Włoski zakład karny: kontakt, prawa, przeniesienie

Rodzina nie wie, gdzie jest bliski, a on nie mówi po włosku

Na tę stronę trafiają najpierw ci, którzy w ogóle nie wiedzą, w którym zakładzie przebywa ich krewny. Telefon z krótką wiadomością, potem cisza; ktoś z rodziny dzwoni na numer, który się wyświetlił, i słyszy włoski, którego nie rozumie. Pytanie brzmi nie „co mu grozi”, lecz „gdzie on jest, czy jest bezpieczny i jak się z nim skontaktować”. Odpowiedź na pytanie o miejsce pobytu musi nadejść, zanim cokolwiek innego zacznie mieć sens.

Inna sytuacja to rodzina, która wie, gdzie jest bliski, ale nie ma pojęcia, co wolno. Czy można mu wysłać paczkę? Czy zadzwonić? Czy list po polsku zostanie dostarczony? Czy może się spotkać z dzieckiem? Każdy zakład ma regulamin, a ten różni się w szczegółach od zakładu do zakładu, choć ogólne zasady są wspólne. Rodzina, która próbuje działać na podstawie domysłów, odsyła paczki, traci pieniądze i narasta w niej poczucie bezsilności.

Jeszcze inna grupa to osadzeni, którzy sami szukają informacji przez współwięźniów albo przez kapelana: nie rozumieją, co podpisali, na jakiej podstawie przebywają w zakładzie i kto jest ich obrońcą. Dla nich bariera językowa to nie wygoda, lecz kwestia tego, czy wiedzą, co się z nimi dzieje. Ta strona pokazuje, jak uporządkować te pytania i w jakiej kolejności się nimi zajmować.

Jest też rodzina, która dopiero planuje wyjazd do Włoch po wiadomość o osadzonym i chce wiedzieć, czy jej obecność coś zmieni. Dobrze najpierw ustalić, czy w ogóle można się z nim zobaczyć i czy odwiedziny wymagają wcześniejszego zezwolenia, bo podróż na próżno kosztuje czas i pieniądze.

Do kogo zadzwonić najpierw: zakład, obrońca, konsulat czy rodzina

W godzinach po wiadomości o zatrzymaniu rodzina staje przed wyborem, do kogo zwrócić się najpierw, i każda ścieżka ma swoją cenę. Telefon do zakładu bywa konieczny, aby potwierdzić, że osoba tam jest, ale urzędnik zwykle nie udziela szczegółowych informacji osobom spoza listy uprawnionych, a rozmowa po angielsku lub po polsku nie zawsze jest możliwa. Lepiej zapytać wprost, kto i w jaki sposób może przekazać komunikat, niż domagać się odpowiedzi w sprawach, o których nikt przy telefonie nie ma prawa mówić.

Kontakt z obrońcą daje rodzinie pewność, że ktoś zna akta i może wyjaśnić, na jakiej podstawie osoba przebywa w zakładzie i kiedy odbędzie się następna czynność. Obrońca ma prawo rozmowy z klientem bez ograniczeń, jakie dotyczą rodziny, więc często to on przekazuje informacje i pytania. Cena jest taka, że trzeba najpierw ustanowić obrońcę i omówić honorarium, co w stresie bywa trudne, ale odkładanie tego kroku opóźnia wszystko inne.

Konsulat polski to kolejny adres. Może potwierdzić obecność obywatela w zakładzie, odwiedzić go, pomóc w kontakcie z rodziną i zapytać o warunki. Nie jest obrońcą i nie ocenia dowodów. Wreszcie decyzja o pieniądzach: przelew na konto osadzonego pozwala kupować w zakładowym sklepie i opłacać rozmowy, ale kwoty bywają ograniczone, a środki przekazane niewłaściwą drogą nie docierają. Przed wysłaniem pieniędzy warto zapytać, jak zakład przyjmuje wpłaty i w jakiej formie.

Co przygotować i przekazać, aby osadzony mógł się porozumieć i leczyć

Część dokumentów przekazuje się obrońcy, część zakładowi, a część trzeba mieć przy sobie podczas odwiedzin. Oto lista tego, co warto zebrać.

