Zarzut z tego obszaru: ramy i przebieg sprawy

Co zmienia się w życiu, gdy pada taki zarzut

Zarzut z tego obszaru zmienia życie szybciej i głębiej niż większość innych spraw. Zanim ktokolwiek oceni dowody, zmienia się sposób, w jaki patrzą na człowieka rodzina, sąsiedzi, współpracownicy i pracodawca. Wystarczy samo słowo w piśmie, żeby ktoś przestał odbierać telefon. Wiele osób traci pracę, zanim zapadnie jakiekolwiek rozstrzygnięcie, a umowa najmu bywa rozwiązana pod pretekstem, którego nikt nie wypowiada na głos.

Dla osoby, przeciwko której prowadzi się postępowanie, szczególnie dotkliwa jest izolacja. Znajomi unikają rozmowy, bo nie wiedzą, co powiedzieć, a rodzina w Polsce dowiaduje się o sprawie z cudzych opowieści. Pojawia się pokusa, żeby wszystko wyjaśniać na własną rękę: pisać do osoby zgłaszającej, tłumaczyć się znajomym, publikować własną wersję. Każde z tych działań może się obrócić przeciwko niemu, bo wiadomości i wpisy trafiają do akt.

Ograniczenia wolności mogą być poważne. Środek zapobiegawczy bywa zastosowany szybko, a zakaz kontaktu lub zbliżania się oznacza, że człowiek nie może wejść do własnego mieszkania albo odwiedzić dzieci. Wyjazd do Polski bywa niemożliwy bez zgody organu, co komplikuje opiekę nad bliskimi i pracę.

Dla osoby pokrzywdzonej zmiany są inne, ale równie głębokie: kolejne przesłuchania, badania, rozmowy z organami, strach przed spotkaniem ze sprawcą, wstyd wobec rodziny. Zakres tej sprawy sprawia, że wszyscy zaangażowani potrzebują spokojnego, rzeczowego wyjaśnienia, jak będzie wyglądał przebieg i czego można się spodziewać po każdym etapie.

Kto trafia na tę stronę

Najczęściej jest to osoba, która dowiedziała się, że ktoś złożył na nią zawiadomienie. Dowiedziała się od policji, od pracodawcy, od znajomego albo z pisma, które przyszło z Włoch. Nie wie, co dokładnie jej zarzucono, od kiedy toczy się postępowanie ani czy powinna wracać do Włoch. Większość ludzi w tej sytuacji zadaje pytanie: co mam zrobić, żeby nie pogorszyć?

Inna osoba to rodzic lub partner osoby zatrzymanej. Dostał telefon w środku nocy, że bliski jest w areszcie, i nie rozumie, jak do tego doszło. Chce wiedzieć, czy może się z nim zobaczyć, czy może pisać, kto pomoże i ile to będzie trwało. Często nie wie też, czy powinien wierzyć w to, co słyszy, i boi się własnych emocji.

Kolejna sytuacja dotyczy mieszkańca Polski, który był we Włoszech na wakacjach lub w pracy i wrócił do domu. Nikt go nie zatrzymał, ale może otrzymać wezwanie, albo nakaz ścigania. Zastanawia się, czy musi się stawiać, czy może odpowiadać zdalnie i czy ryzykuje zatrzymanie przy kolejnym wjeździe.

Wreszcie bywa, że czyta to osoba pokrzywdzona. Szuka informacji, jak wygląda sprawa po złożeniu zawiadomienia, jak przebiega przesłuchanie, czy może wycofać wniosek i co dzieje się z jej danymi. Ta strona nie ocenia nikogo, lecz wyjaśnia, jak działa postępowanie dla każdej z tych osób.

Zdarza się także, że czyta to ktoś z bliskich osoby pokrzywdzonej i szuka wskazówek, jak ją wspierać w trakcie postępowania, nie pogarszając sytuacji.

