Przeszukanie, zajęcie i odzyskanie rzeczy
Zajęcie rzeczy jest decyzją odrębną od samej sprawy, z własnym środkiem zaskarżenia i własnym, krótkim terminem, który biegnie niezależnie od biegu postępowania głównego. Kto zwleka z wnioskiem o zwrot do zakończenia sprawy, odzyskuje pojazd wart mniej niż rachunek za przechowanie, a dane z telefonu pozostają w aktach przez lata.
Dotyczy to osób, u których przeprowadzono przeszukanie, przedsiębiorców, których sprzęt obsługuje bieżącą działalność, oraz właścicieli rzeczy niebędących podejrzanymi. Dla czytelnika liczy się tempo: przy nośnikach danych żąda się kopii zamiast zabrania urządzenia, a zastrzeżenia i obecność materiału objętego tajemnicą obrończą odnotowuje się już w protokole.
Avv. Massimo Romano — Ordine degli Avvocati di Napoli n. 14553, patrocinante in Cassazione dal 23/10/2015 — Roma, Via Avicenna 97, 00146 · Milano, Via Giuseppe Pecchio 3, 20129 · Napoli, Corso Umberto I 237, 80138 — +39 335 669 3954
W skrócie
- Przeszukanie wymaga podstawy, którą należy okazać, i kończy się protokołem podpisywanym przez uczestników czynności.
- Zajęcie rzeczy jest odrębną decyzją, z własną drogą zaskarżenia i własnym, krótkim terminem, który nie czeka na rozstrzygnięcie sprawy głównej.
- Przy nośnikach danych żąda się wykonania kopii zamiast zabrania urządzenia, wskazując, że obsługuje ono bieżącą działalność gospodarczą.
- Własna kopia danych jest warunkiem sprawdzenia, co rzeczywiście trafiło do akt i w jakim kontekście zostało tam umieszczone.
- Koszty przechowania zajętego pojazdu biegną od chwili zajęcia i rosną niezależnie od tego, jak zakończy się sprawa.
- Osoba trzecia, do której należy zajęta rzecz, ma własne uprawnienia i odrębną, często mocniejszą drogę zaskarżenia.
- Argumenty we wniosku o zwrot zależą od celu zajęcia: przy zabezpieczeniu dowodu podnosi się, że dowód został już utrwalony, a przy zapobieganiu skutkom, że ryzyko ustało.
- Materiał objęty tajemnicą obrończą podlega ochronie, lecz nie zostaje wyłączony z urzędu, dlatego wniosek o jego usunięcie składa obrona po uzyskaniu dostępu do akt.
Na czym to się opiera
| Zagadnienie | Podstawa |
|---|---|
| Przeszukanie osoby i miejsca | art. 247 i nast. włoskiego k.p.k. |
| Zajęcie dowodowe | art. 253 k.p.k. |
| Zabezpieczenie danych informatycznych | art. 254-bis k.p.k. |
| Zaskarżenie zajęcia | art. 324 k.p.k. |
| Zwrot rzeczy | art. 262 i 263 k.p.k. |
| Materiał objęty tajemnicą obrończą | art. 103 k.p.k. |
Ostatni wiersz warto podnieść od razu, jeżeli w zabezpieczanym zbiorze znajduje się korespondencja z kancelarią: materiał ten podlega ochronie, ale nie zostaje wyłączony z urzędu. Wniosek o jego usunięcie z akt składa obrona po uzyskaniu dostępu, a wskazanie jego obecności odnotowuje się już w protokole czynności.
Co może zostać zajęte i po co
| Cel | Typowy przedmiot |
|---|---|
| Zabezpieczenie dowodu | telefon, komputer, dokumenty |
| Zapobieżenie dalszym skutkom | pojazd, sprzęt, towar |
| Zabezpieczenie przyszłego przepadku | gotówka, rachunki, mienie |
| Rzecz podlegająca przepadkowi z mocy prawa | przedmioty zakazane |
Rozróżnienie nie jest formalne: od celu zależy, jakich argumentów używa się przy wniosku o zwrot. Przy zabezpieczeniu dowodu podnosi się, że dowód został już utrwalony; przy zapobieganiu skutkom — że ryzyko ustało; przy zabezpieczeniu przepadku — że brak związku rzeczy z czynem albo że należy ona do kogoś innego.
