Masat alternative: vuajtja e dënimit jashtë burgut
Kur dënimi është i formës së prerë dhe pjesa për të vuajtur qëndron brenda kufijve që cakton ligji, ekzekutimi mund të mos ndodhë në burg. Vendos magjistrati i mbikëqyrjes, jo gjyqtari që dha dënimin, dhe vlerësimi mbështetet mbi elemente konkrete: punë, banesë, lidhje familjare. Për një shtetas shqiptar këto masa ndërthuren me çështjen e dëbimit, dhe të dyja duhen menduar së bashku.
Kur dënimi është i formës së prerë dhe pjesa që mbetet për t'u vuajtur qëndron brenda kufijve që cakton ligji, ekzekutimi mund të mos ndodhë në burg. Vendos magjistrati ose gjykata e mbikëqyrjes, jo gjyqtari që dha dënimin, dhe vlerësimi mbështetet mbi elemente konkrete: punë, banesë, lidhje familjare.
Vlerësimi nuk është mbi fajësinë, që tashmë është përcaktuar, por mbi rrugën riedukuese dhe mbi rrezikun e përsëritjes: prandaj hyjnë elemente që në fazën penale nuk kishin peshë. Për një shtetas shqiptar këto masa ndërthuren me çështjen e dëbimit, dhe duhen menduar bashkë, sepse një kërkesë e përgatitur pa vlerësuar atë pozitë rrezikon të mbetet pa shqyrtim.
Avv. Massimo Romano — Ordine degli Avvocati di Napoli n. 14553, patrocinante in Cassazione dal 23/10/2015 — Roma, Via Avicenna 97, 00146 · Milano, Via Giuseppe Pecchio 3, 20129 · Napoli, Corso Umberto I 237, 80138 — +39 335 669 3954
Shkurtimisht
- Masat alternative hyjnë në lojë kur dënimi është i formës së prerë dhe pjesa e mbetur qëndron brenda kufijve ligjorë, dhe ekzekutimi mund të ndodhë jashtë institutit.
- Kompetenca i takon magjistratit ose gjykatës së mbikëqyrjes, dhe jo gjyqtarit që dha dënimin: organi është i ndryshëm, dosja është e ndryshme dhe kriteret e vlerësimit janë të tjera.
- Vlerësimi prek rrugën riedukuese dhe rrezikun e përsëritjes, prandaj marrin peshë elemente që gjatë procesit penal nuk kishin asnjë rëndësi, si banesa dhe struktura e ditës.
- Besimi te shërbimi social, ndalimi në banesë, puna e jashtme dhe lirimi me kusht janë rrugë të ndara, me kushte dhe me detyrime të ndryshme për personin që i kërkon.
- Një ofertë pune e nënshkruar, me emrin e ndërmarrjes, orarin dhe vendin, është një fakt i verifikueshëm, dhe është elementi që më shpesh ndryshon rezultatin e kërkesës.
- Një kërkesë e mbështetur vetëm mbi pendesë dhe premtime nuk ka mbi çfarë të mbahet: organi vlerëson dokumente, dhe familjet e nënvlerësojnë pikërisht këtë pjesë të punës.
- Kur ndaj personit ekziston një masë dëbimi e lidhur me dënimin, hapësira ngushtohet dhe mund të hapet rruga e transferimit, prandaj kërkesa përgatitet duke e vlerësuar edhe atë pozitë.
Cilat janë
- Besimi në provë te shërbimi social — vuajtja jashtë institutit me një program dhe me detyrime të caktuara.
- Ndalimi në banesë — vuajtja e dënimit në një vendbanim të caktuar, me kushte të kontrollueshme.
- Gjysmëliria — një pjesë e ditës jashtë institutit për punë ose formim.
- Lirimi me kusht — për ata që kanë vuajtur një pjesë të konsiderueshme të dënimit.
- Lirimi i parakohshëm — ulje e dënimit për pjesëmarrje në rrugën riedukuese.