• Dokument tożsamości osadzonego w kopii oraz dane osobowe rodziny, która ma być wpisana na listę osób uprawnionych do kontaktu, razem z dokumentami potwierdzającymi pokrewieństwo.
• Tłumaczenie przysięgłe aktów stanu cywilnego, jeśli kontakt dotyczy małżonka lub dzieci, bo włoski urzędnik wymaga potwierdzenia stopnia pokrewieństwa w znanym sobie języku.
• Pełną listę leków, które osadzony przyjmuje, z nazwami substancji czynnych, a nie tylko nazwami handlowymi, razem z opisem chorób przewlekłych i alergii.
• Dokumentację lekarską z Polski i z Włoch, w tym wyniki badań i wypisy ze szpitala, aby lekarz zakładowy miał pełny obraz.
• Numery telefonów, które osadzony chce mieć na liście dozwolonych rozmów, wraz z informacją, kto jest ich właścicielem.
• Dane kontaktowe do pracodawcy, do wynajmującego mieszkanie i do szkoły dzieci, aby osadzony mógł poprosić kogoś o załatwienie najpilniejszych spraw.
• Kopie pism, które osadzony otrzymał od organów, razem z datami doręczenia, bo od nich zależą terminy obrony.
• Informację o religii i diecie, jeśli ma znaczenie, ponieważ zakład może uwzględnić takie potrzeby, gdy zostaną zgłoszone na piśmie.
• Dane obrońcy, który prowadzi sprawę, wpisane w osobnej kartce, tak aby rodzina nie musiała ich szukać w chwili kryzysu.
• Pełnomocnictwo dla zaufanej osoby w Polsce do załatwiania spraw urzędowych i bankowych, sporządzone w formie, którą uznają włoskie i polskie instytucje.

Jak zmienia się codzienność rodziny, kiedy ktoś jest w zakładzie

Najpierw znika dochód. Jeśli osadzony był głównym żywicielem, rodzina nagle musi zarządzać budżetem bez jego pensji, a czynsz, raty i opłaty nie czekają. Pracodawca, który nie dostał wyjaśnienia, kończy umowę, a odzyskanie miejsca pracy po wyjściu bywa niemożliwe. Warto rozważyć, jakie świadczenia lub pomoc rodzina może uzyskać, i zapytać o to w urzędzie lub u pracownika socjalnego.

Dochodzą koszty kontaktu: rozmowy telefoniczne z zakładu, paczki, listy, dojazdy na widzenia. Rodzina z Polski musi doliczyć podróż, nocleg i urlop, a termin widzenia trzeba uzgodnić z wyprzedzeniem, więc plan wyjazdu bywa niepewny. Dzieci przeżywają rozstanie z rodzicem i potrzebują wyjaśnienia dopasowanego do wieku; ukrywanie prawdy zwykle się mści, bo dzieci dowiadują się od innych.

Zdarza się, że osadzony traci łączność ze światem zewnętrznym nie z powodu zakazu, lecz z powodu bariery: nie rozumie pism, nie umie wypełnić wniosku, nie wie, jak zgłosić problem zdrowotny. Rodzina, mając pod ręką tłumacza i wiedzę o zasadach, może to zmienić, ale tylko jeśli działa spokojnie i systematycznie, a nie lawinowo. Zapisanie, kto z bliskich zajmuje się którym obszarem, oszczędza nieporozumień w rodzinie.

Wreszcie sprawa miejsca zamieszkania. Osoba, która mieszkała we Włoszech w wynajętym mieszkaniu, może stracić lokal, jeśli nikt nie zapłaci czynszu, a rzeczy osobiste trzeba z niego zabrać. Rodzina powinna zapytać wynajmującego o ustalenia na piśmie i zabezpieczyć dokumenty, telefon i klucze, zanim lokal zostanie przekazany komuś innemu.

Pytania do obrońcy, które rodzina rzadko zadaje na początku

Pytania o wyrok są naturalne, ale ważne są także te, które dotyczą codziennych praw osadzonego i sposobu ich egzekwowania.

