Nëse jeni ju viktima: mbrojtjet që parashikon ligji

Kush e hap këtë faqe, dhe në çfarë çasti

Disa e hapin faqen me telefonin në dorë, në një dhomë tjetër nga ajo ku ndodhet bashkëshorti ose partneri, duke e fshehur ekranin. Kanë pësuar dhunë këtë natë ose javën që shkoi, dhe nuk e dinë nëse të telefonosh policinë do të thotë të humbasësh shtëpinë, fëmijët apo lejen e qëndrimit. Frika nuk lidhet vetëm me atë që ka ndodhur: lidhet me atë që do të ndodhë pas thirrjes.

Të tjerë janë motra, shoqe ose bijë e dikujt që po e jeton këtë nga larg. Dëgjojnë një zë të thyer në telefon, nga Shqipëria ose nga një qytet tjetër italian, dhe duan të dinë çfarë mund të bëhet realisht, jo çfarë thuhet përgjithësisht. Disa kanë shkuar në urgjencë, kanë marrë një certifikatë mjekësore dhe presin një njoftim që nuk po vjen, pa ditur nëse duhet të bëjnë vetë diçka.

Ka edhe gra që nuk kanë një dokument qëndrimi të vetin, sepse qëndrojnë në Itali vetëm si familjare të bashkëshortit. Atyre u duket se heshtja është çmimi i qëndrimit. Kjo faqe u drejtohet pikërisht atyre: ligji italian e njeh këtë rrezik dhe ka parashikuar një rrugë të veçantë, por rruga kërkon që situata të përshkruhet saktë dhe me prova të ruajtura që në fillim. Kush lexon këtu nuk ka pse të vendosë gjithçka sot. Mjafton të dijë cilat hapa e mbrojnë pa e ekspozuar më shumë, dhe me kë mund të flasë pa u dëgjuar nga ai që e frikëson.

Çfarë ndryshon në shtëpi, në punë dhe në letra

Pas një denoncimi, jeta praktike nuk mbetet siç ishte, dhe është më mirë ta dini përpara se ta ndiqni. Nëse gjykatësi urdhëron largimin e personit nga banesa, ai është ai që del, jo ju. Kjo ndryshon menjëherë çështjen e qirasë: kush e paguan, kë njeh pronari si qiramarrës dhe çfarë ndodh nëse kontrata është vetëm në emër të tij. Është mirë të keni një kopje të kontratës dhe të dini të paktën kush është pronari dhe si e kontaktoni.

Në punë, shumë gra kanë frikë se punëdhënësi do ta mësojë. Nuk është e thënë që të mësojë, por mungesat për vizita, seanca dhe takime duhen justifikuar me certifikata që ju i merrni nga spitali ose nga zyra që ju pranon. Kur bashkëshorti është edhe punëdhënësi, ose kur puna është e lidhur me familjen e tij, çështja bëhet më e ndërlikuar dhe duhet folur me avokatin përpara çdo hapi.

Llogaria bankare e përbashkët është një tjetër pikë ku gjërat lëvizin shpejt. Disa persona e zbrazin llogarinë ose bllokojnë kartën për t'ju lënë pa para. Mbani shënim shumat, datat dhe emrat e bankës. Për fëmijët, shkolla duhet të dijë kush i merr në dalje; një ndryshim i heshtur mund të sjellë konflikt në portën e shkollës.

Së fundi, leja e qëndrimit: ndërsa ndiqni këtë rrugë, mos prisni që dokumenti të ndryshojë brenda një dite. Letrat lëvizin ngadalë, dhe në ndërkohë duhet të keni me vete dëshminë që procedimi është i hapur dhe që ju jeni personi i dëmtuar.

Zgjedhjet e orëve të para dhe çmimi i secilës

Para jush qëndrojnë disa degëzime reale, dhe secila kushton diçka. Nuk ka asnjë që është pa pasoja, prandaj ia vlen t'i peshoni me qetësi, nëse situata ju lejon.