Telefon i nośniki danych
To dziś najczęstszy przedmiot zajęcia i najbardziej dotkliwy, bo urządzenie zawiera całe życie prywatne i zawodowe. Trzy rzeczy trzeba zrobić od razu:
- Żądać wykonania kopii zamiast zabrania urządzenia. Dla celów dowodowych wystarcza kopia binarna, a sprzęt może wrócić.
- Żądać kopii również dla siebie. Bez niej obrona nie wie, co znalazło się w aktach, i pracuje na wyciągach przygotowanych przez kogoś innego.
- Zgłosić do protokołu zakres. Jeżeli sprawa dotyczy określonego okresu albo określonych osób, zajęcie całej zawartości jest nadmierne i to zastrzeżenie należy odnotować.
Punkt drugi jest tym, który mści się miesiącami później. Bez własnej kopii nie da się sprawdzić kontekstu wybranych fragmentów korespondencji — a to zwykle właśnie kontekst zmienia ich wymowę.
Osobno: materiały objęte tajemnicą obrończą są chronione. Jeżeli w urządzeniu jest korespondencja z adwokatem, trzeba to zgłosić w trakcie czynności, a nie po fakcie.
Pojazd
Przy zajęciu pojazdu koszty przechowania biegną od pierwszego dnia i nie zatrzymują się na czas trwania procesu. Przy starszym samochodzie lub zestawie potrafią po kilku tygodniach przekroczyć jego wartość, a przy ładunku łatwo psującym się dochodzi jego utrata i roszczenia zleceniodawcy.
Dlatego wniosek o zwrot składa się natychmiast i prowadzi równolegle do sprawy głównej, a nie po niej. To najczęstszy błąd ekonomiczny w całym postępowaniu: obrona skupia się na zarzucie, a klient traci majątek na parkingu.
Pierwsze zestawienie rozdziela cele zajęcia rzeczy, bo od celu zależy, jakich argumentów używa się przy wniosku o zwrot.
| Cel zajęcia | Typowy przedmiot | Argument we wniosku o zwrot |
|---|---|---|
| Zabezpieczenie dowodu | telefon, komputer, dokumenty | dowód został już utrwalony w kopii |
| Zapobieżenie dalszym skutkom | pojazd, sprzęt, towar | ryzyko dalszych skutków ustało |
| Zabezpieczenie przyszłego przepadku | gotówka, rachunki, mienie | brak związku rzeczy z zarzutem |
| Rzecz podlegająca przepadkowi z mocy prawa | przedmioty zakazane | charakter rzeczy wymaga odrębnej oceny |
| Rzecz należąca do osoby trzeciej | pojazd w leasingu albo najmie | tytuł prawny osoby trzeciej do rzeczy |
Gotówka i rachunki
Przy zajęciu środków pieniężnych argumentem jest pochodzenie: wyciągi, umowy, potwierdzenia wypłat, rozliczenia podatkowe. Im dłuższy i bardziej udokumentowany łańcuch, tym słabsza teza o związku z czynem.
Jeżeli środki należą do innej osoby albo do spółki, przysługują jej własne uprawnienia i własna droga zaskarżenia. Jej pozycja bywa mocniejsza niż pozycja podejrzanego, bo może wykazać tytuł prawny dokumentem, a nie tłumaczeniem. Taka osoba powinna być reprezentowana odrębnie, bo interesy potrafią się rozejść.
Środek zaskarżenia
Przeciwko zajęciu przysługuje odrębny wniosek do sądu, z krótkim terminem liczonym od doręczenia albo od wykonania czynności. Sąd bada, czy istnieją podstawy zajęcia i czy jest ono proporcjonalne — nie rozstrzyga natomiast o winie.
Ten środek jest niezależny od dalszego biegu sprawy: można go wnieść, choć postępowanie dopiero się zaczyna, i wygrać, mimo że zarzut pozostaje. Wielu klientów zakłada, że wszystko rozstrzygnie się razem — a tymczasem to dwie równoległe ścieżki z osobnymi terminami.
W trakcie przeszukania
Kilka zasad, których przestrzeganie kosztuje niewiele, a waży dużo:
- przeczytać postanowienie i sprawdzić, czego dotyczy oraz jakich pomieszczeń
- zażądać obecności obrońcy; brak obowiązku czekania nie oznacza, że nie warto pytać
- prowadzić własną listę zabranych rzeczy i porównać ją z protokołem
- niczego nie usuwać ani nie przenosić w trakcie czynności
- nie składać wyjaśnień co do znaczenia dokumentów przed rozmową z obrońcą
- zażądać kopii protokołu
Czwarty punkt wymaga podkreślenia, bo dotyczy odruchu: usunięcie pliku albo schowanie dokumentu w trakcie czynności jest technicznie wykrywalne i tworzy odrębny zarzut, zwykle poważniejszy od pierwotnego.
