Pokąsanie przez psa: sprawa karna, nie tylko cywilna

Kto trafia tu po pokąsaniu

Najczęściej jest to właściciel psa, który spacerował z nim po plaży, parku albo ulicy i nie zdążył zareagować. Zwierzę rzuciło się na przechodnia, na innego psa albo na dziecko, a właściciel stoi teraz z poszkodowanym, który krwawi i krzyczy po włosku. Ktoś już wezwał pogotowie, ktoś inny policję. Właściciel nie wie, co powiedzieć i czy w ogóle wolno mu cokolwiek mówić.

Inna osoba to poszkodowany. Został pokąsany przez cudzego psa i chce wiedzieć, kto za to zapłaci, jak ustalić właściciela i czy sprawa trafi do prokuratury. Dla turysty problem jest szczególnie trudny, bo szpital, język i formularze są dla niego obce, a właściciel zwierzęcia mógł zniknąć.

Kolejna sytuacja to właściciel, którego pies uciekł. Zwierzę zerwało się ze smyczy, wyskoczyło z ogrodu albo przeszło przez dziurę w ogrodzeniu i pokąsało kogoś, zanim właściciel zauważył, że go nie ma. Słyszy, że odpowiada nawet wtedy, gdy zwierzę zaginęło, i nie rozumie, jak to możliwe.

Wreszcie bywa tak, że czyta to opiekun zwierzęcia, które nie jest jego własnością: sąsiad, który wyprowadzał psa znajomego, pracownik pensjonatu, opiekun zastępczy. Zadaje pytanie, czy odpowiada tak samo jak właściciel. Wszystkich łączy ta sama sprawa: pokąsanie przez psa nie kończy się na odszkodowaniu, bo bywa też sprawą karną.

Zdarza się, że czyta to także osoba, która ma psa pod opieką czasowo, na przykład w pensjonacie dla zwierząt, i nie wie, kto odpowiada za jego zachowanie.

Co zmienia się w życiu po takim zdarzeniu

Dla poszkodowanego zmiany są oczywiste: rany, leczenie, szczepienia, rehabilitacja, blizny, niekiedy lęk przed zwierzętami, który zostaje na długo. Wyjazd zostaje przerwany, a powrót do domu wymaga zgody lekarzy. Dziecko, które zostało pokąsane, boi się wychodzić z domu, a rodzice przeżywają wszystko razem z nim.

Dla właściciela konsekwencje są równie poważne. Odpowiada cywilnie na zasadzie samego ryzyka, więc nie wystarczy wykazać, że był ostrożny. Musi liczyć się z roszczeniami o odszkodowanie za leczenie, utracone zarobki i krzywdę. Karnie odpowiada wtedy, gdy nie zachował należytego nadzoru nad zwierzęciem, a przy obrażeniach wymagających leczenia postępowanie toczy się zwykle z urzędu, niezależnie od woli stron.

Zmienia się także los samego zwierzęcia. Organy mogą zarządzić kontrolę, nałożyć ograniczenia lub zająć psa na czas postępowania. Dla rodziny, która traktuje zwierzę jak członka domu, bywa to największy cios. Zdarza się, że pies trafia do schroniska, a rodzina nie wie, czy go odzyska.

Wpływ na życie codzienne obejmuje też relacje. Sąsiedzi odwracają się od rodziny, w mieście znika spokój, a przy kolejnym wyjeździe do Włoch właściciel zastanawia się, czy może zabrać zwierzę. Dlatego warto wiedzieć, jak wygląda odpowiedzialność, zanim trzeba będzie ją wyjaśniać organom.

Zmienia się też podejście do spacerów. Właściciele, którzy do tej pory puszczali psa bez smyczy, zaczynają obawiać się każdego przechodnia, a dzieci w rodzinie boją się wychodzić z psem. Ktoś musi zadecydować, czy zwierzę może zostać w domu, czy trzeba je przekazać w inne ręce.

Decyzje na miejscu i zaraz po nim

Najpierw stoi pytanie, czy zostać. Odpowiedź jest oczywista: zostać, udzielić pomocy i podać dane. Ucieczka zwierzęcia nie zwalnia z odpowiedzialności, a oddalenie się właściciela z miejsca zdarzenia dodatkowo pogarsza ocenę. Wezwij pogotowie, zabezpiecz psa, jeśli to możliwe, i zostań do przyjazdu służb.

Dalej jest wybór sposobu rozmowy z poszkodowanym. Chęć przeprosin jest naturalna, ale deklaracje płatności lub przyznanie winy składane na gorąco mogą zostać odczytane jako dowód. Lepiej wyrazić współczucie, podać dane kontaktowe i ubezpieczyciela oraz zostawić ustalenia obrońcy. Nie obiecuj pieniędzy, których nie możesz udokumentować.

