Vuajtja në Shqipëri e një dënimi dhënë në Itali

Transferim apo vuajtje në Itali: çmimi i secilës zgjedhje

Kur dënimi bëhet i formës së prerë, i dënuari dhe familja ndeshen me zgjedhje që nuk kanë pasur gjatë procesit: ta kërkojnë vetë vuajtjen e pjesës së mbetur në Shqipëri, ta kundërshtojnë transferimin, ose të mos bëjnë asgjë dhe ta lënë procedurën të ecë vetë. Secila ka kosto, dhe kostoja duhet matur përpara se të nënshkruhet çfarëdo fletë.

Nëse e kërkoni vetë transferimin. Fitoni afërsinë me familjen: vizita pa udhëtim të rëndë, telefonata më të lira, gjuhën tuaj përreth çdo ditë. Humbni mjedisin që keni ndërtuar në Itali: edukatorët që ju njohin, vendin e punës brenda institutit, rrugën drejt masave alternative që mund t'i keni pasur përpara. Pjesa e mbetur do të vuhet sipas rregullave të zbatimit që ka Shqipëria, dhe ato nuk përkojnë me rregullat italiane. Ajo që këtu quhet leje ose lehtësim, atje mund të ketë emër tjetër, kushte të tjera, ose mund të mos ekzistojë fare.

Nëse e kundërshtoni. Mbeteni në sistemin që e njihni, por kundërshtimi ka kuptim vetëm kur ka bazë reale. Kur ndaj jush ka masë dëbimi, marrëveshja e posaçme midis Italisë dhe Shqipërisë lejon që transferimi të vazhdojë edhe pa pëlqimin tuaj, prandaj kundërshtimi nuk e ndalon vetvetiu procedurën. Detyra e mbrojtësit është të shqyrtojë nëse masa e dëbimit qëndron, nëse ka rrugë për ta sfiduar, dhe nëse lidhjet tuaja familjare në Itali kanë peshë në vlerësim.

Nëse nuk bëni asgjë. Është zgjedhja më e rrezikshme, sepse heshtja nuk pezullon asgjë: akti vazhdon rrugën e tij dhe ju mësoni përfundimin kur nuk keni më kohë ta ndikoni. Përpara çdo hapi, kërkoni që mbrojtësi të shpjegojë me fjalë të thjeshta çfarë ndodh me masën e dënimit në secilin variant, dhe mos nënshkruani pëlqim në gjuhë që nuk e lexoni.

Kush e hap këtë faqe, dhe nga cili vend e hap

Kjo faqe e gjen shpesh gruan që ka marrë në telefon lajmin se burri i saj, i dënuar përfundimisht në Itali, mund të kalojë në Shqipëri, dhe nuk e di nëse duhet gëzuar apo frikësuar. Ajo kërkon me fjalë shqipe atë që dokumentet italiane e thonë në terma burokratikë, dhe do të dijë ku do të jetë njeriu i saj javën që vjen, a do ta shohë më shpesh, a do të duhet të rregullojë gjithçka nga fillimi me avokat shqiptar.

E gjen edhe të dënuarin vetë, shpesh përmes familjes, kur në burg i vjen fletë që flet për transferim dhe për pëlqim, ndërsa ai nuk e di nëse po e pyesin apo thjesht po e njoftojnë. Dallimi midis pyetjes dhe njoftimit është thelbi i çështjes: në disa raste pëlqimi kërkohet, në raste të tjera, kur ekziston masa e dëbimit, procedura mund të ecë edhe pa të. Kush e ka firmosur pa e kuptuar vjen këtu për të shikuar nëse ka ende rrugë.

E gjen babanë ose vëllanë që jeton në Shqipëri dhe ka marrë letër nga institucionet shqiptare, pa ditur kë ta pyesë në Itali. Dhe e gjen shtetasin shqiptar që jeton prej vitesh në Itali me familje e punë, gjykimi i të cilit po mbyllet, dhe që pyet përpara kohe: nëse dënohem përfundimisht, a mund të më çojnë atje kundër dëshirës? Përgjigjja varet nga disa gjëra konkrete, që zbulohen në dokumente, jo nga zëri që qarkullon në qeli ose në grupet e familjes.

