Towary z podrobionymi znakami: kto odpowiada

Torebka z plaży, stoisko na targach, kontener w porcie

Zakup podrobionej torebki na plaży wydaje się niewinny, bo wszyscy wokół robią to samo, a sprzedawca zwija towar, gdy tylko pojawia się patrol. Osoba, która nie zdążyła odejść, dostaje zawiadomienie o karze pieniężnej i widzi, jak rzecz trafia do worka dowodowego. Typowy turysta z Polski nie wiedział, że kupujący też odpowiada, i uważał, że ryzyko leży po stronie sprzedawcy.

Inna sytuacja to właściciel małej firmy, który wystawia się na targach i dowiaduje się w trakcie wydarzenia, że jego stoisko zostało objęte zajęciem, bo organy uznały, że część towaru nosi podrobiony znak. Nie wiedział, bo kupił partię od dostawcy, któremu ufał, a dokumenty wydawały się w porządku. Kolejna sytuacja to importer, którego kontener zatrzymano w porcie, albo sprzedawca internetowy, któremu doręczono wezwanie, bo właściciel znaku zgłosił jego ofertę.

Wspólna jest niepewność, czy sprawa pozostanie na poziomie kary pieniężnej, czy przejdzie w sprawę karną, i kto za co odpowiada: kupujący, sprzedawca, importer, a może wszyscy. Ta strona przeznaczona jest dla osoby, która właśnie dostała zawiadomienie lub widziała zajęcie towaru, i dla jej rodziny czy wspólnika, który próbuje ocenić, co grozi firmie.

Rodzina sprzedawcy, który zniknął z targów razem z towarem, bywa w gorszej sytuacji niż on sam, bo dostaje telefony od kontrahentów, nie ma dostępu do jego dokumentów i nie wie, kto zawinił. Dla niej ta strona jest przewodnikiem po tym, o co pytać i co zachować.

Zapłacić karę, zakwestionować ją czy oddać towar

Przy zajęciu towaru z podrobionym znakiem stają przed osobą zainteresowaną decyzje, które mają rozmaite ceny, a organ nie wyjaśnia ich z własnej inicjatywy.

Zapłacić karę od razu czy ją zaskarżyć. Zapłata kończy sprawę administracyjną szybko i bez dalszych kosztów, lecz oznacza uznanie, że czyn miał miejsce, a ślad zostaje w rejestrach. Zaskarżenie opóźnia zamknięcie sprawy i wymaga dowodów, ale pozwala podważyć ustalenia, na których oparto karę.

Zrzec się towaru czy żądać jego zwrotu. Rzecz podlega przepadkowi niezależnie od winy sprzedawcy, więc walka o zwrot ma sens głównie wtedy, gdy towar wcale nie nosił podrobionego znaku. Dla firmy zrzeczenie się partii oszczędza kosztów, ale może zostać odczytane jako przyznanie.

Współpracować z właścicielem znaku czy się bronić. Rozmowa z właścicielem znaku bywa korzystna, jeśli firma chce zakończyć spór i wskazać dostawcę, lecz wymaga ostrożności, bo oświadczenia składane poza obrońcą wpływają na ocenę sprawy. Obrona przed zarzutem może być dłuższa i droższa.

Wycofać oferty czy je zostawić. Zdjęcie ofert zatrzymuje dalszą odpowiedzialność, ale trzeba zachować ich zapis, żeby nie zniknął dowód.

Zgłosić się samemu czy czekać na wezwanie. Firma, która odkryła w magazynie towar z wątpliwym znakiem, może go wycofać, zanim ktoś ją skontroluje, ale każde oświadczenie złożone organom bez przygotowania może zostać odczytane jako przyznanie, że wiedziała. Wycofanie bez zgłoszenia oszczędza sporu, lecz nie usuwa ryzyka, że sprawa wyjdzie później z inną chronologią.

Papiery, które pokazują, skąd jest towar

W sprawie o podrobiony znak kluczowe jest, kto od kogo kupił i co wiedział, a odpowiedź znajduje się w dokumentach handlowych. Importer, dystrybutor i sprzedawca internetowy powinni zebrać następujące materiały zanim dostawca zmieni adres albo zamknie konto.

