Wyjazd z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica

Kto trafia na tę stronę po wyjeździe z dzieckiem

Najczęściej jest to rodzic, który po rozstaniu zabrał dziecko do Polski i nie wrócił. Mieszkał we Włoszech, związek się rozpadł, rodzina i znajomi w Polsce czekali, a decyzja o wyjeździe zapadła w emocjach. Teraz dowiaduje się, że pozostały rodzic złożył wniosek o powrót dziecka i zawiadomienie o przestępstwie. Nie wie, czy wolno mu było wyjechać, skoro nie było orzeczenia, i czy powrót do Włoch grozi mu zatrzymaniem.

Inaczej wygląda sytuacja rodzica, któremu dziecko zabrano. Mieszka we Włoszech, dziecko jest w Polsce, a kontakt się urwał. Chce wiedzieć, co zrobić natychmiast, gdzie złożyć wniosek, czy należy zawiadomić policję i czy te sprawy mogą toczyć się równolegle. Boi się, że każdy dzień zwłoki pogorszy jego sytuację, a dziecko przywyknie do nowego otoczenia.

Osobną grupę tworzą rodzice, którzy wyjechali z dzieckiem za zgodą, ale bez dokumentu, który ją potwierdzał. Rozmowa na komunikatorze, ustna zgoda przy pożegnaniu albo wspólne planowanie wakacji mogą po czasie okazać się niewystarczające, gdy pozostały rodzic twierdzi, że nigdy się nie zgodził. Pytają, czy dowody takiej zgody istnieją i jak je zabezpieczyć.

Wreszcie pojawiają się dziadkowie, rodzeństwo i nowi partnerzy, którzy zajmują się dzieckiem i nagle słyszą, że naruszają prawo. Chcą wiedzieć, czy mają obowiązek wydać dziecko i komu. Wspólna dla wszystkich jest niepewność, bo sprawa toczy się równolegle w Polsce i we Włoszech, w różnych trybach, a decyzje podjęte w którymkolwiek z tych miejsc wpływają na sprawę w pozostałym.

Decyzje rodzica, który wrócił z dzieckiem do Polski albo to rozważa

Najpilniejszy wybór dotyczy powrotu. Można wrócić z dzieckiem do Włoch dobrowolnie, aby pokazać gotowość do współpracy, można czekać na rozstrzygnięcie postępowania o powrót, można wreszcie odmówić i bronić się przed sądem. Dobrowolny powrót często łagodzi napięcie, lecz oznacza stawienie się przed organami, które prowadzą sprawę karną. Czekanie daje czas na przygotowanie argumentów, ale każdy tydzień pobytu w Polsce zwiększa napięcie między rodzicami. Odmowa jest prawem, lecz wymaga mocnych podstaw w dokumentach.

Następny wybór to kontakt z pozostałym rodzicem. Rozmowa może doprowadzić do porozumienia o kontaktach, ale każde zdanie bywa później cytowane. Wiadomość pisana w emocjach, w której pojawia się groźba lub przyznanie się do wywiezienia, trafi do akt. Lepiej przekazać propozycje przez obrońców, zachowując spokojny i rzeczowy ton.

Ostatnia decyzja dotyczy dziecka. Rodzic musi zdecydować, co mówić, w jaki sposób utrzymać kontakt z pozostałym rodzicem i jak chronić je przed konfliktem. Dziecko nie powinno być wciągane w sprawę ani proszone o wybór. Nie należy także zachęcać go do składania oświadczeń, bo sąd i tak ocenia jego sytuację z udziałem biegłych. Z kolei całkowite odcięcie kontaktu bywa później przedstawiane jako dowód złej woli.

Wszystkie te decyzje zależą od tego, czy istniało orzeczenie dotyczące opieki, czy wyjazd był uzgodniony i jak długo dziecko mieszkało we Włoszech. Najpilniej należy ustalić stan prawny w chwili wyjazdu.

Dokumenty i ślady pokazujące zgodę, miejsce pobytu i orzeczenia

• Orzeczenia dotyczące opieki i kontaktów, jeśli istnieją, razem z potwierdzeniem ich doręczenia. To one rozstrzygają, czy wyjazd był wbrew orzeczeniu.
• Dowody zgody pozostałego rodzica: wiadomości, maile, zdjęcia z wyjazdu, bilety zakupione wspólnie, plany wakacyjne i pisemne oświadczenia, jeśli je podpisano.
• Dokumenty podróży dziecka: paszport, dowód osobisty, zgoda na wyjazd, wszelkie pisma z konsulatu i bilety powrotne.
• Dowody miejsca zwykłego pobytu dziecka: zaświadczenia ze szkoły lub przedszkola, dokumentacja medyczna, umowy najmu, zdjęcia z codziennego życia, aktywności pozaszkolne.
• Korespondencja między rodzicami sprzed i po wyjeździe, w tym rozmowy o planach, kłótnie i ewentualne groźby.
• Pisma z postępowania o powrót i z postępowania karnego, wezwania, postanowienia oraz informacje o terminach rozpraw.
• Dokumenty dotyczące przemocy, jeśli istniała: zaświadczenia lekarskie, zgłoszenia na policję, zdjęcia, nagrania, zeznania świadków.