Çfarë i ndodh jetës së përditshme kur dënimi ndërron vend

Transferimi nuk është vetëm ndryshim adrese për të dënuarin; është ndryshim për gjithë njerëzit që e rrethojnë. Gruaja që sot udhëton me tren e me autobus drejt burgut italian, nesër duhet të organizojë udhëtim ndërkombëtar nga fshati i saj, me anije ose me avion, me kosto të reja dhe me kohë që nuk përkojnë me pushimet nga puna. Nga ana tjetër, vizitat në Shqipëri mund të bëhen më të shpeshta për ata që kanë mbetur atje: prindërit e moshuar, fëmijët e rritur, vëllezërit.

Puna dhe të ardhurat ndryshojnë. Ai që punonte brenda institutit italian humbet vendin dhe shpërblimin, dhe llogaria personale në burg zakonisht nuk udhëton automatikisht; duhet kërkuar çfarë ndodh me paratë dhe me sendet. Kontributet e paguara në Itali, dokumentet e punës, kontratat e lëna pezull, qiratë e pashlyera, gjithçka mbetet atje dhe kërkon dikë që e ndjek.

Për fëmijët që jetojnë ende në Itali, ndarja bëhet më e madhe: shkolla, mjeku, praktikat e familjes dhe leja e qëndrimit e ndonjë anëtari. Nëse dënimi sjell masë dëbimi, edhe pas vuajtjes kthimi në Itali mund të jetë i kufizuar, dhe kjo duhet folur me familjen që tani, jo në ditën e daljes nga burgu. Në anën shqiptare, njerëzit e ndjekin vendimin ndryshe: disa e shohin si kthim në shtëpi, të tjerë si turp të ri në lagje. Të gjitha këto nuk janë ligj, por peshojnë në vendimin që do të merrni.

Gabimet që kushtojnë më shumë në këtë procedurë

• Mos nënshkruani pëlqim në gjuhë që nuk e kuptoni. Pëlqimi i dhënë bëhet pjesë e dosjes dhe tërheqja e tij mund të jetë e vështirë ose e pamundur kur procedura ka ecur. Kërkoni përkthyes ose mbrojtësin përpara se të vini firmën, edhe nëse ju thonë se është vetëm formalitet.
• Mos u mbështetni te thashethemet e qelisë. Kush ka kaluar nga ky transferim, ka kaluar në kushte të tjera. Rastin tuaj e vendos dosja juaj, jo përvoja e dikujt tjetër, dhe ajo që i ka shërbyer atij mund t'ju dëmtojë ju.
• Mos paguani ndërmjetës që premtojnë transferim të sigurt. Askush nuk mund ta premtojë këtë, dhe këto shuma humbasin pa kthim. Procedura kalon nga autoritetet, jo nga miqtë e miqve.
• Mos fshihni dokumente ose të dhëna familjare. Lidhjet e vërteta me Italinë mund të jenë pikërisht ajo që peshon në vlerësim; nëse i fshihni, i humbni vetë.
• Mos bëni plane familjare sikur gjithçka të ishte vendosur. Mos shisni pasuri, mos ndërroni banesë dhe mos tërhiqni fëmijët nga shkolla derisa vendimi të jetë i prerë.
• Mos e diskutoni çështjen në grupet e familjes ose në rrjete. Mesazhet mund të përdoren, dhe detajet e pasakta shkaktojnë panik pa arsye.
• Mos injoroni letrat që vijnë nga Shqipëria. Ato mund të kenë afate të veta, të ndryshme nga ato italiane, dhe askush nuk ju kujton.

Çfarë duhet të keni në dorë përpara se të flisni me avokatin

Mbrojtësi nuk mund të vlerësojë transferimin pa disa fletë të caktuara, dhe disa prej tyre mund t'i sigurojë vetëm familja. Mblidhni sa më shumë nga këto, edhe në kopje fotografike, dhe mos prisni t'i keni të gjitha për të na shkruar.