Kush vendos dhe mbi çfarë
Kompetenca i takon magjistratit ose gjykatës së mbikëqyrjes. Vlerësimi nuk është mbi fajësinë, që tashmë është përcaktuar, por mbi rrugën riedukuese dhe mbi rrezikun e përsëritjes. Prandaj hyjnë elemente që në fazën penale nuk kishin peshë.
| Elementi | Çfarë provon | Dokumenti |
|---|---|---|
| Puna | Burim të ardhurash dhe strukturë ditore | Kontratë ose ofertë punësimi |
| Banesa | Vend ku ekzekutohet masa | Kontratë qiraje ose deklaratë |
| Familja | Lidhje me territorin | Gjendje familjare, shkollim fëmijësh |
| Sjellja në institut | Pjesëmarrje në rrugën riedukuese | Relacion i institutit |
Oferta e punës është elementi që lëviz vendimin
Një kërkesë e mbështetur vetëm mbi pendesë dhe premtime nuk ka mbi çfarë të mbahet. Një ofertë pune e nënshkruar, me emrin e ndërmarrjes, orarin dhe vendin, është një fakt i verifikueshëm. Është elementi që më shpesh ndryshon rezultatin, dhe ai që familjet e nënvlerësojnë më shumë.
Tabela rendit elementet që peshojnë në një kërkesë për masë alternative, me atë që provon secili dhe me dokumentin që e mbështet.
| Elementi | Çfarë provon | Dokumenti |
|---|---|---|
| Puna | Burim të ardhurash dhe strukturë ditore | Kontratë ose ofertë punësimi e nënshkruar |
| Banesa | Vendin ku masa mund të ekzekutohet | Kontratë qiraje ose deklaratë e mbajtësit |
| Familja | Lidhje me territorin | Gjendje familjare dhe shkollim i fëmijëve |
| Sjellja në institut | Pjesëmarrje në rrugën riedukuese | Relacion i institutit |
| Programi i ndjekur | Rrugë e ndërtuar dhe e kontrolluar | Vërtetime të shërbimit kompetent |
Kur ekziston një masë dëbimi
Nëse ndaj personit ekziston një masë dëbimi e lidhur me dënimin, hapësira për masa alternative ngushtohet, dhe mund të hapet rruga e transferimit në Shqipëri — në disa raste edhe pa pëlqim. Kush kërkon një masë alternative pa e vlerësuar këtë, rrezikon të përgatisë një dosje që nuk mund të pranohet.
Nëse dënimi është bërë i formës së prerë
Numrin e telefonit të një avokati penalist nuk e kërkon kush ka kohë. Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë.
Pyetje të shpeshta
A mund t'i kërkoj që në fillim të dënimit?
Disa masa kërkohen para se të nisë ekzekutimi, të tjera pas një pjese të vuajtur. Momenti i kërkesës është vetë një zgjedhje teknike.
A pranohet një ofertë pune nga një i afërm?
Pranohet, por vlerësohet me kujdes më të madh. Duhet të jetë reale, me orar, vend dhe pagesë të verifikueshme.
A i humbas nëse shkel një kusht?
Po. Shkelja e kushteve sjell revokimin dhe kthimin në institut, me pasoja edhe mbi kërkesat e mëvonshme.
A mund të kërkohen pa hyrë në burg?
Po, kur dënimi qëndron nën pragun: pas urdhrit të ekzekutimit hapet një afat i shkurtër, dhe kërkesa paraqitet nga jashtë.
Çfarë peshon më shumë në vendim?
Një punë e dokumentuar dhe një banesë e provuar. Janë të dyja bashkë që e trasformojnë një kërkesë në një projekt të besueshëm.
Kush e hap këtë faqe me një dënim të prerë dhe një shtëpi që pret
Një lexues është njeriu që ka marrë dënimin e prerë dhe që ka dëgjuar se disa persona e vuajnë jashtë burgut. Ai ka punë, ka familje, ka një banesë dhe nuk kupton pse të gjitha këto nuk mjaftojnë vetvetiu. Pyet nëse ai mund të kërkojë të njëjtën gjë, kujt t'i drejtohet dhe çfarë dokumentesh duhen. Shpesh i duket se ndryshimi mes burgut dhe shtëpisë varet nga fati, dhe zbulon se varet nga dokumentet.
