Termin w sądzie: czego się spodziewać

Kto czyta o terminie w sądzie i z jakim niepokojem

Najczęściej jest to osoba, która dostała wezwanie na rozprawę we Włoszech i mieszka w Polsce. Pismo jest po włosku, tłumaczenie robi się samo albo znajomy, a w tekście widać datę, nazwę sądu i kilka zdań, których sens nie jest oczywisty. Pytania są proste: czy muszę przyjechać, co się stanie, jeśli przyjadę, a nic nie zostanie rozstrzygnięte, i co się stanie, jeśli nie przyjadę.

Inna sytuacja dotyczy osoby, która mieszka we Włoszech od lat, ale nigdy nie była w sądzie. Zna język w stopniu codziennym, ale nie zna słownictwa prawniczego, a sala sądowa kojarzy jej się z filmami. Boi się, że nie zrozumie, co się do niej mówi, że poruszy się źle, że ubierze się nie tak, że zostanie źle odebrana. Zastanawia się, czy powinna zabrać kogoś z rodziny i czy ta osoba będzie mogła siedzieć obok.

Jeszcze inna sytuacja to rodzina osoby oskarżonej, która chce być przy niej, ale nie wie, czy wolno wejść na salę, jak długo się czeka i czy trzeba wziąć urlop na cały dzień, czy na dłużej. Pyta, ile to wszystko może potrwać, i czy da się coś zaplanować z wyprzedzeniem, na przykład bilet powrotny.

Zdarza się również, że czyta to świadek, poszkodowany albo biegły wezwany do sądu, który nie jest w sprawie stroną, ale też musi się stawić. Wspólne jest to, że sąd działa według własnego rytmu, a osoba z zewnątrz tego rytmu nie zna. Ta strona ma pomóc go zrozumieć, zanim ktoś kupi bilet.

Decyzje, które trzeba podjąć przed wyjazdem

Przed terminem w sądzie pojawiają się rozwidlenia, z których każde ma swoją cenę, i lepiej rozstrzygnąć je z wyprzedzeniem niż w drodze.

Jechać osobiście czy być reprezentowanym. Obecność oskarżonego zwykle nie jest wymagana na każdym posiedzeniu, a obrońca może działać w jego imieniu. Cena nieobecności: sąd nie zobaczy osoby, a niektóre czynności wymagają jej udziału, na przykład złożenie wyjaśnień. Cena obecności: koszt podróży, dni urlopu i napięcie, które może okazać się niepotrzebne, jeśli posiedzenie zostanie odroczone. Decyzję warto podjąć razem z obrońcą po ocenie, jakie czynności są planowane.

Przyjechać dzień wcześniej czy w dniu terminu. Przyjazd wcześniej daje spokój, możliwość spotkania z obrońcą i zorientowania się w budynku, kosztem noclegu. Przyjazd w dniu terminu oszczędza pieniądze, ale każda awaria transportu, korek, opóźnienie lotu może doprowadzić do spóźnienia, które ma inne skutki niż nieobecność.

Prosić o inny termin czy iść w zaplanowanym. Wniosek o przesunięcie wymaga uzasadnienia i dokumentów, na przykład zaświadczenia lekarskiego w tłumaczeniu. Sąd może go przyjąć, ale może odrzucić. Cena odmowy to konieczność stawiennictwa w trudnym momencie. Cena niewniesienia wniosku: ryzyko, że sąd uzna nieobecność za nieusprawiedliwioną.

Studio nie obiecuje wyniku. Pomaga ocenić, która droga lepiej pasuje do sytuacji.

Osobne zagadnienie to to, czy poprosić o termin późniejszy ze względu na pracę. Sąd bierze pod uwagę uzasadnione przeszkody, ale zwykła niewygoda rzadko wystarcza. Dlatego każdą prośbę warto poprzeć dokumentem i złożyć ją z wyprzedzeniem, a nie w ostatniej chwili.

Rzeczy, które powinny być w teczce przed wyjazdem

Przygotowanie do terminu zaczyna się na tydzień przed wyjazdem, nie w dniu podróży. Oto zestaw rzeczy, które warto mieć w ręku.

