięki temu nikt nie musi zgadywać, na jakim etapie jest postępowanie.

Pojęcia z umów i pełnomocnictw

Dokumenty, które otrzymasz od obrońcy, zawierają kilka pojęć, które warto rozumieć, zanim złożysz podpis.

• Wpis na listę to potwierdzenie, że adwokat należy do izby i może wykonywać zawód. Listy prowadzą izby i są publicznie dostępne.
• Uprawnienia kasacyjne to odrębne uprawnienie do występowania przed sądem najwyższej instancji. Nie każdy adwokat je ma.
• Adres elektroniczny to urzędowa skrzynka, której adwokat używa w kontaktach z sądami; jest wpisana do rejestrów.
• Kosztorys to pisemne zestawienie zakresu pracy i wynagrodzenia. Jego brak jest sygnałem ostrzegawczym.
• Pełnomocnictwo szczególne upoważnia do wskazanych czynności, w odróżnieniu od ogólnego. Warto udzielić je od razu, aby obrońca mógł działać bez przeszkód.
• Pośrednik to osoba, która przyjmuje zlecenie i przekazuje je dalej, zwykle z marżą. Nie jest obrońcą i nie może występować w sprawie.

Jeżeli któreś z tych pojęć nie zgadza się z tym, co mówi rozmówca, poproś o wyjaśnienie na piśmie.

Niektóre z tych pojęć zasługują na dłuższe zatrzymanie. Kosztorys powinien mówić nie tylko, ile zapłacisz, lecz za co: czy kwota obejmuje wszystkie czynności w sprawie, czy tylko wybrane, i co się dzieje, gdy sprawa przejdzie do kolejnego etapu. Brak takiego opisu jest częstym źródłem sporów z obrońcami.

Pełnomocnictwo szczególne wymienia czynności, do których uprawnia. Im węższe i dokładniejsze, tym łatwiej je kontrolować. Przed podpisem sprawdź, czy dotyczy tej sprawy i czy przewiduje prawo do odbioru pism, bo bez tego rodzina może nie dowiedzieć się o terminach. Jeśli pośrednik prosi o podpis na dokumencie, w którym nie widać nazwiska adwokata, nie podpisuj.