Ta bëni denoncimin menjëherë. Avantazhi është se faktet janë të freskëta, shenjat shihen ende dhe mund të kërkoni që në të njëjtën kohë masat kufizuese. Çmimi është ndërhyrja e menjëhershme në jetën tuaj: bashkëshorti mëson shpejt, dhe ju duhet të keni një vend ku të qëndroni nëse ai nuk largohet menjëherë.

Të mblidhni provat fillimisht dhe të denonconi pas pak. Kjo ju jep kohë për të bërë vizitë mjekësore, për të ruajtur mesazhet dhe për të folur me një avokat. Çmimi është rreziku i përsëritjes gjatë pritjes dhe fakti që një vonesë e gjatë mund të ngrejë pyetje se pse nuk keni folur më parë. Këtë pyetje e kupton gjyqtari, por duhet ta përgatitni përgjigjen.

Të largoheni në një strukturë mbrojtëse pa denoncuar ende. Është një rrugë që disa e preferojnë kur frika është për jetën e përditshme dhe jo për një episod të vetëm. Çmimi është se largoheni nga shtëpia pa asnjë dokument që e kufizon atë person, dhe duhet të organizoni hyrjen te strukturat dhe fëmijët.

Në çdo rast, telefononi një numër emergjence nëse rreziku është i menjëhershëm. Gjithçka tjetër mund të rregullohet më pas.

Çfarë të keni gati në çantë

Një çantë e vogël e përgatitur me kohë e ndryshon mënyrën se si kalon çasti i nisjes. Nuk ju duhet gjithçka, por këto gjëra e bëjnë dosjen më të lehtë për t'u ndërtuar:

• Dokumentet tuaja dhe të fëmijëve: pasaporta, leja e qëndrimit ose kopja e saj, certifikatat e lindjes, kartat shëndetësore. Pa to çdo zyrë humbet kohë.
• Çdo certifikatë mjekësore dhe raport urgjence, edhe për episode të mëparshme. Tregojnë që dhuna ka një histori.
• Fotografi të shenjave dhe të vendit, me datë të dukshme, të ruajtura edhe në një llogari ose adresë elektronike që ai nuk e njeh.
• Mesazhet dhe zërat e regjistruar: mos i fshini, as ato që duken pa rëndësi. Ruajini si pamje ekrani dhe dërgojini vetes në një adresë të sigurt.
• Emrat dhe numrat e personave që kanë parë ose dëgjuar: fqinj, shoqe, të afërm. Do të shërbejnë për dëshmitë.
• Kopje të kontratës së qirasë, të llogarive bankare dhe të çdo dokumenti që provon burimin e të ardhurave.
• Barna të përditshme, një telefon rezervë ose një karikues të vjetër, dhe pak para në dorë që nuk lënë gjurmë.

Lërini këto gjëra në shtëpinë e një personi të besuar, jo në shtëpi. Nëse nuk keni dikë, studio mund të ruajë kopjet digjitale në mënyrë që të mos humbasin.

Pyetjet që rrallë i bën vetë ajo që është në këtë gjendje

Kur ia nisni bisedës me një avokat, mendja shkon te frika dhe harrohen pyetjet që do të ishin më të dobishme. Ja disa që ia vlen t'i bëni të shkruara paraprakisht:

• Cila masë kufizuese është realiste në rastin tim dhe si kërkohet në mënyrë që të mos humbasë koha?
• Nëse bashkëshorti largohet nga banesa, kush paguan qiranë dhe si mbrohem nga një kërkesë e mundshme e pronarit?
• Çfarë ndodh me lejen time të qëndrimit gjatë procedimit dhe çfarë dokumenti ruaj si provë që po ndiqem si e dëmtuar?
• A mund të pajtohem apo të tërhiqem më vonë dhe çfarë pasojash ka kjo për procedimin dhe për mbrojtjen që kam marrë?
• Kush merr vendimet për fëmijët gjatë kësaj kohe dhe si regjistrohet largimi i tyre nga shkolla ose kopshti?
• Si mbahet i fshehtë vendi ku banoj, kur dosja do t'i shfaqet pjesërisht atij që akuzohet?
• Çfarë dëmshpërblimi mund të kërkoj dhe si e provoj dëmin, përfshirë shpenzimet mjekësore dhe të ndërprerjes së punës?
• Nëse ai thotë se ka denoncuar edhe ai kundër meje, çfarë duhet të bëj dhe si e mbroj veten?

