Leki bez recepty, suplementy i doping: trzy różne reżimy

Kto trafia na tę stronę po przesyłce, kontroli lub rozmowie na siłowni

Najczęściej jest to osoba, której zatrzymano przesyłkę z preparatami zamówionymi przez internet. Chciała poprawić formę, schudnąć albo zregenerować się po kontuzji i zamówiła tabletki, ampułki lub proszek ze sklepu, który obiecywał dyskrecję. Na granicy lub w urzędzie celnym paczka została otwarta, a ona dostała wezwanie. Nie wie, czy to wykroczenie, czy przestępstwo, ani czy wystarczy powiedzieć, że preparat był na własny użytek.

Inaczej wygląda sytuacja kogoś, kto przywiózł z Polski leki, które w Polsce kupuje się bez kłopotu, a we Włoszech wymagają recepty albo nie są dopuszczone. Podczas kontroli bagażu lub pojazdu funkcjonariusz znalazł kilka opakowań i zapytał o zezwolenie. Osoba zastanawia się, czy polska recepta wystarczy i czy leki zostaną zajęte.

Osobną grupę tworzą sportowcy amatorzy i trenerzy. Biegają w zawodach, jeżdżą na rowerze, trenują sztuki walki albo prowadzą zajęcia na siłowni. Ktoś doniósł, że podają lub polecają preparaty dopingujące, albo przy kontroli antydopingowej wykryto substancję zakazaną. Pytają, czy to sprawa sportowa, czy karna, i czy podawanie innym jest karalne tak samo jak stosowanie.

Wreszcie rodziny, w których ktoś zachorował po zażyciu preparatu kupionego od nieznajomego, i osoby, które sprzedawały znajomym suplementy bez zezwolenia. Wspólna dla nich wszystkich jest niewiedza o tym, że karalność w tej dziedzinie zwykle nie zależy od skutku dla zdrowia, a obrót lekami poza legalnym kanałem sam w sobie wystarcza do zarzutu.

Skutki dla sportu amatorskiego, pracy i zdrowia

Zarzut dotyczący leków lub środków dopingujących uderza w kilka obszarów życia naraz. W sporcie amatorskim oznacza zawieszenie w starcie, wykluczenie z zawodów i utratę zaufania klubu. Trener, któremu zarzucono podawanie preparatów podopiecznym, traci grupę i pracę, a rodzice młodych sportowców nie chcą powierzać mu dzieci. Informacja o zarzucie rozchodzi się szybciej niż samo postępowanie, a odwrócenie wrażenia zajmuje długo.

W pracy skutki zależą od branży. Osoba pracująca w ochronie, w służbie zdrowia, w opiece nad dziećmi albo w zawodach wymagających zaufania może zostać odsunięta od obowiązków, jeśli pracodawca dowie się o zarzucie. Kierowca zawodowy, u którego znaleziono nieznane leki, może mieć dodatkowe problemy z badaniami, a pracownik fizyczny, który zachorował po preparacie, nie może wykonywać pracy, co rodzi własne konsekwencje finansowe.

Zdrowie to osobny wątek. Osoba, która zażywała preparaty nieznanego pochodzenia, powinna skonsultować się z lekarzem, niezależnie od toczącego się postępowania. Niewiadome skład i dawki, a zaniedbanie kontroli bywa groźniejsze od samego zarzutu. Dokumentacja medyczna może w sprawie okazać się pomocna, ale tylko wtedy, gdy powstała w sposób prawdziwy i bez nacisków.

Cudzoziemiec powinien pamiętać o dokumentach pobytowych. Postępowanie karne w sprawie dotyczącej zdrowia publicznego bywa przedmiotem pytań urzędów, a zatrzymana przesyłka lub zajęte leki mogą zostać wykorzystane przy ocenie wiarygodności osoby. Warto więc od początku zadbać o spójną dokumentację i unikać wszelkich działań, które wyglądałyby na ukrywanie czegokolwiek.

Decyzje po zatrzymaniu przesyłki lub znalezieniu preparatów

Najpilniejszy wybór dotyczy odpowiedzi na wezwanie. Można wyjaśnić, że preparaty były na własny użytek, i dołączyć opis powodów. Cena tego kroku jest taka, że oświadczenie składane bez wiedzy o zawartości paczki i o tym, co organ już ustalił, bywa porównywane z wynikami badań laboratoryjnych. Rozbieżność między tym, co osoba mówi, a tym, co wykazano, osłabia wiarygodność. Można też złożyć krótkie pismo, że szczegółowe wyjaśnienia zostaną podane po zapoznaniu się z aktami, co pozwala uniknąć błędów.

