Jak zabezpieczyć odszkodowanie, zanim majątek zniknie

Co traci pokrzywdzony, gdy majątek dłużnika zniknie

Wyrok zasądzający odszkodowanie jest dokumentem, a nie pieniędzmi. Jeżeli skazany w chwili wyroku nie ma już rachunków, nieruchomości ani pojazdów, pokrzywdzony może latami próbować egzekucji i nie odzyskać niczego. W tym czasie ponosi dalsze koszty: leczenia, naprawy szkody, zastępczej pracy, adwokata. Rodzina, która straciła oszczędności w oszustwie, musi dalej pokrywać bieżące wydatki z niewielkiego budżetu.

Dla przedsiębiorcy, który został oszukany, brak odzyskanych pieniędzy oznacza dłuższą utratę płynności, zaległości wobec dostawców, a czasem zamknięcie działalności. Dla osoby, która uległa wypadkowi, brak środków sprawcy oznacza, że odszkodowanie z jego strony pozostaje na papierze, a świadczenia z ubezpieczenia nie pokrywają wszystkiego. Niepewność wpływa na decyzje o pracy, mieszkaniu i leczeniu.

Zwłoka jest główną przyczyną nieściągalności. Dłużnik, który wie, że toczy się przeciwko niemu postępowanie, ma czas, by przepisać nieruchomość na członka rodziny, wypłacić gotówkę z konta, sprzedać samochód lub przekazać środki do spółki. Po wyroku często jest już za późno. Włoski proces karny przewiduje narzędzie, którym pokrzywdzony rzadko się posługuje: zabezpieczenie majątku oskarżonego w toku postępowania, zanim rozstrzygnięcie zapadnie i zanim majątek zdąży zniknąć. Ten instrument zmienia układ sił, bo to pokrzywdzony zyskuje pierwszeństwo w czasie.

Kto szuka zabezpieczenia: oszukany, firma, rodzina po wypadku

Najczęściej jest to osoba, która przekazała pieniądze komuś, kto obiecywał inwestycję, zwrot lub usługę, i okazało się, że był to oszust. Zawiadomiła organy, wie, że sprawa karna się toczy, lecz boi się, że gdy zapadnie wyrok, po sprawcy nie zostanie nic. Pyta, czy jest sposób, aby zatrzymać jego majątek wcześniej.

Inna osoba to przedsiębiorca, którego kontrahent nie zapłacił, a w trakcie sprawy zaczął wyprowadzać aktywa ze spółki. Podejrzewa, że firma zostanie opróżniona, a wierzyciel zostanie z pustymi rękami. Jeszcze inna sytuacja to rodzina osoby poszkodowanej w wypadku lub przestępstwie przeciw osobie, która musi ponosić koszty leczenia i opieki, a sprawca nie ma ubezpieczenia.

Są też Polacy, którzy zostali pokrzywdzeni we Włoszech lub przez osobę mieszkającą we Włoszech, a sami przebywają w Polsce. Zastanawiają się, czy muszą jechać do Włoch, aby złożyć wniosek, i czy włoskie zabezpieczenie dosięgnie majątku znajdującego się w innym kraju. Strona wyjaśnia, że zabezpieczenia żąda się w toku sprawy, nie po wyroku, że wniosek składa pokrzywdzony przystępujący z roszczeniem i że wymaga on uprawdopodobnienia roszczenia oraz ryzyka, że majątek zniknie.

Dokumenty, które uprawdopodobnią roszczenie i ryzyko

Wniosek o zabezpieczenie opiera się na filarach: uprawdopodobnieniu, że roszczenie istnieje, oraz uprawdopodobnieniu, że bez zabezpieczenia majątek zniknie. Zbierz materiał na oba.