Najczęstsze pytania
Czy zajęcie rzeczy zaskarża się osobno?
Tak, i to jest rozróżnienie, które ratuje najwięcej mienia. Zajęcie jest odrębną decyzją, z własnym środkiem zaskarżenia i krótkim terminem biegnącym niezależnie od sprawy głównej. Czekanie na wynik postępowania karnego oznacza utratę tej drogi, a jednocześnie narastanie kosztów przechowania, których nikt później nie zwróci.
Zajęto mi telefon. Co zrobić?
Żądać wykonania kopii zachowującej niezmienność danych zamiast zabrania urządzenia, wskazując, że obsługuje ono bieżącą działalność. Żądać kopii również dla siebie oraz zgłosić do protokołu zastrzeżenie co do zakresu, jeżeli zabezpieczany zbiór wykracza poza przedmiot sprawy. Wszystkie trzy żądania zgłasza się w trakcie czynności, nie po niej.
Po co mi własna kopia danych?
Bez niej obrona nie wie, co dokładnie trafiło do akt, i pracuje na wyciągach przygotowanych przez kogoś innego. A to właśnie kontekst zmienia wymowę fragmentów: pojedyncza wiadomość wyrwana z rozmowy brzmi zupełnie inaczej niż ta sama wiadomość czytana w ciągu. Dlatego wnosi się o całość, nie o wybór.
Kiedy wnosić o zwrot pojazdu?
Natychmiast i równolegle do sprawy głównej, nie po jej zakończeniu. Koszty przechowania biegną od pierwszego dnia i przy starszym pojeździe w kilka miesięcy przewyższają jego wartość. Po latach uruchamiane są ponadto procedury kończące się utratą rzeczy — a wtedy nie ma już czego odzyskiwać, niezależnie od tego, jak zakończyła się sprawa.
Czym broni się przy zajęciu gotówki?
Udokumentowanym pochodzeniem: wyciągami z rachunku, umowami, potwierdzeniami wypłat, rozliczeniami podatkowymi. Im dłuższy i bardziej spójny łańcuch, tym słabsza teza o związku środków z czynem. Sama deklaracja, że pieniądze pochodziły z oszczędności albo od rodziny, nie wystarcza — potrzebny jest ślad, który da się sprawdzić.
Rzecz należy do kogoś innego.
Tej osobie przysługują własne uprawnienia i własna droga zaskarżenia, często mocniejsza od pozycji podejrzanego, bo tytuł prawny wykazuje dokumentem, a nie wyjaśnieniem. Dotyczy to leasingodawcy, pracodawcy, wypożyczalni i właściciela ładunku. Warunkiem jest dobra wiara i brak związku z czynem, a wniosek składa się osobno.
Czy mogę coś usunąć w trakcie czynności?
Nie, i jest to najgorsza możliwa reakcja. Usunięcie pliku, ukrycie dokumentu albo wysłanie wiadomości w trakcie czynności jest technicznie wykrywalne i tworzy odrębny zarzut, zwykle poważniejszy od pierwotnego. Sam fakt usunięcia po powzięciu wiadomości o sprawie bywa oceniany surowiej niż treść, którą usunięto.
Druga tabela porównuje postawy po zajęciu rzeczy, bo koszt zwlekania bywa wyższy niż wartość samego przedmiotu.
