Inwestycja, która okazała się schematem: dwie role, dwie sprawy

Kto trafia tu po utracie pieniędzy na platformie

Najczęściej jest to osoba, która wpłaciła oszczędności na platformę inwestycyjną, zobaczyła na ekranie rosnące wyniki, a potem straciła dostęp do konta. Wypłata nie przechodzi, konsultant przestał odpisywać, a strona wyświetla komunikat o weryfikacji. Człowiek czuje wstyd, bo uwierzył, i złość, bo wie, że został oszukany. Pyta, czy odzyska pieniądze i czy to sprawa dla policji.

Inna osoba to ktoś, kto polecił platformę znajomym. Sam zarobił na początku, więc opowiedział innym, może dostał prowizję za polecenie. Teraz znajomi tracą pieniądze, a on dowiaduje się, że organy mogą widzieć w nim nie tylko pokrzywdzonego, ale też uczestnika schematu. To najtrudniejsza sytuacja, bo ta sama osoba bywa jednocześnie ofiarą i podejrzanym.

Kolejna sytuacja dotyczy kogoś, kto przyjął przelew na swoje konto lub przekazał środki dalej na prośbę znajomego albo osoby poznanej w sieci. Nie wiedział, skąd pochodzą pieniądze. Teraz bank zablokował rachunek, a organy pytają o pochodzenie środków.

Wreszcie bywa, że czyta to prowadzący wymianę lub usługi związane z walutami wirtualnymi, który dostał pytania od organów. Chce wiedzieć, jakie obowiązki rejestracyjne go dotyczą i czym różni się własna działalność od roli pośrednika w cudzym schemacie. Wszyscy zadają to samo pytanie: gdzie przebiega granica.

Zdarza się również, że czyta to osoba, która tylko rozważa inwestycję w waluty wirtualne i chce wiedzieć, jak rozpoznać schemat, zanim wpłaci pieniądze. Pytanie zadane przed stratą jest zawsze tańsze niż to zadane po niej.

Co zmienia się w życiu po takiej utracie

Dla pokrzywdzonego straty finansowe są najbardziej oczywistym ciosem. Oszczędności na mieszkanie, na naukę dzieci, na emeryturę znikają, a kredyt zaciągnięty na inwestycję trzeba spłacać. Rodzina dowiaduje się o wszystkim z opóźnieniem, a atmosfera w domu się pogarsza. Pojawiają się wyrzuty, nieufność i kłótnie o to, kto powinien był zareagować.

Dla osoby podejrzewanej o udział w schemacie skutki są jeszcze poważniejsze. Bank blokuje rachunki, platformy wypowiadają konta, a znajomi, których namówiła do inwestycji, domagają się zwrotu. Zaufanie, które budowało się latami, znika w ciągu chwili. Może pojawić się zarzut dotyczący obrotu pieniędzmi lub organizowania schematu.

Zmienia się także stosunek do własnych danych. Po utracie pieniędzy ludzie często dostają kolejne propozycje od osób, które obiecują „odzyskać” środki za opłatą. To często kolejne oszustwo, które dotyka tych samych ludzi ponownie. Warto o tym wiedzieć, zanim zaufasz komuś, kto oferuje szybki zwrot.

W życiu zawodowym skutki dotyczą zwłaszcza osób, które pracują w finansach, w handlu lub w branży technologicznej. Zarzut dotyczący oszustwa lub obrotu pieniędzmi może zamknąć drogę do pewnych stanowisk. Dlatego tak ważne jest, aby od początku ustalić swoją rolę w całej historii.

Zmienia się też stosunek do technologii. Ludzie, którzy dotąd korzystali z bankowości internetowej bez obaw, zaczynają podejrzewać każdą wiadomość i każdy link, a niektórzy rezygnują z cyfrowych usług, co utrudnia im codzienne sprawy. Pojawia się także wstyd, który powoduje, że ofiary nie zgłaszają sprawy, i to jest ważna przyczyna tego, że oszuści działają tak długo.

Decyzje do podjęcia zaraz po odkryciu oszustwa

Najpierw stoi szybkie zgłoszenie. Jeśli jesteś pokrzywdzonym, zawiadom bank i organy tak szybko, jak to możliwe, bo środki mogą być przenoszone między rachunkami w krótkim czasie. Zgłoszenie karne pozwala na zabezpieczenie i ustalenie sprawcy, ale rzadko przynosi szybki zwrot. Równolegle można rozważyć drogę cywilną, jeśli znana jest osoba lub podmiot odpowiedzialny.

Dalej jest ocena własnej roli. Jeśli polecałeś platformę innym, rozważ, czy otrzymywałeś korzyść i w jakiej formie. Polecanie z korzyścią odróżnia pośrednika od poszkodowanego, a granica bywa cieńsza, niż się wydaje. Zanim cokolwiek powiesz organom, porozmawiaj z obrońcą, który pomoże ocenić, jak twoje działania mogą zostać zakwalifikowane.

