Znęcanie się i uporczywe nękanie

Kto trafia na tę stronę po zawiadomieniu o znęcaniu się lub nękaniu

Do tej sprawy wchodzi się zwykle nagle: policja pojawia się pod drzwiami, w telefonie przychodzi zakaz kontaktu albo list z informacją, że ktoś złożył zawiadomienie. Najczęściej zaskoczeni są ci, którzy uważali zdarzenia za zwykły konflikt w związku, w rodzinie lub po rozstaniu. Dla prawa takie zachowania mogą składać się na odrębny czyn, a zawiadomienie bywa złożone nie tylko przez osobę, której rzekomo dotyczą, lecz także przez lekarza, szkołę lub sąsiadów.

Najpierw bywa tak, że ktoś został wezwany na przesłuchanie albo dowiedział się o wszczęciu sprawy i nie wie, czy mówić, czy milczeć, i co oznacza zakaz zbliżania się, jeśli mieszka w tym samym domu. Inna sytuacja: ktoś rozstał się z partnerem lub partnerką, mieszka już osobno, ale wciąż wysyła wiadomości, spotyka się przy dzieciach albo przychodzi pod dom, i dowiaduje się, że zachowania te zostały zebrane w pojedynczy zarzut. Jeszcze inna: bliski cudzoziemca został zatrzymany po awanturze domowej, a rodzina nie wie, gdzie jest i co mu grozi.

Ta strona jest dla osób, które nie chcą pogarszać sytuacji. Nie ocenia, kto ma rację, i nie obiecuje wyniku. Pokazuje, jak odróżnić zarzuty, które często występują obok siebie, co zmienia się w życiu codziennym po zastosowaniu środków ochronnych i jak przygotować się do rozmowy z obrońcą. W takich sprawach największe szkody powstają nie z samego zarzutu, lecz z odruchowych zachowań w początkowych dniach: wiadomości wysłanych w złości, wizyt „żeby wyjaśnić” i rozmów z dziećmi na temat sprawy.

Dom, dzieci i praca, gdy obowiązuje zakaz zbliżania się

Zakaz zbliżania się i opuszczenie wspólnego mieszkania zmieniają codzienność szybciej niż jakiekolwiek orzeczenie o winie. Osoba objęta środkiem musi znaleźć nocleg, często u rodziny lub w hotelu, i organizować dojazd do pracy z innej części miasta. Rzeczy osobiste, dokumenty i narzędzia pracy zostają w domu, do którego nie wolno wejść, więc ich odbiór trzeba uzgodnić przez obrońcę lub z udziałem policji, a nie samodzielnie.

Kontakty z dziećmi stają się osobnym problemem. Zakaz może obejmować nie tylko dom, ale też szkołę, miejsce zabaw i inne miejsca, w których przebywa osoba pokrzywdzona. Spotkania z dziećmi trzeba organizować tak, by nie narazić się na zarzut naruszenia środka, najlepiej za pośrednictwem osób postronnych i po uzgodnieniu z obrońcą, a w razie potrzeby przez sąd rodzinny. Dzieci nie powinny być pytane o szczegóły sprawy ani proszone o przekazywanie wiadomości.

W pracy pojawia się pytanie, co powiedzieć przełożonemu. Nie ma obowiązku wyjaśniania szczegółów, ale gdy środek wymaga zmiany miejsca pobytu, potrzebna bywa krótka informacja o ograniczeniu. Dla cudzoziemców dochodzi kwestia zezwolenia na pobyt, którego utrzymanie może zależeć od sytuacji rodzinnej i zatrudnienia, a wyjazd z kraju w trakcie postępowania może wymagać zgody. Konta bankowe, wspólne zobowiązania i umowa najmu wymagają rozmowy, ale prowadzonej pisemnie i spokojnie, bez nacisku na stronę przeciwną, bo każda wiadomość może zostać dołączona do akt.

Decyzje początkowych dni: mówić czy milczeć, wychodzić czy zostać

Najwcześniejsza decyzja dotyczy wyjaśnień. Milczenie nie może być poczytane na niekorzyść, a wyjaśnienia można złożyć później, po zapoznaniu się z aktami, natomiast słowa wypowiedziane w emocjach zostają w protokole. Przy zarzutach z kręgu rodziny wersje stron zwykle różnią się nie tyle co do faktów, ile co do ich znaczenia, więc każde zdanie, które wskazuje na kłótnię albo napięcie, może być czytane na niekorzyść. Dlatego rozmowa z obrońcą powinna poprzedzić jakiekolwiek oświadczenie.

