Narty, stok i góry: odpowiedzialność za wypadek

Kto trafia tutaj po zderzeniu na stoku

Najczęściej jest to rodzic, który na feriach zimowych z dziećmi stał na górze trasy i stracił panowanie nad nartami, a na dole leży obca osoba z bólem, który nie mija. Zanim ktokolwiek zdążył coś powiedzieć, nadjechali ratownicy, a potem policjanci z formularzem. Rodzic pyta, czy to wypadek, czy już sprawa karna, i czy powinien milczeć.

Inna osoba to poszkodowany. Został uderzony przez narciarza, który odjechał, nie podając danych. Leży w szpitalu we Włoszech, rodzina w Polsce nie wie, jak to zgłosić, kto zapłaci za leczenie i czy sprawca w ogóle zostanie znaleziony. Pyta, co powinien zrobić już teraz, zanim wróci do domu.

Kolejna sytuacja to organizator wyjazdu: nauczyciel, trener klubu lub opiekun grupy młodzieży. Podczas wyjazdu uczestnik doznał obrażeń i organizator zastanawia się, czy odpowiada za brak nadzoru, za sprzęt albo za wybór trasy. Zna ustawę o bezpieczeństwie w Polsce, ale nie wie, jak wygląda to we Włoszech.

Wreszcie bywa tak, że ktoś opuścił miejsce zdarzenia, bo przestraszył się albo uznał, że nic się nie stało, a potem dostał wezwanie. Wtedy zarzut nie dotyczy samego zderzenia, lecz tego, że odjechał. Wszystkie te osoby łączy potrzeba zrozumienia, że stok jest miejscem, gdzie obowiązują własne reguły, i że ich złamanie bywa oceniane surowo.

Czasem pyta też o to rodzic, który nie był na stoku, ale to jego dziecko uczestniczyło w zdarzeniu na zajęciach szkolnych.

Co zrobić tuż po zderzeniu, gdy ktoś leży na śniegu

Najpierw trzeba zdecydować, czy zostać na miejscu. Odpowiedź jest prosta: zostać. Pomoc poszkodowanemu, wezwanie ratowników i przekazanie danych to obowiązek, a oddalenie się z miejsca zdarzenia jest sankcjonowane odrębnie, niezależnie od samego zderzenia. Strach i wstyd są zrozumiałe, ale ucieczka zawsze pogarsza sytuację.

Kolejny wybór dotyczy rozmowy z ratownikami i funkcjonariuszami. Możesz opisać, co się stało, ale pamiętaj, że to, co powiesz, zostanie zapisane po włosku, a w stresie łatwo powiedzieć za dużo lub zbyt mało. Uprzejma prośba o tłumacza i krótki, rzeczowy opis faktów zwykle wystarcza. Nie przyznawaj się do winy ani jej nie zaprzeczaj, jeśli nie jesteś pewien, jak wyglądała sytuacja.

Dalej jest sprawa ubezpieczenia. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej narciarza jest obowiązkowe, więc sprawdź, czy je masz, kto je wystawił i czy obejmuje zdarzenie. Powiadom ubezpieczyciela szybko i pisemnie.

Ostatni wybór to dokumentowanie. Zrób zdjęcia miejsca, śladów na śniegu, oznakowania trasy i sprzętu, zanim wszystko się zmieni. Jeśli możesz, zapisz dane świadków. Jeżeli ty jesteś poszkodowanym, poproś o numer zgłoszenia ratowniczego i kopię raportu. Gdy sprawa jest poważna, skontaktuj się z obrońcą jak najszybciej, zanim złożysz wyjaśnienia na piśmie.

Zadbaj też o to, aby ktoś z grupy zajął się resztą uczestników. Dzieci, które były świadkami zderzenia, potrzebują opieki i wyjaśnień, a opiekun nie powinien zostawiać ich bez nadzoru, nawet jeśli sam musi składać wyjaśnienia. Poproś kogoś zaufanego o przejęcie grupy na czas rozmów z ratownikami i policją i zapisz jego dane, żeby później dało się ustalić, kto co widział.