Kolejna decyzja dotyczy rozmowy z funkcjonariuszami. Możesz opisać, co się stało, ale pamiętaj, że to, co powiesz, zostanie zapisane po włosku. Poproś o tłumacza i mów krótko, o faktach. Nie spekuluj, dlaczego pies się zachował, ani nie opisuj jego charakteru, jeśli nie jesteś pewien.

Wreszcie jest decyzja o dokumentach psa. Znajdź książeczkę zdrowia, dowód szczepień i dane weterynarza, bo mogą być potrzebne od razu. Powiadom ubezpieczyciela, jeśli masz polisę obejmującą szkody wyrządzone przez zwierzę, i nie zwlekaj z tym.

Dalej jest kwestia oceny psa. Jeśli zwierzę już wcześniej zachowywało się agresywnie, właściciel powinien porozmawiać z obrońcą o tym, jak to wpływa na jego sytuację, zanim ktokolwiek zapyta go o to w trakcie przesłuchania. Szczera rozmowa z obrońcą pozwala ocenić, czy wcześniejsze zdarzenia były zgłaszane i jak organy mogą je odebrać.

Dokumenty, które trzeba mieć w teczce

• Dokumenty zwierzęcia. Książeczka zdrowia, paszport, dowody szczepień, numer mikroczipa, dane weterynarza. Pokazują stan zwierzęcia i opiekę nad nim.
• Polisa ubezpieczeniowa. Odpowiedzialności cywilnej obejmująca zwierzęta, jeśli ją masz, wraz z numerem i danymi ubezpieczyciela.
• Zdjęcia miejsca zdarzenia. Smycz, ogrodzenie, oznakowanie, miejsce, w którym stał pies. Pokazują, jakie środki ostrożności zastosowano.
• Dane świadków. Osoby, które widziały zdarzenie. Poproś o numery telefonów i, jeśli się zgodzą, o krótki opis.
• Dokumentację medyczną poszkodowanego. Wypisy, opisy obrażeń, rachunki, jeśli je masz lub możesz je uzyskać.
• Dowody nadzoru. Zdjęcia psa na smyczy, nagrania, potwierdzenia, że ogrodzenie było zamknięte. Pomagają wykazać, że nie zaniedbałeś obowiązków.
• Raport służb i policji. Numer zgłoszenia, imiona funkcjonariuszy, miejsce przewiezienia poszkodowanego.
• Korespondencję z poszkodowanym. Każdą wiadomość, rozmowę i obietnicę, nawet tę nieformalną.

Wszystko przekaż obrońcy w całości, a oryginały zachowaj. Nie dopisuj niczego do dokumentów po czasie.

Zadbaj również o dokumenty potwierdzające zgodę właściciela na opiekę, jeśli pies nie był twój: krótkie oświadczenie, wiadomości, rozmowy. Zapisz, jakie instrukcje dostałeś, jakie środki ostrożności stosowałeś, i czy właściciel ostrzegał cię przed jakimiś zachowaniami psa. Zbierz zdjęcia zwierzęcia i jego wyposażenia, takiego jak smycz, szelki, kaganiec, bo pozwalają ocenić, czy nadzór był właściwy. Dołącz dane osoby, która widziała wcześniejsze spacery, bo jej relacja pokaże, jak zwykle wyglądała opieka nad psem.

Dołącz też dokumenty dotyczące miejsca zdarzenia, takie jak regulamin plaży, kempingu lub pensjonatu.

Pytania do obrońcy po zdarzeniu z psem

• Czy w mojej sprawie toczy się postępowanie z urzędu, czy na wniosek poszkodowanego?
• Co oznacza odpowiedzialność na zasadzie ryzyka i czy ucieczka psa coś zmienia?
• Jakie okoliczności pokażą, że zachowałem należyty nadzór nad zwierzęciem?
• Czy ubezpieczyciel pokryje szkodę i jak szybko trzeba go powiadomić?
• Co stanie się z psem w trakcie sprawy i czy mogę go odzyskać?
• Jak odpowiada osoba, która opiekowała się psem, ale nie była jego właścicielem?
• Czy mogę zawrzeć ugodę z poszkodowanym i jak wpłynie to na sprawę karną?
• Czy mogę wyjechać do Polski w trakcie postępowania i jak odbierać pisma?
• Jakie dowody obrona powinna zabezpieczyć, zanim znikną?

Obrońca nie obieca wyniku, ale powinien wskazać, które okoliczności mają największe znaczenie. Zapisz odpowiedzi.

