Sprawa trwa latami: przysługuje za to odszkodowanie

Kto pyta o odszkodowanie za długą sprawę

Ktoś od lat czeka na wyrok. Zaczęło się od informacji o toczącym się śledztwie, potem przyszły kolejne odroczenia, zmiany sędziów i przerwy, których nikt nie umiał wytłumaczyć. Teraz sprawa wreszcie się kończy albo już się skończyła, a on pyta, czy państwo włoskie powinno mu coś zrekompensować za utracone lata.

Ktoś inny był oskarżony i został oczyszczony z zarzutów, ale czas oczekiwania zniszczył mu pracę i relacje. Chce wiedzieć, czy fakt, że wynik był korzystny, wyklucza prawo do rekompensaty, i czy trzeba o nią występować osobno.

Jeszcze inna osoba była pokrzywdzonym i występowała w sprawie jako strona, a sprawa trwała tak długo, że sprawca zdążył wyjechać do innego kraju. Zastanawia się, czy również ona może dochodzić zadośćuczynienia za przewlekłość.

Wszyscy ci ludzie mają wspólne doświadczenie: czas w postępowaniu karnym płynie wolniej niż czas życia. Ustawa pozwala przekształcić część tej straty w pieniądze, ale nie robi tego z urzędu. Wniosek trzeba złożyć we właściwym terminie i w odpowiedniej formie, a po jego upływie prawo przepada bezpowrotnie.

Decyzje, które trzeba podjąć jeszcze w trakcie sprawy

Decyzja o dochodzeniu rekompensaty za długą sprawę nie zapada dopiero na końcu. Pewne ruchy trzeba wykonać wcześniej.

• Skorzystać ze środków przyspieszających w trakcie sprawy czy poczekać na wyrok. Ustawa przewiduje działania, które zgłasza się w toku postępowania i które w niektórych układach są warunkiem późniejszej rekompensaty. Pominięcie ich może skutkować odrzuceniem wniosku, a ich złożenie nie zapewnia przyspieszenia, ale buduje dokumentację starań.
• Złożyć wniosek tuż po uprawomocnieniu czy zwlekać. Termin biegnie od prawomocnego zakończenia sprawy, więc każde opóźnienie zjada czas, którego nie da się odzyskać. Lepiej przygotować dokumenty jeszcze przed wyrokiem i mieć gotowy projekt pisma.
• Wziąć pod uwagę koszt wniosku w stosunku do możliwej kwoty. Honorarium, opłaty i czas obrońcy trzeba zestawić z szacowaną rekompensatą. Czasem opłaca się wystąpić, czasem nie, i to rachunek, który powinien zrobić obrońca na podstawie dat z akt.

Cena zaniechania jest wysoka: utrata prawa bez możliwości przywrócenia terminu.

Dokumenty i daty, bez których wniosek się nie utrzyma

Wniosek o rekompensatę opiera się na chronologii. Im dokładniejsza lista dat, tym łatwiej wykazać, ile naprawdę trwała sprawa. Zbieraj dokumenty w kopiach.

• Datę, od której pozostajesz w postępowaniu: początkowe zawiadomienie, wezwanie, informacja o wpisie do rejestru podejrzanych. Od niej liczy się czas trwania.
• Orzeczenia z każdego etapu wraz z zaświadczeniami o ich uprawomocnieniu. Dla ostatniego rozstrzygnięcia jest to dokument, który wyznacza początek terminu na wniosek.
• Protokoły rozpraw i postanowienia o odroczeniach z podanym powodem. Pokazują, które przerwy były niezależne od Ciebie.
• Wnioski własne, które wydłużyły sprawę, na przykład o odroczenie. Nie ukrywaj ich, bo przeciwnik i tak je znajdzie.
• Pisma wysłane w celu przyspieszenia i odpowiedzi na nie.
• Dokumenty kosztowe: faktury obrońcy, opłaty, wydatki na tłumaczenia, bo mogą mieć znaczenie przy ocenie szkody.
• Dowody skutków: utrata pracy, odmowa kredytu, wizyty u lekarza, które pokazują wpływ sprawy na życie.

