Dron nad plażą albo nad miastem: co grozi

Jak latanie dronem zmienia codzienne życie, gdy pojawi się zarzut

Dla większości osób dron jest rozrywką weekendową albo narzędziem pracy przy zdjęciach ślubnych, inspekcjach dachów czy filmach reklamowych. Gdy pojawi się zarzut, sprzęt zostaje zatrzymany, a z nim zniknęła możliwość pracy. Fotograf albo operator traci zlecenia w sezonie, a kupujący sprzęt na kredyt dalej spłaca raty. Karta pamięci i nagrania stają się dowodem, więc nie wolno ich wymazać ani skasować bez wiedzy obrońcy.

Dochodzą skutki mniej widoczne. Dla osób, które mają pozwolenia na loty zawodowe lub współpracują z firmami, wpis o zdarzeniu może przekroczyć granice samej sprawy i wpływać na współpracę. Zleceniodawca pyta, czy operator ma ważną rejestrację i ubezpieczenie, a bez nich rozmowa kończy się szybko. Ubezpieczyciel analizuje, czy lot odbywał się w strefie dozwolonej, bo polisa może nie obejmować szkody wyrządzonej tam, gdzie lot był zakazany.

Gdy w kadrze były osoby, pojawia się wątek prywatności. Sąsiedzi, goście plaży albo uczestnicy imprezy mogą zażądać usunięcia materiału i zgłosić jego nagrywanie jako odrębny czyn. Gdy dron spadł na samochód, dach albo osobę, dochodzi odpowiedzialność za szkodę, często z udziałem ubezpieczyciela.

Podróżni z Polski miewają osobny problem: w bagażu mieli dron, który w Polsce latał bez zastrzeżeń, a we Włoszech okazał się wymagać innej rejestracji lub przelotu w innej strefie. Do tego dochodzi wizyta policji na plaży, kiedy dron właśnie ląduje, i pytanie o pozwolenie, na które nie ma gotowej odpowiedzi.

Kto trafia na tę stronę

Najczęściej to turysta, któremu zatrzymano dron na plaży, w mieście zabytkowym albo przy porcie. Policjant poprosił o dokumenty i zabrał sprzęt, a turysta nie wie, czy to była kontrola, czy początek postępowania. Mówi, że w kraju wszystko było w porządku, że kupił dron w sklepie i nikt nie powiedział, że trzeba coś jeszcze rejestrować.

Inną osobą jest operator, który wykonywał zlecenie: zdjęcia nieruchomości, relacja z imprezy, przegląd dachu, nagrania do filmu. Dostał wezwanie, bo ktoś poskarżył się na lot nad osobami albo nad terenem objętym zakazem. Chce wiedzieć, czy odpowiada osobiście, czy zleceniodawca, i czy brak zezwolenia na teren było jego błędem.

Jeszcze inną sytuacją jest rodzic, którego nastoletnie dziecko pożyczyło dron od znajomego i poleciało nim nad plażą, nad domem sąsiada albo nad zgromadzeniem. Po zgłoszeniu policja przyszła do domu. Rodzic pyta, czy dziecko samo odpowiada, a jeśli tak, to w jakim zakresie, i czy ma prawo uczestniczyć w rozmowie.

Wspólny element tych sytuacji to przekonanie, że sprzęt kupiony w sklepie jest jak zabawka. Prawo lotnicze traktuje go inaczej, a wiedza o tym zwykle przychodzi po fakcie.

Do tej grupy należą także rodzice, którym policja zwróciła uwagę na dziecko latające dronem w parku, oraz organizatorzy imprez, którzy zamówili nagrania z powietrza i nie sprawdzili, czy operator ma zezwolenia. W takich sytuacjach kończy się to pytaniem, kto odpowiada za brak formalności.

Co mieć w ręku, zanim ktoś zapyta o lot

Najwięcej problemów rozwiązuje się dokumentami, które powstały przed lotem. Jeśli ich nie ma, trzeba zebrać to, co da się odtworzyć.

