Dziecko ucierpiało na wycieczce albo na zajęciach

Co zmienia się w życiu, gdy dziecko ucierpiało pod cudzą opieką

Dla rodziców zmiana zaczyna się od gniewu, strachu i potrzeby, by ktoś wziął odpowiedzialność. Dla osoby, która była opiekunem, jest odwrotnie: z dnia na dzień przestaje być zaufaną osobą. Nauczyciel, trener, organizator kolonii, opiekun grupy zorganizowanej na wycieczce, wolontariusz w klubie dziecięcym zawiesza pracę, bo pracodawca nie chce ryzyka, a dyrekcja kieruje sprawę do ubezpieczyciela.

Zmienia się także to, co wolno mówić. Rodzice dziecka mają prawo pytać, co się stało, a opiekun odruchowo chce przeprosić. Przeprosiny bywają odczytane jako przyznanie się, a odmowa rozmowy jako brak wrażliwości. Granicę między ludzkim gestem a oświadczeniem, które trafi do akt, trzeba znać zawczasu. Rozmowy w komunikatorach klasowych i w grupach rodziców nie są prywatne, a ich zrzuty ekranu wracają po miesiącach.

Praktyczna zmiana dotyczy też pieniędzy. Leczenie dziecka, rehabilitacja i dojazdy generują koszty, które rodzice zgłaszają do ubezpieczyciela organizatora, a ten zaczyna zbierać dokumenty od opiekuna. Pismo z towarzystwa ubezpieczeniowego bywa początkiem sporu cywilnego, równoległego do sprawy karnej, i oświadczenie złożone w sprawie cywilnej wpływa na sprawę karną, i odwrotnie.

Dla rodziny opiekuna dochodzą kłopoty z pracą, z reputacją na osiedlu i z dziećmi w szkole. Przy obrażeniach dziecka pojawia się warstwa karna, a z nią wezwania, przesłuchania i zabezpieczenia dowodów, które trwają miesiącami.

Kto pisze do kancelarii w takiej sprawie

Nauczycielka z polskiej szkoły wyjechała z uczniami na wycieczkę do Włoch. Podczas zajęć nad wodą dziecko z grupy uległo wypadkowi, a karetka zabrała je do szpitala. Teraz opiekunka siedzi w pokoju hotelowym, przesłuchuje ją policja, a w telefonie ma mnóstwo wiadomości od rodziców, dyrekcji i organizatora.

Trener klubu sportowego z Polski przebywa z drużyną na obozie we Włoszech. Zawodnik złamał rękę w czasie zajęć, a rodzice twierdzą, że opieka była niewystarczająca. Trener pyta, czy liczba opiekunów w stosunku do liczby dzieci była właściwa i czy wystarczyła zgoda rodziców na udział.

Rodzic dziecka, które ucierpiało na zajęciach w placówce, szuka informacji w odwrotnym kierunku: co się stało, kto za to odpowiada, czy sprawa jest ścigana z urzędu i jakie ma prawa jako przedstawiciel poszkodowanego. Jest też osoba prywatna, która zajmowała się cudzym dzieckiem w ramach przysługi sąsiedzkiej, i nie wie, że odpowiedzialność za nadzór obejmuje także takie przypadki.

Wspólne dla nich jest to, że powierzenie dziecka przenosi odpowiedzialność za nadzór na osobę, która je przyjęła. Uwolnienie się od niej wymaga wykazania, że zdarzeniu nie dało się zapobiec, a samo twierdzenie, że nikt nie zawinił, nie wystarcza.

Dokumenty i ślady, które trzeba zabezpieczyć od razu

• Program zajęć lub wycieczki z godzinami, miejscami i podziałem zadań. Pokazuje, kto był odpowiedzialny za które dzieci w danym momencie.
• Lista uczestników i lista opiekunów z danymi kontaktowymi. Liczba osób nadzorujących w stosunku do liczby dzieci jest badana najpierw.
• Zgody rodziców i oświadczenia o stanie zdrowia dziecka. Pokazują, co wiedziano o ryzyku, ale nie zwalniają z obowiązku nadzoru.
• Umowa z organizatorem lub regulamin zajęć, w tym zasady bezpieczeństwa. Określają obowiązki każdej strony.
• Polisa ubezpieczeniowa organizatora i opiekuna, z numerem i warunkami. Przydaje się przy zgłaszaniu szkody.
• Zdjęcia miejsca zdarzenia, sprzętu i otoczenia, zrobione jak najszybciej. Po kilku dniach miejsce wygląda inaczej.
• Dokumentacja medyczna dziecka, jeśli rodzice udostępnią: rozpoznanie, przebieg leczenia, wypis ze szpitala.
• Dane świadków: innych opiekunów, dzieci, osób postronnych. Ich relacje są najcenniejsze, gdy zostaną zapisane od razu.
• Własna notatka z przebiegu zdarzenia, spisana jak najwcześniej i przekazana wyłącznie obrońcy.

