Aksidentet në ujë: barka, det dhe përgjegjësia

Si ndryshon jeta pas një aksidenti në ujë

Një aksident me një mjet lundrues rrallë mbetet një ngjarje e vetme. Pas tij, dikush është lënduar, një barkë është dëmtuar ose është zhdukur, dhe udhëtimi që duhej të ishte pushim kthehet në një procedim. Për një familje shqiptare që ka marrë me qira një gomon për pushimet, ose për një punonjës të një plazhi që ka drejtuar një skuter, pasojat shfaqen shumë shpejt dhe në mënyra që nuk i pret.

Nëse jeni i hetuari, mjeti mund të sekuestrohet, edhe nëse ishte me qira, dhe pronari i kërkon llogari. Dokumentet e udhëtimit mund të mbahen, e një i huaj me leje qëndrimi të përkohshme ka frikë se çdo procedim do ta prekë rinovimin. Puna e sezonit mund të humbasë: nëse punoni në një bazë nautike, një lokal buzë detit ose një ndërmarrje turistike, punëdhënësi nuk dëshiron të mbajë një person me hetim të hapur për një aksident të rëndë.

Nëse jeni i lënduari, mbeteni me shpenzimet mjekësore, me vështirësitë e rimëkëmbjes dhe shpesh me një sigurim që nuk përgjigjet siç prisnit. Familja ndërpret pushimet, të afërmit në Shqipëri duan të vijnë dhe udhëtimi kushton, ndërsa shkolla e fëmijëve ose puna e prindërve ndërpritet.

Ka dhe pasoja më të heshtura: frika nga uji, turpi i një gjykimi publik në një bregdet ku të gjithë njihen, dhe ndjenja se një rënie e shkurtër e vëmendjes ka ndryshuar jetën e dikujt tjetër. Ndihma e hershme, ligjore dhe njerëzore, e bën pjesën e mbetur më të durueshme.

Kush kërkon informacion pas një ngjarjeje në det ose në liqen

Këtë faqe e hap shpesh drejtuesi i një mjeti lundrues, më shpesh një gomon, një barkë me motor ose një skuter, që ka goditur dikë ose ka rrëzuar një person nga bordi. Është ende i lagur dhe i tronditur kur vjen policia ose rojet bregdetare, dhe nuk e di nëse duhet të flasë, të heshtë, të ndihmojë ose të largohet. Sjellja e tij në ato minuta do të vlerësohet pas kohës.

Tjetri është pasagjeri ose miku i drejtuesit, që ndodhej në bord dhe tani pyetet çfarë ka parë. Ai ka frikë të mos e akuzojë shokun, por ka frikë edhe të mos mbajë përgjegjësi për diçka që nuk ka bërë. Nuk e di nëse është dëshmitar apo i hetuar, dhe nuk kupton pse e pyesin për alkoolin që u pi ose për rripat e shpëtimit.

Një tjetër është një i afërm i lënduarit ose i të zhdukurit, që gjendet në një qytet bregdetar pa e njohur gjuhën, pa e ditur kujt t'i drejtohet dhe pa një njeri që të shpjegojë çfarë ndodh. Dëgjon fjalë si "kapiteneri", "relacion" dhe "sekuestrim", dhe dëshiron të dijë një gjë të vetme: çfarë mund të bëjë sot.

Këto situata kanë një pikë të përbashkët: në ujë, njerëzit shpesh nuk kanë dokumente me vete, rrjeti i telefonit është i dobët dhe dëshmitarët shpërndahen shpejt. Ajo që mblidhet në orët e para vlen shumë më tepër se ajo që rindërtohet më vonë.

Dokumentet e mjetit dhe të udhëtimit që duhen mbledhur

Një aksident në ujë lë pak gjurmë fizike, ndaj dokumentet kanë peshë të madhe. Mblidhni sa më shumë nga këto dhe mbajini bashkë.