Kolejna decyzja dotyczy kontaktu z osobą pokrzywdzoną. Chęć wyjaśnienia sytuacji, przeprosin albo naprawienia relacji jest zrozumiała, ale po zastosowaniu środka ochronnego każdy kontakt, nawet z inicjatywy strony przeciwnej, może być uznany za jego naruszenie i prowadzić do zaostrzenia środków. Pozostaje droga pośrednia: prośba o kontakt przez obrońców albo uzgodnienie spraw dzieci przed sądem. To kosztuje wolniejszym tempem, ale chroni przed nowym zarzutem.

Odrębny wybór dotyczy dowodów. Wiadomości, zdjęcia, nagrania i świadkowie mogą wskazywać na inny przebieg zdarzeń, ale ich zabezpieczenie trzeba zaplanować: kopiowanie rozmów bez ich modyfikacji, spisanie nazwisk osób, które widziały sytuację, i nieusuwanie niczego z telefonu. Cena nieostrożności jest wysoka, bo skasowana rozmowa wygląda jak ukrywanie, nawet jeśli była niewinna.

Warto też zdecydować z góry, kto w rodzinie będzie osobą kontaktową dla obrońcy. Gdy w sprawie uczestniczy kilka osób, każda z własną wersją wydarzeń, pojawia się chaos, a sprzeczne informacje utrudniają rzetelną ocenę. Wyznaczona osoba, która zbiera pisma i przekazuje je dalej, ogranicza to ryzyko.

Co zebrać, zanim odbędzie się wstępna rozmowa z obrońcą

Obrońca ocenia, czy zarzuty opisują długotrwałe zachowanie, czy kilka niezależnych zdarzeń, a to wymaga uporządkowanej osi czasu. Im więcej dokumentów zostanie przekazanych na początku, tym mniej pytań trzeba będzie zadawać później, gdy sytuacja jest napięta.

• Wszystkie pisma otrzymane z policji, z sądu lub z prokuratury, włącznie z kopertami i potwierdzeniami doręczenia. Zdjęcia każdej strony wystarczą na początek.
• Pełna korespondencja z osobą pokrzywdzoną: wiadomości, wiadomości głosowe, poczta elektroniczna. Należy wykonać kopie bez usuwania czegokolwiek, nawet jeśli treść jest niewygodna.
• Wykaz osób, które znają sytuację: sąsiedzi, znajomi, członkowie rodziny, opiekunowie dzieci. Same nazwiska i sposób kontaktu pozwalają obrońcy ocenić, kto może być przydatny.
• Dokumenty dotyczące dzieci: orzeczenia o opiece, plan spotkań, zaświadczenia ze szkoły. Pokazują, jak wyglądał układ rodzinny przed zawiadomieniem.
• Dokumentacja medyczna i sądowa dotycząca zdarzeń z przeszłości, w tym wcześniejsze zawiadomienia i ich wyniki.
• Dowody miejsca pobytu w chwilach opisanych w zawiadomieniu: bilety, wpisy w kalendarzu, rachunki, lokalizacje.
• Dane do kontaktu z rodziną, która może odebrać pismo z Włoch lub pokryć koszty tłumaczeń.

Wszystkie te dokumenty warto przechowywać w miejscu, do którego dostęp ma zainteresowany i zaufana osoba przekazująca je obrońcy. Telefon, który mógł zostać zajęty, nie powinien być wyłącznym nośnikiem kopii; zdjęcia najważniejszych pism dobrze jest mieć w osobnym miejscu, na przykład w poczcie elektronicznej, do której dostęp ma także zaufany członek rodziny. Brak części materiałów nie jest powodem, by zwlekać z kontaktem: obrońca ustali, które z nich da się uzupełnić z akt, a które trzeba będzie zdobyć samodzielnie.

Pytania do obrońcy w sprawie znęcania się i nękania

W tych sprawach najwięcej zależy od tego, jak zostały opisane zachowania i w jakim okresie miały się powtarzać. Poniższe pytania pomagają zrozumieć, na czym stoi zarzut, i uniknąć nieporozumień na początku współpracy.

