Gjuetia dhe peshkimi: licencat, periudhat, sanksionet

Armë në makinë, kontroll në rrugë: çfarë vendoset brenda ditës

Kontrolli i gjuetisë zakonisht fillon pa dramë: një rojë ose një patrullë ju ndalon, kërkon licencën, sigurimin dhe armën, dhe pas pak minutash dilni me procesverbal. Shpesh ky procesverbal mban sanksion administrativ, por brenda tij mund të fshihet diçka më e rëndë: sekuestrimi i armës ose i mjeteve, ose njoftimi i një vepre. Zgjedhjet që bëni në orët pas kontrollit peshojnë më shumë nga sa mendoni.

Pranoni fletën siç është. Është rruga më e qetë, dhe me raste e arsyeshme kur shkelja është e vogël dhe e provuar. Çmimi është se fleta mund të përfshijë deklarime të shkruara me fjalët e tjetrit, dhe se pranimi mbetet në dosje për shumë kohë.

Kundërshtoni sanksionin. Kërkon formë dhe afat të shkurtër; çmimi është koha dhe shpenzimi i një procedure para autoritetit të treguar në akt. Ka kuptim kur periudha, vendi ose lloji i gjahut nuk janë provuar mirë, ose kur procesverbali ka të meta.

Kërkoni kthimin e armës ose të mjetit të sekuestruar. Është kërkesë më vete, me afat të vetin. Nëse armën e përdorni për punë ose e mbani në bazë të një leje, vonesa kushton: armët e sekuestruara qëndrojnë të mbyllura gjatë dhe leja mund të rishikohet në atë kohë.

Në të gjitha rastet mos nënshkruani deklarime që nuk i keni kuptuar. Kërkoni përkthim ose kërkoni të shkruhet në procesverbal se nuk e keni kuptuar tekstin. Është e drejtë e thjeshtë dhe zyrtarët e njohin.

Kush ndalohet me pushkë në bagazh ose me rrjetë në lumë

Gjuetia dhe peshkimi nuk janë veprimtari të rralla midis shqiptarëve në Itali. Kush ka jetuar në fshat e di që pushka dhe kallami janë pjesë e fundjavës, edhe kur bëhet fjalë për familje që jetojnë në periferi dhe udhëtojnë me makinë drejt lumit ose pyllit. Disa situata përsëriten.

Gjahtari i fundjavës. Ka licencë të nxjerrë në Shqipëri ose të skaduar këtu, dhe nuk është i sigurt nëse vlen. Ndalohet gjatë kthimit, me armën jashtë këllëfit të duhur dhe me fishekë të përzier në çantë.

Peshkatari me rrjetë ose me peshk të madh. Ka marrë peshk në periudhë ndalimi ose në vend ku ndalohet, ose ka përdorur mjet që në vendin e tij të prejardhjes ishte i zakonshëm. Roja e vë në procesverbal si shkelje, dhe pyetja është nëse mbetet administrative.

Ai që mban armë të trashëguar. Pushka e babait ose e gjyshit, e sjellë ose e ruajtur pa dokument të qartë, nuk është vetëm çështje licence: lind pyetja se çfarë titulli kanë armët e ruajtura në shtëpi dhe kush përgjigjet për to.

Familja e ndalimit. Dikush merr telefonatë nga i afërmi i ndaluar në rrugë, pa e ditur në cilën zyrë është çuar dhe çfarë i është marrë. Para se të nisë të telefonojë kudo, duhet të dijë çfarë ka firmosur ai dhe në çfarë cilësie është shoqëruar.

Leja e armës, puna dhe udhëtimet pas kontrollit të gjuetisë

Pasojat e përditshme të një procesverbali gjuetie mbështeten te leja. Kush ka leje armëmbajtjeje për gjueti ose për qëllime të tjera rrezikon që autoriteti ta rishikojë atë, edhe kur shkelja duket e vogël. Rishikimi nuk është ndëshkim i ri, por vlerësim i besueshmërisë, dhe mund të sjellë heqjen e armëve nga shtëpia për kohë të pacaktuar.