Një lexues tjetër është i afërmi i dikujt që është brenda dhe që mendon se "po të kishte një punë jashtë" mund të dilte. Ai pyet nëse mund të gjejë një ofertë pune, nëse punëdhënësi duhet të shkruajë diçka dhe nëse kjo mjafton. Frika e tij është se po bën një përpjekje të kotë, dhe shqetësimi i tij është i drejtë: një ofertë e shkruar keq ose e pa verifikueshme mund të dëmtojë më shumë se të mos kishte ofertë fare.
Ka edhe një shtetas të huaj që ka marrë një dënim dhe një masë dëbimi, ose që i druhet asaj. Për të, pyetja është e dyfishtë: si vuhet dënimi dhe çfarë ndodh me qëndrimin në Itali. Të dyja duhen menduar së bashku, sepse një vendim për njërën ndikon mbi tjetrën. Kjo faqe u drejtohet të gjithë këtyre lexuesve me një mesazh të thjeshtë: një dënim brenda kufijve të caktuar mund të vuhet jashtë burgut, vendos magjistrati i mbikëqyrjes, dhe vlerësimi mbështetet mbi elemente konkrete, punë, banesë dhe lidhje familjare, që duhen provuar me letra.
Tabela krahason masat e disponueshme, duke treguar çfarë ndryshon në jetën e përditshme me secilën dhe organin që vendos.
| Masa | Çfarë ndryshon në përditshmëri | Kush vendos |
|---|---|---|
| Besimi te shërbimi social | Jetë jashtë institutit me program dhe detyrime | Gjykata e mbikëqyrjes |
| Ndalimi në banesë | Qëndrim në një vendbanim të caktuar e të kontrollueshëm | Gjykata e mbikëqyrjes |
| Puna e jashtme | Dalje ditore për punë ose formim | Drejtoria e institutit dhe magjistrati |
| Lirimi me kusht | Vuajtje e pjesës përmbyllëse jashtë institutit | Gjykata e mbikëqyrjes |
| Lirimi i parakohshëm | Ulje e dënimit që mbetet për t'u vuajtur | Magjistrati i mbikëqyrjes |
Çfarë ndryshon në jetën e përditshme me secilën masë
Secila masë alternative e ndryshon jetën e përditshme në mënyrë të ndryshme, dhe familja duhet ta dijë përpara se të kërkojë. Besimi në provë te shërbimi social e lë personin jashtë institutit, por me një program, takime të rregullta me shërbimin dhe detyrime që kontrollohen. Mund të punojë dhe të kthehet në shtëpi, por çdo lëvizje duhet të jetë e shpjegueshme, dhe një mungesë në takim ka pasoja.
Ndalimi në banesë e kufizon personin në një vendbanim të caktuar, me kushte të kontrollueshme. Për një familje kjo do të thotë se shtëpia bëhet vend vuajtjeje: vizitat, orari, kontrollet dhe të tjerët që jetojnë aty e ndiejnë. Fëmijët, bashkëshortja, prindërit ose shokët e banesës duhet të pranojnë këtë, dhe organi do të pyesë nëse banesa është e përshtatshme dhe nëse banorët janë dakord.
Gjysmëliria e lejon personin të dalë një pjesë të ditës për punë ose formim dhe të kthehet në institut. Është e përshtatshme për ata që kanë një punë të vërtetë, por kërkon orare të qarta dhe një punëdhënës që pranon kushtet. Lirimi me kusht, nga ana tjetër, vjen për ata që kanë vuajtur një pjesë të konsiderueshme të dënimit dhe janë treguar të qëndrueshëm. Në çdo rast puna ka një rol të veçantë: një ofertë e besueshme e lëviz vendimin më shumë se çdo kërkesë, sepse tregon se personi ka ku të shkojë çdo ditë. Për një të huaj, ka edhe pyetjen e lejes së qëndrimit, që duhet menduar që në fillim.
Zgjedhjet që duhen marrë përpara se të paraqitet kërkesa
Përpara se të paraqitet një kërkesë për masë alternative, ka bivio reale. Bivioja e masës: të kërkohet ajo që jep më shumë liri, por që vlerësohet më rreptë dhe kërkon prova më të forta, ose një masë më e kufizuar, më e lehtë për t'u marrë por që mban më shumë detyrime. Çmimi i të parës është rreziku i refuzimit; çmimi i të dytës është një liri më e pakët. Zgjedhja varet nga dosja, jo nga dëshira.
