Familje midis dy vendeve: dokumentet që duhen para se t'i kërkojnë

Çfarë ndryshon në shkollë, në qëndrim dhe në jetën e përditshme kur mungon certifikatë

Kur dokument nga Shqipëria mungon, jeta e familjes ngec në vende që nuk e prisni. Regjistrimi i fëmijës në shkollë ose në çerdhe pyet për certifikatën e lindjes, por në Itali shkolla regjistron edhe kur qëndrimi është i parregullt dhe nuk njofton askënd. Problemi lind më vonë, kur fëmija duhet të transferohet, të marrë diplomë ose të provojë vitet e shkollimit në Shqipëri. Aty kërkohet certifikatë e përkthyer dhe e legalizuar, dhe pa të, viti shkollor humbet në letër.

Në qëndrim, dokumentet e familjes përcaktojnë a mund të bashkohen të afërmit. Bashkimi familjar kërkon prova të lidhjes: martesën, lindjen e fëmijëve, gjendjen civile. Shtetas që ka lejen e qëndrimit dhe dëshiron të sjellë bashkëshortin ose fëmijën nuk mund ta bëjë këtë pa dokumente të vlefshme, dhe çdo vonesë në Shqipëri e shtyn bashkimin. Edhe masat alternative të dënimit ose kundërshtimi i dëbimit kërkojnë prova që familja jeton në Itali dhe ka lidhje reale.

Në jetën e përditshme, mungesa e dokumenti shfaqet në situata të papritura: kërkesë për ndihmë shoqërore, procedurë trashëgimie, kontratë qiraje, rinovim ose kërkesë për shtetësi. Secila nga to e kërkon dokumentin pikërisht kur nuk keni kohë. Familjet që kanë dosje të përgatitur gjithë vitin nuk e përjetojnë këtë si krizë; ato që e nisin vetëm kur zyra e kërkon, humbasin javë. Prandaj ia vlen të mendoni përpara se të nevojitet.

Kush e gjen veten në këtë situatë dhe kur

Situata e familjes është kjo: ka ardhur në Itali prej vitesh dhe që ka tashmë procedim penal ndaj njërit prej anëtarëve. Gjyqtari ose mbrojtësi kërkon prova të lidhjes me territorin dhe me familjen, dhe papritur duhen certifikata që ruhen në zyrë të gjendjes civile në Shqipëri. Familja thërret të afërmit atje, por nuk di cilat dokumente janë të vlefshme, kush i lëshon dhe sa kohë duhet.

Situata tjetër është e prindi që jeton në Itali ndërsa fëmijët mbeten në Shqipëri, ose anasjelltas. Ai dëshiron t'i sjellë, të regjistrojë lindje, të provojë kujdestarinë ose të rregullojë pushimin e shkollës. Të gjitha këto kërkojnë certifikata, dhe secila ka formë të ndryshme sipas llojit të procedurës. Ai përpiqet të ndjekë udhëzime nga ndërmjetës që i thonë gjëra të ndryshme.

Situata e fundit është e personi që po arrestohet ose po përballet me dëbim, dhe familja ka vetëm disa ditë për të sjellë prova që jeton në Itali ose që ka fëmijë atje. Në këto raste, çdo ditë ka rëndësi, dhe familja mëson se dokumentet shqiptare nuk vijnë me postë të zakonshme. Të gjithë këta persona kanë pyetje të përbashkët: cilat dokumente të marr dhe sa kohë më duhet? Kjo faqe u përgjigjet atyre që duan të përgatiten qetësisht.

Dokumentet që duhen mbajtur gati para se të kërkohen

• Certifikatën e lindjes për çdo anëtar të familjes, në formën që tregon të gjitha të dhënat dhe prindërit, jo vetëm në formën e shkurtër.
• Certifikatën e martesës dhe, kur ka ndodhur, vendimin e shkurorëzimit ose të ndarjes, me vulat e autoriteteve që i kanë lëshuar.
• Certifikatën e gjendjes familjare, që tregon kush jeton në familje dhe cila është lidhja me secilin prej tyre.
• Certifikatën e shtetësisë dhe kopjet e pasaportave, me faqet e vulave të hyrjeve dhe daljeve që provojnë qëndrimin në vende të ndryshme.
• Vërtetimin e gjykimeve ose të mungesës së dënimeve nga Shqipëria, që kërkohet në procedura qëndrimi, shtetësie ose masash alternative.
• Dëftesat dhe diplomat e fëmijëve, me njohjen e viteve të shkollimit, nëse planifikohet kthimi ose transferimi.
• Dokumentet e pronës ose të të ardhurave në Shqipëri, kur provojnë mjetet e jetesës ose lidhjet me vendin.
• Çdo dokument mjekësor ose shkollor që provon nevoja të veçanta të fëmijëve, me përkthim.
• Listë me kontaktet e zyrave dhe të të afërmve që mund t'i marrin dokumentet në Shqipëri.