Co zabezpieczyć na stoku i zaraz potem

• Polisę odpowiedzialności cywilnej i dowód zapłaty. Skan lub zdjęcie, wraz z numerem polisy i danymi ubezpieczyciela. Potwierdza spełnienie obowiązku.
• Skipass i dokument zakupu. Pokazuje, że przebywałeś na trasie legalnie i w jakim ośrodku.
• Zdjęcia miejsca zdarzenia. Szerokie ujęcie trasy, tablice informacyjne, ślady nart, widoczność, pozycja osób; ważne, żeby zrobić je od razu.
• Dane świadków. Imię, numer telefonu, kraj pochodzenia. Poproś, żeby napisali własnymi słowami, co widzieli.
• Raport ratowników. Zapytaj o numer zgłoszenia i o to, gdzie przewieziono poszkodowanego.
• Dokumentację medyczną. Wszystko, co dotyczy obrażeń, w kopii i w tłumaczeniu na polski.
• Informacje o sprzęcie. Typ nart, wiązań, kasku, stan techniczny, dowód zakupu lub wypożyczenia.
• Lista uczestników i ich dane. Przy grupach młodzieżowych potrzebne są też zgody opiekunów i lista uczestników.

Wszystko przekaż obrońcy w całości, a oryginały zachowaj. Nie komentuj zdjęć w mediach społecznościowych.

Na koniec pamiętaj o kwestiach, o których łatwo zapomnieć w stresie. Zapisz numer telefonu ośrodka i jego dyspozytorni, imię osoby, która przyjmowała zgłoszenie, i porę zawiadomienia służb. Nie wymieniaj sprzętu i nie oddawaj go do wypożyczalni, zanim zrobisz zdjęcia. Jeżeli sprzęt był wypożyczony, zachowaj potwierdzenie wypożyczenia i regulamin, który podpisałeś. Z kolei osoba poszkodowana powinna zadbać o to, aby nie zgubić dokumentów medycznych, nawet jeśli dostanie je po włosku.

Zadbaj też o kopie w chmurze lub u zaufanej osoby, bo telefon, na którym zrobiłeś zdjęcia, może się zepsuć albo zostać zatrzymany.

Co zmienia się w życiu po wypadku w górach

Obrażenia po zderzeniu na stoku mają skutki daleko poza samym szpitalem. Poszkodowany nie może pracować, nie prowadzi samochodu, potrzebuje pomocy w domu, a jednocześnie musi załatwiać formalności w obcym kraju. Rodzina w Polsce zaczyna liczyć koszty leczenia, transportu i opieki, a niewiadoma, kto za to zapłaci, zatruwa każdą rozmowę.

Dla osoby, której zarzucono spowodowanie wypadku, wyjazd kończy się wcześniej niż planowano. Może zostać wezwana do złożenia wyjaśnień, może musieć wrócić do Włoch na rozprawę, a w międzyczasie ma na głowie pracę, dzieci i kredyt. Zdarza się, że pracodawca nie rozumie, dlaczego ktoś musi wyjechać na przesłuchanie, a urlop się kończy.

Zmienia się też życie rodzinne. Dzieci, które były świadkami zdarzenia, przeżywają je długo, a partnerzy kłócą się o to, kto powinien był uważać. Czasem cała rodzina rezygnuje z kolejnych wyjazdów, choć nikt nie ma pewności, czy to konieczne.

Jeżeli wypadek spowodował poważne obrażenia, postępowanie karne toczy się z urzędu, niezależnie od woli poszkodowanego. Oznacza to, że nawet jeśli strony się dogadają, sprawa może toczyć się dalej. Warto więc wiedzieć od początku, że pojednanie z poszkodowanym pomaga w sprawie cywilnej, ale nie zawsze kończy sprawę karną.

Dochodzi do tego świadomość, że sprawa nie kończy się wraz z powrotem do domu, bo wezwania, pytania ubezpieczyciela i prośby o dokumenty mogą przychodzić jeszcze długo.

Warto o tym pamiętać, planując, kto zajmie się domem i dziećmi, jeśli sprawa wymaga kolejnych wyjazdów.

Pytania do obrońcy po wypadku na nartach

• Czy w mojej sprawie postępowanie toczy się z urzędu i co to oznacza dla ewentualnego porozumienia z poszkodowanym?
• Czy mogę być oskarżony, jeśli zderzenie było nieumyślne, a obrażenia powstały mimo ostrożnej jazdy?
• Jak ocenia się moją odpowiedzialność, jeśli nie miałem kasku, ubezpieczenia lub miałem go niepełne?
• Czy odjechanie z miejsca zdarzenia, zanim ktokolwiek mnie o to prosił, jest zarzutem samodzielnym?
• Kto odpowiada, jeśli trasa była źle oznakowana lub nieprzygotowana: ja czy zarządca?
• Co się stanie z roszczeniem poszkodowanego wobec ubezpieczyciela, a co z roszczeniem wobec mnie?
• Czy mogę wyjechać do Polski w trakcie postępowania i jak odbierać korespondencję?
• Jak wygląda przesłuchanie z tłumaczem i czy mogę prosić o odroczenie, jeśli jestem w szpitalu?
• Co mam zrobić, jeśli poszkodowany przebywa w Polsce i prosi o kontakt?