Kolejna decyzja dotyczy kontaktu z osobami, którym polecałeś platformę. Chęć przeprosin jest naturalna, ale obietnice zwrotu i przyznanie się do winy składane na gorąco mogą zostać użyte przeciwko tobie. Lepiej poinformować ich, że sprawa jest zgłoszona, i zostawić dalsze ustalenia obrońcy.

Wreszcie jest sprawa odzyskiwania środków. Uważaj na osoby, które za opłatą obiecują „odzyskanie” pieniędzy. Prawdziwy zwrot wymaga działań organów lub sądu, a nie pośredników z internetu.

Dalej jest kwestia kontaktu z platformą po wykryciu oszustwa. Odruch, by napisać z żądaniem zwrotu lub z groźbą zawiadomienia organów, bywa zrozumiały, ale każda wiadomość uprzedza sprawcę, że został zdemaskowany, i może przyspieszyć przenoszenie środków. Zapytaj obrońcę, czy w twojej sytuacji lepiej najpierw zabezpieczyć dowody i zgłosić sprawę, a dopiero potem pisać do platformy.

Dokumenty i dane, które trzeba zabezpieczyć od razu

• Wszystkie potwierdzenia wpłat. Przelewy, płatności kartą, transakcje na portfelach, z datami, kwotami i danymi odbiorców.
• Historię rozmów z platformą i konsultantami. Wiadomości, maile, nagrania, zrzuty ekranu. Zachowaj całość, nie tylko wybrane fragmenty.
• Dane platformy. Adres strony, nazwa firmy, dane kontaktowe, regulamin, numery kont. Zapisz je, zanim strona zniknie.
• Adresy portfeli i identyfikatory transakcji. Z nich da się prześledzić przepływ środków, jeśli zostaną zabezpieczone na czas.
• Dowody polecania. Jeśli polecałeś platformę innym, zachowaj wiadomości i informacje o tym, czy otrzymałeś korzyść.
• Zawiadomienia do banku i organów. Numery spraw, daty, odpowiedzi. Potwierdzają, że zareagowałeś bez zwłoki.
• Dane innych poszkodowanych. Kontakty do osób, które straciły pieniądze na tej samej platformie.
• Dokumenty dotyczące źródła środków. Wyciągi, umowy, potwierdzenia sprzedaży, które pokazują, skąd pochodziły pieniądze.

Wszystko przekaż obrońcy lub pełnomocnikowi w całości. Nie usuwaj niczego i nie zmieniaj ustawień kont, dopóki nie ustalisz, co jest potrzebne.

Zadbaj także o zapis wszystkich zmian na twoim koncie na platformie: daty rejestracji, wpłat, rzekomych zysków, prób wypłaty. Zrzuty ekranu sald i historii transakcji pokazują, jak schemat budował zaufanie. Zachowaj wiadomości, w których konsultant obiecywał zyski lub zapewniał o bezpieczeństwie, bo takie obietnice bywają istotnym dowodem wprowadzenia w błąd. Nie loguj się na konto, jeśli masz podejrzenie, że strona została przejęta, ale zrób zrzuty ekranu wszystkiego, co możesz bezpiecznie zapisać. Dołącz też dokumenty tożsamości, które przekazałeś platformie, bo mogą zostać użyte do kolejnych oszustw.

Pytania do obrońcy w sprawie platformy inwestycyjnej

• Jaka jest moja rola w tej sprawie: pokrzywdzonego, świadka czy osoby, która mogła współdziałać?
• Czy polecanie platformy z korzyścią dla mnie zmienia ocenę mojej sytuacji?
• Jakie obowiązki rejestracyjne dotyczą podmiotów prowadzących wymianę walut wirtualnych?
• Jak zabezpieczyć środki i czy da się je odzyskać, jeśli zostały przeniesione za granicę?
• Czy bank może zablokować moje konto i jak się od tego odwołać?
• Co oznacza zarzut dotyczący obrotu środkami pochodzącymi z przestępstwa i kiedy mnie dotyczy?
• Czy mogę wnioskować o odszkodowanie w postępowaniu karnym, czy lepiej w osobnym?
• Jakie dowody cyfrowe obrona może zabezpieczyć i czy potrzebna będzie opinia biegłego?
• Jak postępować wobec znajomych, którym polecałem platformę?

Pytania te pomagają ocenić położenie. Obrońca nie obieca zwrotu pieniędzy, ale powinien wskazać, które kroki mają sens.