• Wezwanie w oryginale i w tłumaczeniu, ze zwróconą uwagą na datę, godzinę, nazwę sądu, numer sprawy i imię sędziego. Brak któregokolwiek elementu utrudnia znalezienie właściwej sali.
• Dokument tożsamości ważny w dniu terminu. Paszport lub dowód osobisty, a w razie wątpliwości wszystko, co masz, bo przy wejściu do budynku sprawdza się dane.
• Pełnomocnictwo i dane obrońcy, razem z numerem telefonu, pod który można zadzwonić, jeśli coś pójdzie nie tak w drodze.
• Dokumenty, które obrona chce złożyć, w tłumaczeniu przysięgłym i w kilku kopiach: zaświadczenia, umowy, zdjęcia, wiadomości. Wnioski dowodowe zgłasza się w komplecie na początku, więc niczego nie wolno zostawić w hotelu.
• Zaświadczenia lekarskie i potwierdzenia pracy, jeśli mają uzasadnić ewentualne usprawiedliwienie lub prośbę o odroczenie.
• Bilety i rezerwacje z elastycznymi warunkami zmiany, bo posiedzenie może przeciągnąć się lub zostać odroczone, a wtedy podróż powrotna wymaga przestawienia.
• Dane tłumacza, jeśli studio zamówiło go z wyprzedzeniem, i kontakt do osoby, która go wyznaczyła.
• Zapas gotówki, ładowarka i woda. Posiedzenia są długie, a w budynku nie zawsze łatwo o kawę.

Ubranie powinno być skromne i schludne, bez ostentacji. Nie ma ścisłego dress code'u, ale wrażenie ma znaczenie. Telefon wycisz przed wejściem na salę.

Co cały dzień w sądzie oznacza dla zwykłego życia

Termin w sądzie to nie godzina, lecz większa część dnia. Sprawy wywołuje się z listy, a lista bywa długa, więc osoba wezwana na rano może usłyszeć swoje nazwisko po południu, a czasem w ogóle nie zostanie wywołana, bo sąd nie zdążył. Czas oczekiwania spędza się na korytarzu, w otoczeniu innych stron, świadków i adwokatów. To wymaga cierpliwości, a także organizacji: jedzenie, toaleta, ładowarka, rozmowa z pracodawcą.

Dla osoby z Polski dochodzi organizacja podróży. Urlop trzeba wziąć na cały dzień lub dłużej, bilety kupić w terminie, który może okazać się niewygodny, a nocleg zarezerwować blisko sądu. Jeśli podróżuje się z rodziną, trzeba ustalić, kto zostaje z dziećmi. Pracodawca zwykle prosi o dokument potwierdzający wezwanie, więc warto mieć go w tłumaczeniu.

Ponieważ pojedyncze posiedzenie rzadko kończy sprawę, trzeba liczyć się z tym, że po powrocie do domu przyjdzie kolejne wezwanie. Sprawa potrafi toczyć się przez miesiące, a w tym czasie życie trwa dalej: praca, kredyt, szkoła dziecka. Warto zadbać, aby kolejne podróże były mniej uciążliwe, na przykład dzięki temu, że obrońca zastępuje osobę na posiedzeniach, na których jej obecność nie jest potrzebna.

Dla rodziny dochodzi napięcie emocjonalne. Czekanie, niewiedza i brak rozstrzygnięcia męczą bardziej niż sam wyrok. Warto o tym rozmawiać wcześniej, żeby nikt nie liczył na dzień, który wszystko zamknie.

Pytania do obrońcy przed terminem

Dobre pytania oszczędzają nerwy i pieniądze. Warto je zadać dużo wcześniej niż dzień przed wyjazdem.

• Czy moja obecność na tym posiedzeniu jest konieczna, czy mogę być reprezentowany, i co zyskam lub stracę w każdym z tych wariantów?
• Jaka czynność jest planowana na ten termin: wysłuchanie świadków, złożenie wniosków, dyskusja o dowodach, a może tylko sprawy formalne?
• Jak długo może potrwać posiedzenie i czy mogę wcześniej kupić bilet powrotny, czy lepiej poczekać?
• Czy tłumacz będzie zapewniony przez sąd, czy powinienem zamówić własnego, i co jest bezpieczniejsze?
• Które dokumenty muszą być przetłumaczone przysięgle i kiedy trzeba je złożyć?
• Co się stanie, jeśli się spóźnię z powodu awarii transportu, i jak to udokumentować?
• Jakie skutki ma nieobecność z powodu choroby i jaki dokument będzie wystarczający?
• Czy mogę zabrać ze sobą członka rodziny i czy może wejść na salę?
• Jak wygląda rozliczenie kosztów obrony za każdy termin i co dzieje się z kosztami przy odroczeniu?

