Włoskie zabezpieczenie majątku wykonywane w Polsce

Bank zamroził rachunek, komornik zajął samochód, pismo po włosku leży na stole

Na tę stronę trafia najczęściej osoba, która dowiedziała się o zajęciu majątku od banku, a nie od organu. Wchodzi na konto, próbuje zapłacić rachunek i widzi komunikat, że rachunek jest zablokowany na podstawie orzeczenia z zagranicy. Dzwoni do banku i słyszy, że to decyzja organu, a sprawa dotyczy Włoch. Nie ma pojęcia, jakie postępowanie toczy się we Włoszech, i nie wie, czy powinna szukać prawnika w Polsce, we Włoszech, czy w każdym z tych miejsc.

Inna sytuacja to właściciel firmy lub pojazdu, któremu polski organ doręcza postanowienie o zajęciu majątku wykonujące włoskie orzeczenie. Pismo zawiera odwołania do przepisów unijnych, numer sprawy i wskazanie organu, który je wydał, lecz nie wyjaśnia, o co chodzi. Rodzina bywa zdezorientowana, bo postępowanie karne we Włoszech mogło dotyczyć kogoś innego, na przykład wspólnika, byłego partnera lub współwłaściciela, a jej majątek został objęty z powodu powiązań.

Są także osoby, które nie mają nic wspólnego ze sprawą, ale ich rzeczy znalazły się na liście: kupiły samochód od kogoś, kto jest podejrzany, wynajęły lokal, odziedziczyły rachunek. Dowiadują się, że zajęcie obejmuje przedmioty, które uznano za pochodzące z przestępstwa lub służące do jego popełnienia. Ta strona wyjaśnia, jak wygląda ten mechanizm, kiedy i jak można się bronić i dlaczego warto zająć się sprawą w Polsce i we Włoszech równolegle, a nie po kolei.

Wspólne dla tych osób jest to, że żadna z nich nie spodziewała się, iż włoska sprawa może sięgnąć do jej polskiego konta.

Obrona w Polsce, obrona we Włoszech albo działanie na wszystkich frontach równocześnie

Najważniejsza decyzja dotyczy tego, gdzie prowadzić obronę. Zajęcie wykonywane w Polsce opiera się na orzeczeniu włoskim, więc jego podstawa jest we Włoszech, a polski organ zwykle nie bada, czy zasadne było samo orzeczenie. Polskie postępowanie można kwestionować w ograniczonym zakresie, na przykład pod kątem wykonania lub zakresu mienia. Prawdziwy spór o zasadność zajęcia toczy się we Włoszech, gdzie wnosi się o ponowne rozpoznanie decyzji i o uchylenie lub ograniczenie środka.

Wybór wyłącznie polskiej ścieżki wygląda na łatwiejszy, bo prawnik mówi po polsku, a sąd jest blisko. Cena jest wysoka: jeśli źródło problemu leży we Włoszech, sukces w Polsce niczego nie zmienia, a czas upływa. Wybór wyłącznie włoskiej ścieżki zapewnia dostęp do właściwego miejsca sporu, ale zostawia bez ochrony kwestie wykonania, na przykład zakres zajęcia lub prawa osób spoza sprawy, które rozstrzyga organ w Polsce.

Dlatego zwykle konieczne są wszystkie ścieżki, prowadzone równolegle i skoordynowane. Włoski obrońca zajmuje się podstawą i zakresem środka, polski doradca wykonaniem w kraju. Koszt jest wyższy, ale ryzyko mniejsze. Osobna decyzja dotyczy tego, kogo zawiadomić o zajęciu: bank, ubezpieczyciela, kontrahentów. Zbyt wczesne ujawnienie może pogorszyć sytuację firmy, a zbyt późne grozi odpowiedzialnością wobec partnerów, dlatego treść komunikatów warto uzgodnić z obrońcą.

Zbyt późna decyzja kosztuje więcej niż zbyt wczesna: terminy na sprzeciw biegną od doręczenia, a w tym czasie zajęcie trwa i rodzi skutki.

Co zebrać, aby wykazać, skąd jest majątek i kto jest jego właścicielem

W sprawach o zajęcie majątku dokumenty decydują o tym, czy rzeczy zostaną uznane za należące do osoby, czy za powiązane z czynem. Warto zacząć od tego, co pokazuje pochodzenie i własność.