Zapytaj także, czy w twojej sprawie można zabezpieczyć środki, jeśli zostały przeniesione na portfele, których właściciela da się ustalić. Dowiedz się, jak wygląda współpraca organów z podmiotami prowadzącymi wymianę walut wirtualnych i ile czasu zwykle zajmuje uzyskanie danych. Poproś o wyjaśnienie, czy jako pokrzywdzony możesz brać udział w postępowaniu jako strona i jakie to daje uprawnienia. Ustal wreszcie, czy podatki, które mogłeś zapłacić od rzekomych zysków, można odzyskać lub skorygować.

Zapytaj także, czy zabezpieczenie środków wymaga zgody sądu, i kto ponosi koszty, jeśli ostatecznie nie uda się ich odzyskać. Dowiedz się, czy zgłoszenie do organów w Polsce wystarczy, czy trzeba złożyć je także we Włoszech, i co zrobić, jeśli platforma działała w Polsce i we Włoszech.

Polskie konto, włoskie organy, serwery w innym kraju

Sprawy dotyczące walut wirtualnych rzadko mieszczą się w jednym kraju. Pokrzywdzony mieszka w Polsce, platforma ma siedzibę gdzieś indziej, serwery stoją w innym państwie, a środki trafiły na portfele niewiadomego pochodzenia. Organy muszą ustalić, kto jest właściwy, a każde zapytanie do innego kraju zajmuje czas. Dlatego szybkie zgłoszenie i zabezpieczenie dowodów mają tak duże znaczenie.

Dokumenty trzeba tłumaczyć. Wyciągi bankowe, korespondencja z platformą i zrzuty ekranu po polsku wymagają przekładu, jeśli mają być przedstawione we Włoszech. Zdarza się, że część komunikacji prowadzono po angielsku, a część po polsku, co dodatkowo komplikuje porządkowanie materiału. Warto zebrać wszystko w jednym miejscu, w kolejności dat.

Gdy pokrzywdzony zgłosił sprawę w Polsce, a pośrednik działał we Włoszech, postępowania mogą toczyć się równolegle. Wersje podawane w Polsce i we Włoszech powinny być spójne, bo rozbieżności szybko wychodzą na jaw. Obrońca włoski i polski prawnik powinni znać te same dokumenty i uzgodnić, kto co składa.

Konsulat nie odzyskuje pieniędzy ani nie ocenia dowodów, ale może pomóc w kontakcie i w sprawach formalnych, jeśli ktoś został zatrzymany. Różnica pór pracy urzędów i banków w różnych krajach bywa uciążliwa, więc warto planować kontakty z wyprzedzeniem.

Dodatkowo warto pamiętać, że wiele platform deklaruje siedzibę w krajach, w których nadzór jest słaby, a dane rejestrowe bywają fałszywe. Organy ustalają faktyczną odpowiedzialność, nie deklaracje na stronie.

Jak kancelaria prowadzi sprawy o platformy i waluty wirtualne

Zaczynamy od rozmowy o tym, kim jesteś w tej sprawie: pokrzywdzonym, osobą, która polecała, czy kimś, kto przyjął przelew. Prosimy o potwierdzenia wpłat, zrzuty ekranu rozmów, dane platformy i dostępne pisma od organów. Nie prosimy o dane, które nie są potrzebne do oceny sprawy.

Wyjaśniamy po polsku, jak organy mogą ocenić poszczególne role i jakie okoliczności zwykle mają znaczenie. Nie obiecujemy zwrotu pieniędzy ani rezultatu; wskazujemy, co warto zabezpieczyć i czego unikać. Mówimy także otwarcie, że odzyskanie środków bywa trudne.

Gdy potrzebne są dowody cyfrowe, współpracujemy z biegłym informatykiem, który zabezpiecza dane i opisuje ich pochodzenie. Przy zawiadomieniach pomagamy sformułować opis zdarzenia i wnioski o zabezpieczenie. Osobom oskarżonym pomagamy przygotować wyjaśnienia i ocenić ryzyko.

Pracujemy w biurach w Rzymie, Mediolanie i Neapolu oraz zdalnie. Rozmawiamy po polsku, włosku i angielsku. Jeśli sprawa dotyczy Polski, koordynujemy działania z polskim prawnikiem. Każdy krok omawiamy z klientem przed jego wykonaniem.

Dużą część pracy stanowi uporządkowanie materiału cyfrowego. Prosimy klienta o przesłanie plików w oryginalnej formie, bez edycji, razem z informacją, skąd pochodzą. Zdjęcia i zrzuty ekranu opisujemy w kolejności dat. Jeśli klient przekazał pieniądze różnymi drogami, rozpisujemy każdą płatność osobno. Przy rozmowach z organami towarzyszymy klientowi, a w razie potrzeby przygotowujemy pisemne wyjaśnienia, które klient przejrzy przed złożeniem.

