Familja në Shqipëri dhe një arrestim në Evropë

Çfarë ndryshon në shtëpi kur i afërmi arrestohet larg

Lajmi mbërrin si një thyerje. Brenda pak orësh, një familje që funksiononte me një rutinë humbet një prej shtyllave të saj. Nëse i arrestuari ishte ai që dërgonte para në Shqipëri, të ardhurat ndalojnë menjëherë. Nëse ishte ai që kujdesej për prindërit e moshuar ose për fëmijët, atë punë tani duhet ta marrë dikush tjetër. Këto janë pasojat që askush nuk i përmend në ditët në vijim, por që peshojnë më shumë se çdo çështje juridike.

Disa gjëra të përditshme që ndryshojnë:

• Të ardhurat: transfertat ndalen ose bëhen të parregullta. Nëse familja ka borxhe, kredi ose qira që paguheshin nga ai person, bisedoni me kreditorët herët, jo kur vjen vonesa e radhës.
• Fëmijët dhe të moshuarit: duhet një plan për kujdesin e tyre, edhe nëse është i përkohshëm. Fëmijët pyesin dhe duhet përgjigje të thjeshta, jo të heshtura.
• Bisedat me komunitetin: në një lagje ose fshat, lajmi përhapet shpejt dhe shpesh me detaje të shtuara. Zgjidhni një fjali të vetme që mund t'ia thoni kujtdo, pa përmendur faktet.
• Lëvizjet: ndjenja e menjëhershme është të nisesh. Por udhëtimi kushton, kërkon dokumente dhe shpesh nuk ka asnjë përfitim në ditët në vijim, kur takimet nuk lejohen.
• Puna e atyre që mbeten: një bashkëshorte ose një vëlla që duhet të mungojë nga puna për të ndjekur çështjen duhet të planifikojë shpenzimet.
• Shëndeti: stresi i familjes është real; kujdesuni për ata që kanë probleme shëndetësore, sepse ata që duhet të marrin vendime nuk mund të dështojnë.

Këto nuk janë detaje: një familje e organizuar mund të ndjekë një çështje shumë më mirë se një e shpërbërë.

Kush e merr lajmin në Shqipëri dhe nga kush

Lajmi nuk mbërrin kurrë në mënyrën e duhur, dhe forma si vjen ndikon në reagimin e menjëhershëm.

Disa e marrin nga një telefonatë e një miku të të arrestuarit, që thotë pak dhe në mënyrë të turbullt. Të tjerë e mësojnë nga një mesazh në rrjetet sociale, ku lajmi ka kaluar nga dora në dorë dhe është shtrembëruar. Të tjerë e marrin nga vetë i arrestuari, që ka lejen e një telefonate të shkurtër dhe nuk mund të flasë lirshëm.

Një nënë dëgjon se i biri është arrestuar dhe nuk e di në cilën qytet, as për çfarë. Një bashkëshorte që është në Shqipëri me fëmijët merr një mesazh nga një numër i panjohur që thotë se burri i saj është në burg dhe se «ka nevojë për para menjëherë». Një vëlla, që jeton në një shtet tjetër të Evropës, kërkon t'u thotë prindërve me kujdes.

Në çdo situatë ka një rrezik të përbashkët: ata që thërrasin duke ofruar ndihmë shpesh nuk janë ata që duken. Disa janë mashtrues që përfitojnë nga paniku i familjes dhe kërkojnë para për një «avokat» ose «lirim». Ndaj çdo kërkesë për pagesë duhet verifikuar përpara se të shpenzoni asgjë.

Kjo faqe është për të gjithë ata, dhe për ata që duan të kuptojnë çfarë mund të bëhet nga larg, pa udhëtuar dhe pa humbur para.

Çfarë të mblidhni në shtëpi përpara se të telefononi avokatin

Familja në Shqipëri ka shpesh dokumente që i arrestuari nuk i ka me vete. Mblidhini sot, sepse avokati në vendin e arrestimit do t'i kërkojë shpejt.