Te pytania pomagają zrozumieć położenie bez obietnic. Dobry obrońca powie, co jest pewne, a co zależy od ustaleń biegłych i świadków.

Dowiedz się również, jak wygląda ocena prędkości i zachowania na trasie, bo to na ich podstawie organy zwykle odtwarzają przebieg zderzenia. Zapytaj, czy sprawa może zostać załatwiona szybciej, jeśli poszkodowany złoży oświadczenie, i kto ponosi koszty ewentualnej opinii biegłego. Poproś o wyjaśnienie, co robić, jeśli ktoś z rodziny poszkodowanego zadzwoni z żądaniem pieniędzy: odpowiadać, ignorować czy kierować do obrońcy. Takie rozmowy zdarzają się często i bywają niezręczne.

Zapytaj też, co zrobić, jeśli ubezpieczyciel poszkodowanego zwróci się do ciebie z pismem, i czy wolno na nie odpowiedzieć samodzielnie.

Czego nie robić po zderzeniu lub upadku

• Nie odjeżdżaj z miejsca zdarzenia. Pozostanie, wezwanie pomocy i podanie danych to podstawa; ucieczka tworzy osobny zarzut.
• Nie podpisuj oświadczenia po włosku bez tłumacza. Jeśli zawiera uznanie winy, trudno je później wycofać.
• Nie wdawaj się w kłótnię z poszkodowanym ani jego bliskimi. Emocje zapisane w telefonach świadków pojawią się potem w aktach.
• Nie wyrzucaj sprzętu i nie wymieniaj wiązań. Stan nart bywa istotny dla oceny przyczyn i dla ubezpieczyciela.
• Nie pisz w mediach społecznościowych o zdarzeniu. Zdjęcia z gór, szczególnie po zdarzeniu, bywają odczytywane przeciwko autorowi.
• Nie zwlekaj ze zgłoszeniem ubezpieczycielowi. Opóźnienie może posłużyć jako powód odmowy wypłaty.
• Nie obiecuj poszkodowanemu pieniędzy bez konsultacji. Deklaracja może zostać potraktowana jako uznanie odpowiedzialności.

Spokojne zachowanie i dokładne dokumentowanie wszystkiego pozwala obronie ocenić, co naprawdę się stało.

Nie próbuj też wracać na miejsce zdarzenia, by szukać dowodów samodzielnie, ani nie kontaktuj się z ratownikami w celu zmiany treści raportu. Takie działania wyglądają jak wpływanie na dowody, nawet jeśli twoje intencje były dobre. Jeśli uważasz, że w raporcie jest błąd, powiedz o tym obrońcy, który zadba o formalne sprostowanie. Nie przekazuj też sprzętu osobom postronnym, ani nie sprzedawaj go w trakcie sprawy, bo może być potrzebny do badania przez biegłego.

Nie dziel się też ze znajomymi swoimi domysłami, kto jest winny. Wypowiedzi o zdarzeniu, nawet nieformalne, zostają w telefonach rozmówców i mogą wrócić w przesłuchaniach. Jeżeli ktoś chce pomóc, niech zapisze to, co sam widział.

Alpy i Dolomity z polskiej perspektywy

Polacy jeżdżą w Alpy i Dolomity pod koniec zimy, często z dziećmi, szkolnymi grupami i klubowymi wyjazdami. Dojazd samochodem trwa długo, a lot kończy się na lotnisku, z którego do ośrodka jedzie się jeszcze autokarem. Wypadek na stoku oznacza więc, że rodzina w Polsce jest daleko od szpitala, w którym leży poszkodowany, a poszkodowany jest daleko od swojego lekarza i ubezpieczyciela.

Język to osobny problem. W większych ośrodkach personel zwykle mówi po angielsku, ale raporty ratowników, protokoły policji i dokumentacja szpitalna powstają po włosku, a w niektórych dolinach także po niemiecku. Przy czynnościach, w których składasz wyjaśnienia, potrzebny jest tłumacz, a angielski nie zastąpi precyzji prawniczej.

Konsulat jest zwykle w dużym mieście, a nie w ośrodku narciarskim. Pomoże w kontakcie z rodziną, w ustaleniu, gdzie znajduje się osoba poszkodowana, i w sprawach formalnych, ale nie ocenia odpowiedzialności za wypadek ani nie zapłaci za leczenie.

Dokumenty medyczne i polisy wystawione w Polsce muszą trafić do Włoch, a włoskie raporty do Polski, co wymaga tłumaczenia i czasu. Warto od razu poprosić o kopie i zapisać, gdzie leżą oryginały. Jeśli sprawa odszkodowawcza toczy się równolegle w Polsce, obrońca i polski prawnik powinni znać te same dokumenty, żeby nie powstały sprzeczne wersje.

