Niepłacenie alimentów i obowiązki rodzinne

Kto trafia na tę stronę: rodzic, który przestał płacić, i rodzic, który czeka na wpłaty

Najczęściej jest to ojciec albo matka, którzy wyjechali do pracy do innego kraju, a wpłaty alimentów na dziecko urwały się. Powody bywają różne: utrata pracy, choroba, zmiana kursu, rozmowa, która nie doszła do skutku. Po pewnym czasie przychodzi pismo z Włoch, w którym była partnerka lub partner zgłosił sprawę, a organ wszczął postępowanie karne. Adresat nie wiedział, że niepłacenie jest przestępstwem, i nie rozumie, jak to możliwe, skoro mieszka w Polsce.

Inna sytuacja dotyczy rodzica, który czeka na wpłaty i nie wie, jak je wyegzekwować. Sąd zasądził alimenty, ale zobowiązany mieszka w innym kraju, nie odpowiada na telefony i nie wpłaca niczego. Matka lub ojciec zastanawia się, czy złożenie zawiadomienia przyniesie pieniądze, czy tylko pogłębi konflikt. Ta strona opisuje drogę od strony zobowiązanego, ale wyjaśnia także, co oznacza zawiadomienie dla osoby uprawnionej.

Jeszcze inna sytuacja to rodzina rozciągnięta między Polską a Włochami: dziecko mieszka z matką w Polsce, ojciec we Włoszech, orzeczenie wydał sąd któregoś z krajów, a wpłaty idą przez bank lub gotówką. Nikt nie wie, który organ jest właściwy ani które dokumenty są potrzebne. Dla wszystkich tych osób wspólnym pytaniem jest to, gdzie kończy się sprawa rodzinna, a zaczyna karna, i co zrobić, by sytuacja nie wymknęła się spod kontroli.

Zapłacić zaległości, wykazać brak środków czy zmienić orzeczenie: decyzje do podjęcia

Gdy zobowiązany dowiaduje się o postępowaniu, staje przed rozstrzygnięciami, których koszty i skutki są różne. Nie ma uniwersalnej drogi, a wybór zależy od sytuacji finansowej i od stanu akt.

• Uregulować zaległości. Zapłata zaległych alimentów wpływa na ocenę sprawy i bywa brana pod uwagę przy wymiarze skutków, lecz nie zawsze zamyka postępowanie od razu. Cena: potrzebna jest gotówka, a zapłata bez rozmowy z obrońcą może zostać źle udokumentowana.
• Wykazać rzeczywisty brak środków. Obrona opiera się często na tym, że zobowiązany nie mógł płacić z powodu choroby, bezrobocia lub innej przeszkody. Cena: trzeba to udokumentować, a ogólne twierdzenia nie wystarczą.
• Wystąpić o zmianę orzeczenia. Sama zmiana sytuacji nie zwalnia z obowiązku, dopóki sąd nie zmieni wysokości świadczenia. Cena: czas, koszty i ryzyko, że sąd nie uwzględni wniosku.
• Zaproponować ugodę stronie przeciwnej. Porozumienie może uspokoić konflikt, a w niektórych sytuacjach prowadzi do cofnięcia zawiadomienia. Cena: konieczność rozmowy w napiętej atmosferze i ryzyko nieporozumień.

Wybór nie powinien być podejmowany pod presją. Zanim cokolwiek zostanie zapłacone lub obiecane, warto pokazać obrońcy orzeczenie, wyciągi i korespondencję ze stroną przeciwną.

Co zebrać, żeby pokazać, co naprawdę zostało zapłacone i dlaczego nie więcej

W sprawach o alimenty dokumenty decydują o wszystkim. Oskarżenie opiera się na tym, że wpłat brakuje, a obrona na tym, co zostało wpłacone i co uniemożliwiło dalsze płatności.

• Orzeczenie zasądzające alimenty – wyrok o rozwodzie, separacji lub ugoda zatwierdzona przez sąd. Pozwala ustalić, jaka kwota i od kiedy była należna.
• Potwierdzenia wpłat – przelewy, pokwitowania, wyciągi. Najlepiej zestawić je w tabeli z datami i kwotami.
• Dowody braku środków – zaświadczenie o bezrobociu, zwolnienie lekarskie, rozwiązanie umowy, dokumenty z urzędu pracy. Trzeba, by obejmowały okres, którego dotyczy zarzut.
• Dokumenty o wydatkach rodzinnych – czynsz, leczenie, utrzymanie innych dzieci. Pokazują, jakie obciążenia miał zobowiązany.
• Korespondencja ze stroną przeciwną – wiadomości o ustaleniach, prośbach o rozłożenie płatności, odpowiedziach. Często zawierają zgodę na zmianę terminów.
• Dokumenty o zmianie orzeczenia – jeśli złożono wniosek o obniżenie świadczenia, pismo z datą wpływu.
• Zawiadomienia z Włoch – wezwania, zawiadomienie o postępowaniu, pisma z organu.