• Vendimi i dënimit me vërtetim se është i formës së prerë. Pa të nuk dihet as masa e dënimit, as ç'mbetet për t'u vuajtur.
• Llogaritja e masës së mbetur. Kërkohet nga zyra e burgut; tregon datat e fillimit dhe përllogaritjen e ditëve të vuajtura e të zbritura.
• Dokumenti i identitetit dhe prova e shtetësisë shqiptare. Pasaporta, letërnjoftimi ose çertifikata e gjendjes civile; nëse ka shtetësi tjetër, edhe ajo.
• Masa e dëbimit, nëse ekziston. Duhet kopja me datën e njoftimit, sepse nga ajo varet dallimi midis transferimit me pëlqim dhe pa pëlqim.
• Dokumentet e familjes në Itali dhe në Shqipëri. Çertifikata martese, lindje fëmijësh, leje qëndrimi të të afërmve, kontrata banese.
• Adresa e saktë në Shqipëri ku do të banohet dhe emri i personit që mund të marrë postën.
• Çdo njoftim i marrë nga Shqipëria, me zarfin dhe datën e marrjes.
• Raporte shëndetësore, nëse ekzistojnë, sepse ndikojnë në vlerësimin e kushteve të vuajtjes.
• Lista e sendeve dhe e llogarisë personale në burg, që të dihet çfarë duhet kërkuar të ndiqet pas largimit të të dënuarit.
• Kontakti i personit në Shqipëri që do të marrë telefonatat e zyrave dhe do t'i përcjellë ato pa vonesë.

Kur dënimi, dokumentet dhe familja shtrihen midis Italisë dhe Shqipërisë

Procedura e transferimit kalon nëpër sisteme që nuk punojnë me ritme të barabarta, dhe koha më e madhe humbet midis tyre, jo brenda secilit. Dokumentet italiane duhet të shkojnë në Shqipëri të përkthyera, shpesh me vulë e legalizim, dhe dokumentet shqiptare duhet të vijnë në Itali të përkthyera me kujdes të barabartë. Përkthimi nuk është formalitet: emri i shkruar ndryshe, data e kthyer gabim, mund ta ngadalësojë gjithçka ose ta kthejë shkresën mbrapsht.

Posta midis Italisë dhe Shqipërisë nuk është e shpejtë dhe aktet zyrtare kalojnë nga ministritë, jo drejtpërdrejt nga burgu te burgu. Familja në Shqipëri duhet të mbajë gjallë kontaktin me zyrën shqiptare kompetente dhe të shënojë çdo thirrje, çdo mesazh, çdo emër nëpunësi. Ora në Itali dhe në Shqipëri përkon, prandaj telefonatat me familjen dhe me avokatin shqiptar mund të bëhen në orët e punës, por linjat e burgjeve kanë orare të ngushta që duhen planifikuar.

Udhëtimi i familjes drejt Shqipërisë, me anije nga bregu adriatik ose me avion, ka kosto dhe kohë që duhen llogaritur përpara se të premtohet vizita e radhës. Konsullata ose ambasada shqiptare në Itali dhe përfaqësia italiane në Shqipëri mund të ndihmojnë me dokumente dhe me orientim, por nuk e zëvendësojnë mbrojtësin. Kur ka nevojë, është e arsyeshme të ketë avokat në secilin vend, me koordinim të qartë se kush e ndjek çdo hap.

Si e merr përsipër studioli çështjen e transferimit

Dhënia e mandatit fillon me mesazh, jo me takim: ju shkruani në emailin avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi numrin që gjendet në faqe, dhe thoni shkurt kush është i dënuari, ku mbahet dhe çfarë letre keni marrë. Kopjet e dokumenteve mund t'i dërgoni si fotografi ose skanime, edhe nga telefoni; nuk ka nevojë të jenë të përkryera, mjafton të lexohen.

Në bisedën fillestare nuk hapet çështja për të gjykuar fajin, por për të kuptuar gjendjen: çfarë dënimi është i prerë, cila masë mbetet, ekziston apo jo dëbimi, kush e ka firmosur çfarë. Pas kësaj shpjegojmë cilat rrugë ka dhe cilat nuk ka, pa premtuar rezultat, sepse rezultati varet nga autoritetet. Bashkëpunojmë me përkthyes kur dokumentet kërkojnë përkthim zyrtar dhe, kur transferimi shtrihet në anën shqiptare, me kolegë që veprojnë atje, në mënyrë që gjithë dosja të ndiqet pa boshllëqe.

