Sama prostytucja nie jest przestępstwem, ale otoczenie tak

Wynajem, ogłoszenie, pomoc znajomej: wybory z ceną

Osoba, której lokal albo pomoc zostały powiązane z prostytucją, staje przed kilkoma wyborami w ciągu godzin, a każdy z nich zostawia ślad w aktach. Warto je rozważyć spokojnie, bo żaden nie jest oczywisty.

1. Zakończyć najem od razu czy poczekać. Szybkie wypowiedzenie umowy pokazuje, że wynajmujący nie chce mieć nic wspólnego z tym, co się działo w lokalu. Kosztuje utratą czynszu i bywa trudne w praktyce, gdy najemca nie odbiera telefonów. Gorzej, jeśli wynajmujący wchodzi do mieszkania i wynosi rzeczy: może to zostać odczytane jako zacieranie śladów. Bezpieczniej ustalić z obrońcą, jak zabezpieczyć lokal i dokumenty, zanim ktokolwiek dotknie klucza.
2. Zeznawać jako świadek czy milczeć. Funkcjonariusze często zaczynają rozmowę od słów, że chodzi tylko o wyjaśnienie. Zanim padnie jakiekolwiek zdanie, warto zapytać wprost, w jakiej roli się występuje: świadka czy osoby, wobec której rozważa się zarzut. Od tej odpowiedzi zależą obowiązki i prawa, w tym prawo do milczenia, o którym piszą źródła wskazane na stronie.
3. Usunąć ogłoszenie czy je zachować. Usunięcie wygląda na rozsądny odruch, lecz pozbawia obrońcę dowodu, kto je napisał i czego dotyczyło. Rozsądniejsze jest wykonanie zrzutów ekranu z datą, a dopiero potem decyzja o wycofaniu treści.
4. Kontaktować się z osobą, która przebywała w lokalu, czy nie. Rozmowa może wyglądać jak nacisk, a ta osoba może być pokrzywdzoną. Kontakt prowadzi się tylko przez obrońcę.

Cena błędnego wyboru rośnie z każdą godziną, dlatego rozmowa z obrońcą powinna poprzedzać wszystkie te decyzje.

Wynajmujący, kierowca, partner: kto trafia na tę stronę

Do tej strony docierają osoby, które z prostytucją nie miały nic wspólnego w sensie osobistym, a mimo to usłyszały pytania o nią. Najczęściej jest to wynajmujący mieszkanie, który przyjmował czynsz przelewem, widywał najemców rzadko i dowiedział się o przeznaczeniu lokalu od policjantów stojących pod drzwiami. Pytanie, które pada na komisariacie, brzmi: czy wiedział. Odpowiedź decyduje o tym, czy pozostanie świadkiem, czy zostanie osobą objętą zarzutem.

Inną grupą są kierowcy i osoby towarzyszące: ktoś podwoził znajomą z lotniska pod wskazany adres, ktoś pomagał znajomemu w odbieraniu poczty, ktoś wpłacał pieniądze na cudze konto. Każda z tych czynności z osobna wydaje się niewinna, lecz w oczach śledczych układa się w obraz pomagania albo korzystania z cudzej pracy.

Są też partnerzy i rodzice. Telefon z Włoch mówi, że ktoś z bliskich został zatrzymany w sprawie dotyczącej prostytucji, a rodzina nie wie, czy zarzut dotyczy wykorzystywania, czy tylko udostępnienia lokalu. Osobno wchodzą osoby, które same pracowały w tym sektorze i trafiły do komisariatu przy okazji kontroli lokalu; jako osoby wykorzystywane są pokrzywdzonymi, ale muszą wiedzieć, jak ich rola zostanie zapisana w dokumentach.

Wszystkim im przyda się ta sama wiedza: sama prostytucja osoby dorosłej nie jest czynem zabronionym, karalne jest otoczenie, a granica między pomocą towarzyską a pomocnictwem w przestępstwie przebiega tam, gdzie osoba wie, do czego służy jej działanie, i czerpie z niego korzyść.

Mieszkanie pod zajęciem, konto bez dostępu: skutki dla życia

Zarzut z tej dziedziny odbija się na życiu szybciej niż w większości innych spraw, bo dotyczy pieniędzy i miejsca zamieszkania. Wynajmujący może stracić dostęp do mieszkania, jeśli zostanie ono zajęte jako miejsce, w którym popełniano czyn, a wraz z nim czynsz, który spłacał kredyt. Konta na ogół są sprawdzane, a rachunek, na który wpływały wpłaty od najemcy, bywa wstrzymany, co odcina właściciela od własnych oszczędności, pensji i rachunków domowych.