Kërkoni dokumentet në kopje të shumta dhe mbajini të ruajtura në vende të ndryshme. Certifikatë e humbur në postë ose e vjetruar nga koha mund të kërkojë javë për t'u rikuperuar. Nëse dokument përmban gabim në emër ose datë, korrigjojeni menjëherë, sepse gabimet e vogla bëhen pengesa të mëdha në zyra.

Të nis sot apo të pres: vendimet që duhen marrë për dokumentet

Vendimi që vjen në fillim është nëse do t'i kërkoni dokumentet tani, edhe pa nevojë të menjëhershme. Çdo certifikatë kërkon përkthim dhe legalizim, dhe këto marrin kohë. Kush pret derisa zyra e kërkon, shpesh humbet afatin ose paguan më shumë për procedurë të shpejtë. Kush i ka tashmë, mund të reagojë ditën kur nevojitet. Kostoja e përgatitjes është e vogël në krahasim me atë të procedimi të vonuar.

Vendimi tjetër është kush i merr dokumentet. I afërmi në Shqipëri mund të shkojë në zyrë, por nuk është e thënë se kërkesa e tij pranohet pa autorizim. Ndërmjetës mund të ndihmojë, por mund edhe të kërkojë shuma të pajustifikuara ose të sjellë dokumente të pavlefshme. Pyesni mbrojtësin ose zyrën që do t'i përdorë dokumentet se cilat janë mënyrat e pranuara të marrjes, dhe kërkoni që të provohet autenticiteti.

Vendimi i fundit është kush i përkthen. Përkthim jozyrtar mund të mos pranohet, ndërsa përkthim zyrtar kushton dhe kërkon kohë. Kur dokumenti ka rëndësi për gjykim, zgjidhni që në fillim përkthyes të pranuar nga gjykata dhe kërkoni vulën. Mos pranoni ta bëjë vetë të afërmi, edhe nëse flet mirë gjuhët përkatëse, sepse përkthimi i certifikuar ka forcë të veçantë. Kërkoni që çdo përkthim të përmbajë datën dhe emrin e atij që e ka bërë.

Çfarë nuk duhet bërë me dokumentet e familjes

• Mos paguani ndërmjetës që premtojnë dokumente «të shpejta» pa mundësi verifikimi. Dokumentet e blera padrejtësisht mund të dalin të falsifikuara dhe të krijojnë procedim të ri.
• Mos e dërgoni origjinalin në postë të zakonshme, sepse mund të humbasë. Përdorni shërbim të gjurmueshëm dhe mbani kopje.
• Mos korrigjoni vetë gabim në certifikatë me stilolaps ose duke fshirë. Çdo ndryshim duhet bërë nga zyra që e ka lëshuar.
• Mos përdorni përkthime të bëra nga të njohur kur zyra kërkon përkthim të çertifikuar. Do t'ju kthehen dhe do të humbni kohë.
• Mos deklaroni gjëra që nuk përputhen me certifikatat, për shembull datë lindjeje të ndryshme. Mospërputhja zbulohet dhe krijon dyshim për gjithçka tjetër.
• Mos prisni deri në ditën e afatit për të nisur kërkesën. Zyrat në Shqipëri kanë ritmet e tyre dhe nuk mund të nxitohen.
• Mos u mbështetni vetëm te mesazhet e familjes mbi çfarë «duhet». Pyesni zyrën që do ta marrë dokumentin.

Arsyeja është e thjeshtë: dokumentet e familjes janë prova, dhe prova që nuk mund të verifikohet nuk vlen. Certifikatë e rregullt, e legalizuar dhe e përkthyer saktë hap dyer; e dyshimtë i mbyll.

Arsyeja e fundit: dokumentet që merren në rrugë të parregullta zbulohen kur zyra i verifikon me autoritetin që i ka lëshuar, dhe në atë moment problemi nuk është më vonesa, por dyshimi mbi vërtetësinë.

Pyetjet që duhen bërë para se të nisë çdo kërkesë

• Cili dokument kërkon zyra që do ta përdorë, në çfarë forme, dhe a pranohet kopje apo vetëm origjinal?
• A duhet legalizim apo ndonjë formë tjetër vërtetimi, dhe nga cila autoritet lëshohet?
• Kush mund ta përkthejë dokumentin në mënyrë që gjykata ose zyra ta pranojë, dhe sa kohë kërkon?
• A mund ta marrë i afërmi në Shqipëri në emrin tim, dhe çfarë autorizimi i duhet?
• Sa kohë vlen certifikatë pasi lëshohet, dhe kur duhet rinovuar?
• Çfarë bëj nëse dokument ka gabim në emër ose në datë, dhe kush e korrigjon?
• A ka dokumente që mund t'i kërkoj tërthorazi, p.sh. nga ambasada ose konsullata?
• Çfarë ndodh nëse dokumenti vonohet dhe afati i procedurës mbaron?
• Si i ruaj dokumentet që të mos humbasin, dhe sa kopje duhen?