• Na jakiej podstawie osoba przebywa w zakładzie i jak długo może tam pozostawać, zanim odbędzie się następna czynność?
• Kto jest uprawniony do widzeń i rozmów telefonicznych, jak dodać rodzinę do listy i co zrobić, jeśli zakład odmawia?
• Jak złożyć skargę na warunki lub na odmowę leczenia i do kogo kierować pismo, aby miało skutek?
• Czy osadzony może prosić o przeniesienie do zakładu bliżej rodziny albo bliżej sądu i jakie to ma konsekwencje dla obrony?
• Czy stan zdrowia pozwala wnioskować o inny sposób zatrzymania, na przykład w domu lub w placówce leczniczej, i jakie dokumenty są potrzebne?
• Czy osadzony powinien pracować w zakładzie lub uczestniczyć w zajęciach i czy ma to znaczenie dla późniejszych środków alternatywnych?
• Jak zapewnić tłumacza przy rozmowach z personelem i z lekarzem i czy zakład ma obowiązek go zorganizować?
• Jakie rzeczy wolno wysyłać w paczkach i jakie zasady dotyczą listów w języku polskim?
• Jakie zasady dotyczą rozmów telefonicznych osadzonego z zagranicą i jak uzyskać zgodę na rozmowy z numerami w Polsce?
• Czy osadzony może uczestniczyć w pracach i zajęciach w języku, który rozumie, i do kogo zgłosić taką potrzebę?
• Co zrobić, jeśli osadzony skarży się na przemoc lub zastraszanie, i jak udokumentować taką skargę?
• Czy rodzina może przekazywać obrońcy informacje o stanie zdrowia osadzonego, nawet jeśli on sam nie ma jak o nie poprosić?

Czego nie robi rodzina ani osadzony, aby nie pogorszyć jego sytuacji

Zasady w zakładzie są ścisłe, a ich naruszenie zostaje odnotowane. Poniższa lista opisuje zachowania, które szkodzą najczęściej, razem z powodem.

• Nie przemyca przedmiotów w paczkach ani podczas widzeń, także drobiazgów i leków. Za to grożą dodatkowe zarzuty i ograniczenie kontaktów.
• Nie przekazuje wiadomości dla świadków lub współoskarżonych za pośrednictwem odwiedzających; takie wiadomości są odczytywane jako wpływanie na dowody.
• Nie opowiada o sprawie w rozmowach telefonicznych i w listach, bo rozmowy bywają nagrywane, a korespondencja kontrolowana.
• Nie płaci innym osadzonym za ochronę, pożyczki ani usługi; takie układy rodzą długi i przemoc, których zakład nie rozwiązuje.
• Nie zrywa leczenia i nie odmawia badań z obawy przed lekarzem. Brak dokumentacji medycznej osłabia późniejsze wnioski o zmianę warunków.
• Nie podpisuje dokumentów w języku, którego nie rozumie, bez tłumacza i bez konsultacji z obrońcą.
• Nie wysyła pieniędzy osobom spoza listy zakładu, które obiecują „pomoc w środku”; to częsta forma wyłudzenia.
• Nie publikuje w sieci zdjęć ani relacji z zakładu, bo mogą zostać uznane za naruszenie regulaminu i trafić do akt.
• Nie umawia się z osadzonym na „znaki” w rozmowach lub listach i nie używa szyfru; zakład traktuje to jako próbę omijania kontroli.
• Nie wnosi ani nie odbiera przedmiotów dla innych osadzonych, nawet z dobrego serca; odpowiedzialność za nie spada na osobę, która je przyniosła.
• Nie zostawia osadzonego bez wieści, licząc, że obrońca zrobi wszystko; poczucie, że rodzina o nim pamięta, ma realny wpływ na jego zachowanie i zdrowie.

Zakład we Włoszech, rodzina w Polsce: poczta, odwiedziny i pieniądze

Kontakt z osadzonym z Polski wymaga planowania, które w kraju zamieszkania byłoby zbędne. Listy po polsku są czytane przez zakład, co oznacza, że idą wolniej, a wiadomość wysłana w tym samym czasie, w którym coś się stało, nie dotrze, zanim zapadną decyzje. Dlatego sprawy pilne przekazuje się przez obrońcę, a listy służą podtrzymywaniu więzi. Pocztę zagraniczną trzeba doliczyć do harmonogramu, a priorytet mają zawsze pisma procesowe.

Odwiedziny z Polski wymagają dokumentów, które potwierdzają tożsamość i pokrewieństwo: paszportu lub dowodu osobistego oraz aktów stanu cywilnego w tłumaczeniu przysięgłym. Termin ustala się wcześniej, bo przyjazd bez umówienia często kończy się odmową wejścia. Warto zapytać obrońcę, czy rozmowy wideo lub telefoniczne są dostępne, bo dla rodziny w Polsce bywają najważniejszym stałym kontaktem. Rozmowy z zagranicą są płatne i ograniczone, więc ustalenie godzin w Polsce i we Włoszech ma znaczenie.