Dla osoby mieszkającej we Włoszech konsekwencją bywa również zagrożenie dla pobytu. Pracodawca słyszy o postępowaniu i traktuje je jako powód do rozmowy, urząd może poprosić o dodatkowe dokumenty, a bank uzależnić kredyt od wyjaśnień. W Polsce reakcja otoczenia jest inna: sąsiedzi i znajomi dowiadują się z internetu lub z plotek, a rodzina musi odpowiadać na pytania, których nie zna odpowiedzi.

Dzieci chodzą do szkoły, rachunki za prąd i internet nadal przychodzą, a kredyt nie czeka na wynik postępowania. Dlatego praktyczną sprawą jest ustalenie, kto w rodzinie płaci co, kto ma dostęp do poczty i kto rozmawia z obrońcą.

Osoba, która sama pracowała w tym sektorze i została uznana za pokrzywdzoną, ma inne problemy: mieszkanie, z którego może zostać wyproszona, dokumenty tożsamości zatrzymane przez osoby postronne i brak środków na powrót. Wiedza o tym, że istnieją ścieżki ochrony, ma tu znaczenie praktyczne, a nie tylko teoretyczne.

Czego nie robić, gdy lokal trafił w pole zainteresowania służb

Początkowe ruchy po wizycie funkcjonariuszy często decydują o tym, jak sprawa zostanie odczytana. Lista poniżej zbiera zachowania, które szkodzą najczęściej.

• Nie wchodzić do lokalu i niczego z niego nie wynosić, dopóki obrońca nie powie, że można. Zniknięcie rzeczy wygląda jak zacieranie śladów.
• Nie kasować ogłoszeń, rozmów ani historii przelewów. Brak zapisu budzi więcej podejrzeń niż zapis, który nie jest korzystny.
• Nie dzwonić do najemcy, aby „uzgodnić” co się wydarzyło. Rozmowa może być nagrywana, a rozmówca może być pokrzywdzoną.
• Nie składać wyjaśnień bez pytania o rolę, w której się je składa. Zdanie wypowiedziane jako świadek bywa później przeciwko wypowiadającemu.
• Nie podpisywać protokołów po włosku bez tłumacza ani bez dopisku, że treść nie została zrozumiana.
• Nie publikować niczego w sieci o sprawie, o najemcy ani o wynajmie. Wpis zostaje, a sieci społecznościowe bywają przeglądane w ramach postępowania.
• Nie ukrywać dochodów z najmu przed urzędem ani nie przenosić pieniędzy na cudze rachunki. Ruchy na kontach bywają oceniane jako próba ukrycia korzyści.
• Nie pozwalać nikomu z rodziny na kontaktowanie się z domniemanymi pokrzywdzonymi w imieniu zatrzymanego.

Spokój i brak pospiesznych ruchów nie oznaczają przyznania się do czegokolwiek, lecz chronią przed pomyłkami, których nie da się cofnąć.

Żadna z tych zasad nie oznacza przyznania się do czegokolwiek. Chodzi o to, by nie tworzyć nowych śladów, które potem wymagałyby wyjaśnień. Ostrożność w początkowych dniach kosztuje niewiele, a pozwala obrońcy pracować na materiale, który nie został zmieniony po fakcie, więc każda decyzja podjęta pod wpływem emocji powinna poczekać na rozmowę z nim.

Umowa najmu, ogłoszenia, przelewy: co zebrać

Dokumentacja decyduje o odpowiedzi na pytanie, co wynajmujący wiedział i kiedy to ustalił. Zbiera się ją tak, aby pokazać całą oś czasu, nie tylko moment kontroli.

• Umowa najmu wraz z aneksami, regulaminem i protokołem przekazania lokalu. Wskazuje, kto, na jaki cel i na jakich warunkach zajął mieszkanie.
• Wiadomości z najemcą: rozmowy, e-maile, komunikatory. Pokazują, jak wyglądał kontakt i czy padły słowa świadczące o wiedzy lub jej braku.
• Przelewy czynszu i kaucji z datami, kwotami i rachunkami. Czynsz wyraźnie wyższy od rynkowego bywa traktowany jako wskazówka, dlatego warto mieć dane porównawcze, na przykład ogłoszenia podobnych mieszkań z tego samego okresu.
• Ogłoszenie, w którym lokal wystawiono, zrzuty ekranu z datą i autorem. Z treści wynika, jak lokal został opisany.
• Zapisy wizyt: kiedy wynajmujący był w lokalu, czy odwiedzał go, czy ktoś go zawiadamiał o skargach sąsiadów.
• Skargi i zawiadomienia od sąsiadów lub wspólnoty, jeśli były; wskazują, kiedy wynajmujący mógł się dowiedzieć.
• Dokumenty kontroli: protokół, wezwanie, każda strona, z pieczęciami i podpisami.
• Dane świadków: pośrednik, administrator, osoba sprzątająca, sąsiad. Telefon i język, w którym mówią.