• Kopje të pasaportës ose të letërnjoftimit të të arrestuarit, dhe të lejes së qëndrimit në vendin ku ndodhet, nëse e keni. Pa to është e vështirë të vërtetohet identiteti dhe statusi.
• Emrin e saktë të të arrestuarit siç shkruhet në pasaportë, datën e lindjes dhe emrat e prindërve. Një gabim në shkrim mund të ngadalësojë gjithçka.
• Adresën e fundit që dihet jashtë, emrin e punëdhënësit, të pronarit të banesës dhe të miqve me të cilët jetonte ose punonte. Avokati mund t'i kontaktojë për dokumente.
• Numrat e telefonit dhe llogaritë e komunikimit që përdorte, vetëm si listë; mos hyni në to dhe mos u përgjigjni mesazheve në emër të tij.
• Informacion mbi shëndetin: barnat që merr, sëmundjet kronike, alergjitë. Në një vend të mbajtjes kjo ka rëndësi të menjëhershme.
• Dokumente që tregojnë lidhjet familjare: certifikatat e lindjes, të martesës dhe të fëmijëve, që mund të nevojiten për të provuar kush jeni në raport me të.
• Një shënim me gjithçka që dini për arrestimin: kur, ku, kush ju lajmëroi, çfarë u tha dhe çfarë keni bërë tashmë.
• Ditën dhe orën e saktë kur keni folur së fundmi me të, dhe çfarë tha. Ndihmon për të përcaktuar kur filloi ndalimi.

Vendosini dokumentet në një dosje fizike dhe një kopje në telefon, që të mund t'i dërgoni shpejt kur të kërkohen.

Të udhëtoni, të dërgoni para, apo të prisni

Familja përballet shpejt me vendime që duket sikur kanë një përgjigje të dukshme, por nuk e kanë. Secili ka një çmim, dhe këtu radha vendos më shumë se shpejtësia.

Udhëtimi është refleksi i menjëhershëm, dhe shpesh i gabuar në ditët e fillimit. Në orët dhe ditët në vijim nuk dihet ende ku ndodhet personi, takimet nuk janë të autorizuara, dhe udhëtimi harxhon para që do të duheshin për mbrojtjen. Një udhëtim ka kuptim kur avokati në vend ju thotë se prania juaj është e dobishme: për të provuar lidhje familjare, për të sjellë dokumente ose për të dëgjuar një seancë. Përpara kësaj, mos nisni asgjë.

Dërgimi i parave është vendimi tjetër. Dikush do t'ju kërkojë shuma të menjëhershme, për avokatin, për «gjobën» ose për të «lehtësuar» çështjen. Disa nga këto kërkesa janë të vërteta, shumë janë mashtrime. Para se të dërgoni një shumë, verifikoni emrin e avokatit, vendin e tij dhe mënyrën e pagesës, dhe kërkoni gjithmonë një faturë. Çmimi i një gabimi këtu është i lartë dhe i pakthyeshëm.

Pritja duket e vështirë, por në disa raste është më e mençura: të prisni një njoftim nga avokati ose nga konsullata para se të vendosni. Çmimi është ankthi, por avantazhi është se nuk merrni vendime mbi informacion të pasigurt.

Në çdo rast, caktoni një person të vetëm në familje që komunikon me avokatin, që mesazhet të mos shumëfishohen.

Çfarë nuk duhet bërë nga Shqipëria

Nga larg, njeriu bën gjëra që duken të arsyeshme por që e vështirësojnë çështjen.