Co zebrać, zanim zaczniesz rozmawiać z kimkolwiek poza obrońcą

• Wszystkie pisma otrzymane od organów. Wezwania, postanowienia, zawiadomienia. Skany lub zdjęcia całości, razem z kopertą i datą doręczenia.
• Własne notatki sporządzone teraz. Gdzie byłeś, z kim, o której porze, co robiłeś w okresie wskazanym w piśmie. Pisz tylko to, co pamiętasz, bez domysłów.
• Wiadomości i korespondencję. SMS-y, komunikatory, maile, historia połączeń z osobą zgłaszającą. Nie usuwaj niczego, nawet jeśli wydaje ci się to niekorzystne.
• Dowody pobytu. Bilety, rezerwacje, paragony, wpisy w kalendarzu, lokalizacje, zdjęcia z datą, potwierdzenia płatności kartą.
• Dane osób, które mogą potwierdzić fakty. Imiona, kontakty, krótkie wyjaśnienie, co mogą wiedzieć. Nie kontaktuj się z nimi w sprawie treści ich ewentualnych zeznań.
• Dokumenty dotyczące zdrowia. Jeśli leczysz się lub przyjmujesz leki, zaświadczenia mogą mieć znaczenie dla oceny sprawy.
• Informacje o sytuacji rodzinnej i zawodowej. Umowa o pracę, akty urodzenia dzieci, dokumenty mieszkaniowe. Przydadzą się przy środkach zapobiegawczych.

Wszystko przekaż obrońcy w całości, bez wybierania, co ci się wydaje istotne. Osoba pokrzywdzona powinna zachować wiadomości, zaświadczenia lekarskie i dokumenty z organów oraz przekazać je swojemu pełnomocnikowi.

Dobrze jest też ułożyć te rzeczy w kolejności dat i opisać krótko, czego dotyczą, bez własnych komentarzy ani ocen. Obrońca potrzebuje faktów, nie interpretacji, a materiał, który zebrałeś rzetelnie, pozwala mu zobaczyć, gdzie leżą mocne i słabe punkty. Zachowaj dostęp do kont w usługach, z których korzystałeś, i nie zmieniaj haseł ani ustawień bez uzgodnienia, bo historia logowań i lokalizacji bywa istotnym dowodem. Jeśli masz wątpliwości, czy jakiś dokument jest ważny, przekaż go na wszelki wypadek.

Co zrobić, zanim odpowiesz na wezwanie albo na wiadomość

Najpierw stoi pytanie, czy składać wyjaśnienia. W tej kategorii spraw przebieg bywa odmienny niż przy innych czynach, a słowa wypowiedziane organom na początku często wyznaczają kierunek całego postępowania. Możesz skorzystać z prawa do milczenia i poczekać na rozmowę z obrońcą, który zapozna się z aktami. Nie oznacza to przyznania się do czegokolwiek. Wyjaśnienia złożone bez znajomości materiału łatwo potem zestawić z dowodami i wykazać pozorne sprzeczności.

Dalej jest kontakt z osobą zgłaszającą. Pokusa, żeby napisać, przeprosić, wyjaśnić albo poprosić o wycofanie sprawy, bywa ogromna. Pamiętaj jednak, że wniosek o ściganie ma dłuższy termin i co do zasady jest nieodwołalny, a w określonych sytuacjach ściganie następuje z urzędu. Każda wiadomość do tej osoby może zostać odczytana jako wywieranie wpływu, nawet jeśli była pisana w dobrej wierze.

Kolejny wybór to powrót do Włoch. Jeżeli mieszkasz w Polsce, zapytaj obrońcę, czy w twojej sytuacji grozi ci zatrzymanie, i czy lepiej zgłosić się samemu, czy poczekać na wezwanie. Decyzja zależy od etapu postępowania i od tego, czy zastosowano środek zapobiegawczy.

Wreszcie jest wsparcie psychologiczne. Rozmowa z terapeutą jest ważna dla zdrowia i nie jest przyznaniem się do niczego, ale zapytaj obrońcę, czy i jak dokumentować spotkania, bo zapisy z terapii mogą mieć znaczenie w postępowaniu.

Pamiętaj, że każdy z tych wyborów można omówić z obrońcą jeszcze przed otrzymaniem kolejnego pisma, i że w tej kategorii spraw lepiej działać świadomie niż szybko.

Czego nie robić, gdy trwa takie postępowanie

• Nie pisz ani nie dzwoń do osoby zgłaszającej. Nawet krótka wiadomość może zostać uznana za próbę wpływania na zeznania i skutkować środkiem zapobiegawczym.
• Nie szukaj świadków, żeby „ustalić wersję”. Rozmowy z ewentualnymi świadkami w sprawie treści ich zeznań bywają odczytane jako wpływanie na postępowanie.
• Nie publikuj niczego w internecie. Wpisy o sprawie, o osobie zgłaszającej lub o sądzie trafiają do akt i pogarszają ocenę zachowania.
• Nie kasuj wiadomości, zdjęć ani historii połączeń. Ich usunięcie wygląda jak ukrywanie dowodów, a obrona często potrzebuje właśnie tych danych.
• Nie podpisuj protokołu, którego nie rozumiesz. Poproś o tłumacza i o czas na kontakt z obrońcą.
• Nie opowiadaj o sprawie w grupach rodzinnych i wśród znajomych. Każda opowieść może wrócić w zeznaniach innych osób.
• Nie wyjeżdżaj z miejsca pobytu bez uzgodnienia z obrońcą. Jeśli zastosowano środek, jego naruszenie ma poważne skutki.

