Przeniesienie ochrony do kraju zamieszkania

Kto czyta tę stronę, myśląc o powrocie do Polski

Najczęściej jest to osoba, której sąd we Włoszech przyznał ochronę przed kimś, kto ją nękał, bił albo grozi. Wydano zakaz zbliżania się, może także zakaz kontaktu. Teraz ta osoba chce wrócić do Polski, do rodziny, do domu, i zastanawia się, czy zakaz pojedzie z nią. Boi się, że po przekroczeniu granicy ochrona zniknie, a sprawca pojawi się pod jej drzwiami.

Inna sytuacja dotyczy matki, która wyjechała z dziećmi i chce zapewnić im bezpieczeństwo. Sprawy dotyczące dzieci są wrażliwe, bo wchodzą w grę kontakty z byłym partnerem i decyzje sądu rodzinnego. Ta osoba pyta, czy środek orzeczony we Włoszech obejmie także dzieci i kto sprawdzi, czy jest przestrzegany.

Kolejna sytuacja to rodzina chronionej osoby. Siostra lub rodzice słyszą, że sprawca pozostaje we Włoszech, ale znajomi mówią, że może przyjechać do Polski. Chcą wiedzieć, co zrobić, kiedy się pojawi, do kogo dzwonić i czy polska policja zna zakaz.

Wreszcie bywa, że czyta to osoba objęta zakazem. Ktoś, wobec kogo orzeczono środek we Włoszech, wraca do Polski i dowiaduje się, że zakaz może zostać przeniesiony. Chce wiedzieć, czy narusza go, mieszkając w tej samej miejscowości, i jak wygląda odpowiedzialność za naruszenie według prawa kraju, w którym środek będzie wykonywany.

Zdarza się, że czyta to także prawnik lub pracownik instytucji pomocowej, który pracuje z osobą chronioną i szuka odpowiedzi, jak zabezpieczyć jej bezpieczeństwo po przeprowadzce do Polski.

Co zmienia się w życiu, gdy ochrona ma przekroczyć granicę

Sam fakt, że ktoś potrzebuje ochrony, oznacza, że jego codzienność jest już zmieniona: zmienia trasy do pracy, numer telefonu, szkołę dzieci, czasem miejsce zamieszkania. Wyjazd do Polski miał przynieść spokój, ale okazuje się, że środek orzeczony we Włoszech nie działa tam sam z siebie. Pojawia się lęk, że okres bez ochrony może być najniebezpieczniejszy.

Wiele osób nie wie, że istnieją mechanizmy przeniesienia ochrony. Zamiast składać nowy wniosek w Polsce i tłumaczyć całą historię od początku, można prosić o uznanie istniejącego środka. To oszczędza czas i nerwy, choć wymaga dokumentów i formalności. W wielu rodzinach decyzja o wyjeździe zależy od tego, czy ochrona zostanie zachowana.

Dla osoby objętej zakazem skutki są równie realne. Jeżeli mieszka lub pracuje w miejscowości, w której przebywa osoba chroniona, zakaz może oznaczać konieczność zmiany pracy lub adresu. Naruszenie zakazu w Polsce będzie oceniane według polskiego prawa, co bywa zaskoczeniem.

W rodzinach z dziećmi pojawiają się dodatkowe pytania: kto zawozi dziecko do szkoły, jak wygląda kontakt z byłym partnerem, czy środek cywilny koliduje z orzeczeniem rodzinnym. Dobrze jest więc od początku ustalić, który z mechanizmów dotyczy konkretnej sytuacji.

Warto też pamiętać, że poczucie bezpieczeństwa nie wraca od razu po wyjeździe. Osoba chroniona długo sprawdza, kto za nią idzie, i boi się odbierać nieznane numery. Dlatego dobrze jest mieć wsparcie psychologiczne i plan działania, który pozwala czuć, że sytuacja jest pod kontrolą.

Decyzje do podjęcia przed wyjazdem z Włoch

Najpierw stoi pytanie, czy składać wniosek o przeniesienie. Odpowiedź zależy od tego, czy zamierzasz zamieszkać w Polsce na stałe, czy tylko przebywać tam czasowo. Środek ochronny działa najlepiej, jeśli trafi do państwa, w którym osoba faktycznie będzie przebywała, więc wniosek warto złożyć przed wyjazdem, a nie po powrocie. Czekanie może oznaczać okres bez ochrony.