Następny wybór dotyczy kontaktu ze sprzedawcą. Osoba, która zamówiła paczkę, może zechcieć napisać do sklepu, zażądać zwrotu pieniędzy lub zapytać o skład. Taka wiadomość trafia do akt, jeśli organ zabezpieczył telefon, i bywa odczytana jako potwierdzenie, że zamówienie było świadome. Lepiej niczego nie pisać do sklepu bez konsultacji.

Kolejna decyzja dotyczy leków, które zostały w domu. Można je zachować, można wyrzucić, można oddać do apteki. Wyrzucenie po otrzymaniu wezwania wygląda jak usuwanie dowodów, a przechowywanie preparatów może być ryzykowne dla domowników, zwłaszcza dzieci. Rozsądnym wyjściem bywa spisanie i sfotografowanie zawartości, a następnie uzgodnienie z obrońcą, co z nią zrobić.

Wreszcie sportowcy muszą zdecydować, czy zgłaszać sprawę federacji. Zgłoszenie bywa obowiązkiem, ale jego treść powinna być zgodna z tym, co zostanie powiedziane organowi. Rozbieżne wersje w postępowaniu karnym i sportowym szkodzą w każdym z nich.

Zawsze warto też ustalić, kto jeszcze wiedział o zamówieniu: współlokator, partner, trener. Osoby te mogą zostać wezwane, a ich relacje porównane z wersją zamawiającego. Spokojna rozmowa o tym, co kto może powiedzieć, bez nakłaniania do określonych słów, ułatwia późniejszą obronę.

Opakowania, recepty i zamówienia, które trzeba zachować

W sprawach o leki i preparaty ogromne znaczenie mają drobiazgi: etykieta, numer partii, strona sklepu, z której zamówiono towar. Dokumenty te pokazują, czym był produkt i w jakim celu go nabyto, a także czy można go uznać za lek, suplement czy substancję dopingującą. Poniżej to, co warto mieć w ręku.

• Opakowania, ulotki i etykiety preparatów, wraz z numerem partii i datą ważności. Nie wolno ich wyrzucać ani czyścić.
• Potwierdzenia zamówień, wiadomości ze sklepem, zrzuty ekranu strony produktu i opisu składu w dniu zakupu.
• Dowody płatności i przesyłki: wyciągi z konta, numery listów przewozowych, dokumenty celne i korespondencja z przewoźnikiem.
• Recepty i zaświadczenia lekarskie, w tym polskie, wraz z tłumaczeniem, jeśli leki były przepisane i przewożone zgodnie z zaleceniem.
• Dokumentacja medyczna dotycząca leczenia, które uzasadniało stosowanie preparatu, oraz informacja o osobach, które o nim wiedziały.
• W sporcie: zaświadczenia o udziale w zawodach, wyniki badań, wnioski o zwolnienie terapeutyczne i korespondencja z federacją.
• Rozmowy z trenerem, dietetykiem lub znajomymi, w których omawiano preparaty, bo mogą pokazać, kto podjął decyzję.

Wszystko należy przechowywać w oryginalnej postaci. Uporządkowany zestaw pozwala obrońcy ocenić, jakiego rodzaju sprawa się toczy, i uniknąć pochopnych oświadczeń.

Pomocne są także dokumenty potwierdzające cel zakupu, na przykład zalecenia dietetyka lub lekarza, plan treningowy i wyniki badań krwi sprzed i po okresie stosowania. Nie wolno ich uzupełniać ani poprawiać po fakcie, bo drobna zmiana potrafi podważyć wiarygodność całej dokumentacji.

Pytania do obrońcy o leki, suplementy i środki dopingujące

• Czy mój preparat zalicza się do leków, suplementów czy substancji dopingujących, i kto o tym rozstrzyga?
• Czy fakt, że kupiłem go na własny użytek, ma znaczenie, i jak to wykazać dokumentami?
• Czy muszą wystąpić skutki dla zdrowia, aby moje zachowanie było karalne?
• Co wolno mi robić z lekami, które mam w domu, zanim sprawa się wyjaśni?
• Czy polska recepta wystarcza na leki przewożone przez granicę i jak ją przetłumaczyć?
• Czy podawanie preparatu innej osobie jest oceniane inaczej niż stosowanie na siebie?
• Jak wygląda zależność między sprawą karną a postępowaniem w federacji sportowej?
• Czy mogę zostać uznany za sprzedawcę, jeśli przekazałem preparaty znajomym bez zysku?
• Jakie skutki dla pracy i pobytu niesie wszczęcie postępowania w tej sprawie?