• Potwierdzenie rejestracji operatora i numer, którym oznaczony jest sprzęt. Warto mieć zdjęcie oznaczenia na korpusie, żeby wykazać, że było widoczne.
• Dowód ubezpieczenia odpowiedzialności wraz z warunkami polisy. Służy do wykazania, że szkoda byłaby pokryta, i bywa kluczowy przy rozmowie z poszkodowanym.
• Zrzuty z aplikacji sterującej i dziennik lotu: trasa, wysokość, czas, miejsce startu. Pozwalają odtworzyć przebieg i wykazać, że lot odbywał się w dozwolonej strefie.
• Dokumentacja sprawdzenia stref: zrzut ekranu mapy stref z dnia lotu albo rozmowa z lokalnym organem. Strefy zmieniają się czasowo, więc ważna jest data.
• Nagrania z lotu w pełnej wersji, bez montażu i bez usuwania fragmentów. Wersja pierwotna jest dla obrony bezpieczniejsza niż okrojona.
• Dane osób, które były obecne: znajomi, uczestnicy imprezy, inni operatorzy. Mogą potwierdzić okoliczności.
• Protokół zatrzymania sprzętu, jeśli został sporządzony, i nazwa jednostki, która go dokonała.

Przygotuj także instrukcję obsługi sprzętu i dowód zakupu, bo z nich wynika klasa i masa drona, a od nich zależy zakres wymogów. Zachowaj zdjęcia sprzętu z widocznym numerem seryjnym oraz dane modułu łączności, jeśli dron je ma. Jeżeli lot był zlecony, zbierz umowę i korespondencję z zamawiającym, w której ustalano miejsce lotu.

Wybory, które trzeba podjąć po zatrzymaniu sprzętu

Po zatrzymaniu drona i spisaniu danych osoba w takiej sytuacji staje przed wyborami, z których każdy kosztuje.

Wyjaśniać od razu czy poczekać. Na miejscu łatwo powiedzieć za dużo: że latało się wcześniej w tym samym miejscu, że wiedziało się o strefie, że nagrywało się znajomych. Cena wyjaśnień złożonych w pośpiechu jest wysoka, bo trafiają do notatki. Cena milczenia: policjant może uznać brak współpracy, choć ma prawo go oczekiwać tylko w granicach, jakie wyznacza prawo. Rozsądny kompromis to podanie danych i prośba o możliwość złożenia wyjaśnień później, z tłumaczem i obrońcą.

Zrzec się sprzętu czy domagać się zwrotu. Zrzeczenie kończy kłopot z formalnościami, ale oznacza utratę wartości drona i ewentualnie dowodów. Domaganie się zwrotu wymaga wniosku i cierpliwości, a sprzęt może zostać na dłużej jako dowód. Zwykle warto najpierw dowiedzieć się, czy sprzęt jest potrzebny organom do ustalenia faktów.

Zapłacić na miejscu czy nie. Jeśli policjant wskazuje na karę pieniężną, płatność nie zawsze oznacza koniec sprawy, a może być odczytana jako przyznanie się. Prośba o dokument, który opisuje podstawę kary, pozwala ocenić, czy to sankcja administracyjna czy początek sprawy karnej.

Nasze studio ocenia te scenariusze zależnie od dokumentów, nie od przypuszczeń.

Każdy z tych wyborów można odroczyć na krótki czas, jeśli poprosi się organ o możliwość konsultacji z obrońcą, co jest rozsądną i w pełni dopuszczalną prośbą.

Czego nie robić po incydencie z dronem

Zachowania, które wydają się naturalne, bywają kosztowne.

• Nie kasuj nagrań z karty pamięci. Usunięcie zdjęć wygląda na zacieranie śladów i bywa osobnym zarzutem. Lepiej pozostawić materiał w całości.
• Nie publikuj lotu w internecie po zdarzeniu. Film opublikowany po fakcie wskazuje miejsce, wysokość i obecność osób, a to wszystko może zostać użyte.
• Nie uruchamiaj ponownie drona po zatrzymaniu. Jeśli sprzęt wrócił do ciebie, a dane lotu mogą być istotne, nie wymazuj ustawień i nie aktualizuj oprogramowania bez wiedzy obrońcy.
• Nie rozmawiaj z osobami nagranymi bez obrońcy. Przeprosiny albo propozycja pieniędzy bywają odczytane jako przyznanie, a rozmowa może zostać nagrana.
• Nie podpisuj protokołu, którego nie rozumiesz. Tłumaczenie ustne bywa uproszczone. Masz prawo poprosić o tłumacza i o czas.
• Nie powtarzaj lotu na tym samym miejscu do czasu wyjaśnienia sytuacji, zwłaszcza w miejscu już zgłoszonym.