Dalej jest wybór mechanizmu. Dla środków orzeczonych w sprawie karnej służy europejski nakaz ochrony, a dla środków cywilnych działa bezpośrednio stosowane rozporządzenie. Wybór zależy od tego, jaki sąd wydał środek i na jakiej podstawie. Obrońca lub pełnomocnik powinien ustalić to na początku, bo od tego zależą dokumenty i organ właściwy do ich przyjęcia.

Następny wybór dotyczy dokumentów. Potrzebne są odpis orzeczenia, zaświadczenie od sądu, który je wydał, oraz tłumaczenie. Zdobycie ich we Włoszech zajmuje czas, więc lepiej zacząć wcześnie.

Wreszcie jest decyzja o kontaktach w trakcie procedury. Wniosek składa osoba chroniona, nie organ z urzędu, więc to ty musisz pilnować jego biegu. Ustal, kto będzie odbierał korespondencję i w jakim języku, aby nic nie umknęło.

Zapytaj też, czy przeniesienie środka ma sens, jeśli wyjazd do Polski jest tymczasowy. W takiej sytuacji niekiedy lepiej poprosić o inne zabezpieczenie na czas pobytu. Obrońca lub pełnomocnik powinien ocenić, co jest bardziej odpowiednie, uwzględniając długość pobytu i ryzyko, że osoba objęta zakazem będzie próbowała nawiązać kontakt.

Dokumenty potrzebne do przeniesienia środka

• Odpis orzeczenia, które ustanowiło środek. Z pieczęciami i podpisem; jeśli to możliwe, z klauzulą, że jest wykonalne.
• Zaświadczenie sądu o treści środka. Opisuje zakres zakazu, okres i obowiązki osoby objętej zakazem.
• Dokument tożsamości osoby chronionej. Kopia paszportu lub dowodu, adres w Polsce, numer telefonu.
• Dane osoby objętej zakazem. Imię, nazwisko, adres, jeśli są znane, oraz informacje o miejscu pracy.
• Tłumaczenie dokumentów. Przez tłumacza przysięgłego, w formie wymaganej przez właściwy organ w Polsce.
• Dokumentacja zdarzeń. Zawiadomienia, zdjęcia, wiadomości, zaświadczenia lekarskie, jeśli były.
• Informacje o dzieciach. Akty urodzenia, orzeczenia rodzinne, jeśli środek dotyczy także ich.
• Dane kontaktowe do pełnomocnika we Włoszech i w Polsce. Ułatwią wymianę pism między organami.

Zachowaj kopie wszystkiego i podaj je pełnomocnikowi w całości. Nie wysyłaj oryginałów bez kopii.

Warto też przygotować zdjęcie lub skan paszportów dzieci, jeśli środek ich dotyczy, oraz dokumenty potwierdzające, z kim dzieci mieszkają. Przydadzą się również wszelkie dokumenty, które pokazują, że zagrożenie jest realne: zawiadomienia, wiadomości z groźbami, zaświadczenia lekarskie, opinie psychologów. Zbierz też dane osób, które mogą potwierdzić sytuację, na przykład sąsiadów, współpracowników, krewnych. Nie wysyłaj tych dokumentów osobie objętej zakazem ani nie pokazuj jej, nawet w ramach prób porozumienia. Kopie trzymaj w bezpiecznym miejscu, do którego dostęp ma tylko zaufana osoba.

Zapisz też, w jakiej kolejności zostały wydane poszczególne dokumenty, bo organ w Polsce może o to zapytać.

Pytania do pełnomocnika o przeniesienie ochrony

• Czy mój środek został orzeczony w sprawie karnej, czy cywilnej i który mechanizm powinienem wybrać?
• Kto składa wniosek, gdzie i w jakim języku, i czy mogę zrobić to przed wyjazdem?
• Jakie dokumenty muszę uzyskać od sądu i jak długo zwykle czeka się na zaświadczenie?
• Co się dzieje, gdy państwo wykonania stosuje środek znany własnemu prawu, który różni się od włoskiego?
• Jak oceniane jest naruszenie zakazu i według prawa którego kraju?
• Czy środek obejmie także moje dzieci i inne osoby z rodziny?
• Co robić w razie naruszenia zakazu w Polsce: do kogo dzwonić i co zgłaszać?
• Czy mogę nadal korzystać ze środka we Włoszech, jeśli czasem tam wracam?
• Jakie są koszty procedury i czy mogę liczyć na pomoc w ich pokryciu?

Pytania te pomagają zaplanować wyjazd bez luki w ochronie. Pełnomocnik nie obieca wyniku, ale powinien powiedzieć, które elementy zależą od organów.

