Ile jest warta krzywda: tabele, nie uznanie sądu

Kwota odszkodowania a życie po wypadku lub przestępstwie

Pytanie, ile jest warta krzywda, pojawia się zwykle w chwili, gdy życie poszkodowanego już się zmieniło. Pracownik po wypadku nie wróci na tę samą budowę, kierowca po urazie kręgosłupa musi zmienić zawód, a matka małych dzieci po poważnej operacji nie wie, kto zajmie się domem. Odszkodowanie nie cofnie tych zmian, ale może zrekompensować część kosztów i dać czas na przestawienie życia.

W codziennym planowaniu kwota ma znaczenie praktyczne. Od niej zależy, czy rodzina może wziąć kredyt na dostosowanie mieszkania, czy poszkodowany może przekwalifikować się, czy da się opłacić rehabilitację, której nie pokrywa ubezpieczenie. Warto więc z wyprzedzeniem ustalić, jakie wydatki są realne w najbliższych miesiącach i jak je wykazać.

Odrębną sprawą jest czas oczekiwania na wypłatę. Rozstrzygnięcie sprawy karnej lub cywilnej trwa, a rachunki za leczenie i utrata zarobków narastają od dnia zdarzenia. Możliwe są zaliczki lub wypłaty prowizoryczne, ale wymagają wniosku i uzasadnienia. Poszkodowany, który o nie nie wystąpi, czeka dłużej niż to konieczne.

W rodzinie pojawiają się spory o to, kto powinien dochodzić roszczeń, zwłaszcza gdy poszkodowany jest niezdolny do czynności albo gdy chodzi o śmierć bliskiego. Warto z góry wyjaśnić, komu przysługują jakie roszczenia, żeby nie okazało się, że ktoś zrzekł się praw, których nie zamierzał oddać. Krzywdę da się ocenić, ale tylko wtedy, gdy dokumentacja jest uporządkowana.

Warto pamiętać, że o kwotę trzeba się też upomnieć w terminach. Żądanie zgłoszone zbyt późno bywa odrzucone, choć jego treść była zasadna.

Kto czyta tę stronę, mając w ręku propozycję ubezpieczyciela

Najczęściej jest to osoba, która dostała pismo z kwotą i pytaniem, czy ją przyjmuje. Ubezpieczyciel proponuje ugodę, a poszkodowany nie wie, czy to dużo, czy mało. Kwota jest zapisana po włosku, z odwołaniami do tabel, o których nikt nie wspomniał. Na piśmie jest też termin na odpowiedź, który wywiera presję.

Inna sytuacja to rodzina osoby zmarłej. Bliscy dostali informację, że przysługuje im odszkodowanie, ale nie wiedzą, komu i w jakiej wysokości. Nie rozumieją, dlaczego kwota zależy od stopnia pokrewieństwa, wieku zmarłego i sytuacji rodzinnej, i boją się, że ktoś ich oszuka.

Jest też poszkodowany, który wrócił do Polski po leczeniu we Włoszech i nie ma pewności, jak liczyć trwały uszczerbek. Lekarz w Polsce wystawił orzeczenie według własnych zasad, a włoski biegły stosuje tabele, które dają inne wyniki. Pyta, który dokument ma znaczenie i czy trzeba przejść dodatkowe badanie.

Wszystkie te osoby łączy to, że kwota nie jest wynikiem negocjacji ani uznania sądu, lecz rachunku opartego na tabelach i dokumentach. Im lepiej poszkodowany zna zasady liczenia, tym trudniej o zaniżoną propozycję. Ta strona wyjaśnia, co wchodzi w skład kwoty, i wskazuje, jakie dokumenty mają największe znaczenie.

Są też osoby, które nie dostały żadnej propozycji i nie wiedzą, czy w ogóle mają do czegoś prawo. Po wypadku na drodze albo przy pracy wróciły do Polski, a ubezpieczyciel milczy. Zastanawiają się, czy milczenie oznacza odmowę, czy po prostu brak ruchu, i czy można jeszcze cokolwiek zgłosić.

Dokumenty, od których zależy wyliczenie kwoty

Odszkodowanie liczy się z dokumentów, nie z opisów. Poniższa lista dotyczy materiałów, które pozwalają obrońcy lub pełnomocnikowi ocenić roszczenie jeszcze przed wniesieniem sprawy.

