Skazano mnie w Polsce, a sprawa toczy się we Włoszech

Kto trafia na tę stronę po wyroku z Polski

Ktoś został skazany w Polsce, odbył karę albo ją odbywa, a po latach dostaje włoskie wezwanie w sprawie, która z opisu wygląda na ten sam czyn. Zdarzenie dotyczyło granicznej okolicy, wspólnego biznesu albo wyjazdu, podczas którego coś się wydarzyło po stronie polskiej i włoskiej. Teraz pyta, czy włoski prokurator może zacząć wszystko od nowa, skoro w Polsce sprawa została prawomocnie zakończona.

Ktoś inny jest bliskim osoby zatrzymanej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, wydanego przez włoski organ w sprawie, która jego zdaniem została już osądzona gdzie indziej. Rodzina dostaje informację z polskiej strony i nie wie, czy powołanie się na wcześniejszy wyrok to argument, który trzeba podnieść natychmiast, czy może poczekać na rozprawę we Włoszech.

Jeszcze inna osoba dostała we Włoszech decyzję o sankcji administracyjnej za zdarzenie, które w Polsce skończyło się wyrokiem karnym, i zastanawia się, czy wyrok karny wyklucza sankcję administracyjną. Wszystkie te pytania dotyczą tej samej zasady, ale każde rozstrzyga się inaczej, bo zależy od tego, jak dokładnie wygląda wcześniejsze rozstrzygnięcie, co obejmowało i czy jego skutki zostały wykonane. Strona wyjaśnia, jak to sprawdzić, zanim ktokolwiek złoży jakiekolwiek oświadczenie przed włoskim organem.

Wszystkie te osoby łączy także brak pewności, czy dobrze rozumieją własny wyrok. Polskie orzeczenie bywa dla nich zamkniętą sprawą, tymczasem włoski organ czyta je dosłownie i szuka w nim granic tego, co zostało osądzone.

Decyzje, które trzeba podjąć, zanim ktokolwiek cię zapyta o wyrok

Zwykły odruch jest taki sam: pokazać wyrok i powiedzieć, że sprawa została już załatwiona. To dobry odruch tylko pod warunkiem, że wiadomo, co wyrok naprawdę obejmuje. Rozstrzygnięcia trzeba więc dokonać w kilku obszarach.

• Podnieść zarzut zakazu ponownego sądzenia od razu albo po zapoznaniu się z aktami. Wczesne powołanie się na wyrok może zakończyć sprawę na wstępie, ale jeśli opis czynu we Włoszech wykracza poza to, co zostało osądzone w Polsce, argument nie przejdzie, a organ dowie się, co wiesz o własnej sprawie. Z tego względu zarzut składa się z dokumentami, nie samym oświadczeniem.
• Przedstawić polski wyrok z tłumaczeniem czy poczekać. Włoski organ musi ocenić tożsamość zdarzenia, a do tego potrzebuje pełnego tekstu rozstrzygnięcia, jego uzasadnienia i dokumentu o jego uprawomocnieniu. Wyrok bez zaświadczenia o prawomocności bywa potraktowany jako niewiążący.
• Wyjaśniać okoliczności czynu czy ograniczyć się do zarzutu proceduralnego. Szczegółowe wyjaśnienia o faktach, składane we Włoszech, mogą pokazać różnice w opisie zdarzenia, które osłabią twierdzenie o tożsamości czynu.

Cena każdego wyboru zależy od tego, jak zbliżone są opisy czynu. Dlatego decyzja nie powinna zapadać na podstawie wspomnień o tym, co było w polskim akcie oskarżenia, tylko na podstawie jego tekstu.

Warto też pamiętać, że decyzja o terminie podniesienia zarzutu należy do obrońcy, ale informacje potrzebne do niej musisz dostarczyć Ty. Im szybciej obrońca zobaczy polski akt oskarżenia i wyrok, tym mniej decyzji zapadnie w ciemno.

Dokumenty z Polski, bez których argument nie ma oparcia

Zasada, że prawomocne rozstrzygnięcie wyklucza ponowne sądzenie, działa na papierze: sąd włoski przyjmie ją, jeśli zobaczy papiery, które ją potwierdzają. Zbierz je w polskim oryginale i w odpisach.