Każde z tych zachowań ma uzasadnienie w praktyce postępowań. Rzadko wynika ze złej woli, najczęściej z pośpiechu i lęku.

Nie przekonuj policjanta, że przepisy są niejasne ani że w Polsce wolno było więcej. Dyskusja o przepisach na miejscu nie ma sensu i pogarsza ton rozmowy. Nie zacieraj śladów w aplikacji, na przykład przez usunięcie konta, bo dane z serwera producenta i tak mogą zostać odtworzone. Nie wysyłaj nagrania właścicielom nieruchomości w nadziei na ich zgodę, bo propozycja może być odczytana jako próba wpływu.

Pytania do obrońcy w sprawie drona

Dobra lista pytań oszczędza czas i pieniądze. W sprawach o drony warto zapytać o rzeczy, o których ludzie nie myślą na rozmowie wstępnej.

• Czy w mojej sprawie chodzi o naruszenie przepisów lotniczych, czy o czyn karny, czy o ścieżki równoległe?
• Czy brak rejestracji, który uznałem za formalność, może przesądzić o ocenie całej sytuacji?
• Jak ocenia się nagrywanie osób w miejscu publicznym i w prywatnym, i od czego zależy różnica?
• Czy moje ubezpieczenie obejmuje szkodę, jeśli lot odbywał się w strefie, o której nie wiedziałem?
• Jak odzyskać sprzęt i nagrania i czy mogę prosić o kopię karty pamięci?
• Co z moim zleceniodawcą: czy jest strona odpowiedzialna razem ze mną?
• Czy moja obecność we Włoszech jest konieczna na etapie wyjaśnień?
• Czy późniejsza zmiana przepisów lub stref wpływa na ocenę lotu z dnia zdarzenia?
• Jakie koszty muszę przewidzieć i jak wygląda rozliczanie między etapami?

Przy sprawach o drony warto też zapytać o aspekty praktyczne: czy mogę kontynuować pracę zawodową w czasie postępowania, czy mój sprzęt zostanie sprawdzony pod kątem oprogramowania i jak powinienem komunikować się z klientami, którym obiecałem zdjęcia. Zapytaj również, czy istnieje ryzyko, że organ zażąda dostępu do mojego konta w aplikacji, i czy mogę się temu przeciwstawić. Zapytaj też, jak długo organ może przetrzymywać sprzęt i na jakiej podstawie można prosić o jego wcześniejszy zwrot.

Gdy dron leci w kraju, a dokumenty powstały gdzie indziej

Operatorzy z Polski latają we Włoszech z dokumentami wydanymi w Polsce. Rejestracja operatora jest zwykle uznawana w kilku krajach, ale organ lokalny i tak może poprosić o dokumenty w tłumaczeniu i o dowód, że oznaczenie sprzętu odpowiada rejestracji. Ubezpieczenie wystawione w Polsce musi obejmować lot za granicą, a o tym nie wszyscy pamiętają. Warto więc mieć przy sobie polisę w wersji angielskiej lub włoskiej.

Strefy zakazane we Włoszech mogą różnić się od polskich i zmieniać się czasowo, na przykład w związku z wydarzeniami, wizytami lub imprezami. Aplikacje stosowane w Polsce nie zawsze mają aktualne dane o włoskich strefach, dlatego dowód sprawdzenia warto zapisać w dniu lotu. Gdy sprzęt zatrzymano, a operator musi wrócić do Polski, ustala się, jak odebrać go później albo jak zrzec się go w sposób, który nie zaszkodzi.

Pisma w tej sprawie przychodzą na adres w Polsce, często z opóźnieniem i w języku włoskim. Wymagają tłumaczenia przysięgłego, a termin na reakcję biegnie od doręczenia, nie od lektury. Dlatego prosimy o niezwłoczne przesłanie skanów. Ponieważ strefa czasowa Polski i Włoch jest ta sama, rozmowy telefoniczne nie wymagają przeliczania godzin.