Zadaj te pytania przed udzieleniem wyjaśnień. Dobrze też zapytać, jakie ekspertyzy zleciła strona oskarżycielska i czy obrona może zlecić własną.

• Czy fakt, że preparat kupiłem w sklepie działającym legalnie w innym kraju, ma znaczenie dla oceny mojego zamiaru?
• Czy dobrowolne przekazanie preparatów organowi ma wpływ na dalszy przebieg sprawy i czy mogę to zrobić w sposób, który mnie nie obciąży?
• Jak wygląda sprawa, jeśli preparat zawierał inną substancję, niż wskazano na etykiecie?
• Czy wyniki badań laboratoryjnych mogą być zakwestionowane i na jakiej podstawie?

Zapytaj także, czy obrona może zlecić własną analizę składu, i jak szybko trzeba to zrobić, aby próbka nie została zniszczona.

Przesyłki z Polski, polskie recepty i granica celna

Granica celna jest miejscem, gdzie najczęściej zaczynają się sprawy o leki. Przesyłka z Polski, zamówiona w tamtejszym sklepie internetowym, przechodzi przez urząd celny, a pracownik, który ją otwiera, ma prawo sprawdzić zawartość. Preparat legalny w Polsce może we Włoszech wymagać recepty, być zakazany albo występować pod inną nazwą. Osoba, która przyzwyczaiła się do polskich zasad, przekonuje się, że zakup, który w Polsce nie budził wątpliwości, tutaj prowadzi do zajęcia towaru i wezwania.

Recepty wystawione w Polsce nie zawsze są przyjmowane w taki sposób, w jaki oczekuje pacjent. Zapis dawki, nazwa substancji i forma recepty mogą wymagać tłumaczenia, a urzędnik bez znajomości polskich oznaczeń nie rozstrzygnie na korzyść osoby. Przy przewozie leków na własny użytek najlepiej mieć przy sobie receptę, zaświadczenie lekarskie z opisem leczenia i tłumaczenie obu dokumentów. Brak któregokolwiek z nich wydłuża postępowanie.

W sporcie amatorskim często pojawia się problem różnic między listami substancji zakazanych używanymi przez federacje w poszczególnych krajach. Preparat dopuszczony na polskich zawodach może być zakazany na włoskich. Zaświadczenia lekarskie, wnioski o zwolnienie terapeutyczne i korespondencja z polskim klubem trzeba przetłumaczyć i przekazać obrońcy, aby wykazać, że stosowanie miało uzasadnienie.

Poczta między krajami płynie wolno, a odpowiedź polskiego sklepu na wiadomość może nie nadejść. Dlatego dane sprzedawcy i dowody zakupu trzeba zabezpieczyć natychmiast. Konsulat nie ocenia legalności preparatów, ale może pomóc w kontaktach z rodziną. W sprawach z elementem polskim potrzebna jest współpraca włoskiego i polskiego prawnika.

Jak kancelaria prowadzi sprawy o leki i środki dopingujące

Sprawę zaczyna wiadomość na adres avvmassimoromano@gmail.com lub telefon. W opisie warto podać, jaki preparat dotyczy sprawy, skąd pochodzi, czy została zatrzymana przesyłka i jakie pisma wpłynęły. Do wiadomości dołącza się zdjęcia opakowań, potwierdzenia zamówienia i protokołu. Nie trzeba czekać na komplet dokumentów, bo ocena początkowa opiera się na kilku zdjęciach.

Podczas rozmowy wstępnej prowadzący ustala, który z reżimów prawnych wchodzi w grę: obrót lekami poza legalnym kanałem, przepisy o substancjach dopingujących czy przepisy o produktach podrobionych. Pyta o cel zakupu, o osoby, którym przekazano preparaty, i o to, czy ktoś doznał uszczerbku na zdrowiu. Wyjaśnia, jakie czynności mogą nastąpić i czego unikać. Rozmowa odbywa się po polsku, a przy czynnościach przed organem obecny jest tłumacz.

Po objęciu obrony kancelaria wnioskuje o dostęp do akt i do wyników badań laboratoryjnych oraz ocenia, czy kwalifikacja czynu odpowiada ustaleniom. W razie potrzeby zleca własną opinię specjalisty. Jeśli dokumenty znajdują się w Polsce, współpracuje z polskim prawnikiem lub tłumaczem. Siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu pozwalają uczestniczyć w czynnościach w różnych miastach, a stała łączność z klientem umożliwia szybkie reagowanie.

Klient otrzymuje po każdej rozmowie krótkie podsumowanie ustaleń i terminów. Zakres pracy i opłaty ustala się na piśmie, przed rozpoczęciem czynności.