Bivioja e kohës: të paraqitet kërkesa sa më herët që të jetë e mundur, ose të pritet derisa dosja të ketë më shumë elemente. Një kërkesë e hershme mund të përfitojë nga fakti që personi ende ka punën dhe banesën; një kërkesë e vonë mund të bazohet mbi një ecuri më të gjatë në institut. Asnjëra nuk është më e mirë në vetvete, dhe mbrojtësi e vlerëson sipas rastit.
Bivioja e dokumenteve është ndoshta më e rëndësishmja: oferta e punës, kontrata e banesës dhe pëlqimi i atyre që jetojnë me personin duhet të jenë të vërteta, të verifikueshme dhe të dorëzuara në kohë. Një ofertë e përgatitur vetëm për kërkesën dhe e padukshme në realitet, e dëmton të gjithë dosjen. Ekziston edhe një pyetje që askush nuk e bën me zë të lartë: çfarë ndodh nëse kërkesa refuzohet. Një refuzim nuk mbyll përgjithmonë rrugën, por vendos kufij të rinj dhe kërkon të tregosh se diçka ka ndryshuar. Ndaj kërkesa ndërtohet si pjesë e një plani.
Dokumentet që organi vlerëson vërtet
Organi nuk lexon premtime, lexon dokumente. Mblidhni:
- Vendimi i prerë dhe urdhri i ekzekutimit, në kopje. Tregojnë dënimin dhe datën nga ku nisin llogaritjet.
- Oferta e shkruar e punës, me emrin e punëdhënësit, detyrën, orarin dhe adresën e vendit të punës, e firmosur nga ai. Është elementi që lëviz më shumë vendimin.
- Kontrata e banesës ose prona, me pëlqimin e shkruar të atyre që jetojnë me personin. Organi kontrollon nëse banesa është e përshtatshme.
- Dokumentet e familjes: certifikata, dëshmi shkolle të fëmijëve, shënime të detyrimeve familjare. Tregojnë lidhjet e përditshme.
- Raportet e institutit mbi ecurinë, kur personi është brenda: punë, shkollë, aktivitete, sjellje.
- Dokumentet e lejes së qëndrimit, sepse organi vlerëson edhe pozitën administrative të personit.
- Prova e dëmshpërblimit ose e riparimit, nëse ka pasur dëm për të riparuar. Tregon qëndrimin ndaj viktimës.
- Një shënim për planin e personit: çfarë do të bëjë çdo ditë, ku, me kë. Organi e lexon si projekt.
Pyetjet që nuk mendohen deri kur kërkesa është gati
Një kërkesë për masë alternative ngre pyetje që pak njerëz i bëjnë në kohë. Pyesni mbrojtësin:
- Dënimi im i mbetur futet në kufijtë që lejojnë një masë alternative, dhe si llogaritet?
- Cila masë i përshtatet më mirë rastit tim: besimi në provë, ndalimi në banesë, gjysmëliria apo lirimi me kusht?
- Kush vendos në rastin tim, magjistrati i mbikëqyrjes apo gjykata, dhe pse ka rëndësi kjo?
- Çfarë duhet të ketë oferta e punës që të vlerësohet seriozisht, dhe a duhet verifikuar nga mbrojtësi?
- Banesa ime është e përshtatshme dhe a duhet pëlqim nga të tjerët që jetojnë aty?
- Kam një masë dëbimi ose rrezikoj një: si ndikon kjo mbi kërkesën time dhe mbi qëndrimin?
- Çfarë ndodh nëse shkel një kusht të masës, dhe cilat janë pasojat?
- Çfarë mund të bëj nëse kërkesa refuzohet dhe brenda çfarë kohe duhet të reagoj?