Czego sprawa przeciągnięta na lata dotyka w codziennym życiu

Długa sprawa wymusza życie w zawieszeniu. Osoba objęta postępowaniem nie może zaplanować wyjazdu, przeprowadzki ani zmiany pracy, bo nie wie, kiedy zostanie wezwana. Pracodawcy pytają o karalność, banki o sprawy w toku, a wynajmujący o wyjazdy. Każda zmiana życiowa wymaga rozmowy z obrońcą, bo bywa powiązana z terminami rozpraw.

Rodzina nosi ciężar niepewności. Dzieci dorastają w cieniu sprawy, której nie rozumieją, a małżonek nie może odpowiedzieć na pytanie „kiedy to się skończy”. Koszty obrony narastają: każdy rok oznacza kolejne wizyty, tłumaczenia i podróże do Włoch.

Wypłata rekompensaty nie zmazuje tej straty. Jest ona pieniężna, ustalana według zasad sądu, i nigdy nie obejmuje wszystkiego, co zostało utracone. Z tego powodu wniosek ma sens jako uznanie, że państwo przekroczyło rozsądne granice, a nie jako sposób na odzyskanie czasu. Warto też pamiętać, że emocje po latach oczekiwania są silne, i że decyzję o wniosku należy podejmować na podstawie dat, a nie rozżalenia. Dobrze jest ustalić z rodziną, co zrobi z ewentualną kwotą, żeby nie mieszać pieniędzy z rozliczaniem przeszłości.

Pytania do obrońcy o czas trwania i wniosek

Pytania o przewlekłość są techniczne, a odpowiedzi zależą od dat. Oto lista, od której warto zacząć.

• Od jakiej daty liczy się czas trwania sprawy w moim przypadku i które okresy wlicza się do oceny?
• Czy moje własne wnioski i odroczenia wpłyną na wysokość rekompensaty lub na jej przyznanie?
• Jakie środki w toku sprawy muszę wykorzystać, żeby później nie usłyszeć, że nic nie zrobiłem w celu przyspieszenia?
• Kiedy dokładnie kończy się termin na wniosek i od jakiego dokumentu go liczyć?
• Czy wniosek mogę złożyć, jeśli wyrok był dla mnie korzystny, i jaki ma to wpływ na ocenę?
• Jakie dokumenty o skutkach przewlekłości warto dołączyć?
• Czy jako pokrzywdzony lub strona cywilna mam takie same prawa?
• Jaki jest realny koszt wniosku w stosunku do możliwej kwoty?
• Czy złożenie wniosku wpływa na inne moje sprawy?

Czego nie robić, gdy termin na wniosek biegnie

Prawo do rekompensaty ginie przez zaniedbania, nie przez sprzeciw sądu. Oto zachowania, które najczęściej prowadzą do utraty prawa.

• Nie czekaj na „powiadomienie z urzędu”. Sąd nie wyśle informacji o prawie do wniosku, a brak reakcji uznaje się za rezygnację.
• Nie zakładaj, że termin biegnie od dnia ogłoszenia wyroku. Liczy się dzień, w którym rozstrzygnięcie staje się prawomocne, a ustalić go trzeba na podstawie dokumentów.
• Nie składaj pisma w niewłaściwym miejscu. Wniosek skierowany do niewłaściwego organu może nie zachować terminu.
• Nie pomijaj środków przyspieszających, gdy sprawa jest w toku. Ich brak może zostać użyty jako argument przeciw rekompensacie.
• Nie opieraj się na pamięci co do dat. Pomyłka o kilka dni zmienia rachunek, a dokumenty rozstrzygają.
• Nie wysyłaj zawiadomień do kilku organów równocześnie bez uzgodnienia. Dublowanie pism wprowadza zamieszanie i opóźnia rozpoznanie.