Zapytaj także, czy w twojej sytuacji można zawrzeć ugodę z poszkodowanym już na wczesnym etapie, i jak wpłynie to na dalsze postępowanie. Dowiedz się, czy zwierzę może zostać poddane badaniu behawioralnemu i czy wynik pomoże, czy zaszkodzi. Poproś o wyjaśnienie, jakie obowiązki ciążą na właścicielu w przyszłości, jeśli pies zostanie mu zwrócony: nauka posłuszeństwa, nadzór, ograniczenia w miejscach publicznych. Ustal wreszcie, czy pokąsanie dziecka lub osoby starszej zmienia ocenę zdarzenia.

Zapytaj także, czy w twojej sytuacji można prosić o zwrot psa przed zakończeniem sprawy i na jakich warunkach. Dowiedz się, kto pokrywa koszty pobytu zwierzęcia w miejscu przechowywania i czy trzeba je opłacać z góry. Poproś o wyjaśnienie, co się stanie, jeśli poszkodowany jest dzieckiem, i czy wpływa to na kwalifikację zdarzenia. Ustal wreszcie, czy właściciel, który mieszka w Polsce, może uczestniczyć w czynnościach zdalnie.

Pies na wakacjach: plaża, kemping, pensjonat i droga powrotna

Wiele zdarzeń z udziałem psów ma miejsce podczas urlopu. Zwierzę, które w domu jest spokojne, w obcym miejscu bywa zdenerwowane: tłum na plaży, hałas na kempingu, obce psy w pensjonacie, upał w samochodzie. Właściciel zna swojego psa, ale nie zna reguł obowiązujących w danym miejscu, takich jak wymóg smyczy lub kagańca czy zakaz wprowadzania zwierząt.

Dokumenty zwierzęcia pochodzą z Polski, a organy włoskie będą je oceniać według własnych oczekiwań. Książeczka zdrowia, paszport i dowody szczepień powinny być przy sobie, najlepiej w tłumaczeniu lub z krótkim opisem po włosku. Brak dokumentów w chwili zdarzenia utrudnia ocenę, czy zwierzę było zdrowe i czy właściciel dopełnił obowiązków.

Poszkodowany, który mieszka w Polsce, ma własne problemy: leczenie we Włoszech, powrót do domu, dokumentacja medyczna w obcym języku. Roszczenia odszkodowawcze mogą być prowadzone w Polsce i we Włoszech, więc obrońca włoski i polski prawnik powinni znać te same dokumenty. Ubezpieczenie wystawione w Polsce może pokrywać szkodę za granicą, ale warunki trzeba sprawdzić.

Konsulat pomoże w kontakcie i w sprawach formalnych, ale nie ocenia odpowiedzialności za pokąsanie. Gdy sprawa wymaga wyjaśnień, a właściciel wraca do Polski, ważne jest wskazanie adresu do doręczeń i osoby, która odbierze korespondencję. Pies, który został zajęty, pozostaje we Włoszech, więc rodzina musi ustalić, kto zajmie się nim w trakcie postępowania.

Dodatkowo warto sprawdzić, czy miejsce, w którym przebywasz, ma własny regulamin dotyczący zwierząt, i zachować jego kopię.

Jak kancelaria prowadzi sprawy po zdarzeniach ze zwierzętami

Zaczynamy od krótkiej wiadomości lub rozmowy. Prosimy o zdjęcia dokumentów psa, polisy, protokołu i innych pism oraz o opis zdarzenia własnymi słowami. Pytamy, co dzieje się z poszkodowanym i z samym zwierzęciem. Nie prosimy o dane, które nie są potrzebne do oceny sprawy.

W rozmowie wstępnej wyjaśniamy po polsku, jak wygląda odpowiedzialność cywilna i karna, jakie okoliczności zwykle mają znaczenie i które decyzje trzeba podjąć szybko. Nie obiecujemy rezultatu; wskazujemy, co warto udokumentować. Rozmowy prowadzimy po polsku, włosku i angielsku.

Obrona zapoznaje się z aktami, zabezpiecza dowody dotyczące nadzoru nad zwierzęciem i pomaga w kontakcie z ubezpieczycielem. Gdy poszkodowany chce zawrzeć ugodę, pomagamy ocenić jej skutki dla postępowania karnego i cywilnego. Jeśli zwierzę zostało zajęte, składamy wnioski o jego zwrot lub zmianę warunków.

Spotkania odbywamy w biurach w Rzymie, Mediolanie i Neapolu albo zdalnie. Współpracujemy z polskim prawnikiem i tłumaczem. Każdy krok omawiamy z klientem przed jego wykonaniem.

W razie potrzeby polecamy lekarza weterynarii lub behawiorystę, który może opisać zwierzę po polsku i po włosku, jeśli obrona uzna taką opinię za przydatną. Nie podejmujemy tego kroku bez zgody klienta i bez omówienia kosztów. Ustalamy także, kto zajmie się psem w trakcie postępowania, jeśli klient wraca do Polski, a zwierzę pozostaje we Włoszech. Rodzinie tłumaczymy po polsku, co oznaczają decyzje organów dotyczące zwierzęcia.