Przy każdym dokumencie warto zapisać, skąd pochodzi i kiedy go pozyskano, bo obrońca zapyta, czy kopia jest pełna i czy ktoś mógł ją zmienić. Kopie najlepiej zachować w różnych miejscach, a oryginały w bezpiecznym miejscu poza lokalem. Niczego nie wysyła się najemcy ani osobom, które były w lokalu, nawet z prośbą o potwierdzenie; kontakt w tej sprawie prowadzi się wyłącznie przez obrońcę.

Ogłoszenia po polsku, mieszkanie we Włoszech, rodzina w kraju

W sprawach o otoczenie prostytucji część śladów znajduje się w Polsce: ogłoszenia pisane po polsku, konta bankowe, na które trafiały pieniądze, rozmowy w komunikatorach używanych w kraju. Włoski obrońca nie ma do nich dostępu, a rodzina, która je ma, nie wie, które są ważne. Dlatego praca obejmuje zarówno zabezpieczenie dokumentów u nas, jak i ich przekazanie we właściwej formie, z tłumaczeniem, które sąd przyjmie.

Przepływ pieniędzy między krajami bywa przedmiotem osobnego zainteresowania organów: przelew na polskie konto wygląda inaczej niż wpłata na rachunek włoski. Dlatego warto wiedzieć, skąd i dokąd szły środki, zanim ktoś o to zapyta. Poczta zwykła jest wolna, a pisma urzędowe wymagają doręczenia na adres wskazany w aktach, który nie zawsze jest aktualny.

Gdy zatrzymana osoba przebywa we Włoszech, a rodzina w Polsce, ważne jest, aby kontaktem dla obrońcy i konsulatu była wyznaczona osoba. Placówka konsularna pomaga w ustaleniu miejsca pobytu zatrzymanego i w kontakcie z rodziną, lecz nie prowadzi obrony ani nie ocenia dowodów. Rozmowy telefoniczne nie napotykają różnicy czasu, ale rozmowa z aresztu odbywa się w ustalonych porach.

Jeśli osoba wykorzystywana jest obywatelką Polski, dochodzi jeszcze wątek ochrony pokrzywdzonych, który obejmuje inne instytucje niż obrona. Obrońca wyjaśnia, które drogi są dostępne i w jakiej kolejności.

Warto też spisać, kto w rodzinie mówi po włosku i może odbierać telefony z Włoch, bo połączenia od urzędów trafiają czasem na numery, których właściciele nie odbierają, a nieodebrane wezwanie bywa później uznane za doręczone.

Jak kancelaria prowadzi sprawy o otoczenie prostytucji

Praca zaczyna się od krótkiego opisu, kim jest osoba kontaktująca się z kancelarią i w jakiej roli: wynajmujący, osoba towarzysząca, krewny. Mandat obrońcy udziela się na odległość, a podpisany skan wystarcza do działania wobec organów już w początkowych godzinach.

W rozmowie wstępnej obrońca pyta, jaki dokument wręczono, co zajęto, czy ktoś podpisał protokół i czy padły słowa, które mogą mieć znaczenie dla oceny wiedzy. Ustala, czy sprawa dotyczy wykorzystywania, ułatwiania czy samego udostępnienia lokalu, ponieważ od tego zależy kierunek obrony. Pyta też o dokumenty z listy powyżej i wskazuje, które zebrać natychmiast.

Kancelaria ma gabinety w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, co skraca dojazd do właściwego sądu i do magazynu, w którym przechowuje się zajęte rzeczy. Komunikacja z rodziną odbywa się po polsku, a dokumenty włoskie są tłumaczone. Jeśli sprawa dotyczy też pokrzywdzonych z Polski, obrońca koordynuje swoje działania z prawnikiem w kraju, by nie powstały sprzeczne wypowiedzi. W nagłych sytuacjach kontakt jest możliwy także poza godzinami biurowymi, przez numer telefonu i adres e-mail podane na stronie. Kancelaria nie przedstawia przewidywań wyniku, lecz ocenia dokumenty i wskazuje dostępne kroki.