Një përgjigje e mirë nuk premton rezultat; tregon hapat, kostot dhe rreziqet.

Nëse sot nuk arrini t'i pyesni të gjitha, mos u shqetësoni. Mbajeni listën të shkruar dhe shënoni përgjigjen pranë secilës pyetje. Kur emocionet janë të forta, kujtesa lëkundet, dhe një shënim i qetë ju kursen nga rikthimi te e njëjta pyetje çdo herë që telefononi. Është normale të ndërroni mendje gjatë bisedës; thoni gjithmonë çfarë ndiheni të gatshme të bëni dhe çfarë jo.

Kur familja, dëshmitarët apo dokumentet janë në Shqipëri

Shpesh historia nuk mbaron në Itali. Familja e gruas është në Shqipëri, ajo e bashkëshortit po ashtu, dhe secila palë ka mendimin e vet për atë që duhet të ndodhë. Presioni mbi gruan vjen nga telefonata të gjata, nga detyrimi për të mos turpëruar familjen dhe, në disa raste, nga kërcënimet që arrijnë përmes të afërmve. Të gjitha këto mesazhe ruhen, sepse tregojnë vazhdimësinë e shtrëngimit.

Nga ana praktike, dokumentet shqiptare — certifikata martese, lindjeje, familjare — kërkojnë përkthim të vërtetuar dhe, shpesh, vulosje të posaçme që t'i pranojë një zyrë italiane. Kjo kërkon javë dhe kalon nga një mik ose një i afërm që duhet ta dorëzojë dokumentin në Shqipëri. Përpara se ta kërkoni, pyesni avokatin cili akt vërtet nevojitet, që të mos humbisni kohë me gjëra të tepërta.

Një person i vetëm mund të ketë dëshmitarë në Shqipëri, për shembull një të afërm që ka parë shenjat gjatë një vizite. Dëshmia e tij përmes autoriteteve kërkon kohë dhe një mbrojtës që e koordinon. Fusha orare nuk është pengesë, por thirrjet duhen planifikuar kur ju jeni e vetme, jo kur ai është në shtëpi.

Konsullata mund të ndihmojë me dokumente, por nuk zëvendëson një mbrojtës. Mos i tregoni askujt vendin ku jeni strehuar, as familjarëve që mund t'ia përcjellin pa dashje.

Si arrihet te studio pa u dëgjuar nga ai që ju frikëson

Rasti nuk hapet me formularë të gjatë. Ju shkruani ose telefononi, dhe nëse e dini që telefoni juaj kontrollohet, e thoni që në fillim: studio ju kërkon një kanal tjetër, një numër të sigurt, një orë kur mund të flisni, dhe nëse duhet, një mesazh të shkurtër që nuk zbulon asgjë. Është një hap që përgatitet para çdo bisede.

Në bisedën e parë dëgjohet historia në gjuhën që ndjeni më të lehtë, shqip ose italisht. Nuk pritet një rrëfim të rregullt: mjafton të thoni çfarë ka ndodhur dhe çfarë ju shqetëson më shumë. Avokati ju kërkon pastaj dokumentet e para, përshkruan hapat që duken të mundshëm dhe tregon çfarë nuk mund të premtohet.

Dokumentet i dërgoni me foto të qarta, dhe studio i ruan të ndara sipas llojit. Për të gjitha letrat që vijnë nga prokuroria ose nga gjykata, studio hap një kalendar të brendshëm për afatet, që të mos varet nga kujtesa e askujt. Zyrat e studios janë në Romë, Milano dhe Napoli, kështu që kur ju duhet një takim i drejtpërdrejtë ose një shoqërim te zyra e policisë, mund të gjendet dikush më afër jush.

Kur dosja prek familjen në Shqipëri, mbrojtësi koordinohet me një korrespondent atje, për përkthime, akte dhe komunikime që duhet të bëhen me kujdes.