Wszystko należy zachować w oryginale i w tłumaczeniu, bo pisma z Polski i z Włoch muszą być zrozumiałe w każdym z postępowań.

Przydatne są także dowody codziennej opieki nad dzieckiem: kto odprowadzał je do szkoły, kto chodził na wywiadówki, kto zabierał do lekarza i kto spędzał z nim czas po południu. Zdjęcia, rachunki za zajęcia dodatkowe, wiadomości od nauczycieli i zaświadczenia z przychodni pokazują, jak naprawdę wyglądało życie dziecka. Dobrze jest zebrać je w kolejności czasowej, bo sąd, który ocenia zwykłe miejsce pobytu, patrzy na całość, a nie na pojedyncze zdarzenia.

Warto uporządkować również dokumenty finansowe rodziców: umowy o pracę, umowy najmu, wyciągi z kont i dokumenty dotyczące alimentów. Pokazują one stabilność życia we Włoszech i ewentualne plany powrotu, a także stan, w jakim rodzic miał zapewnić dziecku utrzymanie w nowym miejscu. Nie wolno natomiast przerabiać ani uzupełniać żadnych dokumentów po fakcie, bo drobna zmiana potrafi podważyć wiarygodność całego zbioru.

Dziecko, szkoła i rodzina po wyjeździe: skutki w codzienności

Wyjazd z dzieckiem wywraca życie wszystkich, ale najmocniej samego dziecka. Traci szkołę, kolegów, język, którym mówiło na co dzień, i kontakt z pozostałym rodzicem. Nawet jeśli rodzic uważa, że w Polsce będzie mu lepiej, dziecko odczuwa rozłąkę i nie rozumie, dlaczego nie może wrócić. Zmiana szkoły w trakcie sprawy komplikuje ocenę, gdzie dziecko jest zakorzenione, bo każda przeprowadzka przesuwa punkt odniesienia.

Dla rodzica, który wyjechał, codzienność to koszty, wynajem, praca w innym kraju i życie w oczekiwaniu na rozprawę. Zabranie dziecka bywa połączone z utratą dochodu we Włoszech, a poszukiwanie pracy w Polsce wymaga czasu. Rodzic, któremu odebrano dziecko, liczy koszty podróży, tłumaczeń i adwokatów w Polsce i we Włoszech, w dodatku nie widując dziecka.

W szkole pojawiają się pytania o opiekę, a dokumenty z poprzedniej placówki trudno uzyskać. W służbie zdrowia brakuje historii leczenia, szczepienia i opinie lekarskie leżą w innym kraju. Wszystkie te braki bywają później przedstawiane jako dowód, że rodzic nie dbał o dziecko, więc warto je zawczasu uzupełnić.

Dla rodziny rozszerzonej, w tym dziadków i rodzeństwa, sprawa oznacza napięcie, kłótnie i wzajemne oskarżenia. W polskim środowisku, gdzie wszyscy się znają, opinia o rodzicu rozchodzi się szybko. Dobrze jest ustalić, kto mówi w imieniu rodziny, i prosić pozostałych, aby nie komentowali sprawy ani w rozmowach, ani w sieci.

Z perspektywy dziecka najważniejsze jest, aby ktoś zachował poczucie normalności. Stałe godziny, znajoma rutyna i krótkie, spokojne rozmowy o tym, co się dzieje, pomagają bardziej niż tłumaczenia dorosłych o winie i niewinności. Jeśli dziecko ma kontakt z pozostałym rodzicem przez telefon lub komunikator, warto ten kontakt wspierać, o ile nie jest to sprzeczne z konkretnymi ustaleniami sądu.

Pytania do obrońcy w sprawie wyjazdu z dzieckiem

• Czy w moim przypadku istniało orzeczenie, wbrew któremu mogłem wyjechać, czy wyjazd nastąpił bez żadnego orzeczenia?
• Czy zgoda pozostałego rodzica, którą mam tylko w wiadomościach, wystarczy, i jak ją udokumentować?
• Jak wygląda postępowanie o powrót dziecka i czym różni się od sprawy o opiekę?
• Czy sprawa karna we Włoszech może mnie dosięgnąć po powrocie do kraju, i czy lepiej stawić się dobrowolnie?
• Co może zmienić wcześniejsza przemoc w rodzinie, jeśli ją udokumentuję, i jak ją zgłosić?
• Czy dziecko będzie przesłuchiwane, a jeśli tak, w jaki sposób i przez kogo?
• Czy mogę zabrać dziecko na wakacje do Polski, jeśli sprawa się toczy, i jakich dokumentów potrzebuję?
• Kto reprezentuje mnie w Polsce w postępowaniu o powrót i jak koordynowana jest obrona w Polsce i we Włoszech?
• Jakie skutki dla mojego pobytu i pracy ma wszczęcie sprawy karnej?