Studioli ka zyra në Romë, në Milano dhe në Napoli, por shumica e kontakteve me familjet shqiptare zhvillohen me telefon dhe me email, sepse i dënuari është në burg dhe familja shpesh jashtë qytetit apo jashtë vendit. Nëse çështja kërkon takim me mbrojtjen në burg, e organizojmë sipas rregullave të institutit. Mesazhet i lexojmë dhe u përgjigjemi brenda ditës së punës ku është e mundur. Kur familja është në Shqipëri dhe nuk ka mundësi të dërgojë dokumente me postë, mjafton që t'i fotografojë me telefon dhe t'i dërgojë me mesazh; ne i rendisim sipas rëndësisë dhe i themi çfarë tjetër mungon.

Pyetjet që vlen t'i bëni mbrojtësit përpara se të vendosni

• Në rastin tim, a kërkohet pëlqimi im apo procedura mund të vazhdojë edhe pa të, dhe nga cili dokument e dalloni këtë?
• Çfarë mbetet realisht për t'u vuajtur sot, sipas llogaritjes së zyrës së burgut, dhe a ka gabime në të?
• Nëse dëbimi ekziston, a ka rrugë për ta kundërshtuar dhe me çfarë kosto për çështjen?
• Si trajtohen në Shqipëri lehtësimet dhe masat alternative, krahasuar me ato që do t'i kisha në Itali?
• A mund ta tërheq kërkesën pasi ta kem paraqitur, dhe deri në cilin moment?
• Çfarë ndodh me kontributet, me paratë në llogari dhe me sendet e mia gjatë transferimit?
• Pas vuajtjes, çfarë ndryshon për kthimin tim në Itali dhe për lejen e qëndrimit të familjes?
• Kush e ndjek anën shqiptare të procedurës dhe si komunikojmë me atë person?
• Çfarë dokumentesh duhet të përkthehen zyrtarisht dhe kush i kërkon?
• Nëse vendimi i transferimit del, a mund ta kundërshtoj dhe te cila autoritet, në Itali apo në Shqipëri?
• Çfarë ndryshon për vizitat e familjes, për telefonatat dhe për korrespondencën pas mbërritjes në Shqipëri, dhe kush na e shpjegon rregullin e burgut atje?
• Nëse ndërkohë ndryshon ligji ose praktika, a mund të ndryshojë edhe rruga që po zgjedhim sot?
• A mbetet ndonjë gjë e pazgjidhur në Itali, si gjobë, shpenzime gjyqësore ose çështje civile, që më ndjek edhe pas largimit?

Fjalët që do të gjeni në letrat e transferimit

Dokumentet zyrtare përdorin terma që, për ata që nuk jetojnë në mjedis juridik, tingëllojnë të ftohtë. Ja si duhen kuptuar fjalët që përsëriten në këtë faqe, sepse mbi to ndërtohet gjithë procedura.

• Pëlqimi. Pranimi i shprehur nga i dënuari që pjesa e mbetur të vuhet në shtetin tjetër. Në disa raste procedura mund të vazhdojë pa të, prandaj mos e merrni si formalitet.
• Masa e dëbimit. Vendim që e largon të huajin nga territori italian. Kur ekziston, ndryshon rrugën e transferimit dhe duhet vlerësuar me kujdes.
• Vendim i formës së prerë. Dënim që nuk mund të ankimohet më me mjetet e zakonshme. Pa të, transferimi nuk fillon.
• Shteti dënues dhe shteti pritës. Shteti dënues është Italia, ku është dhënë dënimi; shteti pritës është Shqipëria, ku do të vuhet pjesa e mbetur.
• Masa e dënimit. Sasia e dënimit që është caktuar dhe pjesa që mbetet për t'u vuajtur, e llogaritur nga zyra e burgut.
• Shtetësia. Lidhja juridike me shtetin; është kusht që i dënuari të jetë shtetas i shtetit pritës.
• Transferimi. Kalimi i vuajtjes së dënimit nga Italia në Shqipëri; kërkon vendim të të gjitha autoriteteve të përfshira.
• Njohja e dënimit. Veprimi me të cilin shteti pritës e pranon vendimin italian si bazë për ta vuajtur dënimin; mund të prekë mënyrën si llogaritet masa e mbetur.