Zapytaj też o sprawy praktyczne: gdzie dokładnie znajduje się sala, czy obrońca będzie czekał przed budynkiem, jak rozpoznać go w tłumie i w jakim miejscu na korytarzu najlepiej czekać na wywołanie. Zapytaj, czy po posiedzeniu będzie czas na krótką rozmowę o dalszych krokach, czy lepiej umówić się telefonicznie. Zapytaj wreszcie, kto w studiu będzie dostępny w dniu terminu, gdyby coś poszło nie tak w drodze.

Czego nie robić w dniu terminu

Błędy w sądzie wynikają zwykle z nerwów i z braku znajomości zwyczajów. Oto lista rzeczy, których lepiej unikać.

• Nie spóźniaj się. Spóźnienie ma inne skutki niż nieobecność: sprawa mogła już zostać wywołana i rozstrzygnięta bez twojego udziału, a odkręcenie tego bywa trudne.
• Nie wychodź z budynku bez uzgodnienia z obrońcą. Jeśli sprawa zostanie wywołana, gdy cię nie ma, odpowiesz za to.
• Nie rozmawiaj ze świadkami ani ze stroną przeciwną na korytarzu. Rozmowy bywają słyszane i opisywane, a nawet niewinne zdanie można przedstawić jako próbę wpływu.
• Nie nagrywaj ani nie fotografuj na terenie sądu bez zgody. Zakazy bywają surowo egzekwowane.
• Nie odpowiadaj sędziemu bez zastanowienia. Jeśli nie rozumiesz pytania, poproś o tłumaczenie lub powtórzenie.
• Nie przerywaj ani nie komentuj głośno. Zachowanie na sali jest oceniane, a emocje mogą zaszkodzić.
• Nie zostawiaj dokumentów w hotelu. Wnioski dowodowe zgłasza się na początku, a brak papieru może zamknąć możliwość ich złożenia.

Nie zakładaj też, że jeśli sprawa jest niewielka, możesz przyjść bez przygotowania. Wygląd, zachowanie i terminowość są oceniane niezależnie od wagi zarzutu. Nie jedz na sali, nie rozmawiaj przez telefon, nie rozmawiaj szeptem z osobą obok w trakcie czyjegoś zeznania. Nie wychodź w trakcie posiedzenia bez zgody obrońcy, bo sąd może zinterpretować to jako lekceważenie. Nie zapisuj na kartce niczego, co mogłoby zostać uznane za próbę kontaktu ze świadkiem.

Gdy sąd jest we Włoszech, a życie w Polsce

Podróż na termin do włoskiego sądu zawsze łączy porządek polski i włoski. Wezwanie przychodzi pocztą do Polski, często po tygodniach, a termin liczy się od doręczenia. Jeśli adres był nieaktualny albo list odebrał ktoś z rodziny, można dowiedzieć się o terminie za późno. Dlatego już na początku warto podać adres poczty elektronicznej i dane osoby, która odbiera pocztę w razie nieobecności.

Dokumenty składa się w tłumaczeniu przysięgłym, więc zaświadczenia z Polski, takie jak zaświadczenie z pracy, umowa, wyciąg z konta czy dokumentacja medyczna, trzeba przetłumaczyć przez tłumacza, którego kwalifikacje zostaną uznane. Ustalamy z wyprzedzeniem, które dokumenty są potrzebne, żeby nie tłumaczyć całości. Niektóre dokumenty wymagają dodatkowego poświadczenia, i trzeba na to zarezerwować czas.

Tłumacz przysługuje bezpłatnie przy każdej czynności, ale warto upewnić się, że został wyznaczony i że zna dziedzinę. W razie wątpliwości obrońca zgłasza uwagi do tłumaczenia na bieżąco. Polska i Włochy leżą w tej samej strefie czasowej, więc rozmowy z obrońcą przed terminem i w jego trakcie nie wymagają przeliczania godzin.