Zapytaj także, jak długo trwa procedura i co dzieje się w czasie oczekiwania na decyzję organu w Polsce. Dowiedz się, czy w tym okresie środek nadal działa we Włoszech i jakie masz możliwości doraźnej ochrony. Poproś o wyjaśnienie, kto informuje osobę objętą zakazem o przeniesieniu i czy musisz to robić samodzielnie. Ustal wreszcie, co zrobić, jeśli osoba objęta zakazem przeprowadzi się do Polski i zamieszka blisko ciebie.

Zapytaj również, w jakim języku mam składać wniosek w Polsce i czy potrzebne jest pełnomocnictwo.

Polska i Włochy, polski i włoski: jak działa przeniesienie w praktyce

Środek orzeczony we Włoszech musi zostać rozpoznany i wykonany w Polsce przez tamtejszy organ. Państwo wykonania stosuje środek znany własnemu prawu, co oznacza, że ostateczna postać ochrony może różnić się od pierwotnej. Zakaz zbliżania się zostanie przełożony na polskie odpowiedniki, a naruszenie będzie oceniane według prawa polskiego. Warto to rozumieć, aby nie oczekiwać dokładnie tego samego efektu.

Dokumenty wędrują między urzędami w różnym tempie. Zaświadczenie sądu we Włoszech trzeba uzyskać, przetłumaczyć i przesłać do Polski, a poczta nie zawsze nadąża. Różnice pór pracy urzędów też utrudniają kontakt, więc planuj rozmowy z wyprzedzeniem. Warto prosić o kopie elektroniczne, jeśli organ je przyjmuje.

Koordynacja obrońców jest tu szczególnie ważna. Włoski pełnomocnik zna orzeczenie i jego podstawy, a polski wie, który organ w Polsce ma je wykonać i jak formułuje się wnioski. Powinni znać te same dokumenty i podawać organom spójne informacje, bo rozbieżności opóźniają procedurę.

Konsulat pomoże w kontakcie i w ustaleniu, gdzie złożyć dokumenty, ale nie rozstrzyga o przeniesieniu. Przy zagrożeniu liczy się nie tylko procedura, lecz i praktyczne zabezpieczenie: numery alarmowe w Polsce, zaufana osoba w pobliżu i plan na wypadek pojawienia się sprawcy.

Pamiętaj, że organy w Polsce nie znają szczegółów sprawy z Włoch, więc im czytelniej przygotujesz dokumenty i im jaśniej opiszesz, jakiej ochrony potrzebujesz, tym łatwiej będzie im zastosować odpowiedni środek.

Warto też od razu ustalić, kto w Polsce będzie odbierał korespondencję w twoim imieniu.

Jak kancelaria pomaga przy przeniesieniu środka ochronnego

Zaczynamy od rozmowy o tym, jaki środek orzeczono, przez jaki sąd i w jakiej sprawie. Prosimy o zdjęcia orzeczenia i innych pism oraz o informację, dokąd klient zamierza wyjechać i kiedy. Rozmowa może odbyć się po polsku, włosku lub angielsku, w sposób, który nie narazi klienta na dodatkowe niebezpieczeństwo.

Ustalamy, który mechanizm dotyczy sprawy, i wskazujemy dokumenty, które trzeba uzyskać od sądu we Włoszech. Pomagamy przygotować wniosek i zlecić tłumaczenia. Nie obiecujemy wyniku, ale dbamy o to, by klient znał kolejność kroków i terminy.

Współpracujemy z polskim prawnikiem, który składa wniosek w kraju wykonania lub pomaga go śledzić. Wymiana informacji między nami przebiega tak, aby pisma docierały do właściwych organów w tym samym czasie.

Spotkania odbywamy w biurach w Rzymie, Mediolanie i Neapolu albo przez rozmowę wideo. W razie sytuacji zagrożenia klient powinien najpierw zadzwonić po pomoc, a dopiero potem do nas. Każdy krok omawiamy z klientem przed jego wykonaniem, a rodzinie tłumaczymy po polsku, co wynika z dokumentów.

Szczególną uwagę przykładamy do bezpieczeństwa komunikacji. Prosimy klienta o wskazanie numeru telefonu i adresu e-mail, z których może korzystać bez ryzyka, że ktoś je przeczyta. Ustalamy porę rozmów, aby nie narażać klienta, i unikamy zostawiania szczegółowych wiadomości w miejscach dostępnych dla innych osób. W razie wątpliwości co do bezpieczeństwa przekazujemy informacje wyłącznie w czasie spotkania.