• Postanowienie o zajęciu i wszystkie pisma, które otrzymała osoba, razem z kopertą i datą doręczenia; od tych dat zależy możliwość wniesienia sprzeciwu.
• Dokumenty własności: akty notarialne, umowy sprzedaży, dowody rejestracyjne, wpisy do ksiąg, potwierdzenia zakupu.
• Dowody pochodzenia środków: odcinki wypłat, deklaracje podatkowe, umowy o pracę, dokumenty sprzedaży poprzednich składników majątku, spadki i darowizny.
• Wyciągi z rachunków bankowych z okresu, który obejmuje sprawa, wraz z wyjaśnieniem większych operacji.
• Dokumenty spółek: wpisy do rejestru, umowy, uchwały, wykazy udziałowców, które pokazują, do kogo należy majątek.
• Umowy zawarte z osobą podejrzaną, jeśli takie istniały: najem, sprzedaż, pożyczka, współwłasność, z datami i płatnościami.
• Dowody dobrej wiary przy nabyciu: ogłoszenia, rozmowy, ceny rynkowe, które pokazują, że nikt nie mógł podejrzewać nielegalnego pochodzenia.
• Wykaz kredytów i obciążeń hipotecznych na zajętych rzeczach, bo mają znaczenie dla praw wierzycieli.
• Dane doradcy podatkowego i księgowego, którzy znają historię majątku i mogą ją wyjaśnić.
• Oświadczenia osób, które wiedziały o nabyciu mienia i mogą potwierdzić dobrą wiarę, razem z danymi kontaktowymi.
• Kopie dokumentów dotyczących wcześniejszych kontroli lub zajęć majątku, jeśli takie miały miejsce, w Polsce lub we Włoszech.
• Zdjęcia zajętych rzeczy i protokół zajęcia, jeśli wykonano go na miejscu, z listą wszystkich składników.

Jak zajęcie wpływa na dom, firmę, pracowników i codzienne rachunki

Zajęcie majątku działa natychmiast. Zablokowany rachunek oznacza, że nie można opłacić czynszu, rat, rachunków ani wypłacić pensji pracownikom. Zajęty samochód to kłopot w dojazdach do pracy lub niemożność wykonania usługi, a zajęta nieruchomość to niepewność co do dachu nad głową i możliwości sprzedaży. Rodzina, która nie ma innych środków, zostaje bez pieniędzy na życie, a organ nie zawsze od razu uwzględnia ich potrzeby.

Firma, której rachunki zablokowano, nie płaci dostawcom, a ci szybko reagują wypowiedzeniem umów i żądaniem zapłaty. Pracownicy nie dostają wynagrodzenia, co prowadzi do odejść i roszczeń. Kontrahenci pytają, co się dzieje, a każda odpowiedź niesie ryzyko. Bank wypowiada kredyty, ubezpieczyciel zawiesza polisy, a nawet drobne operacje wymagają zgody organu, której uzyskanie zajmuje czas.

Wiele systemów przewiduje możliwość wnioskowania o wyłączenie z zajęcia środków niezbędnych do utrzymania lub do prowadzenia działalności, ale wymaga to konkretnego wniosku i dokumentów, które pokazują, ile pieniędzy jest potrzebne. Osoba, która czeka na rozstrzygnięcie bez złożenia takiego wniosku, traci najcenniejszy czas. Warto więc od razu policzyć, ile kosztuje bieżące utrzymanie rodziny i firmy, i przygotować na piśmie uzasadnienie.

Zajęcie wpływa także na zdolność kredytową i na relacje z bankiem. Instytucje finansowe pytają o postępowania, a odpowiedź twierdząca bywa dla nich powodem do zaostrzenia warunków. Warto więc przygotować spokojne, krótkie wyjaśnienie, które nie ujawnia więcej, niż trzeba.

Przy większych firmach dochodzi kwestia dostępu do dokumentów księgowych, które mogą zostać zajęte razem z rachunkami; warto zawczasu zadbać o kopie niezbędne do bieżących rozliczeń.

Pytania do obrońcy, które dotyczą zakresu zajęcia i praw osób spoza sprawy

Osoby objęte zajęciem pytają zwykle, jak odzyskać pieniądze. Warto zapytać także o to, jak zajęcie zostało zbudowane.