• Pełny tekst orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Samo sentencja nie pokazuje, jaki czyn został osądzony i jakie okoliczności ustalono.
• Zaświadczenie o uprawomocnieniu się orzeczenia. Bez niego nie wiadomo, czy rozstrzygnięcie jest ostateczne i czy zasada w ogóle się uruchamia.
• Akt oskarżenia albo jego odpis, bo to on opisuje czyn w sposób faktyczny: miejsce, czas, osoby, rzecz. Jest podstawą porównania z zarzutem włoskim.
• Dokument o wykonaniu kary albo o jej odbywaniu: zaświadczenie z zakładu karnego, od kuratora, o zapłaceniu grzywny, o zawieszeniu. W przypadku kary orzeczonej liczy się to, czy została wykonana, jest wykonywana lub nie może już być wykonana.
• Zaświadczenie o niekaralności lub wpis do rejestru, jeśli polskie rozstrzygnięcie zostało w nim odnotowane.
• Włoskie pismo: wezwanie, zawiadomienie o zarzutach, nakaz, razem z kopertą pokazującą datę doręczenia.
• Tłumaczenia uwierzytelnione wszystkich powyższych dokumentów; zamów je zaraz po ich zdobyciu.

Zadbaj o to, żeby każdy dokument był czytelny i pełny. Brakująca strona uzasadnienia albo zdjęcie wykonane pod kątem potrafią opóźnić ocenę o dni, a w tej sprawie liczy się tempo. Skany wysyłaj w osobnych plikach i nazywaj je według treści.

Przygotuj także własny, krótki opis zdarzenia, sporządzony po polsku, z miejscem, czasem i osobami. Posłuży obrońcy do porównania z zarzutem włoskim, zanim przeczyta obszerne akta.

Co zmienia ponowna sprawa w codziennym życiu

Sprawa, o której sądziłeś, że jest zamknięta, wraca w najgorszym momencie. Osoba, która ułożyła sobie życie po odbyciu kary w Polsce, zaczyna na nowo tłumaczyć się pracodawcy, bankowi i rodzinie. Wezwanie z Włoch nie jest dla zakładu pracy informacją neutralną: pytania o wcześniejszą karalność wracają przy każdej rozmowie o awansie, zmianie pracy czy wyjeździe służbowym.

Planowanie podróży staje się ryzykowne. Jeżeli włoski organ wydał europejski nakaz aresztowania albo wpis do bazy poszukiwanych, kontrola graniczna lub lotniskowa w kraju strefy może zakończyć się zatrzymaniem w trakcie zwykłego urlopu. W takiej sytuacji lepiej zawczasu uzgodnić z obrońcą, czy wyjazdy są bezpieczne, niż liczyć na to, że argument o prawomocnym wyroku zostanie rozpatrzony na lotnisku. Od tego, czy zasada działa, decyduje sąd, nie funkcjonariusz kontroli.

Rodzina ponosi koszty, których nikt nie liczył: dojazdy na rozprawy, tłumaczenia, nowy obrońca, urlop bez wynagrodzenia. Dzieci słyszą rozmowy dorosłych o „ponownym procesie” i nie rozumieją, dlaczego sprawa się nie kończy. Warto spokojnie wyjaśnić, że zasada, o której mowa, istnieje po to, żeby nikt nie był karany wielokrotnie za to samo, i że jej zastosowanie należy ocenić na podstawie dokumentów. Do tego czasu trzeba żyć tak, jakby sprawa trwała, bo bez rozstrzygnięcia nie wolno zakładać, że wyrok z Polski wystarczy.

Dla firm skutki bywają dodatkowe: kontrahenci pytają o zgodność z przepisami, a bank o ryzyko prawne. Przedsiębiorca powinien mieć przygotowaną krótką, rzeczową informację dla partnerów, że sprawa jest przedmiotem oceny pod kątem wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Pytania, które warto zadać obrońcy przed złożeniem jakiegokolwiek pisma

Zasada zakazu ponownego sądzenia wydaje się prosta, a rozstrzyga o wszystkim szczegół. Oto pytania, które pozwalają go znaleźć.

• Czy opis czynu we włoskim zarzucie pokrywa się z faktami ustalonymi w polskim wyroku, czy wykracza poza nie w jakimkolwiek zakresie?
• Czy polskie rozstrzygnięcie jest prawomocne w znaczeniu, które włoski organ uzna za wystarczające, i jakie dokumenty to potwierdzają?
• Czy kara została wykonana, jest wykonywana albo nie może już być wykonana, i czy muszę to udowodnić odrębnym zaświadczeniem?
• Czy umorzenie polskiej sprawy, a nie wyrok skazujący, także blokuje sprawę włoską, i od czego zależy skutek umorzenia?
• Czy zasada obejmuje sankcje administracyjne nałożone we Włoszech za to samo zdarzenie?
• W jakim momencie postępowania najlepiej podnieść zarzut i w jakiej formie, żeby nie utracić tej możliwości?
• Czy to, że zarzut włoski nosi inną nazwę prawną, ma znaczenie, skoro zdarzenie jest to samo?
• Czy w razie wydania europejskiego nakazu aresztowania zarzut może zostać podniesiony przed organem wykonującym nakaz?