Czego nie robić, planując wyjazd z ochroną

• Nie zakładaj, że środek zadziała w Polsce automatycznie. Bez wniosku i uznania pozostaje we Włoszech.
• Nie zwlekaj z wnioskiem do powrotu. Najlepszy moment jest przed wyjazdem, nie po nim.
• Nie podawaj nowego adresu osobie objętej zakazem. Ani bezpośrednio, ani przez znajomych.
• Nie wrzucaj zdjęć ani informacji o nowym miejscu pobytu do sieci. Lokalizacja bywa łatwa do ustalenia.
• Nie kontaktuj się z osobą objętą zakazem, żeby „ustalić warunki”. Kontakt może zostać odczytany jako naruszenie lub jako zmiana okoliczności.
• Nie rezygnuj z zawiadamiania policji o naruszeniach. Brak zgłoszeń utrudnia późniejszą ocenę.
• Nie niszcz dowodów dawnych zdarzeń. Wiadomości, zdjęcia i zaświadczenia mogą być potrzebne w Polsce i we Włoszech.

Ostrożność przy kontaktach i dokładna dokumentacja wspierają ochronę lepiej niż pochopne decyzje.

Nie wysyłaj też niczego przez osoby wspólne, które mogą nieświadomie przekazać informacje dalej. Nie zgadzaj się na spotkanie z osobą objętą zakazem, żeby wszystko wyjaśnić, nawet w miejscu publicznym i w towarzystwie, bo takie spotkanie może zostać wykorzystane przeciwko tobie lub zmienić ocenę sytuacji. Nie ujawniaj szczegółów procedury przeniesienia w mediach społecznościowych ani w grupach rodzinnych. Nie zakładaj, że skoro sprawca jest we Włoszech, nie ma zagrożenia w Polsce; jeśli czujesz, że ktoś cię śledzi, zadzwoń po pomoc i zachowaj dowody.

Nie zwlekaj też z powiadomieniem osoby zaufanej o swoim planie przeprowadzki. Powinna wiedzieć, gdzie będziesz mieszkać, ale nie musi znać szczegółów sprawy. Nie zmieniaj miejsca pobytu bez zgłoszenia go pełnomocnikowi, bo adres w dokumentach musi być aktualny. Nie zostawiaj nowego adresu w miejscach, gdzie widzą go obcy.

Słowa z orzeczenia i z pism o przeniesieniu

• Środek ochronny — decyzja sądu chroniąca osobę przed inną; zwykle zakaz zbliżania się lub kontaktu.
• Europejski nakaz ochrony — mechanizm przenoszenia środków orzeczonych w sprawie karnej do innego państwa Unii.
• Rozporządzenie o środkach cywilnych — przepis działający bezpośrednio, pozwalający uznać środek cywilny w innym państwie.
• Państwo wydania — kraj, w którym środek orzeczono; tu: Włochy.
• Państwo wykonania — kraj, w którym środek ma działać; tu: Polska. Stosuje środek znany własnemu prawu.
• Osoba chroniona — ta, która składa wniosek o przeniesienie.
• Osoba objęta zakazem — ta, której dotyczy ograniczenie; naruszenie ocenia się według prawa państwa wykonania.

Jeśli w piśmie spotkasz słowo spoza listy, zapisz je i zapytaj pełnomocnika, zanim podejmiesz jakąkolwiek decyzję.

Na dokumentach spotkasz też określenia opisujące rodzaj zakazu: zakaz zbliżania się, zakaz kontaktu, zakaz przebywania w określonych miejscach. Każde z nich ma inny zakres i inaczej przekłada się na prawo państwa wykonania. Zwróć uwagę na okres, na który środek został orzeczony, oraz na to, czy podlega przedłużeniu. Zaświadczenie sądu zawiera zwykle dane osoby chronionej, osoby objętej zakazem i organu, który środek wydał. Sprawdź, czy dane są poprawne, bo literówka w nazwisku lub dacie urodzenia może opóźnić procedurę. Jeśli któryś termin jest niejasny, zapytaj pełnomocnika, zanim złożysz wniosek.

Zwróć też uwagę na określenia opisujące osoby, których dotyczy środek: pod nimi mogą kryć się także dzieci lub inni członkowie rodziny. Jeśli wśród nich jest twoje dziecko, upewnij się, że jego dane są poprawne i że dokumenty rodzinne potwierdzają pokrewieństwo. Zapytaj pełnomocnika, czy w twoim wypadku potrzebne jest dodatkowe tłumaczenie aktu urodzenia.