• Na jakiej podstawie zajęto mój majątek: jako zabezpieczenie dowodu, jako zabezpieczenie przyszłej konfiskaty, czy jako zabezpieczenie roszczeń pokrzywdzonego?
• Kto wydał orzeczenie we Włoszech i który organ wykonuje je w Polsce; do kogo mam kierować pisma?
• Czy zajęcie obejmuje cały majątek, czy tylko wskazane składniki, i czy zakres odpowiada wartości, która ma być zabezpieczona?
• Czy mogę wnosić o wyłączenie środków na utrzymanie i prowadzenie firmy, i jakie dokumenty są potrzebne?
• Jakie prawa mam jako osoba, która nie jest podejrzana, ale której rzeczy objęto zajęciem?
• Czy kwestionowanie zajęcia w Polsce wpływa na postępowanie we Włoszech i odwrotnie, i jak je koordynować?
• Co dzieje się z zajętym majątkiem, jeśli postępowanie główne zakończy się inaczej, niż zakładano, i jak odzyskać jego wartość?
• Czy konfiskata równowartości może objąć moje rzeczy, jeśli pierwotne mienie nie istnieje?
• Czy sprzeciw wobec zajęcia w Polsce ma jakikolwiek wpływ na postępowanie we Włoszech i odwrotnie?
• Czy mogę wnosić o zwolnienie z zajęcia rzeczy niezbędnych do pracy i jakie dokumenty są do tego potrzebne?
• Jak ocenić, czy organ słusznie uznał moją rzecz za pochodzącą z przestępstwa albo służącą do jego popełnienia?
• Kto odpowiada za zarządzanie zajętym majątkiem i co dzieje się z jego wartością w czasie postępowania?
• Czy mogę prosić o udostępnienie kopii dokumentów księgowych, które zostały zajęte, jeśli są potrzebne do prowadzenia firmy?

Czego nie robić, gdy konto jest zablokowane, a pismo nadeszło z zagranicy

Panika po zajęciu majątku prowadzi do ruchów, które pogarszają sytuację. Oto lista zachowań, które zwykle szkodzą, razem z powodem.

• Nie przenosi środków na konta bliskich ani na inne podmioty. Takie operacje są badane i traktowane jako ukrywanie majątku, a zajęcie rozciąga się na nowe konta.
• Nie wypłaca gotówki z innych rachunków w nadziei na jej ukrycie. Duże wypłaty wzbudzają zainteresowanie organów.
• Nie sprzedaje nieruchomości, pojazdów ani udziałów w pośpiechu. Sprzedaż zajętych rzeczy może być nieważna i grozić odpowiedzialnością.
• Nie ignoruje pism z organu wykonującego zajęcie. Terminy na sprzeciw liczą się od doręczenia i bywają krótkie.
• Nie ujawnia kontrahentom szczegółów sprawy, zanim obrońca nie uzgodni treści komunikatu.
• Nie zakłada, że zajęcie dotyczy wyłącznie osoby podejrzanej; objąć może także rzeczy należące do innych.
• Nie płaci osobom, które obiecują „odblokować” rachunek za opłatą poza oficjalną drogą.
• Nie próbuje kontaktować się z urzędnikami banku w sposób oskarżycielski; bank wykonuje cudze orzeczenie i nie rozstrzyga o jego zasadności.
• Nie podpisuje dokumentów przedstawianych przez „doradców”, którzy proponują przeniesienie majątku na bezpieczne konto.
• Nie ukrywa przed obrońcą istnienia innych rachunków i składników majątku; zajęcie może rozszerzyć się na nie, a obrońca musi znać całość.
• Nie zakłada, że brak winy osoby wystarcza, aby zajęcie ustało. Rzeczy mogą być zajęte niezależnie od jej odpowiedzialności.
• Nie wyjawia obcym osobom informacji o zajętych rachunkach i nieruchomościach, bo takie dane bywają wykorzystane do oszustw.

Majątek w Polsce, postępowanie we Włoszech: kto za co odpowiada i jak to skoordynować

Zajęcie wykonywane w Polsce na podstawie włoskiego orzeczenia działa w różnych porządkach naraz. Polski organ wykonuje decyzję i odpowiada za samo wykonanie: za zakres zajęcia, za sposób, w jaki bank blokuje rachunek, za ochronę praw osób spoza sprawy. Włoski organ odpowiada za podstawę środka, czyli za ocenę, czy zajęcie jest uzasadnione. Obrona musi trafić do właściwego miejsca z właściwym zarzutem, a pomylenie adresu kosztuje czas.

Dokumenty w języku polskim trzeba przetłumaczyć przysięgle, zanim zostaną użyte we Włoszech, a dokumenty włoskie na polski, aby polski doradca mógł je ocenić. Tłumaczenia bywają początkową przeszkodą, dlatego zamawia się je od razu po otrzymaniu pisma. Włoski obrońca i polski doradca muszą wymieniać się informacjami, aby żadne oświadczenie złożone w Polsce nie zaszkodziło we Włoszech i odwrotnie.