Odpowiedzi na te pytania zależą od treści dokumentów, a nie od ogólnych zasad, więc obrońca potrzebuje ich przed rozmową.

Zapytaj również, jak obrońca zamierza dowodzić tożsamości zdarzenia, bo to ona jest jądrem zarzutu: czy poprzez porównanie dat, miejsc i osób, czy także przez zeznania. Zapytaj, co stanie się, jeśli organ uzna zdarzenia za różne tylko w części.

Czego nie robić, gdy włoska sprawa przypomina polską

Pewność, że sprawa „była już osądzona”, bywa złym doradcą. Poniższe zachowania najczęściej szkodzą osobom, które liczą na szybkie zakończenie sprawy.

• Nie ignoruj włoskiego wezwania z powodu przekonania, że jest bezpodstawne. Brak reakcji prowadzi do rozstrzygnięć podjętych bez Twojego udziału, a zakaz ponownego sądzenia nie działa automatycznie bez podniesienia go przez Ciebie lub obrońcę.
• Nie wysyłaj do włoskiego organu samego wyroku bez omówienia z obrońcą. Nieprzemyślane dokumenty mogą ujawnić różnice w opisie czynu, które przeciwnik wykorzysta.
• Nie składaj wyjaśnień o faktach, zanim porównasz opisy zdarzenia. Każde zdanie wypowiedziane we Włoszech zostaje w aktach.
• Nie zakładaj, że ugoda w Polsce zamyka sprawę również tutaj. Liczy się to, co rzeczywiście zostało rozstrzygnięte.
• Nie wyjeżdżaj do kraju strefy, nie sprawdziwszy, czy nie wydano nakazu. Zatrzymanie w trakcie podróży utrudnia przygotowanie argumentów.
• Nie dyskutuj o sprawie w grupach internetowych ani z innymi uczestnikami zdarzenia. Dawni współsprawcy mogą być świadkami po stronie oskarżenia.

Szczególnie niebezpieczne jest „załatwianie sprawy po cichu”: telefon do znajomego w urzędzie, prośba do dawnego współsprawcy, wiadomość do pokrzywdzonego. Takie kroki nie przyspieszają niczego, a w aktach wyglądają na próbę wpływania na postępowanie.

Nie wyrzucaj też dokumentów z polskiej sprawy, nawet tych, które wydają się nieistotne. Pozornie błahe pismo z zakładu karnego potrafi rozstrzygnąć, czy kara została wykonana.

Sprawa ponad granicą: tłumaczenia, poczta i komunikacja z Polską

Zasada zakazu ponownego sądzenia powstała właśnie dlatego, że przestępstwa przekraczają granice, a organy różnych państw mogą ścigać to samo zdarzenie. W praktyce oznacza to, że dowody trzeba przenieść między systemami prawnymi różnych państw, a każde przeniesienie kosztuje czas. Polskie orzeczenie musi zostać przetłumaczone, zaopatrzone w zaświadczenie o prawomocności i dostarczone do włoskiego organu w formie, którą ten uzna za wiarygodną. Poczta między krajami bywa wolniejsza, niż zakładają terminy biegnące we Włoszech, więc warto wysłać dokumenty kurierem i zachować potwierdzenia nadania.

Wymiana informacji między organami polskimi i włoskimi toczy się własnym torem, na który nie masz wpływu. Włoski prokurator może wystąpić do Polski o dane z rejestru karnego i dowiedzieć się o wyroku, zanim go przedstawisz. Lepiej więc, żeby to obrońca zdecydował, w jakim momencie i w jakiej formie dokument trafi do akt.

Rozmowy z polskim pełnomocnikiem, który prowadził wcześniejszą sprawę, są bardzo pomocne. Zna on akta, może wystawić odpisy i potwierdzić, co dokładnie obejmował wyrok. Obrońcy w Polsce i we Włoszech powinni rozmawiać ze sobą, żeby pismo złożone w Polsce nie osłabiało argumentu we Włoszech, i odwrotnie. Konsulat potwierdza tożsamość i pomaga w kontakcie z rodziną, ale nie ocenia, czy zasada działa. Jeżeli przesłuchanie ma odbyć się przez łącze wideo z Polski, trzeba uwzględnić różnicę godzin i zapewnić tłumacza w miejscu, gdzie siedzisz.