Konsulat polski może pomóc w sprawach tożsamości lub dokumentów podróży, ale nie zajmuje się sprzętem ani nie reprezentuje operatora.

Przy dłuższym pobycie warto ustalić, gdzie przechowywany jest sprzęt, bo transport drona z bateriami bywa osobnym zagadnieniem.

Jak studio prowadzi sprawy o loty dronem

Kontakt wstępny może odbyć się zdalnie. Prosimy o krótki opis zdarzenia, zdjęcia dokumentów, zrzuty z aplikacji i kopię pisma, które otrzymałeś. Na tej podstawie jeszcze tego samego dnia stwierdzamy, jakie to pismo, kto je wystawił i jaki ma charakter: administracyjny czy karny. Od tego zależy tryb dalszego postępowania.

W rozmowie wstępnej ustalamy, czy sprzęt został zatrzymany jako dowód, czy w trybie kontrolnym, jakie dane lotu zostały zapisane i czy w kadrze były osoby. Pytamy o cel lotu, bo lot rekreacyjny i zawodowy podlegają innym wymogom. Jeśli praca była wykonywana na zlecenie, prosimy o umowę z zamawiającym, żeby ocenić, kto odpowiada za sprawdzenie stref.

Pracujemy po polsku i po włosku, a przy czynnościach z udziałem organów korzystamy z tłumacza przysięgłego. Jeżeli lot odbył się w regionie, w którym nie mamy siedziby, współpracujemy z korespondentem lokalnym. Nie obiecujemy rezultatu i nie szacujemy szans procentowo, bo nie dałoby się tego zrobić rzetelnie przed lekturą dokumentów.

Studio ma siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, a kontakt telefoniczny i pocztowy podajemy na stronie.

Zwróć uwagę, że pojęcia z tej listy bywają tłumaczone niejednolicie. Rejestracja operatora i oznaczenie samego drona to w praktyce odrębne czynności, a strefa zakazana i strefa ograniczona niosą inne konsekwencje. W razie wątpliwości poproś o wersję włoską pisma i o wyjaśnienie różnicy, bo tłumaczenie maszynowe potrafi zamazać rozróżnienie.

Słowa, które znajdziesz w pismach o dronach

Tłumaczenia pism z włoskiego zawierają kilka pojęć, które warto rozpoznawać.

• Rejestracja operatora to wpis osoby, która używa drona, w systemie krajowym. Numer umieszcza się na sprzęcie.
• Strefa zakazana to obszar, w którym loty są wyłączone, na stałe lub czasowo. Obejmuje lotniska, obiekty wojskowe i część centrów miast.
• Zgromadzenie ludzi to sytuacja, w której loty nad uczestnikami są zakazane niezależnie od masy sprzętu.
• Odpowiedzialność cywilna oznacza obowiązek naprawienia szkody. W pismach często towarzyszy jej ubezpieczenie odpowiedzialności.
• Nagrywanie w miejscu prywatnym to odrębny czyn, oceniany niezależnie od samego lotu.
• Dane osobowe w nagraniu to twarze, rejestracje, wnętrza. Przepisy o ochronie danych mogą dotyczyć nawet amatorskiego materiału.
• Zatrzymanie sprzętu to zajęcie drona i nośników. Może mieć charakter kontrolny albo dowodowy.

Studio nie ocenia sprawy na podstawie samego pisma. Prosimy o wszystko, co pokazuje rzeczywisty przebieg lotu: dziennik z aplikacji, zdjęcia, nagrania, rozmowy z osobami obecnymi. Jeśli sprzęt został zatrzymany, ustalamy, w jakim trybie i na jakiej podstawie, bo od tego zależy możliwość odzyskania go bez długiego czekania. Przy sprawach z elementem prywatności, takich jak nagranie osób w ogrodzie, rozmawiamy o tym, czy kontakt z poszkodowanym ma sens i kto powinien go podjąć. Klientowi przesyłamy zwięzłe notatki po polsku po każdej istotnej czynności, żeby nie czekał na pocztę. Terminy podane w pismach przypominamy w wiadomości, zanim miną, a o zmianach wynikających z doręczeń informujemy w dniu, w którym je zauważymy.