• Jakie dokładnie zachowania wskazano w zarzucie i czy opisują one okres wspólnego zamieszkiwania, czy czas po rozstaniu?
• Czy zarzuty znęcania się i nękania zostały postawione obok siebie, a jeśli tak, to jak podzielono między nie poszczególne zdarzenia?
• Czego dotyczy środek ochronny, który mnie obowiązuje, i jak go interpretować w sytuacjach spornych, na przykład gdy sama osoba pokrzywdzona nawiązuje kontakt?
• Co zrobić, jeśli muszę odebrać rzeczy lub dokumenty z mieszkania, w którym nie wolno mi przebywać?
• Czy mogę spotykać się z dziećmi, a jeśli tak, to na jakich zasadach i w jakim miejscu?
• Jak wpłynie ta sprawa na pozwolenie na pobyt lub pracę, jeśli jestem cudzoziemcem?
• Czy powinienem składać wyjaśnienia, czy lepiej poczekać na akta, i co zmieni każda z tych decyzji?
• Czy jest sens szukać porozumienia z osobą pokrzywdzoną i jakie ryzyko niesie każda forma kontaktu?
• Jakie badania lub opinie biegłych mogą pojawić się w sprawie i czy warto składać własne?

Jeśli któreś z pytań wydaje się niezręczne, warto je zadać właśnie dlatego. Obrońca nie ocenia, a odpowiedzi pozwalają uniknąć sytuacji, w których zainteresowany dowiaduje się o skutkach swoich decyzji dopiero po fakcie, kiedy jest już za późno na zmianę planu.

Gdy rodzina i dokumenty rozchodzą się między Włochami a Polską

Sprawy o znęcanie się i nękanie często dotyczą par, które mieszkają we Włoszech, a rodzinę, pracę lub wspólne dzieci mają w innym kraju. Zawiadomienie składa się tam, gdzie doszło do zdarzenia, ale skutki odczuwa się w Polsce i we Włoszech. Orzeczenie o opiece nad dzieckiem, wydane przez sąd w Polsce, może zderzyć się z zakazem kontaktu wydanym przez organ innego kraju, a rodzina nie wie, które z nich przeważa.

Dlatego każde pismo z Włoch trzeba przetłumaczyć i przeczytać, a także sprawdzić, czy polski sąd rodzinny wie o toczącej się sprawie. Informacja o zakazie kontaktu nie zawsze przechodzi między instytucjami, więc osoba objęta środkiem powinna mieć przy sobie jego kopię, także po polsku, na wypadek kontroli podczas podróży. Wyjazd do Polski w trakcie postępowania może wymagać zgody, a wyjazd bez niej bywa odebrany jako ucieczka.

Świadkowie i dowody znajdują się często w Polsce: bliscy, którzy widzieli rodzinę przed przeprowadzką, lekarze, szkoły i pracodawcy. Zebranie ich oświadczeń wymaga formy, którą przyjmie włoski organ, więc dobrze jest uzgodnić z obrońcą, jakie dokumenty są potrzebne i w jakim języku. Poczta między państwami bywa wolna, a wezwania na przesłuchanie mogą dotrzeć z opóźnieniem, dlatego trzeba wskazać adres do doręczeń we Włoszech. Konsulat udziela informacji i pomaga w kontakcie z rodziną, ale nie ocenia zarzutu i nie występuje w imieniu zainteresowanego.

Jak studio podchodzi do spraw o znęcanie się i nękanie

Wstępny kontakt może nastąpić telefonicznie albo przez wiadomość na adres avvmassimoromano@gmail.com. Wystarczy opisać, kto zawiadomił, czy obowiązuje środek ochronny i czy zainteresowany przebywa w areszcie. Nie trzeba przekazywać szczegółów zdarzenia w wiadomości otwierającej, bo szczegółowa rozmowa odbywa się w warunkach chroniących poufność. W sprawach pilnych, takich jak zatrzymanie, obrońca ustala najpierw, gdzie przebywa osoba zainteresowana i kiedy odbędzie się posiedzenie.

W trakcie rozmowy omawia się, na czym polega zarzut, jaki środek obowiązuje i jakich zachowań należy unikać. Obrońca nie ocenia moralnie i nie zakłada niczego z góry. Prosi o dokumenty, wyjaśnia, jak je przesłać i jak zabezpieczyć wiadomości, a następnie przejmuje kontakt z organami. Wszystkie pisma są wyjaśniane po polsku, a rozmowy prowadzi się po polsku i po włosku, także z udziałem tłumacza na posiedzeniach.