Gjërat që e dëmtojnë pozitën tuaj pa e kuptuar

Disa gabime bëhen nga dashuria, të tjera nga lodhja ose nga frika. Të gjitha kanë pasoja të prekshme:

• Mos fshini mesazhe, zëra apo fotografi, edhe nëse janë të turpshme. Çfarë ju duket e papërshtatshme mund të provojë një sjellje të përsëritur.
• Mos u takoni për të "sqaruar" gjithçka pa praninë e dikujt tjetër. Takimi privat shpesh përfundon me një premtim të marrë me shtrëngim, ose me një akuzë të kundërt.
• Mos nënshkruani tërheqjen e ankimit ose deklarata të përgatitura nga të tjerët, pa i lexuar dhe pa i kuptuar. Një letër e firmosur nën presion është e vështirë të ndryshohet.
• Mos publikoni asgjë në rrjetet sociale: as foto, as fjalë të zemëruara. Do të përdoren për të thënë se gjendja nuk ishte aq e rëndë.
• Mos pranoni para ose "shpërblime" nga familja e tij në këmbim të heshtjes pa këshillën e mbrojtësit.
• Mos u ktheni vetëm në shtëpi për të marrë sendet. Kërkoni që t'ju shoqërojë dikush, ose policia.
• Mos tregoni në grupe të përbashkëta të komunitetit se ku jeni strehuar.

Çdo ndryshim në planin tuaj duhet t'i thuhet mbrojtësit përpara se të ndodhë.

Pas çdo gabimi të këtij lloji, shumë gra ndihen fajtore dhe e fshehin atë që ka ndodhur nga turpi. Mos e bëni këtë. Një gabim i thënë me kohë riparohet shpesh; një gabim i fshehur dhe zbuluar më vonë ia heq besueshmërinë rrëfimit tuaj. Mbrojtësi nuk gjykon: kërkon të dijë çfarë ndodhi, që mbrojtjen ta ndërtojë mbi faktet e vërteta, jo mbi një version të pastruar.

Fjalët e prokurorisë që duhen kuptuar nga e dëmtuara

Letrat që vijnë nga prokuroria ose nga gjykata përdorin një gjuhë të ftohtë. Këto janë termat që duhet t'i njihni, të shpjeguar thjesht:

• Denoncim: njoftimi që i bëhet autoriteteve për një vepër. Përmes tij hapet procedimi. Mund ta bëni te çdo komisariat.
• Personi i dëmtuar: kështu quhet ai që ka pësuar veprën. Ka të drejtë të dëgjohet, të informohet dhe të paraqesë kërkesa.
• Masë kufizuese: urdhër i gjyqtarit që kufizon lirinë e personit të akuzuar, përpara gjykimit, për të mbrojtur personin e dëmtuar.
• Largim nga banesa familjare: urdhri që e detyron të akuzuarin të dalë nga shtëpia dhe të mos kthehet pa leje.
• Ndalim afrimi: detyrimi për të mos iu afruar personit të dëmtuar ose vendeve që ai frekuenton, si puna dhe shkolla e fëmijëve.
• Titull qëndrimi i posaçëm: leja që mund t'i jepet gruas së huaj kur qëndrimi i saj varet nga bashkëshorti dhe ajo pëson dhunë. Nuk varet më nga ai.
• Dëmshpërblim: shuma që kërkohet për dëmin e pësuar, mjekësor, ekonomik dhe moral.
• Procedim: i gjithë rrjedhimi i çështjes, nga hetimi deri te vendimi.

Nëse një fjalë në letrën tuaj nuk është këtu, dërgojeni foton te studio dhe do t'ju shpjegohet.

Mos prisni ta kuptoni gjuhën e një letre në një lexim të vetëm. Zyrat shkruajnë për shkresa të tjera, jo për ju, dhe është normale të mos kuptoni. Rrezikshme është të shpërfillni një rresht vetëm sepse nuk e kuptoni. Shënojeni, dërgojeni te studio, dhe kërkoni një shpjegim në gjuhën tuaj para se të vendosni diçka.