• Dokumentacja medyczna z całego okresu leczenia. Karty szpitalne, wypisy, opisy badań, zalecenia rehabilitacyjne. Brak ciągłości w dokumentacji obniża wiarygodność rozmiaru uszczerbku.
• Orzeczenie o stopniu trwałego uszczerbku. Najlepiej wydane po zakończeniu leczenia, przez lekarza, którego opinia będzie uznana. Obrońca ustali, czy potrzebna jest także opinia włoskiego biegłego.
• Dokument potwierdzający wiek poszkodowanego w chwili zdarzenia. Wiek należy do parametrów tabel, więc musi być udokumentowany.
• Dowody utraconych zarobków. Umowy, paski wypłat, rozliczenia podatkowe z poprzednich lat, zaświadczenia o zwolnieniu lekarskim.
• Rachunki i faktury. Leki, rehabilitacja, dojazdy, opieka, sprzęt. Najlepiej z opisem, czego dotyczą, i z dowodem zapłaty.
• Dane rodzinne, jeśli chodzi o śmierć bliskiego. Akty stanu cywilnego, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo i wspólne zamieszkiwanie.
• Korespondencja z ubezpieczycielem. Wszystkie pisma, oferty, rozmowy, z datami.

Dobrze jest ułożyć dokumenty w teczce według rodzaju szkody: osobno zdrowie, osobno pieniądze, osobno korespondencja. Obrońca, który dostaje uporządkowany zestaw, szybciej ocenia, co można dochodzić, i wskazuje braki. Przy dokumentach medycznych warto zaznaczyć, które pochodzą z leczenia we Włoszech, a które z Polski, bo włoski biegły może traktować je odmiennie. Rachunki zapłacone gotówką powinny mieć potwierdzenie sprzedawcy, a wydatki ponoszone przez członków rodziny trzeba opisać, kto je poniósł i dlaczego.

Przyjąć propozycję ubezpieczyciela czy poczekać na końcowe wyliczenie

Poszkodowany stoi zwykle przed kilkoma wyborami. Poniżej ich cena.

• Przyjąć ofertę ubezpieczyciela. Zaleta: szybka wypłata i koniec niepewności. Cena: podpisana ugoda zwykle zamyka drogę do dalszych roszczeń, także tych, o których poszkodowany jeszcze nie wie, na przykład związanych z pogorszeniem stanu zdrowia.
• Poczekać na zakończenie leczenia i dopiero wtedy wyliczyć kwotę. Zaleta: rzetelny obraz uszczerbku. Cena: czas bez pieniędzy i konieczność utrzymania się z oszczędności lub zaliczek.
• Dochodzić roszczeń w procesie karnym. Zaleta: wspólna ocena dowodów, mniejszy koszt. Cena: zależność od losów procesu karnego, który może się zakończyć w sposób niekorzystny dla roszczeń.
• Dochodzić roszczeń osobno, w postępowaniu cywilnym. Zaleta: niezależność od wyniku sprawy karnej. Cena: odrębny proces, odrębne koszty i opóźnienie.

Decyzja zależy od stanu zdrowia, od rozmiaru strat i od tego, jak toczy się sprawa karna. Nie ma uniwersalnej odpowiedzi, ale każda wymaga policzenia, a nie przeczucia.

Każda z tych decyzji wymaga wiedzy o tym, jak wygląda stan zdrowia i jakie są rokowania lekarzy. Dopóki leczenie trwa, kwota trwałego uszczerbku jest szacunkiem, a nie faktem, i nie powinna być uznawana za ostateczną. Poszkodowany, który podpisze ugodę zbyt wcześnie, traci możliwość uwzględnienia skutków, które ujawnią się później. Ubezpieczyciel zwykle wyznacza termin na odpowiedź, ale termin ten można w wielu sytuacjach przedłużyć na prośbę, jeśli powód jest uzasadniony i zgłoszony na piśmie. Warto o to prosić, zamiast odpowiadać pod presją.

Czego nie robić, zanim kwota zostanie policzona

Wiele błędów w sprawach odszkodowawczych popełnia się w początkowych tygodniach po zdarzeniu.

• Nie podpisywać ugody ani kwitu odbioru bez tłumaczenia i bez obrońcy. Dokument zatytułowany „potwierdzenie wypłaty” bywa zrzeczeniem się dalszych roszczeń.
• Nie wyrzucać rachunków i dokumentów medycznych. Odtworzenie ich po miesiącach jest uciążliwe.
• Nie przerywać leczenia, aby szybciej zakończyć sprawę. Niepełna dokumentacja obniża kwotę, a zdrowie traci.
• Nie opisywać stanu zdrowia w mediach społecznościowych. Zdjęcia z wakacji bywają przedstawiane jako dowód lepszego stanu.
• Nie rozmawiać z ubezpieczycielem na nagraniu bez przygotowania. Wypowiedź o samopoczuciu zostaje w aktach.
• Nie zakładać, że kwota z Polski odpowiada kwocie z Włoch. Tabele i sposób liczenia są odmienne.