• Dokumentet e mjetit: titulli i pronësisë ose kontrata e marrjes me qira, së bashku me çdo shkresë të lëshuar nga baza nautike. Tregojnë kush e kishte mjetin në dorë.
• Polica e sigurimit dhe vërtetimi i pagesës, nëse ka. Mungesa e sigurimit ndryshon pozitën e të gjithëve, ndaj duhet parë që nga fillimi.
• Titulli i drejtimit të drejtuesit, nëse kërkohej për atë lloj mjeti, ose dokumenti që tregon pse nuk kërkohej.
• Kopje e relacionit ose e procesverbalit që ju është lënë nga rojet bregdetare ose policia, me datën, vendin dhe emrat e të pranishmëve.
• Foto dhe video të mjetit, të vendit dhe të motit, të bëra nga telefoni, përpara se dëmet të riparohen ose të vihen në rregull.
• Emra dhe kontakte të personave në bord dhe të atyre që panë ngjarjen nga bregu ose nga barka të tjera.
• Çdo dokument mjekësor për të lënduarit, me datën dhe orën e pranimit.

Mbajini origjinalet të sigurta dhe punoni me kopje, sepse ujë dhe letra nuk shkojnë mirë bashkë.

Në ujë, shumë prova humbasin shpejt. Dërgojini mbrojtësit sa më shpejt fotot dhe videot, ndërsa hollësitë janë ende të freskëta, dhe shkruani me fjalët tuaja çfarë ndodhi, në rend kohor. Ky shënim personal nuk dorëzohet askujt vetëm për ju; shërben që të mos harroni hollësi që më vonë bëhen vendimtare, si drejtimi i erës, numri i personave në bord ose ora e saktë e goditjes.

Çfarë vendoset në minutat dhe orët pas aksidentit

Në ujë, vendimet merren shpejt dhe pa njohur tërësisht pasojat. Disa bivio kanë çmim të madh. Kur ndodh aksidenti, drejtuesi duhet të vendosë nëse do të ndalojë dhe do të ndihmojë të gjithë ata që janë në rrezik. Detyrimi i shpëtimit në det nuk ka ekuivalent në rrugë, dhe mosplotësimi i tij është një faj më vete, i pavarur nga ai që e shkaktoi aksidentin. Ndalimi dhe ndihma rrallë dëmtojnë pozitën tuaj; largimi pothuajse gjithmonë.

Zgjedhja tjetër lidhet me deklaratën. Pasi të vijnë autoritetet, do t'ju pyesin si ndodhi, nëse kishit pirë, çfarë shpejtësie mbanit dhe kush ishte në timon. Mund të përgjigjeni, por çdo përgjigje shkruhet dhe lexohet më vonë. Pyetja e alkoolit është veçanërisht e ndjeshme; mbrojtësi do t'ju sqarojë çfarë dhe si duhet të thuhet, dhe çfarë prove mund të kërkohet. Heshtja e menjëhershme duket e ftohtë, por një fjali e pamatur është e vështirë të tërhiqet.

Zgjedhja e fundit është nëse do të bëni kontakt me të lënduarin ose me familjen e tij për të kërkuar falje ose për të ofruar ndihmë. Dëshira është e natyrshme dhe mund të ndihmojë, por duhet të bëhet pa premtime për pagesa dhe pa u përpjekur të ndikoni në atë që do të thotë personi. Mbrojtësi mund të ndërmjetësojë një kontakt të rregullt, ku ndihma jepet dhe nuk lexohet si presion.

Çfarë shmanget pas një aksidenti me mjet lundrues

Në ujë, shumë gabime lindin nga paniku ose nga dëshira për ta rregulluar vetë. Këtu janë ato më të dëmshmet dhe arsyeja e tyre.

• Mos u larguani nga vendi pa u siguruar që të gjithë janë të sigurt dhe pa lajmëruar autoritetet. Largimi është më i rëndë se vetë aksidenti.
• Mos e ndryshoni mjetin: mos e riparoni, mos e laroni, mos e zhvendosni pa lejen e autoritetit. Dëmet e dukshme janë prova.
• Mos pini ose mos merrni ilaçe pas ngjarjes para se të bëhen kontrollet që mund të kërkohen. Mund të ngatërrojë vlerësimin.
• Mos u përpiqni të rregulloni gjërat me para në dorë me familjen e të lënduarit. Një pagesë pa shkresë nuk shuan asgjë dhe mund të lexohet si përpjekje për ndikim.
• Mos postoni foto ose video të aksidentit në rrjete sociale, as për ta shpjeguar. Gjithçka që hyn në rrjet mund të hyjë në dosje.
• Mos ndryshoni versionin tuaj kur flisni me njerëzit e tjerë të bordit; dallimet e vogla sa herë dalin tërheqin vëmendjen.
• Mos e hidhni telefonin ose kartat e kujtesës; mund të përmbajnë orën dhe vendin e saktë.