Wreszcie, nie traktuj tłumaczenia jako formalności. Błąd w nazwie czynu albo w dacie wyroku, wprowadzony przez nieuważnego tłumacza, potrafi sprawić, że opisy tej samej sprawy zaczynają wyglądać na różne.

Jak kancelaria prowadzi sprawy o ponowne sądzenie

Zlecenie możesz przekazać telefonicznie albo mailem na adres avvmassimoromano@gmail.com. Do wiadomości dołącz zdjęcia wszystkich stron włoskiego pisma oraz dokumenty, które masz z polskiej sprawy, nawet jeśli mają luki. Na tej podstawie obrońca ustala, czy porównanie spraw ma w ogóle sens, czy też różnice w opisie zdarzenia są na tyle duże, że lepiej szukać innej linii obrony.

Podczas rozmowy wstępnej omawiane są: stan sprawy włoskiej, to, co wiadomo o sprawie polskiej, i terminy, które już biegną. Obrońca wskazuje, które dokumenty trzeba zdobyć w Polsce i w jakiej formie, a które da się uzupełnić później. Jeśli sprawa ma wymiar europejskiego nakazu aresztowania, rozmowa obejmuje także sposób powołania się na zasadę przed organem wykonującym nakaz.

Kancelaria działa z siedzib w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, a konsultacje odbywają się także zdalnie. Dokumenty włoskie czytamy w oryginale, a dla polskich ustalamy zakres tłumaczeń, tak by nie płacić za przekład całości, gdy do sprawy wystarczą wybrane fragmenty. Jeżeli masz polskiego pełnomocnika, zwykle prosimy o jego dane, aby uzgodnić, kto i co składa w którym kraju. Obrońca przekazuje Ci każdy ważny krok i omawia z Tobą moment złożenia zarzutu, ale nie obiecuje wyniku, bo ten zależy od treści dokumentów i oceny organu.

Obrońca prowadzi korespondencję z Tobą w sposób, który pozwala zachować tajemnicę, i prosi, byś nie przesyłał dokumentów przez ogólnodostępne komunikatory, jeśli zawierają dane wrażliwe. Spotkanie w siedzibie lub rozmowa zdalna zawsze poprzedza złożenie pisma.

Słowa z włoskich pism, które dotyczą spraw transgranicznych

W dokumentach związanych z wykonaniem nakazu i współpracą między państwami pojawiają się terminy, które wyjaśniamy poniżej.

• mandato d'arresto europeo – europejski nakaz aresztowania, narzędzie współpracy między państwami Unii; zastępuje klasyczną ekstradycję i opiera się na decyzji sądu, bez udziału władzy wykonawczej.
• consegna – przekazanie osoby ściganej państwu, które wydało nakaz; to ten etap postępowania decyduje o tym, czy ktoś zostanie wywieziony do innego kraju.
• estradizione – ekstradycja w klasycznym znaczeniu, stosowana wobec państw spoza tej współpracy, z udziałem organów politycznych i dłuższym przebiegiem.
• corte d'appello – sąd, który we Włoszech rozstrzyga o przekazaniu osoby ściganej na podstawie nakazu.
• pena definitiva – kara prawomocna, której już nie można zaskarżyć; może zostać przeniesiona do wykonania w innym państwie, co ma znaczenie dla osób skazanych za granicą.
• mutuo riconoscimento – wzajemne uznawanie orzeczeń: państwo wykonujące co do zasady uznaje decyzję państwa wydającego, bez ponownej oceny jej treści.
• decisione quadro – unijny akt prawny, który państwa wdrażają do własnych ustaw; w pismach bywa wskazywany jako podstawa nakazu.

Wyrażenia te występują w pismach dotyczących współpracy sądów w Unii. Gdy któreś z nich pojawi się w Twoim dokumencie bez wyjaśnienia, nie zgaduj jego znaczenia: poproś obrońcę o omówienie całego zdania, bo samo słowo potrafi zmienić sens zobowiązania.

Pamiętaj też, że ta sama instytucja bywa w polskich dokumentach nazywana inaczej niż w włoskich, dlatego tłumaczenie nigdy nie jest sprawą mechaniczną.