• Nie zgadzać się na badanie przez lekarza wskazanego przez ubezpieczyciela bez rozmowy z obrońcą. Wynik takiego badania staje się podstawą wyliczenia, a poszkodowany bywa pozbawiony możliwości jego zakwestionowania.
• Nie przekazywać ubezpieczycielowi pełnej dokumentacji medycznej bez wyboru. Dokumenty niezwiązane ze zdarzeniem mogą zostać użyte do argumentu, że stan zdrowia pogorszył się z innej przyczyny.
• Nie rezygnować z leczenia, bo „i tak nic nie pomaga”. Przerwy w dokumentacji obniżają wiarygodność uszczerbku.
• Nie obiecywać rodzinie konkretnej kwoty. Rozczarowanie po wyliczeniu bywa większe niż szkoda z samej straty.

Najczęstszy błąd polega na tym, że poszkodowany traktuje wstępną propozycję jako punkt wyjścia do targu, choć jest ona często przygotowana tak, aby zamknąć sprawę możliwie tanio. Warto nie reagować od razu, poprosić o wyjaśnienie, jak kwota została wyliczona, i dopiero wtedy decydować.

Pytania do obrońcy o tabele i wyliczenie

Rozmowa o kwocie jest rzeczowa, jeśli poszkodowany zna pytania, które warto zadać.

• Jakie tabele zostaną zastosowane w mojej sprawie i skąd będzie wynikać ich wybór?
• Jak procent uszczerbku przekłada się na kwotę i jak wiek poszkodowanego wpływa na wynik?
• W jakich okolicznościach kwotę można podwyższyć i jak te okoliczności wykazać?
• Co wchodzi w skład szkody majątkowej, a co w skład zadośćuczynienia?
• Czy przy śmierci bliskiego roszczenia przysługują wszystkim członkom rodziny i według jakich zasad?
• Czy mogę żądać wypłaty zaliczkowej i na jakich warunkach?
• Czy włoski biegły uzna orzeczenie wydane w Polsce, czy potrzebna jest odrębna opinia?
• Co oznacza podpisanie ugody dla przyszłych roszczeń związanych z pogorszeniem stanu zdrowia?

Warto poprosić, aby obrońca pokazał przykładowe wyliczenie krok po kroku. Kwota, której sposób obliczenia jest jasny, łatwiej poddaje się ocenie niż kwota podana bez uzasadnienia.

Dobrze zapytać także o to, jak długo zwykle trwa dochodzenie roszczeń i jakie koszty trzeba przewidzieć na początku: opinię biegłego, tłumaczenia, opłaty. Obrońca, który nie obiecuje wyniku, powinien umieć powiedzieć, które pozycje są przewidywalne, a które zależą od oceny organu. Warto też zapytać, czy poszkodowany może liczyć na zwrot części wydatków, jeśli roszczenie zostanie uwzględnione, i w jakiej fazie sprawy to się rozstrzyga. Odpowiedzi warto zapisać, bo w trakcie długiej sprawy wracają pytania, na które trudno odpowiedzieć z pamięci.

Odszkodowanie z Włoch dla mieszkańca Polski

Gdy zdarzenie miało miejsce we Włoszech, a poszkodowany mieszka w Polsce, rachunek komplikuje się na kilku poziomach. Orzeczenia lekarskie wydawane w Polsce stosują własne skale, a włoskie tabele opierają się na innych założeniach. Biegły powołany we Włoszech może zatem oszacować uszczerbek inaczej niż polski lekarz, i różnica ta wpływa na kwotę.

Rachunki za leczenie wykonane w Polsce, takie jak rehabilitacja czy opieka, trzeba przetłumaczyć i przedstawić w sposób, który włoski organ uzna za wiarygodny. Samo zestawienie kwot nie wystarczy, potrzebne są faktury, potwierdzenia płatności i zaświadczenia o konieczności leczenia. Tłumaczenie poświadczone bywa kosztowne, więc warto ustalić z obrońcą, które dokumenty mają znaczenie dla roszczenia.

Badanie przez biegłego może wymagać przyjazdu do Włoch, ale w niektórych sytuacjach możliwe są inne formy, na przykład ocena na podstawie dokumentacji. O tym decyduje organ, a obrona może złożyć wniosek. Dojazd, noclegi i opieka nad dziećmi w tym czasie to koszty, które warto wykazać jako część szkody.