Konsulat polski może pomóc w sprawach dokumentów podróży, jeśli zostaną zgubione lub skradzione w drodze, nie prowadzi jednak sprawy i nie wpływa na decyzje sądu. Jeśli równolegle toczy się postępowanie w Polsce, obrońcy w Polsce i we Włoszech uzgadniają, jakie wyjaśnienia trafiają do którego organu.

Jak studio przygotowuje klienta do terminu

Przed terminem prosimy o kopię wezwania i wszystkich pism, które otrzymałeś. Na tej podstawie sprawdzamy, jaka czynność jest planowana, czy obecność jest potrzebna i jak długo może potrwać posiedzenie. Dokumenty można przesłać pocztą elektroniczną albo komunikatorem. Nie musisz ich tłumaczyć przed wysłaniem, bo przegląd wstępny odbywa się na materiale w polskim i włoskim.

W rozmowie wstępnej opisujemy, jak będzie wyglądał dzień: gdzie jest sąd, o której przyjść, kogo szukać, co powiedzieć przy wejściu. Ustalamy miejsce spotkania z obrońcą przed salą i sposób kontaktu, jeśli coś pójdzie nie tak. Wyjaśniamy po polsku, jakie pytania mogą paść i jak odpowiadać, jeśli klient ma składać wyjaśnienia. Nie podpowiadamy treści: wyjaśniamy zasady.

Pracujemy po polsku i po włosku, w razie potrzeby z tłumaczem przysięgłym. Studio ma siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, a w miejscach, w których nie mamy obecności, współpracujemy z korespondentami lokalnymi, którzy mogą zastąpić nas na posiedzeniu. Nie obiecujemy wyniku i nie szacujemy szans procentowo.

Po posiedzeniu przesyłamy zwięzłą notatkę po polsku: co się wydarzyło, co zdecydowano i kiedy jest kolejny termin. Kontakt telefoniczny i pocztowy podajemy na stronie, a w dniu terminu odbieramy telefon od rana.

Gdy klient ma problem z dotarciem, utrzymujemy z nim kontakt telefoniczny do ostatniej chwili i na bieżąco informujemy sąd, jeśli opóźnienie jest nieuniknione i udokumentowane. Rodzinie, która towarzyszy klientowi, wyjaśniamy po polsku, gdzie może czekać i kiedy może wejść na salę.

Pojęcia, które usłyszysz i przeczytasz w związku z terminem

Wezwania i protokoły tłumaczone z włoskiego zawierają kilka słów o ścisłym znaczeniu.

• Lista spraw to zestawienie spraw przewidzianych na dany dzień. Wywołuje się je kolejno, a nie według godzin.
• Odroczenie to przesunięcie sprawy na inny termin. Bywa wynikiem choroby, braku świadka, konieczności uzupełnienia dowodów lub przeciążenia sądu.
• Wnioski dowodowe to prośby o dopuszczenie świadków, dokumentów i opinii. Zgłasza się je w komplecie na początku.
• Nieobecność usprawiedliwiona to brak stawiennictwa z uzasadnionej przyczyny, potwierdzony dokumentem. Skutki są inne niż przy nieobecności nieusprawiedliwionej.
• Spóźnienie to przybycie po wywołaniu sprawy. Jego skutki zależą od tego, co zostało zrobione pod nieobecność.
• Tłumacz to osoba przekładająca ustnie przebieg czynności. Przysługuje bezpłatnie.
• Tłumaczenie przysięgłe to przekład dokumentu poświadczony przez tłumacza, którego kwalifikacje uznaje sąd.
• Pełnomocnictwo to dokument upoważniający obrońcę do działania, także podczas nieobecności klienta.

Zwróć uwagę, że niektóre z tych pojęć łatwo pomylić. Odroczenie nie jest umorzeniem ani wyrokiem, tylko przesunięciem na inny termin. Nieobecność usprawiedliwiona to nie to samo co spóźnienie, a każda z tych sytuacji ma inne skutki, więc warto wiedzieć, w której się znajdujesz, zanim zaczniesz tłumaczyć się przed sądem. Wnioski dowodowe nie są wystąpieniem końcowym, lecz propozycją, jakie dowody sąd powinien przyjąć. Tłumaczenie ustne i przysięgłe to różne rzeczy: tłumaczenie ustne dotyczy rozmowy w sali, a przysięgłe dokumentów. Jeśli w piśmie znajdziesz słowo, którego nie rozumiesz, poproś o objaśnienie, zanim odpowiesz.