Gdy postępowanie obejmuje także organy europejskie, które prowadzą sprawy o charakterze transgranicznym, rozmowy mogą dotyczyć wielu jurysdykcji naraz, a decyzje zajęcia bywają koordynowane między państwami. Polski konsulat nie ocenia zasadności zajęcia ani nie reprezentuje osoby, może natomiast pomóc w kontakcie. Różnica czasu między krajami nie istnieje, za to urzędy i banki pracują w odmiennym rytmie, a odpowiedź na pismo wysłane z Polski do Włoch potrafi dotrzeć po terminie.

Warto też ustalić, czy polski organ zawiadomił właściwy urząd o zajęciu nieruchomości lub pojazdu, bo od wpisu w rejestrach zależy, czy rzecz można zbyć, i kto odpowiada za jej utrzymanie.

Jak studio prowadzi sprawy zajęcia majątku, gdy toczą się w Polsce i we Włoszech

Sprawę zaczynamy od ustalenia, jakie orzeczenie leży u podstaw zajęcia, który organ je wydał i który wykonuje je w Polsce. Prosimy o zdjęcia wszystkich pism, razem z datami doręczenia. Dopiero potem rozmawiamy o majątku, o jego pochodzeniu i o tym, kto z rodziny lub ze wspólników ma z nim związek.

Studio zajmuje się stroną włoską: analizuje podstawę środka, składa wnioski o ponowne rozpoznanie i o ograniczenie zajęcia, przedstawia dokumenty o własności i pochodzeniu. Stroną polską, czyli wykonaniem w kraju, zajmuje się polski prawnik, którego wskazuje klient lub którego pomagamy znaleźć. Koordynujemy działania, tłumaczymy dokumenty i pilnujemy, aby terminy w Polsce i we Włoszech nie kolidowały. Studio ma siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, a dane kontaktowe znajdują się w stopce strony.

Korespondencja toczy się po polsku, a przy czynnościach urzędowych zapewniamy tłumacza. Zakres pracy i honorarium ustalamy na początku, na piśmie, osobno od kosztów polskiego doradcy. Studio nie obiecuje wyniku, bo decyzje należą do organów, ale wyjaśnia klientowi, jakie kroki są możliwe i jaką mają cenę. W pilnych sytuacjach, na przykład gdy zajęcie uniemożliwia wypłatę wynagrodzeń, odpowiadamy także poza godzinami biurowymi.

Klient otrzymuje od nas zestawienie wszystkich terminów po stronie włoskiej, a polski doradca po stronie polskiej; zestawienia porównujemy, żeby żadne pismo nie umknęło w przerwie między krajami.

Informujemy też klienta o prawach osób spoza sprawy, jeśli zajęcie dotyka ich rzeczy, i pomagamy im wystąpić z własnym wnioskiem.

Słowa z włoskiego orzeczenia i z pisma organu wykonującego

Orzeczenia o zajęciu mają własne słownictwo. Oto terminy, które warto rozumieć, zanim się odpowie na pismo.

• sequestro preventivo – zajęcie zabezpieczające mienie w toku postępowania, zanim zapadnie wyrok.
• confisca – konfiskata: orzeczenie o przepadku mienia, zwykle w wyroku.
• riesame – ponowne rozpoznanie decyzji o środku; w sprawach zajęcia przysługuje osobom zainteresowanym.
• misure cautelari – środki stosowane w toku sprawy, zarówno wobec osób, jak i wobec mienia.
• Procura Europea – prokuratura europejska, która prowadzi śledztwa w sprawach szkodzących budżetowi Unii i może zlecać zajęcia w wielu państwach.
• sequestri preventivi transnazionali – zajęcia zabezpieczające wykonywane w wielu państwach na podstawie pojedynczej decyzji.
• indagini preliminari – etap śledztwa, w którym zbiera się materiał i wydaje się środki zabezpieczające.
• tribunale del riesame – sąd, który rozpoznaje wnioski o ponowne zbadanie środka.
• misure cautelari reali – środki dotyczące mienia, w odróżnieniu od środków wobec osób.
• profitto del reato – korzyść uzyskana z przestępstwa, którą organy starają się zabezpieczyć.
• confisca per equivalente – konfiskata równowartości: gdy pierwotne mienie nie istnieje, przepada majątek o tej samej wartości.
• terzo estraneo – osoba spoza sprawy, której rzeczy objęto zajęciem i która ma własne prawa.
• buona fede – dobra wiara: nabycie rzeczy bez świadomości jej nielegalnego pochodzenia.
• dissequestro – uchylenie zajęcia i zwrot rzeczy.
• creditori – wierzyciele, których prawa mogą być chronione przy rozstrzyganiu o zajęciu i konfiskacie.
• pubblico ministero – prokurator; to on wnosi o zajęcie i broni go przed sądem.
• giudice per le indagini preliminari – sędzia, który w śledztwie decyduje o zajęciu mienia.