| Postawa | Co z niej wynika | Czego wymaga |
|---|---|---|
| Zaskarżenie zajęcia w terminie | rozstrzygnięcie o samej decyzji o zajęciu | pilnowania krótkiego terminu niezależnego od sprawy |
| Wniosek o zwrot po sporządzeniu kopii | odzyskanie urządzenia przy zachowaniu materiału w aktach | wykazania, że kopia została już wykonana |
| Oczekiwanie do zakończenia sprawy | narastające koszty przechowania i utrata wartości rzeczy | niczego, ale pozostawia rzecz poza dostępem |
| Zgłoszenie uprawnień osoby trzeciej | odrębna droga obrony właściciela | dokumentów wykazujących tytuł do rzeczy |
| Wskazanie materiału objętego tajemnicą obrończą | wniosek o wyłączenie tego materiału z akt | adnotacji w protokole i wniosku po dostępie do akt |
Decyzje podczas przeszukania i zaraz po nim
Przeszukanie zaczyna się zwykle nagle: funkcjonariusze pukają do drzwi, zatrzymują samochód albo każą otworzyć bagaż. Na samym początku trzeba zdecydować, jak się zachować, a każda reakcja ma swoją cenę. Zgoda na przeszukanie bez zastrzeżeń kończy sprawę szybciej, ale zamyka możliwość późniejszego powoływania się na wady czynności. Odmowa i opór są ryzykowne, bo funkcjonariusze mogą przeprowadzić czynności siłą, a samo stawianie oporu tworzy odrębny problem. Rozsądna droga polega na spokojnym poproszeniu o okazanie podstawy, wyraźnym zaznaczeniu, że się nie zgadza, jeśli rzeczywiście się nie zgadza, i niewchodzeniu w spór fizyczny. Można poprosić, aby zapisano zastrzeżenia w protokole.
Kolejna decyzja dotyczy telefonu i innych urządzeń. Funkcjonariusze często żądają odblokowania, haseł i dostępu do kont. Zakres obowiązków w takiej sytuacji jest sporny i zależy od okoliczności, więc nie warto improwizować: najlepiej poprosić o kontakt z obrońcą, zanim zostanie podane jakiekolwiek hasło. Cena zwłoki to możliwość zatrzymania urządzenia na dłużej; cena pośpiechu to dostęp do wszystkich rozmów, zdjęć i kont, także tych, które nie mają związku ze sprawą. Przy nośnikach danych obrona zwykle żąda wykonania kopii i zwrotu urządzenia, a nie długiego przetrzymywania oryginału.
Po zakończeniu czynności zapada najważniejsza decyzja: czy podpisać protokół i co w nim zapisać. Podpis oznacza potwierdzenie, że czynności przebiegły tak, jak opisano, ale nie oznacza zgody na samo zajęcie. Należy przeczytać protokół, poprosić o tłumaczenie, jeśli jest po włosku, i dopisać uwagi, jeśli coś się nie zgadza. Na koniec trzeba poprosić o kopię protokołu i wykazu zajętych rzeczy, bo z nich wynika, od kiedy biegnie termin na zaskarżenie zajęcia.
Kto trafia na tę stronę po wizycie funkcjonariuszy
Typowa sytuacja wygląda tak: ktoś wraca z pracy i zastaje w mieszkaniu funkcjonariuszy, którzy przeszukują szafy i zabierają komputery. Inny kierowca zostaje zatrzymany na drodze, a w samochodzie znajdują coś, co wzbudza podejrzenie, więc pojazd zostaje zajęty i odholowany. Jeszcze inna osoba przy kontroli na lotnisku traci gotówkę, którą wiozła na zakup auta lub na leczenie. We wszystkich tych sytuacjach głównym uczuciem jest bezradność: rzeczy znikają, a nikt nie mówi, kiedy wrócą.
Inna grupa to ludzie, którzy nie byli przy przeszukaniu, bo mieszkają w Polsce, a mieszkanie we Włoszech czasowo wynajmowali lub użyczali. Dowiadują się o wszystkim od sąsiada, od właściciela albo z pisma, które trafia do skrzynki po długim czasie. Nie wiedzą, czy w ogóle są stroną postępowania, ani czy mogą składać wnioski o zwrot rzeczy. Pytają, czy sprawa dotyczy ich, czy lokatora, który zniknął.
Są także firmy: przedsiębiorca, któremu zabrano komputery i dokumenty księgowe, nie może prowadzić działalności, a kontrahenci czekają na faktury. Ta strona jest dla wszystkich tych osób i pokazuje, że zajęcie rzeczy to odrębna decyzja z własną drogą odwoławczą i własnym terminem, niezależnym od biegu sprawy głównej. Czekanie na jej zakończenie bywa kosztowne, bo rzeczy tracą wartość, a opłaty za przechowanie rosną.
Wśród czytelników są także współlokatorzy i członkowie rodziny, którzy nie byli podejrzani, a mimo to stracili komputery i telefony, bo urządzenia stały w tym samym pokoju. Dla nich ważne jest, że rzeczy mogą wrócić, jeśli wykażą własność i brak związku ze sprawą.