Przy sprawach sportowych kancelaria wyjaśnia różnicę między postępowaniem przed federacją a postępowaniem karnym, ponieważ rządzą się odmiennymi zasadami i różnymi terminami. Klient powinien wiedzieć, jakie pisma od klubu lub federacji wymagają odpowiedzi, a jakie można pozostawić.

Zachowania, które pogarszają sprawę o preparaty

• Nie wyrzucaj preparatów po otrzymaniu wezwania. Pozbycie się dowodu wygląda na ukrywanie i odbiera możliwość zbadania składu, który mógłby pokazać, że produkt był legalny.
• Nie pisz do sprzedawcy z pretensjami ani prośbami o wyjaśnienia. Wiadomości trafiają do akt i bywają odczytywane jako potwierdzenie, że zamówienie było świadome.
• Nie przekazuj preparatów znajomym, aby ich pozbyć. Przekazanie bywa traktowane jako obrót, a znajomy staje się świadkiem w sprawie.
• Nie reklamuj ani nie polecaj preparatów w mediach społecznościowych. Wpis o działaniu produktu może zostać uznany za dowód wprowadzania do obrotu.
• Nie zażywaj preparatów nieznanego pochodzenia bez konsultacji z lekarzem. Własne zdrowie jest ważniejsze niż sprawa, a dokumentacja medyczna może okazać się pomocna.
• Nie składaj oświadczeń w federacji sportowej bez uzgodnienia z obrońcą. Rozbieżne wersje w różnych postępowaniach szkodzą w każdym z nich.
• Nie podpisuj protokołów bez tłumacza. Różnica między słowem lek a suplement ma w tej sprawie znaczenie dla kwalifikacji.

• Nie poleć preparatu koledze ze względu na dobre doświadczenia. Rada przekazana w rozmowie bywa potem opisywana jako nakłanianie do stosowania, a podanie komuś preparatu to odrębna kwestia.
• Nie zamawiaj kolejnych partii w nadziei, że zdążysz przed kontrolą. Kolejne zamówienia wydłużają listę zdarzeń i bywają traktowane jako dowód powtarzalności.
• Nie wysyłaj preparatów do Polski ani do rodziny, aby je ukryć. Przesyłka za granicę wywołuje kolejne kontrole i angażuje osoby, które nic o sprawie nie wiedzą.
• Nie dyskutuj o sprawie na forach sportowych. Anonimowość w sieci bywa pozorna, a wpisy pozostają dostępne dla organów.

Słowa z pism: lek, suplement, substancja dopingująca

Pisma w sprawach o preparaty zawierają kilka określeń, które w potocznej mowie bywają używane zamiennie, choć należą do odrębnych reżimów. Warto je rozróżniać, bo od tego zależy, jaki przepis wchodzi w grę.

• Lek to produkt przeznaczony do leczenia lub zapobiegania chorobom. Jego obrót odbywa się wyłącznie legalnym kanałem dystrybucji.
• Suplement to środek spożywczy uzupełniający dietę. Może zawierać składniki, które w innym kraju uznano za lek lub za substancję zakazaną.
• Substancja dopingująca to preparat wpisany do katalogu ustawy o dopingu. Karalne jest nie tylko stosowanie, lecz także podawanie innym.
• Produkt podrobiony to taki, który udaje inny, legalny produkt, a jego skład lub pochodzenie są fałszywe.
• Obrót oznacza każde wprowadzanie produktu do dystrybucji, także nieodpłatne przekazanie. Do zarzutu wystarcza samo wprowadzenie albo posiadanie w celu przekazania.
• Zagrożenie zdrowia publicznego to ogólne określenie skutku potencjalnego. Karalność nie zależy od tego, czy ktoś faktycznie doznał szkody.
• Zwolnienie terapeutyczne to zgoda federacji na stosowanie substancji zakazanej z powodu choroby, wymagająca dokumentacji.

Jeżeli w piśmie pojawia się określenie spoza listy, pokaż je obrońcy, zanim odpowiesz.

• Wprowadzenie do obrotu oznacza udostępnienie produktu innym osobom, także bezpłatnie. Do odpowiedzialności wystarcza samo wprowadzenie, bez potrzeby osiągnięcia zysku.
• Posiadanie w celu przekazania to przechowywanie produktu z zamiarem oddania go innym. Ilość i sposób pakowania pomagają ocenić ten zamiar.

Nazwy substancji w pismach bywają podane po łacinie lub w skrócie handlowym, który nie zawsze odpowiada polskiej nazwie. Obrońca pomoże ustalić, o jaki preparat chodzi i do którego z opisanych reżimów należy.