Mbani mend se në ujë një sjellje e vogël i ngjan ose një ndihme ose një largimi. Nëse nuk jeni të sigurt çfarë të bëni, ndaloni, ndihmoni me ç'mundeni dhe thirrni ndihmën; çdo gjë tjetër mund të sqarohet më vonë me mbrojtësin.

• Mos pranoni të "merrni përsipër" fajin për të mbrojtur dikë tjetër nga bordi. Një deklaratë e rreme shtyn gjithçka në drejtimin e gabuar.

Pyetjet që nuk vijnë në mendje në detin e hapur

Çështjet e aksidenteve në ujë kanë pika që nuk shfaqen në rrugë. Këto pyetje e ndihmojnë mbrojtësin të ndërtojë një pamje të saktë.

• Cili ishte statusi i mjetit dhe i drejtuesit në momentin e ngjarjes: titull, sigurim, leje qëndrimi, kufizime të zonës?
• Kush ishte përgjegjës për mjetin në fakt, pronari që e jepte me qira apo ai që e drejtonte, dhe si provohet?
• Çfarë ndikimi ka zona ku ndodhi: pranë bregut, në det të hapur apo në një liqen, dhe kush ka kompetencë ta shqyrtojë?
• Çfarë provash mbeten pas një aksidenti në ujë, kur nuk ka shenja në rrugë dhe motet ndryshojnë shpejt?
• Nëse alkooli është një çështje, si ndikon mënyra e matjes dhe koha kur është bërë?
• Pasagjerët që ishin në bord duhet të flasin veç e veç, dhe a mund të më përfaqësojë po ai mbrojtës?
• Nëse jam i lënduari, si ecën kërkesa për dëmshpërblim krahas procesit penal?
• Çfarë ndodh me mjetin e sekuestruar dhe kush mban kostot e ruajtjes?

Mos prisni që mbrojtësi t'i përgjigjet të gjitha këtyre pyetjeve në çast. Disa varen nga dokumente që nuk keni ende dhe nga pamja që ka autoriteti për ngjarjen. Kërkoni që përgjigjet t'ju jepen me shkrim dhe pyesni cili është hapi i radhës dhe kush e ndërmerr.

• Nëse mjeti ishte i dikujt tjetër dhe më është dhënë me gojë, si e provoj marrëveshjen?
• A ndikon moti ose gjendja e detit në vlerësimin e sjelljes sime, dhe si dokumentohet?

Kur bregdeti, mjeti ose familja janë në vende të ndryshme

Aksidentet në ujë ndodhin shpesh në vende turistike dhe përfshijnë njerëz që nuk jetojnë aty. Një familje shqiptare që vjen për pushime në bregdetin italian, një grup miqsh nga Evropa që ka marrë një barkë me qira, një punonjës sezonal që jeton në një vend dhe punon në tjetrin: të gjithë e kanë pjesën e vet të jetës jashtë ngjarjes. Kjo ndërlikon çdo hap.

Të lënduarit ose familja e tyre mund të kthehen në Shqipëri para se procesi të përparojë, dhe atëherë dëshmitë, kontrollet mjekësore dhe kërkesat për dëmshpërblim bëhen të vështira. Kërkoni që aktet mjekësore të merren përpara nisjes dhe të përkthehen nga një përkthyes i njohur; shpesh duhet edhe legalizim. Telefonatat nga larg kanë po atë orë me Italinë, por zyrat shqiptare mbyllen herët dhe festat zyrtare nuk përkojnë.

Kur mjeti ose pronari ndodhet jashtë, dokumentet e tij vijnë me vonesë. Një sigurim i nënshkruar në një vend tjetër duhet të provohet me origjinalin ose me kopje të vërtetuar. Çdo kërkesë ndërkombëtare për dokumente zgjat, ndaj duhet nisur menjëherë. Nëse pjesëmarrësit janë nga shtete të ndryshme, secili mund të ketë nevojë për avokatin e vet; mbrojtësi italian koordinohet me kolegët jashtë për të mos paraqitur versione që bien ndesh.