• Dowody poniesionej szkody: umowy, faktury, przelewy, wyciągi, rachunki za leczenie, kosztorysy napraw. Pozwalają oszacować wysokość roszczenia.
• Dokumenty wskazujące na związek szkody z czynem oskarżonego: korespondencja, wiadomości, opinie, protokoły. Pokazują, dlaczego odpowiada on za stratę.
• Kopia zawiadomienia o przestępstwie i pism z postępowania karnego. Dowodzą, że sprawa się toczy i na jakim jest etapie.
• Dane majątku oskarżonego, które znasz: numery rachunków, adresy nieruchomości, marki i numery rejestracyjne pojazdów, udziały w spółkach.
• Dowody zachowań wskazujących na ryzyko, że majątek zniknie: sprzedaż nieruchomości po wszczęciu sprawy, wypłaty gotówkowe, przenoszenie aktywów na rodzinę, zmiana adresu lub wyjazd za granicę.
• Wycena roszczenia przygotowana przez księgowego lub rzeczoznawcę, jeśli kwota jest złożona.
• Pełnomocnictwo i dokumenty tożsamości, tłumaczenia przysięgłe dokumentów z Polski.
• Dane osób, które mogą potwierdzić okoliczności: świadków, współposzkodowanych.

Ułóż wszystko chronologicznie i podpisz pliki datą. Im czytelniejszy zestaw, tym łatwiej obrońcy przekonać sąd, że ryzyko jest realne i że zwłoka może pozbawić pokrzywdzonego jakiejkolwiek ochrony.

Zabezpieczyć teraz czy czekać na wyrok

Pokrzywdzony stoi przed wyborem, którego cena nie zawsze jest widoczna. Złożenie wniosku w toku sprawy wymaga uprzedniego przystąpienia do postępowania z roszczeniem, przygotowania dokumentów i ponoszenia kosztów prawnika. Zaletą jest to, że majątek zostaje zatrzymany, zanim zniknie, a dłużnik traci możliwość swobodnego rozporządzania zajętymi składnikami. Wadą bywa napięcie: oskarżony i jego rodzina reagują ostro, a sąd może zażądać zabezpieczenia na wypadek, gdyby roszczenie okazało się bezzasadne.

Czekanie na wyrok kosztuje mniej na starcie, ale oznacza ryzyko, że po wyroku nie będzie z czego zaspokoić roszczenia. Zwłoka jest główną przyczyną nieściągalności. Jeśli pokrzywdzony wie lub podejrzewa, że oskarżony zaczyna wyprowadzać majątek, czekanie bywa najdroższą z możliwych decyzji.

Kolejny wybór dotyczy zakresu. Można wnosić o zabezpieczenie rachunków, nieruchomości, pojazdów albo wszystkich składników, które się zna. Szerszy wniosek zwiększa szansę na realne zaspokojenie, ale wymaga lepszego uzasadnienia. Należy też ustalić, w jakiej kolejności zgłaszać roszczenie, jeśli oprócz pokrzywdzonego występują inne podmioty, w tym państwo, które może dochodzić przepadku. Warto zapytać prawnika, jak ułożyć wnioski, aby pierwszeństwo pokrzywdzonego było jasne.

Czego nie robić, gdy dłużnik zaczyna wyprowadzać majątek

Strach o pieniądze skłania do kroków, które mogą zaszkodzić. Poniższe zasady chronią pozycję pokrzywdzonego.

• Nie próbuj sam odzyskiwać pieniędzy od dłużnika przez groźby ani naciski. Może to stać się podstawą zarzutu przeciwko tobie i osłabić twoją wiarygodność.
• Nie zgadzaj się na ugodę, która zwalnia dłużnika, bez sprawdzenia, czy jest zabezpieczona. Obietnica zapłaty w przyszłości nie ma wartości, gdy majątek znika.
• Nie zwlekaj z przystąpieniem do postępowania. Wniosek o zabezpieczenie wymaga, abyś był stroną z roszczeniem, a zwłoka to czas dla dłużnika.
• Nie ujawniaj dłużnikowi, że zamierzasz składać wniosek, zanim zostanie złożony. Uprzedzony może przenieść majątek.
• Nie polegaj na samym wyroku. Dokument bez pokrycia w majątku nie jest pieniędzmi.
• Nie ukrywaj przed prawnikiem informacji o majątku dłużnika, nawet niepewnych. Z drobnych śladów da się czasem ustalić aktywa.
• Nie zakładaj, że majątek za granicą jest nieosiągalny. Zabezpieczenie działa także w ramach współpracy w Unii.