Przelewy z Włoch do Polski potrafią trwać, a kurs wymiany wpływa na ostateczną kwotę. Konsulat nie pośredniczy w wypłacie, ale może pomóc w uwierzytelnieniu dokumentów. Obrońcy w Polsce i we Włoszech powinni uzgadniać, kto prowadzi którą część sprawy, aby poszkodowany nie dostawał sprzecznych informacji.

Dobrze jest ustalić, na jaki rachunek ma wpłynąć odszkodowanie, i sprawdzić, czy bank po stronie polskiej przyjmie przelew z zagranicy bez dodatkowych dokumentów. Pytanie o źródło środków pojawia się często, więc warto mieć przy sobie decyzję lub ugodę potwierdzającą tytuł wypłaty.

Słowa z włoskich dokumentów o odszkodowaniu

Pisma w sprawach odszkodowawczych używają pojęć, które mają ściśle określone znaczenie. Oto te, które pojawiają się najczęściej.

• parte civile – strona cywilna, czyli osoba, która w procesie karnym dochodzi odszkodowania za szkodę wyrządzoną przestępstwem.
• danneggiato – poszkodowany w znaczeniu szkody, czyli ten, kto poniósł szkodę podlegającą naprawieniu; nie zawsze to samo co pokrzywdzony.
• persona offesa – pokrzywdzony, właściciel dobra chronionego przez przepis.
• provvisionale – kwota zasądzana od razu, jeszcze przed ostatecznym wyliczeniem, aby poszkodowany nie czekał na całość.
• danno biologico – szkoda na zdrowiu wyrażana w procentach trwałego uszczerbku; to ona jest podstawą tabel.
• danno patrimoniale – szkoda majątkowa: utracone zarobki, koszty leczenia, dojazdy.
• tabelle – tabele, według których liczy się zadośćuczynienie, z uwzględnieniem stopnia uszczerbku i wieku.
• risarcimento – odszkodowanie, naprawienie szkody.

• lucro cessante – utracony zysk, czyli zarobki, których poszkodowany nie uzyskał z powodu niezdolności do pracy.
• danno emergente – strata poniesiona, na przykład rachunki za leczenie i dojazdy.
• congiunti – bliscy, którym przysługują roszczenia po śmierci poszkodowanego.
• quietanza – pokwitowanie odbioru wypłaty; podpisane bez zastrzeżeń bywa zrzeczeniem się dalszych roszczeń.

Pokwitowanie jest najbardziej zdradliwym dokumentem w tej grupie, bo wygląda na zwykłe potwierdzenie przelewu. Zanim je Pani lub Pan podpisze, trzeba przeczytać cały tekst, łącznie z drobnym drukiem, i zapytać obrońcę, czy zawiera zrzeczenie. Podpis złożony w pośpiechu przy stole w biurze ubezpieczyciela bywa nie do cofnięcia.

Jak kancelaria liczy roszczenie

Zlecenie zaczyna się od przesłania na adres avvmassimoromano@gmail.com dokumentacji medycznej, rachunków i wszelkich pism od ubezpieczyciela. Nie trzeba mieć wszystkiego, bo obrońca sam wskaże, czego brakuje. Telefon służy do omówienia sytuacji i do ustalenia, jaka decyzja jest najpilniejsza, na przykład czy zbliża się termin odpowiedzi na ofertę.

Obrońca zestawia dokumenty i ocenia, co wchodzi w skład szkody majątkowej, a co w skład zadośćuczynienia. Wskazuje, które elementy są udokumentowane, a które wymagają uzupełnienia. Wynik przekazuje po polsku, w formie opisu krok po kroku, tak aby można było sprawdzić, na czym opiera się wyliczenie. Nie obiecuje kwoty, bo ostateczne rozstrzygnięcie zależy od organu i od dowodów.

Jeśli sprawa jest w toku karnym, kancelaria ocenia, czy zgłosić roszczenia w tym postępowaniu, i przygotowuje stosowne pismo. W miarę potrzeby koordynuje się z lekarzem i z biegłym. Biura w Rzymie, Mediolanie i Neapolu pozwalają działać blisko miejsca, w którym prowadzona jest sprawa.

W sprawach pilnych, na przykład przed upływem terminu na odpowiedź ubezpieczycielowi, kontakt jest możliwy także poza godzinami biurowymi.

Po przedstawieniu wyliczenia obrońca omawia z Panią lub Panem warianty dalszego działania: ugoda, zgłoszenie roszczeń w procesie karnym albo odrębne postępowanie. Każdy wariant ma swój czas i koszt, więc rozmowa dotyczy nie tylko kwoty, ale też tego, ile czasu i energii Pani lub Pan jest gotowy poświęcić. Decyzja należy do Pani lub Pana, a obrońca wyjaśnia, co z niej wynika, bez namawiania do żadnej z dróg.