Dochodzi do tego sezon: w okresie wzmożonego ruchu zarządcy tras i służby bywają przeciążone, a odpowiedzi na prośby o dokumenty przychodzą wolniej. Warto więc składać je od razu po powrocie.

Jak kancelaria prowadzi sprawy po wypadkach zimowych

Kontakt zaczyna się od krótkiej wiadomości lub telefonu. Prosimy o zdjęcia dokumentów, polisy, raportu ratowników, jeśli jest dostępny, oraz o krótki opis zdarzenia własnymi słowami. Nie trzeba nic porządkować; ważne, żeby niczego nie usuwać. Odpowiadamy, które dokumenty są pilne i czy w danej chwili jest jakiś termin.

W rozmowie wstępnej wyjaśniamy po polsku, na czym polega odpowiedzialność za zdarzenie na stoku według prawa włoskiego i które okoliczności zwykle mają znaczenie: miejsce, widoczność, sprzęt, zachowanie uczestników. Nie obiecujemy rezultatu, ale mówimy, co warto udokumentować i jak przygotować się do przesłuchania.

Jeśli klient jest już w Polsce, prowadzimy sprawę zdalnie, a o terminach i czynnościach informujemy przez wiadomości. Spotkania odbywamy w biurach w Rzymie, Mediolanie i Neapolu lub przez rozmowę wideo. Współpracujemy z tłumaczami i, gdy trzeba, z polskim adwokatem, który prowadzi sprawę odszkodowawczą.

W razie zdarzenia z udziałem dzieci lub grupy młodzieżowej pomagamy ustalić, kto ma zebrać zgody rodziców, listy uczestników i dokumenty organizatora. Każdy krok omawiamy z klientem, zanim zostanie wykonany.

Prowadzimy rozmowy tak, aby rodzice i opiekunowie grup wiedzieli, jakie dokumenty muszą przygotować wcześniej: zgody, ubezpieczenia, listy uczestników. Jeśli klient nie ma pewności, co zawiera jego polisa, pomagamy ją przeczytać i wskazać, jakie zdarzenia obejmuje. Tłumaczymy też, co się stanie, jeśli poszkodowany zażąda zapłaty jeszcze przed zakończeniem sprawy, i jak taką rozmowę przeprowadzić bez ryzyka. Rodzinie z dziećmi staramy się przekazywać informacje spokojnie, bez nadmiaru terminów.

Słowa z raportu ratowników i protokołu zdarzenia

• Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej — polisa pokrywająca szkody wyrządzone innym osobom na stoku. Jest obowiązkowa dla korzystających z tras.
• Kask — wyposażenie obowiązkowe dla niepełnoletnich; jego brak ma znaczenie przy ocenie sprawy.
• Zderzenie z obrażeniami — zdarzenie, w którym poszkodowany doznał uszczerbku; wtedy postępowanie karne toczy się z urzędu.
• Oddalenie się z miejsca zdarzenia — odjazd bez udzielenia pomocy i podania danych; odrębnie sankcjonowane.
• Zarządca trasy — podmiot odpowiedzialny za przygotowanie i oznakowanie stoku.
• Poza trasą — jazda poza wyznaczonymi szlakami; zasady odpowiedzialności bywają tu odmienne.
• Raport ratowników — dokument opisujący zdarzenie z punktu widzenia służb; często wczesny dowód w sprawie.

Jeśli w piśmie znajdziesz słowo, którego nie ma na liście, zapytaj obrońcę, zanim złożysz oświadczenie.

Do zrozumienia raportu przydają się jeszcze wyjaśnienia. Linia upadku to miejsce, w którym zawodnik przestał kontrolować jazdę, a ślad nart pokazuje kierunek i prędkość. Oznakowanie trasy informuje o stopniu trudności i zagrożeniach, a jego brak lub niewidoczność może obciążać zarządcę. Dokument z ośrodka często zawiera opis pogody, stanu śniegu i widoczności, które organy biorą pod uwagę. Warto, aby obrońca przejrzał go razem z tobą, bo drobne zdania, jak „jazda zbyt szybka do warunków”, mają duże znaczenie przy ocenie odpowiedzialności.

Zaznacz w piśmie każde słowo, którego nie znasz, i poproś obrońcę o wyjaśnienie, zanim złożysz jakiekolwiek oświadczenie o zdarzeniu. Dotyczy to zwłaszcza określeń opisujących winę i przyczynę upadku, ponieważ nawet drobna różnica w sformułowaniu bywa później cytowana w ocenie odpowiedzialności za zderzenie.