Jeśli widzisz, że dłużnik robi coś nietypowego z majątkiem, zapisz datę i okoliczności, i od razu poinformuj obrońcę. Szybka reakcja bywa jedynym sposobem, by wniosek został rozpatrzony, zanim będzie za późno. Zachowaj też spokój wobec samego dłużnika: rozmowy na jego temat z jego znajomymi, groźby wysyłane w wiadomościach albo publiczne oskarżenia w internecie dają mu argumenty i mogą zniweczyć uprawdopodobnienie, które starannie budowałeś. Wszelkie żądania kieruj przez pełnomocnika i pisemnie, z kopią w aktach.

Pytania o zabezpieczenie, zanim złożysz wniosek

Poniższe pytania dotyczą kwestii, o które rzadko pyta ktoś, kto nie zna procedury, a od których zależy skuteczność wniosku.

• Czy mogę wnosić o zabezpieczenie, jeśli dopiero zgłosiłem sprawę, czy muszę najpierw przystąpić do postępowania z roszczeniem?
• Jakie dowody uprawdopodobnią moje roszczenie, a jakie ryzyko zniknięcia majątku?
• Jak oszacować wysokość roszczenia, jeśli szkoda ma kilka składników i trwa w czasie?
• Jakie składniki majątku mogą zostać objęte: rachunki, nieruchomości, pojazdy, udziały, wierzytelności?
• Czy sąd może zażądać ode mnie zabezpieczenia na wypadek bezzasadnego wniosku, i jak to się liczy?
• Co dzieje się z zabezpieczeniem po wyroku: czy przekształca się w tytuł do egzekucji?
• Jak zabezpieczenie ma się do przepadku, którego może żądać państwo, i kto ma pierwszeństwo?
• Jeśli majątek dłużnika znajduje się w innym państwie, jak wygląda zabezpieczenie i ile to potrwa?
• Jakie koszty ponoszę na początku i czy część z nich zostanie mi zwrócona?

Zapisz odpowiedzi i trzymaj je razem z dokumentami. Poproś, aby prawnik wskazał, które składniki majątku dłużnika są najbardziej zagrożone, bo od tego zależy kolejność składania wniosków. Zapytaj również, które z twoich dokumentów są dla sądu najważniejsze, a które można dołączyć później, tak aby nie opóźniać wniosku z powodu braków, które da się uzupełnić w trakcie. Notuj odpowiedzi na bieżąco i datuj notatki, bo w razie sporu o to, co ustalono, będzie to dowód.

Majątek w innym państwie: rachunki, nieruchomości, pojazdy

Sprawca nie zawsze trzyma pieniądze tam, gdzie toczy się sprawa. Rachunek może być w innym kraju, nieruchomość w Polsce, samochód zarejestrowany za granicą, a udziały w spółce w jeszcze innej jurysdykcji. Dla pokrzywdzonego oznacza to, że samo zabezpieczenie we Włoszech nie wystarcza: trzeba je rozszerzyć na składniki położone poza krajem. Zabezpieczenie działa także transgranicznie w Unii, co daje narzędzie, ale wymaga przygotowania dokumentów i tłumaczeń, a także współpracy obrońców w kilku państwach.

Dokumenty włoskie, takie jak postanowienie o zabezpieczeniu, trzeba przetłumaczyć na język państwa, w którym zostanie wykonane, i przekazać odpowiednim organom. Czas przesyłania i rozpatrywania wniosków bywa dłuższy, niż zakłada pokrzywdzony, a w tym czasie dłużnik może zareagować. Dlatego warto przygotować pakiet dokumentów równolegle dla wszystkich krajów, w których znajduje się majątek, a nie po kolei.