Tabela krahason vlerësimin e fazës penale me atë të mbikëqyrjes, sepse familjet i ngatërrojnë dhe përgatitin materialin e gabuar.
| Aspekti | Faza penale | Faza e mbikëqyrjes |
|---|---|---|
| Çfarë shqyrtohet | Fakti dhe pesha e provës | Rruga riedukuese dhe rreziku i përsëritjes |
| Kush vendos | Gjyqtari ose gjykata e gjykimit | Magjistrati ose gjykata e mbikëqyrjes |
| Materiali që peshon | Dëshmi, dokumente mbi faktin | Punë, banesë, lidhje familjare, relacion |
| Roli i familjes | Mbledhje provash mbi ngjarjen | Përgatitje e banesës dhe e ofertës së punës |
Kur dokumentet, familja dhe qëndrimi lidhen me Shqipërinë
Për një shtetas shqiptar, një masë alternative ka gjithmonë një pyetje shtesë: çfarë ndodh me lidhjet me Shqipërinë. Një masë të tillë e vuan personi në Itali, në banesën, me punën dhe me shërbimin e caktuar atje. Kjo do të thotë se udhëtimet në Shqipëri, edhe për familje, duhen lejuar posaçërisht dhe nuk janë të lira. Familja në Shqipëri duhet ta dijë këtë përpara se të presë një vizitë, një dasmë ose një varrim.
Dokumentet nga Shqipëria, si vërtetimet e familjes, të pronës ose të punës së mëparshme, mund të ndihmojnë të provohet karakteri i personit, por duhen përkthyer në italisht dhe nganjëherë pajisur me një vulë që i bën të vlefshme jashtë shtetit. Posta kërkon kohë, prandaj kërkesa për to nis herët. Nëse personi ka një dënim ose procedim edhe në Shqipëri, organi do të pyesë, dhe mbrojtësi italian dhe një koleg atje duhet të flasin për të mos lënë asnjë anë të pambuluar.
Pyetja e dëbimit lidhet drejtpërdrejt me këtë. Një masë alternative kërkon që personi të qëndrojë në Itali, kurse një masë dëbimi kërkon të ikë; të dyja nuk mund të zbatohen njëkohësisht pa u përplasur. Prandaj mbrojtësi i shqyrton së bashku, dhe familja duhet të dijë se vendimi për njërën ndikon në tjetrën. Gjuha e zyrave është italishtja, dhe për aktet e rëndësishme personi ka nevojë për përkthyes. Konsullata shqiptare mund të ndihmojë me disa vërtetime, por nuk zëvendëson mbrojtësin.
Si e merr studio një çështje me masa alternative
Pas kontaktit në nisje me email ose telefon, studio kërkon vetëm atë që duhet menjëherë: vendimin e prerë, urdhrin e ekzekutimit nëse ka, dhe çfarë dihet për punën dhe banesën. Nga këto vlerësohet nëse ka nevojë për veprim të menjëhershëm ose nëse ka kohë për të mbledhur dokumentet. Emaili është avvmassimoromano@gmail.com, dhe telefonata ndihmon për të orientuar dërgimin.
Avv. Massimo Romano punon nga zyrat në Romë, Milano dhe Napoli. Komunikimi bëhet në shqip dhe italisht, dhe familja ka një person kontakti, që të ketë një version të vetëm të situatës. Dosja ndërtohet sipas rendit që kërkon organi: së pari elementet që provojnë punën dhe banesën, pastaj ato që tregojnë lidhjet familjare, pastaj ato që lidhen me ecurinë.
Studio nuk premton përfundimin e një kërkese dhe nuk mat gjasat si përqindje. Ajo shpjegon çfarë kërkohet nga ligji dhe nga organi, çfarë mungon në dosje dhe çfarë mund të plotësohet. Për pjesën shqiptare të dosjes, studio mund të koordinohet me një koleg atje. Kur personi është brenda, kontakti bëhet përmes vizitave dhe letrave sipas rregullave të institutit, dhe familja informohet për të mos mbetur pa lajme.
Gabimet që e dëmtojnë një kërkesë për masë alternative
Në këtë fazë, gabimet shfaqen si kërkesa të refuzuara. Shmangni:
- Mos paraqisni një ofertë pune të përgatitur vetëm për kërkesën. Organi e kontrollon punëdhënësin, dhe një ofertë që nuk përputhet me realitetin dëmton besueshmërinë e të gjithë dosjes.