Co zmienia się w życiu, gdy zabierają telefon, pojazd i pieniądze
Telefon to dziś klucz do wszystkiego. Zajęty aparat oznacza utratę kontaktów zawodowych i rodzinnych, dostępu do bankowości, kodów uwierzytelniających, biletów, zdjęć dzieci i dokumentów w chmurze. Trzeba kupić nowy numer, odtworzyć konta i wyjaśnić klientom, dlaczego zniknęło się z kontaktu. Dla osoby pracującej zdalnie zajęcie komputera oznacza przerwę w pracy, a czasem utratę zlecenia. Dopóki urządzenie leży w depozycie, trzeba działać bez niego, a każdy dzień kosztuje.
Pojazd zajęty w trakcie kontroli lub przeszukania trafia na parking, który nalicza opłaty za każdy dzień. Rachunek za przechowanie potrafi w krótkim czasie przekroczyć wartość pojazdu, zwłaszcza jeśli jest to starszy samochód. Właściciel, który czeka na zakończenie sprawy głównej, odbiera auto warte mniej niż suma opłat, a czasem dowiaduje się, że pojazd został sprzedany lub zniszczony. Dla kierowców zawodowych utrata pojazdu to utrata pracy.
Gotówka i rachunki to kolejna kategoria. Zabrane pieniądze często są oszczędnościami rodziny, wypłatą dla pracowników albo środkami na zakup, a ich zajęcie oznacza zatrzymanie planów. Zablokowany rachunek uniemożliwia opłacanie czynszu i rat. Warto dowiedzieć się od obrońcy, czy można wnioskować o zwolnienie części środków na bieżące potrzeby, i jakie dokumenty o źródle pieniędzy trzeba przedstawić. Im szybciej to zrobisz, tym mniejsze szkody.
Jeśli sprzęt jest wspólny, na przykład komputer używany przez całą rodzinę, zajęcie dotyka również osób, których sprawa nie dotyczy. Warto to zaznaczyć we wniosku o zwrot, bo dane dzieci, korespondencja domowników czy dokumenty szkolne nie powinny pozostawać w rękach organów dłużej, niż to konieczne.
Czego nie robić w trakcie przeszukania i po nim
Napięcie podczas przeszukania sprzyja zachowaniom, które pogarszają sytuację. Oto błędy powtarzające się najczęściej.
- Nie stawiaj oporu fizycznego ani nie próbuj wyrywać rzeczy funkcjonariuszom. Opór tworzy odrębny zarzut i zmienia ocenę całej sprawy.
- Nie podawaj haseł do telefonu i kont, zanim porozmawiasz z obrońcą. Zakres twoich obowiązków jest sporny, a udostępnienie dostępu otwiera całą zawartość urządzenia.
- Nie kasuj, nie zmieniaj ani nie zdalnie nie zabezpieczaj zawartości urządzeń w trakcie czynności. Takie działanie wygląda jak niszczenie dowodów.
- Nie podpisuj protokołu bez przeczytania i tłumaczenia. Jeśli czegoś nie rozumiesz, napisz to w uwagach.
- Nie zgadzaj się ustnie na „dobrowolne” oddanie rzeczy, jeśli nie masz pewności, że to rzeczywiście dobrowolne. Zgoda zmienia charakter czynności.
- Nie opowiadaj funkcjonariuszom, skąd masz pieniądze lub rzeczy, bez obrońcy. Wyjaśnienia padają w protokole, a ich sprzeczność z dokumentami bywa wykorzystywana.
- Nie zwlekaj z wnioskiem o zwrot ani nie czekaj na zakończenie sprawy głównej. Termin na zaskarżenie zajęcia jest krótki i liczy się niezależnie.
Błędy wymienione wyżej łączy wspólny mianownik: działanie z emocji. Funkcjonariusze wykonują czynności według schematu, a osoba, której dotyczą, ma wrażenie, że musi coś natychmiast ratować. Spokój i notowanie, kto, co i kiedy zabiera, pomagają później bardziej niż najlepiej brzmiące wyjaśnienia. Jeśli możesz, zrób zdjęcia pomieszczeń przed odejściem funkcjonariuszy i zapisz godziny rozpoczęcia i zakończenia czynności. Nie komentuj głośno, co twoim zdaniem jest dowodem, a co nie. Takie uwagi trafiają do notatek i bywają cytowane. Gdy czujesz, że sytuacja wymyka się spod kontroli, poproś o przerwę na rozmowę z obrońcą.