Për ata që punojnë me armë ose pranë tyre — roje, pjesëtarë të shoqërive të sigurisë, punëtorë në ferma — humbja e lejes është humbje e vendit të punës. Edhe për gjuetarin e thjeshtë, sekuestrimi i pushkës do të thotë që një pasion i sezonit shtyhet pa afat dhe që kostot e ruajtjes mbeten mbi supe.

Mjeti i sekuestruar në rast vepre penale, për shembull makina që ka transportuar armën jashtë rregullave, ndikon në punën e shoferit ose të familjes që ka vetëm atë makinë. Peshkatari që përdor varkë për punë ose për të ardhura shtesë e humb ushtrimin për sa kohë mjeti mbetet i bllokuar.

Në lidhje me qëndrimin, dosja penale për armë ose për specie të mbrojtura nuk kalon pa u vënë re. Zyra e qëndrimit mund ta shohë si shenjë sjelljeje dhe ta shqyrtojë ripërtëritjen me më shumë kujdes. Për këtë arsye çdo hap duhet menduar me kokë të ftohtë dhe jo me nxitim, edhe kur procesverbali duket i parëndësishëm.

Nëse udhëtoni shpesh drejt Shqipërisë, kontrolli në port ose në kufi mund të kërkojë të dini ku janë armët, dokumentet dhe pajisjet e gjuetisë. Pyetjet nuk janë armiqësore, por përgjigjet duhet të jenë të sakta.

Çfarë mos të bëni kur ju ndalon roja ose patrulla

• Mos ndryshoni vendin e armës ose të fishekëve gjatë kontrollit. Çdo lëvizje shihet si përpjekje për ta fshehur, edhe kur po përpiqeni ta vendosni siç duhet. Lëreni zyrtarin ta bëjë vetë.
• Mos flisni më shumë se kërkohet. Përgjigjet e nxituara në procesverbal përdoren si pranim; jepni identitetin dhe dokumentet, e pjesa tjetër pret deri sa të flisni me avokatin.
• Mos nënshkruani tekst që nuk e kuptoni. Kërkoni përkthim ose shënoni se e nënshkruani pa e kuptuar tërësisht. Firma pa leximin është pikërisht ajo që përdoret më vonë.
• Mos fshini fotografitë ose mesazhet nga telefoni pas ndalimit. Fshirja duket e dyshimtë dhe nuk e shpëton askënd; përkundrazi, fotografitë e vendit mund të ndihmojnë vetë ju, sepse tregojnë ku ishit.
• Mos pranoni të hapni depot ose pjesët e mjetit pa kuptuar çfarë po kërkohet. Kontrolli ka kufij dhe shpesh bëhet më i gjerë nga sa duhet.
• Mos publikoni asgjë në rrjete. Fotot e gjahut të marrë ose të peshkut shfaqen si provë dhe nuk fshihen kurrë tërësisht.
• Mos kërkoni «lëshim» nga ndonjë i njohur. Ndërhyrjet e personave jashtë dosjes shpesh e ndërlikojnë çështjen dhe e bëjnë vetë një provë të re.

Rregulli praktik është i thjeshtë: në kontroll jepni dokumentet, mbani qetësinë dhe kërkoni kopje të procesverbalit. Çdo gjë tjetër — shpjegimet, kërkimi i ndjesës, bisedat me miqtë — mund të presë deri sa të flisni me avokatin.