Zapytać warto także o to, jakie dokumenty tłumaczyć na bieżąco, bo opóźnienia w tłumaczeniach bywają przyczyną straconego czasu.

• Czy rodzic, który zostawił dziecko pod opieką pozostałego rodzica, a potem wyjechał, także może zostać oskarżony o jego wywiezienie?
• Jak długo trwa postępowanie o powrót i czy dziecko może w tym czasie uczęszczać do szkoły w Polsce?
• Co się stanie, jeśli dziecko samo mówi, że chce zostać w Polsce, i jak sąd ocenia takie oświadczenia?

Zapytaj również, czy warto zaproponować mediację rodzinną, i w jakim momencie sprawy taka propozycja nie zostanie odebrana jako słabość.

Zachowania, które pogłębiają konflikt o dziecko

• Nie ukrywaj miejsca pobytu dziecka. Ukrywanie przedłuża sprawę, wzmacnia zarzut złej woli i utrudnia późniejszą ocenę, gdzie dziecko jest zakorzenione.
• Nie zmieniaj szkoły ani lekarza bez uzgodnienia z obrońcą. Zmiana w trakcie sprawy może zostać przedstawiona jako utrwalanie sytuacji, którą organ chce odwrócić.
• Nie wciągaj dziecka w konflikt. Nie proś go, by wybierało między rodzicami, nie nagrywaj jego rozmów i nie komentuj pozostałego rodzica w jego obecności.
• Nie pisz groźnych wiadomości. Zdanie napisane w gniewie trafia do akt i wraca na rozprawie, często w tłumaczeniu, które brzmi ostrzej niż oryginał.
• Nie publikuj zdjęć dziecka ani wpisów o sprawie. Informacje w sieci mogą wskazać miejsce pobytu i stać się dowodem w Polsce i we Włoszech.
• Nie ignoruj pism z Włoch ani z Polski. Terminy w każdym z postępowań biegną niezależnie, a nieodebranie wezwania nie wstrzymuje ich.
• Nie podpisuj dokumentów, których nie rozumiesz. Zwłaszcza porozumień, które mogą zostać uznane za zgodę na pobyt dziecka w określonym miejscu.

• Nie obiecuj dziecku, że nie wróci do Włoch. Obietnica złożona pod wpływem emocji obraca się przeciw rodzicowi, gdy sąd zadecyduje inaczej, i niszczy zaufanie dziecka.
• Nie zmieniaj nazwiska dziecka ani nie składaj wniosków o nowe dokumenty bez wiedzy obrońcy. Takie działania wyglądają na utrwalanie sytuacji i bywają cytowane jako dowód zamiaru.
• Nie wysyłaj pozostałemu rodzicowi zdjęć dziecka z pogróżkami. Zdjęcie połączone z zastrzeżeniem, że nigdy więcej go nie zobaczy, to najgorszy z możliwych dowodów, jakie można dostarczyć.
• Nie namawiaj krewnych, aby ukrywali dziecko. Pomoc w ukrywaniu może wciągnąć w sprawę osoby, które nie mają z nią nic wspólnego.

Włochy i Polska: równoległe postępowania, tłumaczenia i konsulat

W sprawie o wywiezienie dziecka kraje, w których toczą się postępowania, mają różne zadania. Postępowanie o powrót, prowadzone na podstawie konwencji haskiej, rozstrzyga, czy dziecko wraca do kraju zwykłego pobytu, a nie, któremu rodzicowi powierzyć opiekę. Sprawa karna we Włoszech dotyczy odpowiedzialności za zatrzymanie dziecka za granicą wbrew orzeczeniu. Te ścieżki nie zastępują się i nie zależą od siebie, choć wzajemnie oddziałują.

Dokumenty z Polski i z Włoch trzeba tłumaczyć, a tłumaczenia przysięgłe wymagają czasu. Pisma z polskich sądów i urzędów, zaświadczenia ze szkoły, zaświadczenia lekarskie i akty stanu cywilnego muszą trafić do włoskich akt w formie zrozumiałej dla sędziego. Odwrotnie, wezwania i postanowienia włoskie muszą zostać przetłumaczone dla polskiego prawnika, który reprezentuje rodzica w kraju.