Studio pracuje w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, więc może zająć się sprawą w miejscu, w którym toczy się postępowanie. Gdy część dowodów znajduje się w Polsce, obrońca współpracuje z polskim prawnikiem i ustala, jak je zabezpieczyć. Studio nie zapowiada wyniku i nie komentuje szans przed zapoznaniem się z aktami; zapewnia natomiast, że każdy termin zostanie dotrzymany, a klient będzie wiedział, na jakim etapie jest sprawa.

Koszty omawia się na początku, tak aby rodzina wiedziała, jak wygląda rozliczenie za pracę obrońcy, tłumaczenia i ewentualne wyjazdy na posiedzenia, i mogła podjąć decyzję bez presji.

Czego nie robić, gdy w grę wchodzą zarzuty rodzinne

W sprawach rodzinnych napięcie jest tak duże, że ludzie robią rzeczy, których normalnie by nie zrobili. Poniższe zasady wynikają z doświadczenia tego, co najczęściej pogarsza sytuację.

• Nie pisz do osoby pokrzywdzonej, nawet krótko i uprzejmie. Wiadomość bywa uznana za naruszenie środka ochronnego i dołączana do akt.
• Nie przychodź pod dom, szkołę ani miejsce pracy osoby pokrzywdzonej, aby „porozmawiać”. Sama obecność w miejscu objętym zakazem wystarcza do zarzutu.
• Nie proś rodziny ani znajomych o namawianie pokrzywdzonej osoby do wycofania zawiadomienia. Może to zostać odebrane jako wywieranie wpływu na świadka.
• Nie kasuj wiadomości, zdjęć ani nagrań, nawet niewygodnych. Skasowanie wygląda jak ukrywanie i odbiera możliwość wykazania własnej wersji.
• Nie publikuj w mediach społecznościowych żadnych opisów sprawy, aluzji ani zdjęć. Każdy wpis może zostać dołączony do akt.
• Nie rozmawiaj z dziećmi o szczegółach zawiadomienia i nie proś ich o przekazywanie wiadomości. To pogarsza ich sytuację i Twoją.
• Nie składaj wyjaśnień bez obrońcy i nie podpisuj protokołu, którego nie rozumiesz w pełni.

Za wszystkimi tymi zasadami stoi to samo spostrzeżenie: w sprawach rodzinnych dowodem staje się niemal każde słowo napisane w emocjach. Wiadomość wysłana wieczorem w gniewie bywa w aktach czytana jako dowód nastawienia, nawet jeśli nadawca chciał tylko przeprosić. Dlatego lepiej milczeć wobec osoby pokrzywdzonej i mówić wyłącznie do obrońcy, niż polegać na własnej ocenie, co jest jeszcze bezpieczne.

Słowa z włoskich pism w sprawach o przemoc domową i nękanie

Pisma w tych sprawach używają terminów, które wyglądają znajomo, a znaczą coś innego niż w języku potocznym. Znajomość kilku z nich pomaga zrozumieć, co się dzieje.

Querela to wniosek pokrzywdzonego o ściganie, składany w ustawowym terminie; przy części zachowań sprawa toczy się także bez niego. Atti persecutori to nękanie, czyli powtarzające się zachowania wywołujące lęk lub zmuszające do zmiany stylu życia, a maltrattamenti to znęcanie się nad osobą bliską lub zamieszkującą razem; te zarzuty mogą pojawić się w tym samym postępowaniu. Ammonimento to formalne upomnienie wydawane przez organ policji, po którym dalsze zachowania mogą zmienić tryb ścigania.

Divieto di avvicinamento to zakaz zbliżania się do osoby lub miejsc, które ona odwiedza, a jego naruszenie jest odrębnym czynem. Misura cautelare to środek zapobiegawczy stosowany przed wyrokiem, a ordinanza to postanowienie, w którym sąd go nakłada. Persona offesa to osoba pokrzywdzona, a remissione to wycofanie wniosku o ściganie, które nie zawsze kończy sprawę. Jeżeli w piśmie pojawia się słowo udienza, chodzi o posiedzenie lub rozprawę, na którą trzeba się stawić albo w której obrońca może wziąć udział za nieobecnego.

Gdy w piśmie pojawia się słowo, którego tu nie ma, nie zgaduj. Zrób zdjęcie całej strony i prześlij obrońcy z pytaniem o skutek i termin. Różnica między informacją, wezwaniem a postanowieniem o środku ochronnym decyduje o tym, czy można jeszcze spokojnie przygotować odpowiedź.