• Faktury, zamówienia i potwierdzenia płatności od dostawcy. Pokazują, od kiedy trwała współpraca, jaka była cena i czy odbiegała od rynkowej.
• Korespondencję z dostawcą, w tym wiadomości z komunikatorów. Dowodzi, co dostawca zapewniał o pochodzeniu towaru.
• Dokumenty przewozowe i celne, listy przewozowe oraz numery kontenerów. Ustalają łańcuch dostaw i miejsce, w którym towar wszedł do obrotu.
• Zdjęcia etykiet, opakowań, metek i znaków na towarze w stanie, w jakim został dostarczony. Posłużą do oceny, czy znak jest podrobiony.
• Zrzuty ekranu ofert sprzedaży z datami, opisami i cenami. Pokazują, co firma twierdziła o towarze.
• Certyfikaty, licencje i zezwolenia, jeśli dostawca je przedstawił. Mogą okazać się nieprawdziwe, ale dowodzą staranności.
• Zawiadomienie o karze lub protokół zajęcia razem z numerem sprawy, nazwą organu i listą zajętych przedmiotów.
• Spis zapasów, które pozostały w magazynie, wraz z miejscem przechowywania i partią.
• Umowy ramowe i regulaminy platform sprzedażowych, z których wynika, kto odpowiada za treść ofert i za pochodzenie towaru.
• Wyciągi z rachunku firmowego dla płatności za towar, ze wskazaniem odbiorcy przelewu. Pokazują, komu zapłacono i ile, a więc czy cena była podejrzanie niska.
• Zdjęcia magazynu i opis sposobu, w jaki towar był przechowywany i oznaczany, wraz z listą pracowników, którzy mieli do niego dostęp.

Zamknięte stoisko, zablokowane konto, stracony sezon

Konsekwencje zajęcia towaru z podrobionym znakiem wykraczają daleko poza samą karę. Dla handlowca z targów utrata towaru oznacza utratę kapitału obrotowego, a zakaz dalszego udziału w wydarzeniu kończy sezon, na który przygotowywał się miesiącami. Organizatorzy targów nie czekają na rozstrzygnięcie, tylko zamykają stoisko i bywają mało skłonni przyjąć tę firmę w następnych edycjach.

Sprzedawca internetowy zauważa to na koncie: platforma usuwa ofertę, zawiesza sprzedaż, a czasem blokuje środki do czasu wyjaśnienia. Klienci, którzy zamówili towar, czekają na przesyłkę, więc pojawiają się zwroty i reklamacje. Importer musi wyjaśnić kontrahentom, dlaczego dostawa się opóźnia, a magazyn z zablokowanym kontenerem generuje koszty z każdym dniem. Bank może zapytać o źródło towaru, jeśli sprawa trafiła do obrotu.

Turysta ponosi skutki mniejsze, lecz też dotkliwe. Kara pieniężna obciąża budżet wakacji, zakupiona rzecz przepada, a jeśli wyjazd odbywał się w wynajętym samochodzie lub z biurem podróży, rodzina musi zdecydować, czy zgłosić incydent organizatorowi. Zawiadomienie o karze przychodzi po powrocie do Polski i bywa pomijane, a termin biegnie.

Dla firm rodzinnych skutki sięgają życia prywatnego: kredyt zaciągnięty na zakup towaru nadal trzeba spłacać, choć towar leży w depozycie, a przewidziany zysk nie wpłynie. Bywa, że dostawca żąda zapłaty mimo zajęcia, a odbiorcy domagają się zwrotu zaliczek. Warto od razu porozmawiać z księgowym o tym, co należy zapisać w ewidencji, i nie podejmować decyzji o likwidacji firmy w stanie szoku.

Pytania o znak, o kupującego i o losy towaru

Pytania poniżej dotyczą spraw, które zaskakują zarówno kupujących, jak i sprzedających, bo odpowiedzi na nie rzadko pokrywają się z intuicją.