Dokumentet e gjuetarit dhe të peshkatarit që duhen në dorë

• Licenca e gjuetisë ose e peshkimit. Origjinali dhe kopja; shihet data, vendi i lëshimit dhe nëse ka qenë e vlefshme në ditën e kontrollit. Licenca e skaduar me ditë ka peshë tjetër nga ajo që nuk ka ekzistuar kurrë.
• Sigurimi dhe pagesat e detyruara. Faturat e shpenzimeve që lidhen me licencën tregojnë se keni vepruar në mirëbesim dhe se nuk keni mashtruar askënd.
• Dokumenti i armës. Titulli i mbajtjes, i blerjes ose i trashëgimisë; për armët e familjes duhen akte që tregojnë origjinën dhe kalimin e pronësisë.
• Procesverbali. Çdo faqe, me datën, vendin dhe emrin e atij që e ka hartuar. Fotografojeni në mënyrë të qartë, sepse në të janë afatet dhe autoriteti ku kundërshtohet.
• Lista e sendeve të sekuestruara. Çfarë ju është marrë, kush e ka marrë dhe ku është dërguar. Pa to kërkesa për kthim nuk ka objekt të saktë.
• Vendndodhja e ushtrimit. Një pamje e telefonit me pozicionin ose një hartë e shënuar tregon nëse jeni gjendur në vendin e lejuar apo jashtë tij.
• Dokumentet e punës. Nëse armën ose mjetin e përdorni për punë, kontrata ose fatura që e provojnë, sepse këto vlerësojnë dëmin e sekuestrimit.
• Emrat e njerëzve që ishin me ju. Dëshmitarët e thjeshtë mund të shpjegojnë ku ishit dhe çfarë bënit.

Dërgoni çfarë keni dhe shënoni çfarë mungon; lista plotësohet ndërsa afati ecën.

Gjahu, peshku dhe armët kur lëvizni midis Italisë dhe Shqipërisë

Kush udhëton përmes detit ose kufirit me pajisje gjuetie e peshkimi hyn në sisteme të ndryshme, ku rregullat për armët, fishekët, mjetet e peshkimit dhe speciet nuk përkojnë. Ajo që në Shqipëri është mjet i zakonshëm mund të jetë këtu i ndaluar, dhe anasjelltas. Kontrolli në port ose në pikën kufitare është vendi ku këto dallime dalin në sipërfaqe.

Armët e transportuara nga një vend në tjetrin kërkojnë dokumente të posaçme të lëshuara nga autoritetet përkatëse, dhe këto nuk zëvendësohen me licencën vendase. Sjellja e armës së trashëguar nga Shqipëria pa këto akte është një nga mënyrat më të zakonshme për të gjetur veten me dosje penale pa pasur qëllim të keq.

Për dokumentet që duhen ndërmjet vendeve — licencë e vjetër, titull i armës, faturë blerjeje — shtohen kohët e postës dhe nevoja për përkthim të vërtetuar. Është mirë të kërkohen herët, sepse zyrat shqiptare ndonjëherë punojnë me ritëm tjetër nga ato italiane, dhe një vërtetim që mungon mund të ngadalësojë kundërshtimin.

Konsullata mund të ndihmojë me vërtetime dhe me dokumente lëshimi, por nuk ndërhyn në procesin italian. Nëse çështja ka lidhje me familjen në Shqipëri — për shembull armë e lënë atje që duhet regjistruar — vlen të koordinohet me një mbrojtës vendas për të mos shkuar në drejtime të papajtueshme. Edhe orari i zyrave dhe festat e vendeve përkatëse numërohen kur planifikohet një afat.

Si e hap studio çështjen e gjuetisë dhe peshkimit

Çështjet e këtij lloji fillojnë me fotografi. Dërgoni në avvmassimoromano@gmail.com procesverbalin, listën e sendeve të marra, licencën dhe dokumentin e armës, dhe shënoni datën dhe vendin e kontrollit. Në bisedën hyrëse kërkojmë të dimë kush ju ka ndaluar, çfarë ju është marrë, çfarë keni firmosur dhe nëse jeni njoftuar që vepra është penale ose vetëm administrative.

Biseda mund të bëhet në shqip dhe në italisht, dhe akti shpjegohet pjesë pas pjese, me fjalët që do t'i lexoni në fletë. Nëse çështja kërkon prani në qytet tjetër, studio, që ka seli në Romë, Milano dhe Napoli, ndërhyn drejtpërdrejt ose me një kolegë të zonës.

Pas dhënies së detyrës kërkohet dosja, vlerësohet nëse kundërshtimi i sanksionit dhe kërkesa për kthimin e sendeve ecin bashkë ose veç, dhe ju njoftohet për çdo datë. Kur gjuetia ose peshkimi ka ndodhur në zonë të mbrojtur ose kur përfshihet specie e mbrojtur, shqyrtohet edhe pjesa penale e dosjes, që ka rregulla të tjera.