Rozstrzygnięcia na najbliższe godziny

Opiekun staje przed wyborem: składać wyjaśnienia od razu czy dopiero po rozmowie z obrońcą. Natychmiastowe wyjaśnienie wydaje się uczciwe i wobec rodziców, i wobec organów, ale jest składane w stanie szoku, kiedy łatwo pomylić kolejność wydarzeń albo wziąć na siebie coś, co należało do kogoś innego. Poczekanie z oświadczeniem do chwili, gdy obrońca zobaczy dokumenty, pozwala złożyć je w sposób przemyślany, ale wiąże się z ryzykiem, że organ uzna to za brak współpracy.

Kolejna decyzja dotyczy kontaktu z rodzicami. Spotkanie z nimi, przeprosiny, oferta pomocy bywają ludzkie i potrzebne, lecz każde słowo może wrócić w postępowaniu. Można ograniczyć się do informacji o stanie dziecka, odpowiedzi udzielać wyłącznie na piśmie, a rozmowę o zdarzeniu zostawić obrońcom. Cena takiej ostrożności to chłód, który rodzice odczytają jako obojętność.

Trzeba też zdecydować o ubezpieczycielu. Zgłoszenie szkody jest zwykle obowiązkiem wynikającym z polisy i opóźnienie bywa podstawą do odmowy wypłaty, ale formularz zgłoszeniowy zawiera opis zdarzenia. Opis ten powinien powstać w uzgodnieniu z obrońcą, a nie w ostatniej chwili, tuż przed upływem terminu przewidzianego w umowie ubezpieczenia.

Czego nie robić po wypadku dziecka

• Nie kasować wiadomości, zdjęć ani nagrań z zajęć. Usunięcie materiału wygląda na ukrywanie dowodu, nawet jeśli był nieistotny.
• Nie pisać w grupach rodziców własnej wersji zdarzenia. Wpisy zostaną odczytane jako oświadczenia i trafią do akt.
• Nie obwiniać dzieci ani innych opiekunów publicznie. Takie wypowiedzi pogarszają stosunki i bywają cytowane przeciwko autorowi.
• Nie podpisywać pism od ubezpieczyciela ani od organizatora bez lektury. Zawierają opisy zdarzenia i oświadczenia o zakresie obowiązków.
• Nie umawiać się z innymi opiekunami co do wspólnej wersji. Zgodność w szczegółach bywa odczytana jako uzgodnienie, a niezgodność w drobiazgach jest zwyczajna.
• Nie obiecywać rodzicom zapłaty ani odszkodowania w rozmowie. Obietnica jest zobowiązaniem, a jej brak spełnienia pogarsza relacje.
• Nie wracać do pracy z dziećmi, zanim ktoś zbada, czy to bezpieczne dla postępowania. Kolejne zdarzenie w tym samym czasie zmienia ocenę całej sytuacji.
• Nie wyjeżdżać z kraju bez ustalenia, czy organy nie potrzebują dalszych wyjaśnień. Wyjazd bywa odczytany jako ucieczka.

Pytania, które warto zadać obrońcy

• Jaki jest mój status w sprawie: osoby, od której uzyskuje się informacje, czy osoby podejrzanej, i od kiedy?
• Czy odpowiedzialność ocenia się według tego, co wiedziałem lub mogłem wiedzieć, czy według tego, co było obiektywnie możliwe do przewidzenia?
• Na czym polega wykazanie, że zdarzeniu nie dało się zapobiec, i jakie dokumenty lub zeznania mogłyby to potwierdzać?
• Czy zgoda rodziców na udział w zajęciach ma jakiekolwiek znaczenie, a jeśli tak, w jakim zakresie?
• Czy liczba opiekunów, których miałem do dyspozycji, była wystarczająca i kto odpowiada za jej ustalenie: ja czy organizator?
• Co z odpowiedzialnością samego organizatora lub placówki i czy mój interes jest zbieżny z ich interesem?
• Jak wygląda zależność między sprawą karną a roszczeniami cywilnymi rodziców i ubezpieczyciela?
• Czy mogę rozmawiać z rodzicami dziecka i jakie rozmowy są bezpieczne, a jakie nie?
• Jakie kroki zabezpieczające warto podjąć w mojej pracy, aby podobna sytuacja nie przyniosła kolejnych zarzutów?

Z takim spisem rozmowa trwa krócej i daje odpowiedzi, które można zastosować jeszcze tego samego dnia.