Pieniądze wysyła się drogą przewidzianą przez zakład, a nie przez znajomych w Italii. Polskie przedstawicielstwo konsularne może odwiedzić obywatela, zapytać o warunki i pomóc w sprawach rodzinnych, ale nie zastąpi obrońcy ani lekarza. Jeśli osadzony będzie ubiegał się o wykonywanie kary w Polsce lub o środek w kraju zamieszkania, rodzina powinna przygotować dokumenty o miejscu zamieszkania po polsku i w tłumaczeniu. Różnica czasu między krajami nie istnieje, za to urzędy w Polsce i we Włoszech odpowiadają w różnym rytmie.

Jak studio prowadzi sprawy osadzonych i ich rodzin

Rozmowę zaczynamy od ustalenia, gdzie osoba przebywa, na jakiej podstawie i jaki jest najbliższy termin w sprawie. Jeśli rodzina nie zna nazwy zakładu, pomagamy ją ustalić. Dopiero po zebraniu tych informacji prosimy o dokumenty zdrowotne, rodzinne i dotyczące pracy, w kolejności od najpilniejszych.

Obrońca rozmawia z osadzonym w zakładzie, w razie potrzeby z tłumaczem, i przekazuje rodzinie to, co klient zgodzi się ujawnić. Rodzina otrzymuje informacje o terminach i o tym, co jest potrzebne, ale nie o wszystkim, co zostało ustalone, bo obrońcę wiąże tajemnica. Studio ma siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, więc gdy osadzony przebywa w innym mieście, współpracujemy z obrońcami na miejscu.

Wnioski dotyczące warunków, zdrowia lub przeniesienia przygotowujemy na piśmie, z dokumentami i tłumaczeniami. Zakres pracy i honorarium ustalamy na początku, otwarcie i na piśmie, a rodzinie wyjaśniamy, jak bezpiecznie przekazywać środki na opłacenie obrony. Korespondencja toczy się po polsku, a numer telefonu i adres poczty elektronicznej podane są w stopce strony. W pilnych przypadkach, na przykład przy pogorszeniu zdrowia, studio odpowiada także poza godzinami biurowymi, choć nie obiecuje wyniku żadnego wniosku.

Gdy rodzina mieszka w Polsce, prowadzimy wspólną listę pytań i odpowiedzi, na której zapisane jest to, co ustalono podczas poszczególnych rozmów. Dzięki temu nikt nie musi przypominać sobie, co powiedziano na poprzedniej rozmowie, co obrońca zalecił i jakie dokumenty zostały już przesłane. Rodzina wie, za co odpowiada, a obrońca nie traci czasu na powtarzanie tych samych wyjaśnień.

Słowa z pism zakładu i sądu, które rodzina przepisuje ze słownikiem

W korespondencji z zakładu i z sądu pojawiają się słowa, które powtarzają się bez względu na miasto. Oto te, które warto znać.

• custodia cautelare – tymczasowe zatrzymanie w toku postępowania, przed wyrokiem; nie jest karą.
• detenzione – pozbawienie wolności w ogólnym znaczeniu, zarówno przed wyrokiem, jak i po nim.
• istituto – zakład, w którym osoba przebywa; w pismach zwykle występuje wraz z miastem.
• difensore – obrońca; ten, którego osoba wybiera, jest przeciwstawiany obrońcy przydzielonemu przez sąd.
• assistenza consolare – pomoc konsularna: kontakt z obywatelem, odwiedziny, pomoc w sprawach rodzinnych.
• notifica al consolato – zawiadomienie konsulatu o zatrzymaniu obywatela; nie następuje automatycznie i trzeba o nie poprosić.
• rete consolare – sieć placówek konsularnych, która określa, który konsulat jest właściwy dla danego miejsca.
• luogo di cura – miejsce leczenia, na przykład szpital lub placówka, w której osoba może przebywać zamiast w zakładzie, jeśli stan zdrowia to uzasadnia.
• trattenimento – zatrzymanie w ośrodku, zwykle w sprawach dotyczących pobytu cudzoziemców; wymaga zatwierdzenia przez sąd.
• Convenzione di Vienna – umowa międzynarodowa, z której wynika prawo obywatela zatrzymanego za granicą do zawiadomienia konsulatu.
• perizia – opinia biegłego, na przykład lekarza, gdy chodzi o zgodność stanu zdrowia z pobytem w zakładzie.
• malattia particolarmente grave – szczególnie ciężka choroba, która może uzasadniać zmianę sposobu zatrzymania.
• pena residua – część kary pozostała do wykonania; od niej zależy, które środki alternatywne są dostępne.
• colloquio – widzenie z osadzonym; zasady jego odbywania określa regulamin zakładu.