Nuk premtojmë rezultat dhe nuk bëjmë parashikime. Ajo që ofrojmë është një shpjegim i qartë, afati i çdo hapi dhe përgjigje në kohë të arsyeshme për pyetjet tuaja, edhe kur gjuetia është një aktivitet i lirë dhe procesverbali duket vetëm një formalitet.

Nëse ndodheni larg, dokumentet dhe procesverbali mund të dërgohen me email dhe bisedimi hyrës mund të bëhet nga distanca.

Pyetje për avokatin kur ka armë dhe specie të mbrojtura

• A është shkelja administrative apo penale? Përgjigjja vendos ku shkon çështja dhe çfarë afati ka kundërshtimi, prandaj duhet kërkuar para çdo hapi tjetër.
• A mund të kërkoj kthimin e armës ndërkohë që vazhdon procesi? Pyesni sa gjatë mbahet zakonisht dhe çfarë provash duhen për ta kërkuar me arsye.
• Çfarë ndodh me lejen time të armës? Autoriteti mund ta rishikojë; pyesni nëse duhet të kërkoj vetë shpjegim përpara se të më pyesin.
• Si ndikon kjo në ripërtëritjen e lejes së qëndrimit? Pyetja vlen sidomos kur afati i lejes është pranë dhe dosja është ende e hapur.
• A vlen licenca ime shqiptare këtu? Duhet të dini çfarë vlere ka dhe çfarë vlen vetëm në Shqipëri, para se të ktheheni me të në pyll.
• Çfarë bëhet me peshkun ose gjahun e marrë? Dhe a ka rrezik që të ketë shpenzime ruajtjeje që t'i paguaj unë?
• Cili është rreziku i konfiskimit të mjetit? Veçanërisht kur makina ose varka është e vetmja që keni për të punuar.
• Çfarë duhet të them nëse më ndalojnë përsëri? Pyesni për frazat e sakta që duhen përdorur dhe për ato që duhen shmangur.
• A duhet të pres njoftime të tjera? Dhe në cilën adresë, që të mos humb asnjë akt të ri.

Merrni listën në takim dhe shënoni përgjigjet me datë, sidomos ato mbi afatet e kundërshtimit.

Termat e procesverbalit të gjuetisë, shpjeguar thjesht

Sanksion administrativ është gjoba ose masa që jepet pa gjyq për shkeljet e vogla. Kundërshtohet para autoritetit të treguar në akt, brenda afatit të shkruar atje, dhe nuk ka të bëjë me dosjen penale.

Sekuestrim është marrja e armës, e mjetit ose e gjahut për shkak të dyshimit për shkelje. Nuk është konfiskim; kthimi kërkohet më vete dhe me afatin e vet, pavarësisht nga themeli i akuzës.

Konfiskim është heqja e përhershme e sendit nga pronari, që vendoset me akt përfundimtar. Ndryshon rrënjësisht nga sekuestrimi i përkohshëm dhe kërkon vendim të veçantë.

Armë gjuetie dhe armë koleksioni janë tituj të ndryshëm: njëra përdoret për gjueti, tjetra vetëm për ruajtje. Ngatërrimi i tyre gjendet shpesh në kontrolle rrugore dhe prodhon vetë pasoja.

Specie e mbrojtur është kafshë ose peshk që ligji e ndalon ta kapësh ose ta mbash. Shkelja e kësaj hyn më shpesh në fushën penale sesa shkelja e periudhës.

Mjete plotësisht të ndaluara janë instrumente që nuk lejohen në asnjë rrethanë, si disa lloje rrjetash ose kurthesh. Përdorimi i tyre e kalon shkeljen në vepër.

Periudhë e ndalimit është koha e vitit kur kapja e disa llojeve ndalohet. Nuk mjafton të kesh licencë: duhet të jesh edhe brenda periudhës së lejuar.

Procesverbal është fleta që hartohet në vend, me ç'u gjet, ç'u mor dhe kush ishte aty. Çdo fjalë që nënshkruani aty mund të kthehet më vonë.