• Mos telefononi vendin e mbajtjes, komisariatin ose gjykatën në mënyrë të përsëritur për lajme. Nuk jepet informacion për të afërmit pa autorizim, dhe telefonatat nuk ndihmojnë.
• Mos flisni për faktet në telefon me të arrestuarin. Bisedat mund të regjistrohen, dhe një fjali e pamenduar mund të përdoret më vonë.
• Mos postoni foto, lajme ose thirrje në rrjetet sociale. Do të lexohen nga policia, nga prokurori dhe nga dëshmitarët, dhe nuk mund të tërhiqen.
• Mos u besoni personave që thonë se «e njohin dikë» dhe mund ta zgjidhin çështjen për para. Është mashtrimi më i shpeshtë ndaj familjeve në këtë gjendje.
• Mos nënshkruani prokura ose autorizime që dikush ju dërgon, pa i lexuar me kujdes dhe pa ditur kush është marrësi.
• Mos shkoni te media për të bërë presion. Çështja mund të rëndohet dhe mund të prekin të tjerë.
• Mos fshini mesazhe ose dokumente që lidhen me të arrestuarin; mund të nevojiten më vonë.
• Mos i kërkoni të arrestuarit të «rrëfejë» ose të «pranojë» për ta mbyllur shpejt çështjen. Një deklaratë e dhënë nga frika mund ta dëmtojë për shumë kohë.
• Mos u përpiqni të kontaktoni dëshmitarët ose personin e dëmtuar në emër të familjes; çdo kontakt kalon vetëm përmes mbrojtësit.

Pyetje për avokatin kur i afërmi është arrestuar jashtë

Këto pyetje ndihmojnë familjen të kuptojë çfarë ndodh dhe çfarë mund të bëjë.

• Ku ndodhet saktësisht personi sot dhe si mund ta konfirmoj këtë, pa dërguar një person në vend vetëm për këtë?
• Kush e mbron atë tani, ai që ka caktuar gjykata apo ai që kemi zgjedhur ne? A mund ta ndërrojmë?
• Çfarë mund të bëj unë nga Shqipëria dhe çfarë duhet të bëhet vetëm nga një person në vend?
• A kam të drejtë ta vizitoj, ta telefonoj ose t'i shkruaj, dhe kush e autorizon këtë?
• Nëse duhet një prokurë, çfarë përmban saktësisht dhe si bëhet që të njihet atje?
• Çfarë dokumentesh nga Shqipëria mund të ndihmojnë më shumë, si certifikatat familjare ose provat e punës?
• Si duhet të dërgoj paratë për mbrojtjen dhe për nevojat e tij, me prova të qarta?
• Çfarë mund të ndodhë më pas me personin: mbajtje, lirim me kushte, apo kërkesë për transferim?
• Nëse personi nuk flet gjuhën e vendit, a kanë siguruar përkthyes në pyetje, dhe si e konfirmoj?
• Kush më njofton nëse ndryshon vendi i mbajtjes ose nëse caktohet një seancë?
• Nëse personi është shtetas i një vendi tjetër por jeton atje, a ndryshon pozita e tij ndaj një shtetasi të huaj?
• Cilat shpenzime duhen parashikuar që në ditët në vijim, dhe cilat mund të prisnin?

Përgjigjet ndryshojnë nga një vend në tjetrin, kështu që pyesni gjithmonë për vendin konkret ku ndodhet personi.

Kur familja është në Shqipëri dhe procesi në një shtet tjetër

Kjo është situata e vetë faqes: arrestimi ndodh në një vend, familja banon në një tjetër, dhe dokumentet, personat dhe provat janë të shpërndara. Çdo gjë që në një proces të zakonshëm zgjidhet me një vizitë, këtu kërkon organizim.

Fillimisht, personi i arrestuar ka të drejtë të kërkojë njoftimin e përfaqësisë së shtetit të tij. Kjo nuk bëhet vetvetiu, dhe në disa raste familja është ajo që e kërkon. Përfaqësia nuk është mbrojtës dhe nuk e ndjek çështjen, por mund të konfirmojë ku ndodhet personi, të ndihmojë me dokumente dhe të kontaktojë familjen. Është e dobishme ta njoftoni që në ditët e fillimit.