• Czy w moim przypadku mówimy o karze pieniężnej wobec kupującego, czy o odpowiedzialności karnej wobec sprzedającego lub importera?
• Czy fakt, że nie wiedziałem o podrobionym znaku, ma znaczenie dla odpowiedzialności, i jak to wykazać dokumentami?
• Kto decyduje o tym, czy znak jest podrobiony: właściciel znaku, organ czy biegły, i jak wygląda spór o tę ocenę?
• Czy zajęty towar zostanie zniszczony, czy można go odzyskać, i co dzieje się z kosztami przechowywania?
• Jak wpływa zajęcie na moje konto na platformie sprzedażowej i czy ktoś może zablokować środki?
• Czy mogę dalej sprzedawać pozostałe zapasy, jeśli nie noszą spornego znaku?
• Czy powinienem skontaktować się z właścicielem znaku, a jeśli tak, w jakiej formie i kiedy?
• Co oznacza dla importera zatrzymanie kontenera w porcie i jak wygląda droga odwołania?
• Czy kara pieniężna zostaje wpisana do rejestru i kto ma do niego dostęp?
• Czy wystarczy, że kupiłem towar w dobrej wierze od zaufanego dostawcy, aby uniknąć odpowiedzialności karnej, i jakie dokumenty to potwierdzą?
• Czy właściciel znaku może żądać odszkodowania niezależnie od kary i w jakim trybie dochodzi się takich roszczeń?
• Czy mogę zgłosić dostawcę organom, jeśli okaże się, że mnie oszukał, i jak wpłynie to na moją sprawę?
• Jak postępować z towarem, który pozostał w magazynie i jeszcze nie został zajęty, żeby nie pogorszyć sytuacji?

Nie wyprzedawać zapasów i inne ruchy, które szkodzą

Po zajęciu towaru pojawia się chęć szybkiego uporządkowania sytuacji, a najczęstsze błędy wynikają z pośpiechu.

• Nie wyprzedawać pozostałych zapasów „za grosze”. Każda sprzedaż po zajęciu może być traktowana jako kontynuacja czynu.
• Nie zmieniać etykiet, nie zamalowywać znaków ani nie przepakowywać towaru. Zmiana stanu rzeczy niszczy dowód i wygląda na ukrywanie.
• Nie kasować ofert bez zapisania ich treści. Najpierw zrzut ekranu z datą, potem wycofanie.
• Nie pisać do właściciela znaku bez obrońcy. Oświadczenie o tym, co „firma zrobiła nie tak”, bywa cytowane w sporze.
• Nie uzgadniać wersji z dostawcą ani ze wspólnikiem. Rozmowa o tym, co kto powie organom, wygląda na porozumienie.
• Nie ignorować zawiadomienia o karze dlatego, że przyszło do Polski. Termin biegnie od doręczenia, a nieopłacona kara rośnie.
• Nie odsyłać towaru dostawcy ani nie próbować go zwrócić. Zajęta rzecz nie jest już dostępna, a zwrot naruszałby zajęcie.
• Nie otwierać nowych ofert tego samego towaru pod inną nazwą konta. Taki ruch wygląda na uchylanie się od odpowiedzialności i dopisuje kolejny zarzut.
• Nie obiecywać klientom zwrotów w imieniu firmy bez wiedzy obrońcy. Przyznanie, że towar był wadliwy, może wpłynąć na ocenę sprawy.
• Nie obciążać dostawcy w korespondencji bez zapisania dowodów. Oskarżenie bez dokumentu bywa odwrócone przeciwko piszącemu.
• Nie żartować w komunikatorach o „tanich replikach” lub towarze „prosto z fabryki”. Takie sformułowanie cytuje się jako dowód, że ktoś znał pochodzenie towaru.

Dostawca poza Unią, klient w Polsce, kontrola we Włoszech

Towary z podrobionym znakiem rzadko mają prostą historię. Często zaczynają w kraju poza Unią, przechodzą przez port we Włoszech i trafiają do klienta w Polsce, a każdy z tych etapów zostawia inny dokument. Kontrola we Włoszech obejmuje to, co znajduje się tam, ale pytania o dostawcę sięgają daleko poza granicę. Organ może zwrócić się o informacje do innych państw, a odpowiedź zajmuje czas, którego strona nie kontroluje.

Dla osoby z Polski oznacza to praktyczne kłopoty. Faktury i korespondencja z dostawcą bywają po angielsku lub w innym języku, a organ może żądać tłumaczenia. Dokumenty przewozowe wystawia spedytor, który nie musi odpowiedzieć na pytanie w ciągu dnia. Rozmowy między obrońcą we Włoszech a prawnikiem w Polsce ułatwia to, że Polska i Włochy leżą w tej samej strefie czasowej, ale podział ról trzeba ustalić na początku: obrońca włoski odpowiada za postępowanie we Włoszech, polski doradza w sprawach krajowych.

Turysta, który kupił rzecz na plaży, nie musi gromadzić dokumentów handlowych, lecz ma inny kłopot: pismo o karze wraca do Polski pocztą, a jego odebranie nie zatrzymuje biegu terminu. Konsulat nie rozstrzyga o karze, może pomóc tylko w komunikacji z organem lub w uzyskaniu dokumentu.