Trzecie zestawienie dotyczy przedmiotów zajmowanych najczęściej i następstw, jakie zajęcie każdego z nich wywołuje w codziennym życiu.
| Przedmiot | Co się dzieje po zajęciu | O co się wnosi |
|---|---|---|
| Telefon i komputer | zawartość kopiowana i włączana do akt | o kopię dla obrony i o zwrot urządzenia |
| Pojazd | przechowanie na parkingu z narastającym rachunkiem | o zwrot albo o powierzenie pojazdu pod dozór |
| Gotówka | złożenie do depozytu na czas postępowania | o zwolnienie kwoty niezwiązanej z zarzutem |
| Rachunki bankowe | blokada środków i wstrzymanie płatności | o zwolnienie środków na bieżące zobowiązania |
| Towar i sprzęt firmowy | wstrzymanie działalności i zobowiązań wobec klientów | o zwrot rzeczy obsługujących bieżącą działalność |
| Dokumenty księgowe | utrata dostępu do własnej dokumentacji | o wydanie kopii dokumentów |
Co zebrać, by odzyskać rzeczy i uzasadnić wniosek
Wniosek o zwrot rzeczy opiera się na dokumentach, które pokazują, że przedmiot należy do wnioskodawcy i że zajęcie nie jest już potrzebne. Im lepiej przygotowane materiały, tym krótsza droga.
- Protokół przeszukania i wykaz zajętych rzeczy, z opisem każdego przedmiotu i podpisami. Z niego wynika, co zabrano i kiedy rozpoczął się bieg terminu.
- Pisma o zajęciu: postanowienie lub decyzja z uzasadnieniem. Obrońca sprawdza, czy podstawa jest wystarczająca i jaki środek zaskarżenia przysługuje.
- Dowody własności: faktury zakupu, umowy, dowód rejestracyjny pojazdu, potwierdzenia przelewów. Bez nich trudno wykazać, że rzecz należy do ciebie.
- Dokumenty o źródle pieniędzy, jeśli zajęto gotówkę lub środki z rachunku: wyciągi, umowy, zaświadczenia o dochodach, rachunki sprzedaży. Pokazują legalne pochodzenie.
- Dokumentację potrzeb życiowych i zawodowych, które zajęcie utrudnia: umowy z klientami, zwolnienia, zobowiązania. Uzasadniają pilność wniosku.
- Kopie i zrzuty ekranu z danych, które zachowałeś poza urządzeniem, na przykład w chmurze. Pomagają ocenić, jakie dane są na zajętym telefonie.
- Pełnomocnictwo w formie przyjętej przez włoski urząd oraz tłumaczenia dokumentów polskich.
Nie musisz mieć wszystkich dokumentów od razu. Obrońca wnosi o zwrot etapami: najpierw rzeczy niezbędne do życia i pracy, potem pozostałe. Ważne, aby od początku zbierać to, co istnieje tylko u ciebie, na przykład rachunki w skrzynce pocztowej i wiadomości w komunikatorach. Faktury i potwierdzenia przelewów można odtworzyć z banku, ale trwa to, więc zacznij wcześnie. Każdy dokument oznacz datą i krótkim opisem, czego dotyczy, aby obrońca nie musiał zgadywać.
Gdy rzeczy zabrano we Włoszech, a ich właściciel jest w Polsce
Zajęcie dokonane we Włoszech jest wykonywane według włoskich reguł, nawet jeśli właściciel wrócił do Polski. Wniosek o zwrot składa się we Włoszech, w języku włoskim, we właściwym organie, a jego rozpatrzenie wymaga dokumentów przetłumaczonych przez tłumacza przysięgłego. Odbiór rzeczy po decyzji o zwrocie często wymaga osobistego stawiennictwa albo pełnomocnika z odpowiednim dokumentem. Jeżeli ktoś mieszka daleko, rozsądniej zlecić odbiór lub wysyłkę po ustaleniu kosztów, niż jechać i dowiedzieć się na miejscu, że brakuje podpisu.
Poczta między krajami bywa wolna, a terminy włoskie nie uwzględniają czasu przesyłki. Dlatego dokumenty należy przesyłać skanami od razu, a oryginały później. Zdarza się, że pismo o zajęciu dociera do właściciela po długim czasie, na adres, pod którym ktoś odebrał je bez wiedzy zainteresowanego. W takiej sytuacji ważne jest ustalenie, kiedy i jak doręczono pismo, bo od tego zależy, czy termin na zaskarżenie jeszcze biegnie.