Spokój i powstrzymanie się od własnych działań to w tej sprawie część obrony, nie jej brak.

Nie próbuj też przekonywać znajomych ani rodziny osoby zgłaszającej, że zarzut jest niesłuszny. Rozmowy z jej bliskimi, nawet w dobrej wierze, bywają przedstawiane jako nacisk i mogą zaważyć na ocenie twojego zachowania. Nie wynajmuj też prywatnych detektywów ani osób, które obiecują zdobyć informacje o zgłaszającym, bo taka działalność sama może być przedmiotem zarzutu. Nie zmieniaj miejsca zamieszkania ani pracy bez poinformowania obrońcy, bo organ może uznać to za ucieczkę. Nie podejmuj też żadnych działań, które mogłyby zostać odczytane jako zemsta.

Pytania do obrońcy o przebieg takiej sprawy

• W jakiej kwalifikacji toczy się sprawa i czy może się ona zmienić w trakcie postępowania?
• Czy ściganie następuje z urzędu, czy na wniosek, i czy wniosek mógł zostać złożony w terminie?
• Czy mogę zapoznać się z aktami i kiedy obrona będzie miała do nich dostęp?
• Jak będzie wyglądało przesłuchanie osoby pokrzywdzonej i czy obrona może zadawać pytania?
• Jakie środki zapobiegawcze są możliwe w mojej sprawie i jak się od nich odwołać?
• Czy powinienem składać wyjaśnienia teraz, czy dopiero po zapoznaniu się z materiałem?
• Jakie dowody obrona może zebrać sama, na przykład wiadomości, lokalizacje, opinie biegłych?
• Czy mogę wyjechać do Polski w trakcie sprawy i jak będę brał udział w rozprawach?
• Jak wygląda sytuacja osoby pokrzywdzonej, jeśli to ja jestem po tej stronie, i czy mogę korzystać z pomocy pełnomocnika?

Pytania te nie przesądzają o niczym, ale porządkują sytuację. Obrońca powinien powiedzieć, co jest pewne, a co zależy od materiału dowodowego.

Zapytaj także, jak w tej sprawie wygląda rola biegłych: lekarzy, psychologów, specjalistów od danych cyfrowych, i czy obrona może powołać własnego. Dowiedz się, kiedy możliwe jest wystąpienie o zmianę środka zapobiegawczego i jakie okoliczności zwykle się wtedy przedstawia. Poproś o wyjaśnienie, jak zabezpieczyć swoją pracę i rodzinę, jeśli postępowanie potrwa długo, oraz kto może odbierać pisma w twoim imieniu. Ustal wreszcie, jakie koszty czekają cię w najbliższym okresie, żebyś mógł zaplanować budżet.

Włochy a Polska: dokumenty, zeznania i ściganie na odległość

Gdy osoba oskarżona mieszka w Polsce, sprawa toczy się na poziomie włoskim i polskim: we Włoszech, gdzie są akta i organ procesowy, oraz w kraju zamieszkania, gdzie są rodzina, praca i środowisko. Informacja o zarzucie potrafi dotrzeć do Polski szybciej niż pismo urzędowe, a rodzina i pracodawca mogą dowiedzieć się o niej od obcych osób. Warto więc ustalić, kto i jak komunikuje się w imieniu osoby, której dotyczy sprawa.

Zeznania i opinie składane w Polsce, na przykład świadków, lekarzy czy terapeutów, wymagają tłumaczenia i odpowiedniej formy, by sąd we Włoszech mógł je uwzględnić. Zdarza się, że przesłuchanie świadka mieszkającego w Polsce odbywa się w drodze pomocy prawnej, co wydłuża postępowanie. Obrona powinna z góry zaplanować, które dowody pochodzą z Polski, i zadbać o ich pozyskanie.

Jeśli oskarżony wraca do Polski, a toczy się wobec niego postępowanie we Włoszech, ważne jest, by pilnować korespondencji i terminów. Nieodebrane pismo może uruchomić dalsze kroki. Dla osoby pokrzywdzonej mieszkającej w Polsce równie istotne jest, by wiedzieć, jak będzie wyglądało przesłuchanie i czy może się odbyć zdalnie.

Konsulat pomoże w kontakcie, w ustaleniu miejsca pobytu i w sprawach formalnych, ale nie ocenia dowodów. Obrońca włoski i polski prawnik powinni uzgodnić, jak postępować, by oświadczenia składane we Włoszech nie szkodziły w Polsce, i odwrotnie.