Ambasada ose konsullata shqiptare mund të ndihmojë me dokumente identiteti dhe me kontakte, por nuk ndërhyn në procesin penal. Mos prisni prej saj më shumë.

Fjalët që shfaqen në aktet e një aksidenti detar

Dokumentet e rojeve bregdetare dhe të gjykatës përdorin terma të veçantë. Këtu janë ato më të shpeshtat, të shpjeguar thjesht.

Mjet lundrues. Çdo mjet që lëviz në ujë: barkë, gomon, skuter, jaht. Për secilin kategoritë e rregullave ndryshojnë.

Titull drejtimi. Leja që kërkohet për të drejtuar mjete të caktuara, sipas fuqisë së motorit. Mungesa e saj prodhon sanksione më vete.

Sigurimi i detyrueshëm. Mbulimi i dëmeve ndaj të tretëve. Kur mungon, i lënduari mbetet pa mbulim dhe pronari me përgjegjësi personale.

Mjet me qira. Mjeti i marrë për përdorim të përkohshëm. Pyetja kryesore është nëse qiramarrësi kishte të drejtën ta drejtonte.

Relacion. Raporti i shkruar i autoritetit mbi ngjarjen. Përmban orën, vendin dhe versionin e dëshmitarëve; kërkoni kopjen.

Sekuestrim. Marrja e mjetit nën kontroll të autoritetit si provë ose për shkak të mungesës së dokumenteve.

Detyrim shpëtimi. Detyra për të ndihmuar kë ndodhet në rrezik në det, edhe kur nuk keni asnjë lidhje me të.

Pakujdesi. Sjellja pa kujdesin e duhur që shkakton lëndim. Në ujë, rregullat e sjelljes janë të veçanta.

Kapiteneri. Zyra e autoritetit detar që mban dokumentet e mjeteve dhe zakonisht harton relacionin pas një ngjarjeje në det.

Përgjegjësi i mjetit. Personi që ligji e konsideron përgjegjës për mjetin në çastin e ngjarjes, i cili nuk është gjithmonë ai që e drejtonte.

Lëndim nga pakujdesia. Dëmtimi i një personi si pasojë e mungesës së kujdesit të kërkuar, pa dashje për ta dëmtuar.

Si e merr në dorë studio një çështje aksidenti detar

Çdo gjë fillon me një mesazh. Shkruani cilësinë tuaj në ngjarje: drejtues, pasagjer, pronar, qiramarrës ose i afërm i të lënduarit, dhe cilën shkresë keni marrë nga autoritetet. Mbrojtësi pret këtë informacion para se të pranojë mandatin, sepse nuk mund të përfaqësojë persona me interesa kundërshtuese në po atë çështje.

Në thirrjen fillestare, mbrojtësi mbledh faktet kryesore dhe tregon çfarë nuk duhet bërë deri në takimin tjetër. Zakonisht kërkon fotografi të të gjitha dokumenteve dhe të vendit, dërguar me një kanal të mbrojtur. Nuk jepen premtime për rezultat; jepet një pamje e asaj që mund të paraqitet dhe e çfarë duhet kontrolluar.

Biseda bëhet në shqip ose në italisht, dhe termat e detarisë shpjegohen në fjalë të thjeshta. Studio ka zyra në Romë, në Milano dhe në Napoli. Aksidentet në ujë ndodhin kudo, dhe kur bregdeti ose liqeni është larg zyrave tona, bashkëpunojmë me kolegë vendas që njohin gjykatën dhe kapitenerinë e zonës. Për udhëtimet e familjes, lejet e qëndrimit dhe dokumentet ndërkombëtare, ndjekim një listë të shkruar me atë që duhet kërkuar dhe nga kush.

Ju mund të shkruani në adresën avvmassimoromano@gmail.com, kurse për urgjenca përdorni telefonin e shënuar në krye të faqes.

Kontakti mbetet i hapur gjatë gjithë çështjes dhe çdo ndryshim ju komunikohet me shkrim.

Nëse bregu ose liqeni ku ndodhi aksidenti është larg nga zyrat tona, këtë e thoni që në fillim, që të organizohet prania e një kolegu vendas pa humbur kohë.