Warto zacząć od zestawienia wpłat w osi czasu, bo od niego zależy ocena skali zaległości. Dokumenty trzeba zachować w oryginale i przesłać obrońcy w kopiach.

Co niepłacenie alimentów robi z rodziną, pracą i prawem do wyjazdów

Zarzut karny dołącza do konfliktu rodzinnego nową warstwę. Dotychczasowa rozmowa o pieniądzach zmienia się w rozmowę o odpowiedzialności, a była partnerka lub partner, który złożył zawiadomienie, często nie chce już rozmawiać wprost. Dzieci stają się świadkami napięcia, a kontakty z nimi bywają ograniczane. Dla zobowiązanego to ciężar nie tylko prawny, ale też emocjonalny, bo oznacza utratę zaufania w najbliższej rodzinie.

Dla pracy skutki mogą być poważne. Pracodawca dowiaduje się o postępowaniu, bo przychodzą pisma lub dochodzi do zajęcia wynagrodzenia. Człowiek, który i tak miał kłopoty finansowe, traci część dochodu, a zaległości rosną. Jeśli dochodzi do skazania, wpis do rejestru może utrudnić zmianę zatrudnienia, szczególnie w zawodach wymagających niekaralności. Osoba, która pracuje w transporcie lub za granicą, powinna zapytać obrońcę, jakie ryzyko wiąże się z wjazdem do Włoch.

Dla wyjazdów skutki bywają sprzeczne: strach przed zatrzymaniem na kontroli miesza się z koniecznością stawiennictwa na rozprawie. Zobowiązany, który mieszka w Polsce, powinien wiedzieć, że sprawa toczy się niezależnie od jego obecności, jeśli ustanowił obrońcę. Z kolei strona uprawniona do alimentów odczuwa dotkliwie brak wpłat: nie opłaca szkoły, nie kupuje leków, rezygnuje z wyjazdów. Dla niej zawiadomienie bywa ostatecznym sposobem wywarcia nacisku, choć niekoniecznie prowadzi do pieniędzy.

Pytania do obrońcy w sprawie o niepłacenie alimentów

Poniższe pytania dotyczą spraw, o które zobowiązani zwykle pytają za późno, a które decydują o strategii.

1. Czy brak wpłat w moim przypadku wypełnia znamiona przestępstwa, czy wynika z okoliczności, które mogą stanowić obronę?
2. Jak udokumentować, że brak środków był rzeczywisty, a nie zawiniony?
3. Czy zapłata całości zaległości zamyka sprawę, czy tylko wpływa na ocenę?
4. Czy zawiadomienie można wycofać i na jakich zasadach, jeśli dojdzie do porozumienia?
5. Czy muszę stawić się na rozprawie osobiście, jeśli mieszkam w Polsce?
6. Jak zmiana orzeczenia o wysokości alimentów wpływa na toczące się postępowanie karne?
7. Czy postępowanie rodzinne w Polsce i karne we Włoszech mogą wpływać na siebie nawzajem?
8. Co się stanie z moim prawem do wjazdu do Włoch, jeśli zapadnie wyrok?

Odpowiedzi zależą od akt i od orzeczenia, więc warto przynieść na rozmowę wszystkie dokumenty. Jeśli obrońca odpowiada ogólnie, trzeba dopytać o konkretne daty i kwoty, bo w sprawach alimentacyjnych decydują liczby i terminy.

Czego nie robić, gdy pojawia się zarzut niepłacenia alimentów

• Nie przekazywać pieniędzy „po cichu”, bez dowodu. Gotówka bez pokwitowania nie istnieje dla organu, a zarzut brakujących wpłat pozostaje w mocy.
• Nie wysyłać pogróżek ani obraźliwych wiadomości do strony przeciwnej. Takie wiadomości trafiają do akt i obciążają, a bywają podstawą do nowych zawiadomień.
• Nie ukrywać majątku ani dochodów. Ukrywanie obciąża, a organy mogą sprawdzić rachunki i zatrudnienie.
• Nie przerzucać odpowiedzialności na dzieci ani nie nastawiać ich przeciw rodzicowi. Rozmowy z dziećmi o sprawie trafiają do świadków i pogarszają sytuację rodziny.
• Nie podpisywać ugód bez przeczytania. Dokument bywa sformułowany tak, że zawiera uznanie długu lub zrzeczenie się praw.
• Nie zwlekać z wnioskiem o zmianę orzeczenia. Zmiana działa od daty wniosku, a nie wstecz, więc każdy miesiąc zwłoki zwiększa zaległość.
• Nie ignorować pism z Włoch. Terminy mogą biec od doręczenia, a milczenie bywa odczytywane jako brak zainteresowania.