Zwróć też uwagę, że postępowanie na odległość wymaga dobrej organizacji: obrońca musi wiedzieć, jak się z tobą skontaktować rano i wieczorem, a ty musisz mieć wskazaną osobę, która odbierze korespondencję.

Terminy z pism, które najczęściej wprawiają w zakłopotanie

• Wniosek o ściganie — oświadczenie pokrzywdzonego, że chce ścigania. Ma dłuższy termin niż zwykle i co do zasady nie można go cofnąć.
• Ściganie z urzędu — sytuacja, w której organy działają niezależnie od woli pokrzywdzonego, na przykład ze względu na okoliczności czynu.
• Przesłuchanie w formie szczególnej — sposób przesłuchania pokrzywdzonego, który ma chronić go przed nadmiernym obciążeniem.
• Środek zapobiegawczy — zakaz zbliżania się, kontaktu lub areszt stosowany przed wyrokiem; nie jest karą.
• Kwalifikacja — ocena prawna czynu, od której zależy zagrożenie i przebieg sprawy.
• Mniejsza waga — okoliczność, przy której możliwe jest znaczne obniżenie kary.
• Pokrzywdzony — osoba, której dobro naruszono; nie jest to to samo co podejrzany.

Jeśli w piśmie znajdziesz termin, którego nie ma na liście, zapisz go i zapytaj obrońcę. Nie próbuj interpretować go sam.

Spotkasz także sformułowania opisujące etap sprawy: czynności wstępne, dochodzenie, zakończenie dochodzenia, rozprawa. Każdy z nich ma inne konsekwencje dla praw osoby podejrzanej, a rozumienie ich pozwala wiedzieć, kiedy można składać wnioski i jakie. Pojawi się też określenie wskazujące, czy sprawa dotyczy pojedynczego czynu, czy wielu, oraz czy przypisano je pojedynczej osobie, czy większej grupie. Na dokumentach znajdziesz również słowa opisujące zachowanie, które zarzuca się podejrzanemu, ujęte w języku prawniczym i dlatego brzmiące ostrzej niż potoczne określenia. Nie traktuj ich jak oceny winy, tylko jak opis zarzutu, który dopiero ma zostać zbadany.

Jeśli któryś z tych terminów pojawia się w twoim piśmie, zaznacz go i zapisz numer strony, aby obrońca mógł od razu do niego wrócić.

Jak kancelaria prowadzi te sprawy

Kontakt odbywa się dyskretnie. Możesz napisać lub zadzwonić na numer podany na stronie, a my ustalimy sposób rozmowy, który nie narazi cię na dodatkowe niebezpieczeństwo. Prosimy o zdjęcia pism i krótkie wyjaśnienie, na jakim etapie jest sprawa. Nie prosimy o szczegóły zdarzenia na początku współpracy, jeśli nie jest to konieczne.

Wyjaśniamy po polsku, jak przebiega postępowanie w takich sprawach, jakie są prawa osoby podejrzanej i pokrzywdzonej i które decyzje trzeba podjąć szybko. Nie obiecujemy rezultatu ani nie oceniamy nikogo z góry; wskazujemy, jakie okoliczności zwykle mają znaczenie i jak je udokumentować.

Obrona zapoznaje się z aktami, zamawia odpisy, sprawdza sposób zebrania dowodów i przygotowuje plan na przesłuchania. Gdy sprawa dotyczy Polski, współpracujemy z polskim adwokatem i tłumaczami. Osobom pokrzywdzonym zapewniamy kontakt z pełnomocnikiem, który zadba o ich prawa i o szacunek dla ich sytuacji.

Spotkania odbywamy w biurach w Rzymie, Mediolanie i Neapolu albo przez rozmowę wideo. Informujemy o terminach z wyprzedzeniem, a każdy krok omawiamy z klientem przed jego wykonaniem. Rodzinie tłumaczymy po polsku, co wynika z dokumentów, jeśli klient wyrazi zgodę.

Jeśli klient wyraża takie życzenie, spotykamy się w miejscu, które zapewnia dyskrecję, albo rozmawiamy zdalnie, w porach dogodnych dla niego. Rodzinie przekazujemy informacje tylko za zgodą klienta, a pokrzywdzonym zapewniamy rozmowę w spokojnych warunkach, bez presji czasu.

Pracujemy w sposób, który pozwala klientowi mówić tyle, ile uważa za stosowne, i nigdy nie wymuszamy opowiadania szczegółów, których obrona nie potrzebuje.