Wspólnie z klientem ustalamy też, kto może zadzwonić w jego imieniu do ubezpieczyciela.

Czego nie robić po pokąsaniu

• Nie odchodź z miejsca zdarzenia. Pomoc i podanie danych to obowiązek, a ucieczka tworzy osobny problem.
• Nie obiecuj pieniędzy bez konsultacji. Deklaracja może być odczytana jako uznanie odpowiedzialności.
• Nie ukrywaj psa ani nie wywoź go z kraju. Wygląda to na ucieczkę przed odpowiedzialnością i utrudnia kontrolę.
• Nie podpisuj protokołu bez tłumacza. Podpis bywa cytowany jako zgoda na opis zdarzenia.
• Nie obwiniaj publicznie poszkodowanego, dziecka ani rodziców. Wpisy w sieci trafiają później do akt.
• Nie poprawiaj ogrodzenia ani smyczy przed sprawdzeniem ich stanu. Ślady mogą być dowodem w sprawie.
• Nie zwlekaj z powiadomieniem ubezpieczyciela. Opóźnienie może posłużyć jako powód odmowy wypłaty.

Spokojne zachowanie i dokładna dokumentacja pozwalają obronie ocenić, co naprawdę się wydarzyło.

Nie zmieniaj też zachowania psa na szybko, na przykład przez ostry trening lub środki uspokajające, zanim obrońca i weterynarz ocenią sytuację. Nie oddawaj zwierzęcia komuś, kto obiecuje „załatwić problem”, bo może to utrudnić dowody i zostać odebrane jako unikanie odpowiedzialności. Nie wysyłaj zdjęć psa do osób, które mogłyby je wykorzystać przeciw tobie, i nie zapraszaj poszkodowanego na spotkanie w celu rozmowy bez wiedzy obrońcy. Nie zapominaj o innych domownikach i zwierzętach, które mogą potrzebować opieki w czasie, gdy sprawa się toczy.

Nie zaczynaj też własnego śledztwa, odwiedzając poszkodowanego w szpitalu bez uzgodnienia, bo wizyta może zostać odebrana jako presja. Nie dyskutuj z innymi właścicielami psów na temat zdarzenia ani nie wypytuj świadków, co widzieli. Nie wyrzucaj smyczy, szelek ani kagańca, bo mogą być potrzebne do oceny. Nie zapominaj, że dokumenty zwierzęcia powinny pozostać u ciebie, a ich kopie u obrońcy.

Słowa z protokołu i z pism w sprawie zwierzęcia

• Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka — właściciel odpowiada za szkodę wyrządzoną przez zwierzę, nawet jeśli był ostrożny.
• Zdarzenie losowe — okoliczność, która może uwolnić od odpowiedzialności; sama ostrożność właściciela nie wystarcza.
• Należyty nadzór — obowiązek takiego pilnowania zwierzęcia, aby nie wyrządziło szkody; jego brak jest podstawą odpowiedzialności karnej.
• Postępowanie z urzędu — sprawa toczy się niezależnie od woli poszkodowanego, zwykle przy obrażeniach wymagających leczenia.
• Zaginięcie zwierzęcia — ucieczka psa nie zwalnia właściciela z odpowiedzialności cywilnej.
• Opiekun — osoba, która czasowo sprawuje pieczę nad zwierzęciem; jej odpowiedzialność ocenia się osobno.
• Zajęcie zwierzęcia — odebranie psa na czas postępowania lub kontroli.

Jeśli w piśmie znajdziesz termin spoza listy, zapisz go i zapytaj obrońcę, co oznacza w twojej sprawie.

Spotkasz też wyrażenia opisujące obrażenia: rana szarpana, rana kąsana, uszczerbek na zdrowiu, okres leczenia. Od ich opisu zależy ocena, czy postępowanie toczy się z urzędu, więc warto uważnie przeczytać dokumentację medyczną. Zwróć uwagę na fragmenty dotyczące szczepień poszkodowanego i zwierzęcia, bo dotyczą bezpieczeństwa zdrowotnego. Pojawi się również określenie wskazujące, kto ma obowiązek nadzoru: właściciel, opiekun, osoba prowadząca psa. Poproś obrońcę o wyjaśnienie, do kogo organ kieruje pismo, i co oznacza to dla ciebie. Zapisz nieznane słowa i omawiaj je na spotkaniu.

Zapisz także nazwy badań weterynaryjnych, jakie wykonano, oraz dane lekarza, który zwierzę badał, bo wynik bywa istotny dla oceny zagrożenia. Pojawi się też określenie dotyczące wymaganej obserwacji zwierzęcia, które oznacza okres, w którym pies pozostaje pod nadzorem. Zapytaj, kto i gdzie ją przeprowadza.