Jeśli osoba zgłaszająca się do kancelarii jest pokrzywdzoną, a nie osobą objętą zarzutem, rozmowa wygląda inaczej: obrońca wyjaśnia, że to inna rola w postępowaniu, opisuje możliwości, jakie istnieją, i wskazuje, do kogo można się zwrócić o pomoc. Dokumenty tożsamości pozostają przy zainteresowanej, a rozmowa jest poufna.

Pytania o wiedzę, korzyść i rolę w lokalu

W sprawach o otoczenie prostytucji prawnik pyta o rzeczy, które osoba spoza zawodu uważa za oczywiste, a które decydują o kwalifikacji. Poniższe pytania warto zadać obrońcy.

1. Czy zarzut dotyczy nakłaniania, ułatwiania, czerpania korzyści, czy samego udostępnienia lokalu, i od czego to zależy?
2. Jak organy ustalają, co wynajmujący wiedział, i które dowody mogą temu przeczyć albo to potwierdzać?
3. Czy wysokość czynszu lub sposób płatności mogą zostać potraktowane jako wskazówki i jak to wyjaśnić?
4. Występuję w sprawie jako świadek czy osoba objęta zarzutem i czy ta rola może się zmienić w trakcie postępowania?
5. Co dzieje się z mieszkaniem i kontami, jeśli zostaną zajęte, i kto decyduje o ich zwrocie?
6. Czy osoba przebywająca w lokalu została uznana za pokrzywdzoną i jak to wpływa na moje kontakty z nią?
7. Czy potrzebuję dokumentów z Polski, na przykład historii rachunku, i jak je przekazać?
8. Co powinienem powiedzieć najemcy, jeśli się z nim skontaktuje, i czy wolno mi mu odpowiadać?
9. Jak sprawa wpłynie na mój pobyt, pracę i podróże do Włoch?

Dla osób, które znalazły się w lokalu w innej roli, pytania brzmią odmiennie:

1. Czy moje wypowiedzi złożone na komisariacie, zanim ustalono moją rolę, można później uzupełnić albo sprostować?
2. Czy mogę odmówić odpowiedzi na pytania o inne osoby, które znam z tego lokalu?
3. Jak zabezpieczyć dokumenty tożsamości i pieniądze, jeśli ktoś je zatrzymał?

Słowa z zarzutu i z pouczenia o prawach

Dokumenty w tych sprawach używają słów, które brzmią obco, a znaczą rzeczy bardzo konkretne. Poniżej najczęstsze.

• sfruttamento – czerpanie korzyści z cudzej prostytucji; to pojęcie, wokół którego zbudowany jest zarzut.
• favoreggiamento – ułatwianie prostytucji, na przykład przez udostępnienie lokalu lub kontakt z klientami.
• prostituzione – sama prostytucja osoby dorosłej nie jest zakazana, zakazane jest to, co ją otacza.
• procedibilità d'ufficio – ściganie z urzędu; organy działają bez wniosku pokrzywdzonego.
• reclusione e multa – kara pozbawienia wolności i grzywna, ustawa wyznacza dla nich widełki.
• tribunale collegiale – skład kilku sędziów, który rozpoznaje poważniejsze sprawy.
• diritto al silenzio – prawo do milczenia, z którego korzysta osoba, wobec której rozważa się zarzut.
• prescrizione – przedawnienie; liczy się od zdarzenia i może zostać przerwane lub zawieszone.

Dobrze jest wypisać te słowa z kartki, którą się otrzymało, i zapytać obrońcę, które z nich odnoszą się do konkretnej osoby, a które są częścią ogólnego opisu sprawy.

W pismach z postępowania pojawiają się także słowa określające rolę osoby, i to one wskazują, czy ktoś jest świadkiem, czy ma zarzut.

• indagato – osoba, wobec której prowadzi się dochodzenie; ma prawo do obrońcy i do milczenia.
• persona offesa – pokrzywdzony; w sprawach o wykorzystywanie bywa nim osoba, która pracowała w lokalu.
• avviso di conclusione delle indagini – zawiadomienie o zakończeniu dochodzenia; otwiera czas na złożenie wniosków i wyjaśnień.
• sequestro – zajęcie mieszkania, pieniędzy albo rzeczy do czasu rozstrzygnięcia.