Gjuha është një pengesë tjetër. Aktet, njoftimet dhe pyetjet zhvillohen në gjuhën e vendit, dhe i arrestuari ka të drejtë të ketë një përkthyes për aktet që e prekin. Familja duhet të sigurohet që kjo kërkohet me shkrim, jo të supozohet. Dokumentet që sillni nga Shqipëria, si certifikatat e gjendjes civile, duhet të përkthehen zyrtarisht dhe shpesh të njihen formalisht, prandaj kërkojini herët.

Koha midis vendeve ndikon gjithashtu. Posta, zyrat dhe ditët e pushimit nuk përputhen, dhe një prokurë që dërgohet me kurier mund të vonojë. Kur personi mund të kalojë në një procedurë transferimi ose ekstradimi, çdo hap duhet bërë me avokatin që njeh sistemet përkatëse. Studio koordinon me një kolegu në vendin e arrestimit dhe, kur duhet, me një kolegu në Shqipëri.

Fjalë që do të dëgjoni nga larg

Kur një i afërm arrestohet në një vend tjetër, familja dëgjon terma që nuk i njeh. Këto janë më të shpeshtat.

• Ndalim dhe arrestim: ndalimi është marrja e lirisë për një kohë të kufizuar, arrestimi është një masë më e qëndrueshme; çdo vend ka afatet e veta dhe fillojnë nga ora e ndalimit.
• Njoftim konsullor: lajmërimi i përfaqësisë së shtetit të personit që është ndaluar; mund ta kërkojë ai vetë ose familja.
• Mbrojtës i caktuar: avokati që emërohet nga gjykata kur personi nuk ka zgjedhur një; mund të zëvendësohet me një të besuar.
• Prokurë: dokumenti që i jep dikujt të drejtën të veprojë në emrin tuaj; duhet të jetë i rregullt dhe shpesh i përkthyer.
• Masë kufizuese: vendimi mbi lirinë pas seancës, nga mbajtja te lirimi me kushte.
• Kërkesë për transferim ose ekstradim: procedura me të cilën një shtet kërkon që personi të dorëzohet ose të vuajë dënimin diku tjetër.
• Vizitë dhe korrespondencë: kontakti me të burgosurin; kërkon leje dhe ka rregulla të ndryshme në çdo vend.
• Afat ndalimi: koha për të cilën personi mund të mbahet para se një gjyqtar të vendosë; numërohet nga ora e ndalimit.
• Interpretim: përkthimi në gojë gjatë pyetjes dhe seancës; është e drejtë, jo favor.

Si e merr studio një çështje nga Shqipëria

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi në numrin e shënuar në faqe. Nuk keni nevojë të qëndroni në Itali: çështja merret në distancë, edhe kur arrestimi ka ndodhur në një shtet tjetër. Në rast urgjence, lini një mesazh me emrin e të arrestuarit, vendin dhe orën e ndalimit, dhe një numër ku ju gjejmë; do t'ju kthejmë përgjigje sa më shpejt.

Në telefonatën fillestare do t'ju pyesim çfarë dini, kush ju lajmëroi, çfarë dokumentesh keni në shtëpi dhe çfarë nevojash të menjëhershme ka personi. Pastaj përcaktojmë kush përfaqëson familjen në komunikim, çfarë duhet dërguar dhe në çfarë mënyre, dhe nëse duhet një avokat korrespondent në vendin e arrestimit. Nëse vendi është jashtë Italisë, koordinimi bëhet me një kolegu atje, dhe ju mbani një kontakt të vetëm.

Punohet në shqip, me dokumente të shpjeguara në gjuhën tuaj. Studio ka selitë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe takimet mund të bëhen edhe në distancë. Aktet nga vendi i arrestimit përkthehen dhe ju shpjegohen në mënyrë të qartë.

Çdo kosto, çdo hap dhe çdo rrezik flitet përpara; nuk bëhet asnjë premtim për rezultatin.

Nëse nuk jeni të sigurt se cili vend është kompetent ose nëse informacioni është i paqartë, thoni vetëm çfarë dini. Do të nisim nga ajo që është e verifikueshme, pa kërkuar që t'i përshtatni faktet.