Gdy dziecko ucierpiało w innym kraju niż ten, w którym mieszka

Wycieczki, kolonie i obozy sportowe często odbywają się poza krajem zamieszkania, więc wypadek zwykle zachodzi w sytuacji, w której dziecko, rodzice, opiekun i organizator podlegają różnym systemom. Dziecko leży w szpitalu we Włoszech, rodzice są w Polsce, a opiekun przesłuchiwany przez włoską policję nie zna języka. Potrzeby na początku są prozaiczne: tłumacz, kontakt z lekarzem, zgoda na leczenie wyrażona przez rodziców na odległość.

Oświadczenia składane we Włoszech są sporządzane po włosku, a opiekun często podpisuje tekst, którego nie przeczytał. Warto żądać tłumacza i protokołu przetłumaczonego przed podpisem. Dokumenty z Polski, takie jak zgody rodziców, umowa z organizatorem i polisa, muszą trafić do włoskiego organu w tłumaczeniu, więc trzeba dać na to czas.

Sprawa cywilna z ubezpieczycielem może toczyć się w Polsce, a sprawa karna we Włoszech, i obrona w Polsce i we Włoszech powinna być spójna. To, co opiekun powie włoskim funkcjonariuszom, zostanie zestawione z tym, co przedstawi polskiemu ubezpieczycielowi. Różnica godzin nie przeszkadza, bo kraje te mają ten sam czas, ale godziny pracy urzędów i szpitalnych działów administracji bywają krótsze, niż się spodziewano.

Konsulat może pomóc w kontakcie z rodzicami i w uzyskaniu podstawowych informacji. Nie ocenia natomiast odpowiedzialności ani nie występuje w imieniu opiekuna.

Pojęcia z pism o odpowiedzialności za dziecko

W sprawach o wypadek pod opieką wracają pojęcia, które w języku potocznym brzmią podobnie, a znaczą co innego.

Nadzór to obowiązek czuwania nad dzieckiem w taki sposób, aby zapobiegać szkodom; powstaje z chwilą powierzenia dziecka i trwa, dopóki opieka nie zostanie przekazana dalej. Niemożność zapobieżenia to okoliczność, którą musi wykazać osoba odpowiedzialna za nadzór, jeśli chce się uwolnić od odpowiedzialności; ciężar dowodu spoczywa na niej. Odpowiedzialność za szkodę to obowiązek jej naprawienia, w tym zapłaty odszkodowania, i jest oddzielona od odpowiedzialności karnej.

Uszkodzenie ciała z winy nieumyślnej oznacza obrażenia spowodowane brakiem należytej ostrożności, bez zamiaru ich wywołania. Zaniechanie to niepodjęcie działania, do którego osoba była zobowiązana; w tej materii bywa przyczyną zarzutu równie często jak działanie. Organizator to podmiot, który zaprasza dzieci i bierze odpowiedzialność za warunki zajęć. Ubezpieczenie odpowiedzialności pokrywa szkodę po stronie zobowiązanego, ale nie zawsze w całości. Zgoda rodziców to oświadczenie o wyrażeniu zgody na udział dziecka w zajęciach; nie zastępuje nadzoru.

Jak kancelaria pracuje w sprawach o wypadki dzieci

Zacznijmy od tego, czego prosimy na początku: o spokojny opis zdarzenia, listę osób obecnych i zdjęcia dokumentów, które już wpłynęły, w tym protokołów, wezwań i pism od ubezpieczyciela. Dokumenty można przesłać na adres avvmassimoromano@gmail.com. Prosimy też o wskazanie, kto jest organizatorem zajęć, bo od jego pozycji zależy, czy interesy opiekuna i organizatora są zbieżne.

W rozmowie wstępnej wyjaśniamy, w jakim charakterze osoba występuje w sprawie, jakie czynności ją czekają i kto może składać oświadczenia w jej imieniu. Nie kontaktujemy się z rodzicami dziecka bez zgody klienta. Jeśli dochodzi do przesłuchania, uzgadniamy z klientem kolejność czynności tak, aby obrońca mógł być obecny, a tłumacz zapewniony.

Kancelaria prowadzi sprawy po polsku, a biura w Rzymie, Mediolanie i Neapolu pozwalają szybko dotrzeć do miejsca, w którym toczy się postępowanie. Przy zdarzeniach w innych regionach współpracujemy z korespondentami. Zakres zlecenia i wynagrodzenie ustalamy z góry. Nie przewidujemy wyniku i nie składamy obietnic dotyczących rozstrzygnięcia; wskazujemy, jakie dowody są potrzebne, jakie decyzje trzeba podjąć i w jakim czasie.