Wspólną myślą tych ostrzeżeń jest to, że w sprawie rodzinnej każde słowo i każdy przelew stają się materiałem dowodowym. Lepiej zadzwonić do obrońcy, zanim się coś zrobi, niż tłumaczyć się później.

Rodzina rozciągnięta między Polską a Włochami: orzeczenia, przelewy i tłumaczenia

Gdy rodzice mieszkają w różnych państwach, sprawa alimentacyjna staje się sprawą wielowarstwową. Orzeczenie o alimentach wydał sąd któregoś z państw, wpłaty idą przez bank w innym, a zawiadomienie karne trafia do organów jeszcze gdzie indziej. Każdy z tych elementów wymaga dokumentów w innym języku i innej formie. Warto ustalić, który sąd wydał orzeczenie, czy zostało uznane w innym kraju i czy jest wykonalne.

Wpłaty z Polski do Włoch lub odwrotnie należy dokonywać przelewem z jasnym tytułem, w którym wskazano, że chodzi o alimenty, wraz z datą i okresem. Potwierdzenia trzeba zachować w polskiej i włoskiej wersji, a w razie potrzeby przetłumaczyć. Gotówka przekazywana przy okazji spotkania nie daje dowodu, który włoski organ zaakceptuje bez dodatkowych dokumentów.

Poczta między krajami trwa, więc pisma z Włoch dochodzą po pewnym czasie, a odpowiedzi trzeba wysyłać z wyprzedzeniem. Różnica czasu nie istnieje, ale godziny pracy sądów różnią się od nawyków polskich. Obrońca włoski i polski adwokat prowadzący sprawę rodzinną powinni się kontaktować, aby oświadczenia składane w tych postępowaniach nie były sprzeczne. Konsulat może pomóc w sprawach urzędowych i w uzyskaniu dokumentów, lecz nie rozstrzyga sporu ani nie wpływa na wysokość świadczenia. Zobowiązany, który mieszka w Polsce, powinien zapytać obrońcę, czy musi stawiać się na każdą rozprawę, czy wystarczy pełnomocnik.

Jak studio prowadzi sprawy o niepłacenie alimentów

Zlecenie przyjmujemy po rozmowie wstępnej, telefonicznej lub mailowej. W jej trakcie prosimy o orzeczenie ustalające alimenty, o zestawienie wpłat oraz o wszystkie pisma, które przyszły z Włoch. Pytamy też o aktualną sytuację zawodową i finansową klienta, bo od niej zależy, czy obrona oprze się na braku środków, czy na innych okolicznościach.

Następnie sporządzamy zestawienie, które pokazuje, co zostało wpłacone, kiedy i w jakiej kwocie, oraz jakie okoliczności utrudniały płatności. Na jego podstawie omawiamy z klientem, czy warto uregulować zaległości, czy dokumentować brak środków, czy składać wniosek o zmianę orzeczenia. Decyzja należy do klienta.

Biura w Rzymie, Mediolanie i Neapolu pozwalają uczestniczyć w czynnościach tam, gdzie toczy się sprawa. Język rozmowy ustala się na początku, a przy dokumentach finansowych korzystamy z tłumacza. W kwestiach rodzinnych w Polsce współpracujemy z polskim adwokatem. Kontakt telefoniczny jest możliwy także poza zwykłymi godzinami pracy, gdy zbliża się termin. Klient dostaje krótkie informacje po każdej ważnej czynności. Nie składamy obietnic co do wyniku postępowania ani co do tego, czy uda się porozumieć ze stroną przeciwną; opisujemy drogi i ich koszty.

Terminy z pism w sprawach o alimenty

Pisma dotyczące alimentów zawierają włoskie określenia, które warto znać, zanim zacznie się odpowiadać.

• assegno di mantenimento – świadczenie alimentacyjne na dziecko lub byłego małżonka, ustalone w orzeczeniu.
• violazione degli obblighi di assistenza familiare – naruszenie obowiązków wobec rodziny. To nazwa przestępstwa, które obejmuje niepłacenie zasądzonych alimentów.
• querela – wniosek o ściganie. W sprawach rodzinnych składa ją osoba uprawniona, a jej cofnięcie może mieć wpływ na postępowanie.
• sentenza di separazione – wyrok o separacji, w którym często ustala się wysokość alimentów.
• arretrati – zaległości. W pismach wskazuje się okres i kwotę, której brakuje.
• mezzi economici – środki ekonomiczne. To pojęcie pojawia się przy ocenie, czy zobowiązany miał rzeczywistą możliwość płacenia.
• pignoramento – egzekucja z wynagrodzenia lub rachunku, prowadzona równolegle do sprawy karnej.
• adempimento – wykonanie zobowiązania, czyli zapłata. Jej wykazanie jest sednem obrony.

Jeśli w piśmie pojawi się inne określenie, nie warto zgadywać jego znaczenia. Zdjęcie całego dokumentu wysłane obrońcy pozwoli ocenić, czy to zawiadomienie, wezwanie, czy już zarzut.