Konsulat może pomóc w kontakcie z rodziną i w ustaleniu, gdzie dziecko przebywa, lecz nie rozstrzyga o powrocie ani o opiece. Organy centralne w każdym państwie pośredniczą w przekazywaniu wniosków, a ich tempo zależy od zupełności dokumentów. Rozmowy telefoniczne z rodziną w Polsce planuje się z uwzględnieniem godzin pracy urzędów i różnic w organizacji pracy.

Przy podróżach między krajami trzeba uważać na dokumenty dziecka i ewentualne ograniczenia wyjazdu. Rodzic, który odwiedza Włochy w trakcie sprawy, powinien wiedzieć, jaki jest status postępowania karnego, i uzgodnić stawienie się z obrońcą, żeby nie spotkała go niespodzianka na granicy lub w trakcie pobytu.

Jak kancelaria prowadzi sprawy o wyjazd z dzieckiem

Sprawę zaczyna wiadomość na adres avvmassimoromano@gmail.com lub telefon. W krótkim opisie warto podać, gdzie dziecko mieszkało, kiedy wyjechało, czy istniało orzeczenie oraz jakie pisma wpłynęły z Włoch i z Polski. Do wiadomości dołącza się zdjęcia pism, zrzuty rozmów i zdjęcia dokumentów. Nie trzeba czekać na pełny komplet, bo wstępne ustalenia można zrobić na podstawie kilku dokumentów.

Podczas rozmowy wstępnej prowadzący ustala stan faktyczny, w tym to, czy wyjazd był uzgodniony, czy poprzedzony sporem. Pyta o dziecko, o jego zwykłe miejsce pobytu, o szkołę i o kontakty. Wyjaśnia, które postępowania mogą się toczyć we Włoszech, a które w Polsce, i co rodzic powinien powiedzieć, a czego nie, do czasu spotkania z pełnomocnikami. Rozmowa odbywa się po polsku, a przy czynnościach przed organem obecny jest tłumacz.

Po objęciu obrony kancelaria koordynuje działania z polskim prawnikiem, który reprezentuje rodzica w postępowaniu o powrót lub wspiera go w Polsce. Wspólnie ustala się linię obrony, tak aby oświadczenia składane w Polsce i we Włoszech były spójne. Siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu pozwalają uczestniczyć w rozprawach w różnych miastach, a stała łączność z klientem umożliwia szybkie reagowanie na zmiany w sprawie.

Opłaty i zakres pracy ustala się na piśmie, a klient otrzymuje wyjaśnienie, jakie terminy biegną w Polsce i we Włoszech.

W sprawach, w których w tle występowała przemoc, kancelaria dba o to, by dokumenty i zgłoszenia zostały przedstawione we właściwym postępowaniu i by informacje o miejscu pobytu rodzica nie trafiły do osób, które mogłyby mu zagrażać.

Słowa z pism: powrót, opieka i bezprawne zatrzymanie dziecka

Dokumenty w sprawie o wywiezienie dziecka zawierają kilka określeń, które w potocznym języku znaczą co innego niż w postępowaniu. Znajomość ich pomaga zrozumieć, o co faktycznie toczy się spór.

• Postępowanie o powrót to sprawa cywilna prowadzona na podstawie konwencji haskiej. Rozstrzyga, czy dziecko ma wrócić do kraju swojego zwykłego pobytu, a nie, któremu rodzicowi powierzyć opiekę.
• Zwykłe miejsce pobytu to kraj, w którym dziecko faktycznie mieszkało, chodziło do szkoły i miało codzienne życie. Od tego zależy, jaki sąd ocenia jego sprawy.
• Opieka oznacza decyzje dotyczące wychowania dziecka, jego pobytu i kontaktów z rodzicami. Postępowanie o powrót jej nie rozstrzyga.
• Bezprawne zatrzymanie to pozostawienie dziecka za granicą wbrew orzeczeniu lub bez zgody pozostałego rodzica, który ma prawo decydować o jego pobycie.
• Orzeczenie to rozstrzygnięcie sądu dotyczące opieki lub kontaktów. Jego brak nie oznacza, że wyjazd jest w pełni dozwolony, a zgodę trzeba umieć wykazać.
• Organ centralny to urząd, który w każdym państwie przyjmuje i przekazuje wnioski o powrót dziecka i pomaga w ich przekazywaniu.
• Strona karna to odrębna sprawa o odpowiedzialność rodzica za zatrzymanie dziecka za granicą wbrew orzeczeniu.

Jeśli w piśmie pojawia się określenie spoza listy, pokaż je obrońcy, zanim odpowiesz.

• Konwencja haska to umowa międzynarodowa, na której opiera się postępowanie o powrót dziecka. Dotyczy kwestii powrotu, a nie rozstrzygnięcia o opiece.
• Dziecko wyprowadzone oznacza małoletniego zabranego z kraju zwykłego pobytu bez zgody osoby, której przysługuje prawo decydowania o miejscu jego pobytu.