- Mos premtoni një banesë që nuk e keni. Organi kërkon vërtetim të ngurtë, dhe një premtim i thyer humbet besimin që personi ka ndërtuar.
- Mos u mbështetni te thashethemet e institutit për atë që "vlen". Çdo dosje ka elementet e veta, dhe ajo që funksionoi për një person mund të mos funksionojë për tjetrin.
- Mos bëni kërkesa të njëpasnjëshme pa ndryshuar elementin që u refuzua. Të njëjtat fjalë me të njëjtat dokumente nuk ndryshojnë përgjigjen.
- Mos ndryshoni banesën ose punën pa njoftuar mbrojtësin. Dokumentet duhet të përputhen me realitetin në çdo moment.
- Mos telefononi zyrtarët për të "shpejtuar" çështjen. Përgjigjja varet nga organi, dhe telefonata të përsëritura krijojnë përshtypje të keqe.
- Mos e injoroni çështjen e dëbimit. Një masë dëbimi mund ta ndërlikojë gjithçka, dhe duhet menduar që në nisje.
Termat që hasen në kërkesat dhe vendimet për masa alternative
Vendimet e kësaj fushe përdorin terma që duken të thjeshta por kanë kuptim të ngushtë. Këto janë ato që do të gjeni:
- Besimi në provë te shërbimi social: vuajtja e dënimit jashtë institutit, me një program dhe me detyrime të kontrolluara nga një shërbim.
- Ndalimi në banesë: vuajtja e dënimit në një vendbanim të caktuar, me kushte të kontrollueshme.
- Gjysmëlirinë: mundësia që një pjesë e ditës të kalohet jashtë institutit për punë ose formim.
- Lirimi me kusht: dalja nga instituti për ata që kanë vuajtur një pjesë të dënimit dhe kanë treguar ecuri të qëndrueshme.
- Magjistrati i mbikëqyrjes: gjyqtari që vendos mbi masat alternative, jo gjyqtari që dha dënimin.
- Oferta e punës: propozimi i shkruar i një punëdhënësi; është elementi që lëviz më shumë vendimin.
- Dëbimi: largimi i të huajit nga territori; duhet menduar së bashku me masën alternative.
- Forma e prerë: momenti kur dënimi nuk ankimohet më dhe kalon në ekzekutim.
Rreth avokatit
Shumica e telefonatave që mbërrijnë në këtë studio bëhen pasi diçka ka ndodhur tashmë: një arrestim jashtë shtetit, një kontroll në banesë, një njoftim i dorëzuar ndërsa personi ndodhej larg Italisë. Bisedën e parë e zhvillon vetë Avv. Massimo Romano, avokat penalist i autorizuar të përfaqësojë para Gjykatës së Kasacionit. Puna e tij lidhet me procesin penal italian, urdhrin evropian të arrestit, ekstradimin dhe gjendjen e atyre që mbahen të ndaluar jashtë Italisë. Në atë bisedë pyetet vetëm për gjëra të verifikueshme: cili organ ka vepruar, ku ndodhet personi, çfarë është firmosur ose dorëzuar deri atëherë. Asnjë vlerësim nuk jepet pa u lexuar dokumentet. Pas telefonatës, studioja dërgon me shkrim përshkrimin e situatës, atë që mund të kërkohet nga Italia dhe atë që duhet bërë në vendin ku ndodhet personi. Studioja punon mes Romës, Milanos dhe Napolit. Me familjarët që nuk flasin italisht bisedohet shqip, me telefon dhe me shkrim.
Telefononi në studio ose shkruani në WhatsApp. Mbani pranë emrin e plotë të personit të ndaluar, qytetin dhe shtetin ku ndodhet, si dhe çdo dokument të marrë, qoftë edhe i fotografuar.
Avv. Massimo Romano — avokat penalist, i autorizuar para në Gjykatën italiane të Kasacionit
Iscritto all'Ordine degli Avvocati di Napoli n. 14553 | Patrocinante in Cassazione dal 23/10/2015
Roma, Via Avicenna 97, 00146 · Milano, Via Giuseppe Pecchio 3, 20129 · Napoli, Corso Umberto I 237, 80138
+39 335 669 3954 · WhatsApp