Konsulat może udzielić informacji o procedurze i pomóc w kontakcie z rodziną, ale nie odzyskuje rzeczy ani nie składa wniosków. W sprawach dotyczących pojazdów warto ustalić, gdzie stoi pojazd, kto go przechowuje i jakie są stawki, a także czy możliwe jest przeniesienie go do innego miejsca. Obrońca we Włoszech współpracuje z polskim prawnikiem przy zbieraniu dokumentów, a rozmowy planuje się w godzinach pracy kancelarii.
Warto zapytać obrońcę, czy w danej sprawie można odebrać rzeczy przez pełnomocnika oraz jakie dokumenty tożsamości będą wymagane przy wydaniu.
Jak studio prowadzi sprawy zajęcia rzeczy
Kontakt zaczyna się od protokołu. Klient przesyła zdjęcie protokołu przeszukania i wykazu zajętych rzeczy na adres avvmassimoromano@gmail.com albo omawia je w rozmowie telefonicznej. Obrońca ustala, kto wydał zajęcie, na jakiej podstawie i jaki termin biegnie, a następnie wskazuje, które rzeczy są pilne. W sprawach, w których termin jest krótki, wniosek o zaskarżenie przygotowuje się natychmiast.
W trakcie wstępnej rozmowy omawia się, jakie rzeczy zajęto i jakie mają znaczenie dla życia i pracy klienta. Obrońca wyjaśnia, czy można wnioskować o kopię danych i zwrot urządzenia, czy o zwolnienie środków z rachunku, i jakie dokumenty to uzasadniają. Nie obiecuje wyniku, bo o zwrocie decyduje organ, ale wskazuje, jakie argumenty mają znaczenie. Klient dostaje listę materiałów do zebrania i krótkie podsumowanie pisemne.
Studio działa w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, więc wniosek może być złożony w sądzie właściwym dla miejsca zajęcia, a odbiór rzeczy zorganizowany bez podróży klienta, jeśli prawo pozwala na pełnomocnika. Rozmowy prowadzi się po polsku i po włosku. W sprawach firm obrońca ustala, które dokumenty są niezbędne do kontynuowania działalności, i wnioskuje o ich zwrot lub kopię w trybie pilnym. Koszty omawia się z góry.
Na każdym etapie klient wie, kto w studiu zajmuje się jego sprawą i jak się z nim skontaktować. Jeśli zajęcie dotyczy więcej osób, na przykład członków rodziny, obrońca sprawdza, czy ich interesy nie są sprzeczne, i w razie potrzeby proponuje odrębnych pełnomocników. Po zakończeniu czynności klient otrzymuje wykaz tego, co zostało złożone, oraz informację, na jakim etapie jest wniosek o zwrot i jaki organ go rozpatruje.
Pytania do obrońcy o zajęcie telefonu, pojazdu i pieniędzy
Zajęcie rzeczy rodzi pytania praktyczne, które wykraczają poza samą procedurę. Poniższa lista pomaga ustalić, co jest naprawdę ważne.
- Kto wydał decyzję o zajęciu i na jakiej podstawie, oraz jaki środek zaskarżenia mi przysługuje i do kiedy mogę go wnieść?
- Czy mogę wnioskować o wykonanie kopii danych z telefonu i zwrot urządzenia, a jeśli tak, to jak długo to potrwa?
- Czy funkcjonariusze mieli prawo żądać haseł i kodów dostępu, i co zrobić, jeśli je podałem?
- Jakie dane z urządzenia zostały skopiowane i kto ma do nich dostęp, oraz czy te dane mogą dotyczyć osób postronnych?
- Kto ponosi koszty przechowania pojazdu i czy mogę ubiegać się o ich zwrot po zakończeniu sprawy?
- Czy zajęte pieniądze mogą zostać częściowo zwolnione na bieżące wydatki, takie jak czynsz czy wynagrodzenia, i jakie dokumenty są do tego potrzebne?
- Co się stanie z rzeczami, jeśli sprawa zakończy się bez skazania, i czy otrzymam je automatycznie?
- Jak odebrać rzeczy po decyzji o zwrocie, jeśli mieszkam w Polsce, i czy mogę upoważnić kogoś innego?
- Ile kosztuje cała procedura wraz z tłumaczeniami?