Gdy sprawa trwa we Włoszech, a życie toczy się w Polsce

Wielu cudzoziemców uczestniczy w włoskich postępowaniach na odległość: mieszkają w Polsce, przyjeżdżają tylko na rozprawy, korespondencję odbierają pod polskim adresem. Taka sytuacja wydłuża sprawę, bo doręczenia na adres zagraniczny przebiegają wolniej, a tłumaczenia i pełnomocnictwa wymagają czasu. Część tej zwłoki zostanie przypisana stronie, jeśli nie zadbała o odbiór pism, więc ocena przewlekłości uwzględnia, kto odpowiadał za opóźnienia.

Dokumenty potrzebne do wniosku są przeważnie włoskie, ale zdarza się, że część dowodów skutków znajduje się w Polsce: zaświadczenia lekarskie, dokumenty pracodawcy, wyciągi z rachunków. Trzeba je przetłumaczyć i dołączyć w formie, którą sąd przyjmie. Poczta międzynarodowa bywa wolniejsza niż zakłada krótki termin, dlatego warto wysłać dokumenty kurierem i zachować potwierdzenia.

Rozmowy z obrońcą mogą odbywać się zdalnie, a obecność na rozprawie jest wymagana tylko wtedy, gdy sąd tego zażąda. Konsulat nie bierze udziału w sprawie o rekompensatę, ale potwierdza tożsamość i dokumenty, jeśli zajdzie potrzeba. Jeżeli sprawa dotyczy też postępowania w Polsce, obrońca włoski powinien znać jego stan, aby nie składać sprzecznych oświadczeń o czasie trwania.

Jak kancelaria pracuje przy wnioskach o rekompensatę za przewlekłość

Zlecenie możesz przekazać mailem na adres avvmassimoromano@gmail.com albo telefonicznie, korzystając z numeru ze strony. W wiadomości napisz, kiedy rozpoczęła się Twoja sprawa, na jakim jest etapie i czy ma już prawomocne zakończenie. Dołącz skany wszystkich wyroków i postanowień, a także zdjęcia kopert z datą doręczenia.

Podczas rozmowy obrońca porządkuje chronologię sprawy, zaznacza okresy przerw i ustala, które z nich można zakwalifikować jako nadmierne. Sprawdza, czy wykorzystano środki przyspieszające i czy termin na wniosek biegnie. Podaje orientacyjny koszt czynności i omawia, czy wniosek ma sens w stosunku do możliwej kwoty, nie obiecując żadnego rezultatu.

Kancelaria działa z siedzib w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, a konsultacje prowadzimy także zdalnie, co ułatwia współpracę z osobami mieszkającymi w Polsce. Dokumenty włoskie czytamy w oryginale, a dowody skutków z Polski przekładamy w zakresie, który jest konieczny do wniosku. Jeśli obok sprawy toczy się też postępowanie w Polsce, prosimy o dane polskiego pełnomocnika, aby uzgodnić, które daty i okoliczności podajemy w Polsce i we Włoszech.

Włoskie określenia z etapów sprawy

W pismach z postępowania pojawiają się nazwy etapów, które pomagają ustalić, jak długo trwała każda faza.

• iscrizione della notizia di reato – wpis zawiadomienia o przestępstwie do rejestru; od tego momentu biegną terminy śledztwa.
• informazione di garanzia – zawiadomienie osoby, że toczy się wobec niej postępowanie, z wezwaniem do wyznaczenia obrońcy.
• indagini difensive – czynności prowadzone przez obronę: rozmowy ze świadkami, oświadczenia na piśmie, badania techniczne.
• avviso di conclusione delle indagini – zawiadomienie o zakończeniu śledztwa, po którym obrona może złożyć pisma i dokumenty.
• udienza preliminare – posiedzenie wstępne, na którym sędzia ocenia, czy sprawa idzie do rozprawy, i na którym wybiera się tryb postępowania.
• dibattimento – rozprawa główna, na której dowody powstają w obecności stron.
• impugnazioni – środki zaskarżenia: apelacja i skarga do najwyższego sądu; od ich zakończenia liczy się prawomocność.
• sorveglianza speciale – nadzór szczególny; środek prewencyjny, który bywa zestawiany w aktach z innymi sprawami osoby.