Gdy pokrzywdzony mieszka w Polsce, ważne jest ustalenie, kto będzie jego pełnomocnikiem we Włoszech i jak będzie przebiegać komunikacja: telefon, poczta, kurier. Różnice w godzinach pracy i w kalendarzach urzędów mogą opóźnić działania. Konsulat może pomóc w kontakcie z rodziną i wskazać, gdzie szukać informacji, ale nie występuje w sprawie majątkowej. Warto również ustalić, czy dłużnik ma powiązania z Polską, bo wtedy możliwe jest równoległe zabezpieczenie na miejscu.

Słowa z wniosku o zabezpieczenie

W dokumentach o zabezpieczeniu pojawiają się terminy, które łatwo pomylić. Poniżej te, które występują na tej stronie.

• Zabezpieczenie — zatrzymanie majątku oskarżonego w toku postępowania, aby roszczenie pokrzywdzonego miało pokrycie.
• Pokrzywdzony przystępujący z roszczeniem — osoba, która w postępowaniu karnym dochodzi odszkodowania od oskarżonego.
• Uprawdopodobnienie — wykazanie, że roszczenie i ryzyko są na tyle wiarygodne, że uzasadniają zabezpieczenie, bez pełnego dowodu.
• Roszczenie — żądanie zapłaty szkody lub zadośćuczynienia kierowane do sprawcy.
• Tytuł — dokument, na podstawie którego można prowadzić egzekucję. Po wyroku zabezpieczenie przekształca się w tytuł.
• Przepadek — odebranie majątku związanego z przestępstwem na rzecz państwa. Jego relacja do zabezpieczenia roszczeń wymaga ustalenia.
• Nieściągalność — sytuacja, w której wyrok nie może zostać wykonany, bo dłużnik nie ma majątku.

Jeśli w piśmie jest określenie, którego nie rozumiesz, nie odpowiadaj z pamięci. Prześlij dokument prawnikowi, bo wniosek o zabezpieczenie składany jest raz, a niedokładnie sformułowany może zostać oddalony, co daje dłużnikowi dodatkowy czas. Zwróć uwagę szczególnie na różnicę między zabezpieczeniem roszczeń cywilnych pokrzywdzonego a przepadkiem na rzecz państwa: oba instrumenty mogą dotyczyć tego samego majątku i konkurować o niego, więc kolejność wniosków i ich uzasadnienie mają znaczenie. Poproś prawnika o wyjaśnienie tej relacji na przykładzie twojej sprawy, a nie w sposób ogólny.

Jak kancelaria przygotowuje wniosek o zabezpieczenie

Zlecenie zaczyna się od ustalenia, na jakim etapie jest sprawa karna i czy klient jest już stroną z roszczeniem. Kancelaria prosi o przesłanie dokumentów szkody, korespondencji, pism z postępowania i wszelkich informacji o majątku dłużnika. Na tej podstawie obrońca ocenia, czy roszczenie i ryzyko dadzą się uprawdopodobnić, jakie składniki majątku warto objąć i w jakiej kolejności składać pisma.

Gdy majątek znajduje się w innym kraju, kancelaria współpracuje z korespondentem na miejscu, aby zabezpieczenie dało się wykonać poza Włochami. Dokumenty tłumaczy dla klienta, a rozmowy prowadzi po polsku i po włosku. Klient dowiaduje się, jakie są koszty, jakie ryzyka, w tym możliwość żądania zabezpieczenia od niego samego, i jakie terminy.

Zlecenie potwierdza się na piśmie, a pełnomocnictwo przesyła się w formie uznawanej we Włoszech. Kancelaria ma siedziby w Rzymie, Mediolanie i Neapolu, a kontakt odbywa się telefonicznie i pod adresem avvmassimoromano@gmail.com. Kancelaria nie obiecuje odzyskania pieniędzy ani przyjęcia wniosku i nie zaleca składania go bez zbadania dokumentów. Informacje o sprawie przekazuje tylko osobom wskazanym przez klienta.