Zapytaj także, kto rozstrzyga o zwrocie, czy trzeba przedstawiać dodatkowe wyjaśnienia o pochodzeniu rzeczy i jak zwykle przebiega taka procedura. Poproś obrońcę, aby wskazał, które rzeczy są dla ciebie najpilniejsze, i ułożył wnioski w tej kolejności. Zapisz odpowiedzi, bo w stresie łatwo je zapomnieć.
Włoskie słowa na papierach po przeszukaniu
Dokumenty dotyczące przeszukania i zajęcia używają specjalistycznych terminów. Oto najważniejsze z nich, w kolejności częstości występowania.
Perquisizione to przeszukanie, a sequestro to zajęcie rzeczy, od którego przysługuje odrębny środek zaskarżenia. Verbale to protokół czynności, który podpisuje się po przeczytaniu. Copia forense to kopia danych z urządzenia wykonana w sposób, który pozwala sprawdzić, że zawartość nie została zmieniona, a immagine bit a bit to jej techniczna nazwa. Restituzione to zwrot rzeczy, o który wnosi się osobno, a dissequestro to uchylenie zajęcia.
Riesame del sequestro to odwołanie od zajęcia, wnoszone w krótkim terminie liczonym od wykonania czynności. Decreto di sequestro to decyzja o zajęciu z uzasadnieniem, której treść trzeba przeczytać uważnie. Accertamento tecnico to badanie, przy którym obrona ma prawo być obecna i mieć własnego biegłego. Jeśli w piśmie pojawi się słowo, którego tu nie ma, prześlij zdjęcie obrońcy z pytaniem o skutek i termin.
Corpo del reato to rzecz związana z przestępstwem, którą organy zajmują jako dowód, a cosa pertinente al reato to rzecz, która ma związek ze sprawą. Granica między nimi bywa sporna i to właśnie na niej opiera się wiele odwołań. Custodia giudiziale to przechowanie rzeczy pod nadzorem, a spese di custodia to koszty tego przechowania, o których zwrot można wnosić. Ricorso to ogólna nazwa środka zaskarżenia, a termine to termin, którego upływ zamyka drogę do zmiany decyzji. Convalida del sequestro to potwierdzenie zajęcia przez sędziego, gdy zajęcia dokonali sami funkcjonariusze. Pytaj obrońcę, jak każde z tych określeń odnosi się do twoich dokumentów.
O adwokacie
Większość telefonów do tej kancelarii pojawia się wtedy, gdy coś już się wydarzyło: zatrzymanie za granicą, przeszukanie mieszkania, pismo doręczone podczas nieobecności we Włoszech. Pierwszą rozmowę prowadzi sam Avv. Massimo Romano, obrońca w sprawach karnych uprawniony do występowania przed Sądem Kasacyjnym. Zajmuje się włoskim postępowaniem karnym, europejskim nakazem aresztowania, ekstradycją oraz sytuacją Włochów pozbawionych wolności poza granicami kraju. W tej rozmowie pyta wyłącznie o rzeczy sprawdzalne: jaki organ działał, gdzie przebywa zatrzymany, co zostało podpisane lub wydane. Żadnej oceny nie formułuje przed przeczytaniem dokumentów. Po rozmowie kancelaria przesyła na piśmie opis sytuacji, wskazanie tego, o co można wystąpić z Włoch, oraz tego, co musi zostać zrobione w kraju, w którym znajduje się dana osoba. Kancelaria pracuje między Rzymem, Mediolanem i Neapolem, co pozwala prowadzić sprawę tam, gdzie się ona toczy, nawet jeśli rodzina mieszka gdzie indziej. Z rodzinami, które nie mówią po włosku, rozmawia się po polsku, telefonicznie i na piśmie.
Proszę zadzwonić do kancelarii lub napisać na WhatsAppie. Warto mieć pod ręką pełne imię i nazwisko zatrzymanego, miasto i kraj pobytu oraz każde otrzymane pismo, choćby w postaci zdjęcia.
Avv. Massimo Romano — adwokat karnista, uprawniony do występowania przed włoskim Sądem Kasacyjnym
Iscritto all'Ordine degli Avvocati di Napoli n. 14553 | Patrocinante in Cassazione dal 23/10/2015
Roma, Via Avicenna 97, 00146 · Milano, Via Giuseppe Pecchio 3, 20129 · Napoli, Corso Umberto I 237, 80138
+39 335 669 3954 · WhatsApp