Jeśli to potrzebne, przygotowujemy tłumaczenia dokumentów dla organów.

Dbamy, aby klient w każdej chwili wiedział, na jakim etapie jest sprawa, i do kogo może się zwrócić w razie nowych pytań.

Czego nie robić po utracie pieniędzy na platformie

• Nie wpłacaj kolejnych pieniędzy na „odblokowanie” konta. To typowy kolejny etap schematu.
• Nie płać pośrednikom, którzy obiecują odzyskać środki. Często to kolejne oszustwo wymierzone w poszkodowanych.
• Nie kasuj wiadomości, zrzutów ekranu ani historii portfela. To dowody, których obrona i organy potrzebują.
• Nie przekazuj dalej cudzych pieniędzy ani nie przyjmuj przelewów od nieznajomych. Możesz stać się ogniwem w obrocie środkami pochodzącymi z przestępstwa.
• Nie namawiaj znajomych do „odzyskiwania” razem z tobą. Każdy nowy uczestnik zwiększa ryzyko twojej odpowiedzialności.
• Nie publikuj w sieci szczegółów sprawy ani nazwisk. Wpisy mogą naruszać dobra innych i zaszkodzić postępowaniu.
• Nie zwlekaj ze zgłoszeniem. Czas gra na korzyść osób, które przenoszą środki.

Spokój i dokumentowanie wszystkiego chronią cię lepiej niż impulsywne działania, szczególnie gdy ktoś oferuje szybkie rozwiązanie.

Nie przekazuj też kodów z aplikacji autoryzujących ani haseł osobom, które dzwonią w sprawie rzekomego odzyskania środków. Nie kupuj kolejnych kryptowalut, żeby „odblokować” saldo, bo to typowy kolejny etap. Nie przekazuj dokumentów tożsamości kolejnym podmiotom bez sprawdzenia, kim są. Nie ufaj ofertom, które pojawiają się na forach tuż po zgłoszeniu sprawy. Nie zakładaj, że bank zawsze zwróci pieniądze; sprawdź, na jakich warunkach i w jakim terminie można zgłosić reklamację. Nie czekaj na wynik wybranej drogi, zanim zaczniesz kolejną.

Nie dziel się też z nieznajomymi swoimi danymi logowania ani zrzutami ekranu, na których widać numery kont. Nie zakładaj, że każda osoba, która oferuje pomoc w odzyskaniu środków, jest pokrzywdzonym takim jak ty. Nie obiecuj znajomym, że sprawa się szybko skończy.

Słowa z pism w sprawie platformy inwestycyjnej

• Truffa — oszustwo: wprowadzenie w błąd w celu uzyskania korzyści. W schematach internetowych bywa kwalifikowane razem z innymi czynami.
• Abusivismo finanziario — prowadzenie usług finansowych bez wymaganych uprawnień lub rejestracji.
• Riciclaggio — pranie pieniędzy: obrót środkami pochodzącymi z przestępstwa w celu ukrycia ich pochodzenia.
• Consob — organ nadzoru nad rynkiem finansowym, który może prowadzić własne czynności wobec platform.
• Guardia di Finanza — służba prowadząca czynności w sprawach finansowych i gospodarczych.
• Banca d'Italia — instytucja nadzorująca sektor bankowy, do której mogą trafiać informacje o rachunkach i przepływach środków.

Jeśli w piśmie znajdziesz termin spoza listy, zapisz go i zapytaj obrońcę, co oznacza w twojej sprawie.

Spotkasz też określenia opisujące sposób działania schematu: schemat piramidalny, schemat Ponziego, fałszywa platforma, konto demonstracyjne. Każde z nich oznacza inny mechanizm oszustwa i może prowadzić do innej kwalifikacji. Pojawią się również nazwy organów nadzorczych i określenia dotyczące rejestru podmiotów prowadzących wymianę, który decyduje o tym, czy działalność jest dozwolona. Zwróć uwagę na fragmenty o roli osób, które polecały platformę, bo od ich opisu zależy ocena odpowiedzialności. Jeśli którykolwiek z terminów jest niejasny, poproś obrońcę o wyjaśnienie, zanim złożysz oświadczenie.

Zwróć uwagę także na określenia związane z ustalaniem pochodzenia środków: ślad przepływu, portfel, adres, giełda. Pozwalają one organom przesłać zapytanie do podmiotów, które mają dane o właścicielach rachunków. Odpowiedzi bywają wolne, więc cierpliwość jest potrzebna. Pojawi się też określenie dotyczące zabezpieczenia środków, które oznacza zablokowanie ich na czas postępowania, oraz określenie odnoszące się do wartości szkody. Zapytaj obrońcę, które z nich dotyczy twojej sprawy, i co oznacza dla ciebie w praktyce.