Gdy towar przeszedł przez łańcuch pośredników, każdy z nich może mieć własną wersję zdarzeń, a organ porównuje je ze sobą. Dlatego korespondencję z hurtownikiem lub spedytorem trzeba zebrać, zanim kontrahent zmieni adres albo zacznie unikać kontaktu.

Jak studio ocenia sprawy o towary z podrobionym znakiem

Sprawy o podrobiony znak zaczynają się w studiu od ustalenia roli: czy osoba zgłaszająca się jest kupującym, sprzedającym, importerem czy pośrednikiem, bo od tego zależy, jaki zarzut jej grozi i które dokumenty są ważne. Zdjęcia zawiadomienia o karze lub protokołu zajęcia można przesłać na adres avvmassimoromano@gmail.com albo w komunikatorze podczas rozmowy.

W rozmowie wstępnej obrońca prosi o opis, skąd towar pochodzi i jak trafił do osoby zainteresowanej, a następnie przegląda zebrane dokumenty handlowe. Dla kupujących na plaży rozmowa jest krótka i dotyczy terminu na zaskarżenie oraz kosztów. Dla firm trwa dłużej, bo wymaga zrozumienia łańcucha dostaw, umów z dostawcą i oferty sprzedaży.

Studio ma biura w Rzymie, Mediolanie i Neapolu i może działać przy porcie, na targach czy przy lotnisku, gdzie nastąpiła kontrola. W razie potrzeby współpracuje z doradcą w Polsce i z tłumaczem dokumentów handlowych. Informacje można przekazywać po polsku, a w sprawach pilnych, takich jak zatrzymany kontener albo zajęte stoisko w trakcie targów, kontakt jest możliwy całą dobę.

Zakres prac i honorarium studio ustala na piśmie na początku, a każda decyzja o zapłacie kary, zrzeczeniu się towaru albo rozmowie z właścicielem znaku jest podejmowana dopiero po wyjaśnieniu klientowi jej skutków. Studio nie obiecuje wyniku i nie ocenia z góry, czy dojdzie do sprawy karnej, bo zależy to od dokumentów, których jeszcze nie ma. W sprawach firm oferuje się także przegląd łańcucha dostaw, który pomaga zrozumieć własną sytuację, zanim organ zada pytania.

Pojęcia z zawiadomienia o karze

Zawiadomienie o karze i protokół zajęcia zawierają pojęcia, które w tej materii mają ściśle określone znaczenie. Oto te, które pojawiają się najczęściej.

• Podrobiony znak to oznaczenie naśladujące cudzy znak towarowy na tyle, że może wprowadzać w błąd co do pochodzenia towaru.
• Wprowadzanie do obrotu to oferowanie, sprzedaż lub dystrybucja towaru, a więc czyn przypisywany sprzedającemu i importerowi.
• Kara pieniężna to sankcja administracyjna wobec kupującego, która nie jest karą w sensie karnym, ale zostaje zapisana.
• Przepadek to utrata rzeczy na rzecz państwa, orzekana niezależnie od winy sprzedawcy.
• Zajęcie to odebranie towaru na czas postępowania, na przykład na targach, w porcie lub na ulicy.
• Importer i dystrybutor to podmioty sprowadzające towar i wprowadzające go do dalszego obrotu. Ich odpowiedzialność jest szersza niż odpowiedzialność turysty.
• Sprzedaż w sieci to oferowanie towaru przez platformy i strony internetowe. Pozostawia zapis, który służy jako dowód.
• Granica i cło oznaczają miejsce kontroli towaru wprowadzanego do kraju, gdzie zajęcie może nastąpić jeszcze przed dostarczeniem odbiorcy.
• Znak towarowy to oznaczenie, po którym klient rozpoznaje producenta, chronione na rzecz właściciela znaku.
• Podrobiony w piśmie oznacza, że towar nie pochodzi od uprawnionego, choć nosi jego oznaczenie. Odróżnia się od towaru po prostu podobnego.
• Odpowiedzialność nabywcy to część przepisów, która dotyka kupującego, także turystę, i skutkuje karą pieniężną.
• Targi i wystawy to miejsca, w których zajęcie może nastąpić w trakcie wydarzenia i zakończyć udział wystawcy.