Shënoni përgjigjet dhe emrat e zyrave. Kur zyra ndryshon rregullin, do të dini çfarë ju është thënë dhe nga kush.

Pyetni gjithashtu se si ndikon vonesa e dokumentit në procedurën që po ndiqni, nëse zyra pranon deklaratë të përkohshme ndërsa dokumenti është rrugës dhe kush mban përgjegjësinë nëse afati kalon pa fajin tuaj. Kërkoni të dini nëse ka rrugë më të shpejtë për dokumentet e fëmijëve, ku shpesh ka rregulla të veçanta, dhe nëse mjafton kopja e vërtetuar apo kërkohet origjinali. Nëse familja në Shqipëri bën kërkesën, pyesni çfarë dokumentesh duhet të paraqesin ata, dhe a duhet pagesë e posaçme. Përgjigjet ndryshojnë sipas zyrës, ndaj mos supozoni që ajo që vlen në rastin e dikujt tjetër vlen edhe për ju.

Kur familja, zyrat dhe dokumentet ndodhen në anët e detit

Familjet që jetojnë mes Italisë dhe Shqipërisë e dinë se çdo dokument bën udhëtim. Lëshohet në Shqipëri, vuloset nga autoritete të ndryshme, përkthehet, legalizohet dhe dërgohet në Itali, ku zyra e shqyrton përsëri. Çdo hap ka afatin e vet dhe çdo vonesë shtohet te tjetra. Si rezultat, koha e nevojshme matet në javë, dhe kjo duhet planifikuar si pjesë e çdo procedimi.

Posta mes vendeve nuk është e përshpejtuar, dhe orët e zyrave ndryshojnë. I afërmi që punon gjatë ditës mund të mos arrijë në zyrë, dhe kërkesë e bërë në distancë mund të kërkojë prani personale. Studioja e ka vënë re që dokumentet më të rëndësishme lëshohen më shpejt kur kërkesa bëhet nga personi i interesuar ose nga ai që ka prokurë të rregullt. Për këtë, prokura duhet përgatitur me kujdes dhe të pranohet nga zyra shqiptare.

Konsullata ose ambasada mund të ndihmojë me disa dokumente dhe me njoftime, por zakonisht jo me të gjitha. Mos presni nga ajo gjëra që nuk i bën. Në rast procedimi penal, mbajeni mbrojtësin të informuar për çdo kërkesë që po bëni, që ai të dijë cilat dokumente vijnë dhe kur. Nëse procedurë tjetër, p.sh. familjare ose administrative, ecën paralelisht, njoftoni edhe mbrojtësin e saj, që dokumentet e paraqitura në njërën të mos kundërshtojnë ato të paraqitura në tjetrën.

Fjalët që do t'i shihni mbi dokumentet dhe njoftimet

• legalizzazione: vërtetimi zyrtar i dokumenti të huaj që të pranohet nga autoritetet italiane.
• apostille: vula e veçantë që zëvendëson legalizimin e zakonshëm ndërmjet vendeve që marrin pjesë në marrëveshjen përkatëse.
• traduzione giurata: përkthimi i bërë nga përkthyes që ka bërë betimin para gjykatës, i pranuar nga zyrat.
• casellario giudiziale: regjistri i dënimeve, nga i cili merren vërtetimet e gjykimeve.
• ricongiungimento familiare: bashkimi familjar, procedura për të sjellë të afërmit në Itali.
• permesso di soggiorno: leja e qëndrimit, e cila kërkon dokumente të familjes për rinovim ose ndryshim.
• cittadinanza: shtetësia, e cila kërkon certifikata të lindjes dhe të gjendjes civile nga vendi i origjinës.

Këto fjalë shfaqen në formularë dhe njoftime. Nëse gjeni apostille, zyra kërkon formën më të thjeshtë të vërtetimit; nëse gjeni legalizzazione, kërkohet procedura e legalizimit. Pyesni zyrën se cila vlen për dokumentin tuaj.

Kërkoni nga mbrojtësi ose nga zyra që t'ju shpjegojë gjithashtu vulat dhe nënshkrimet që shfaqen mbi dokumentet. Çdo vulë tregon hap: kush e ka lëshuar, kush e ka vërtetuar dhe kush e ka legalizuar. Nëse vula mungon, dokumenti mund të refuzohet edhe kur përmbajtja është e saktë. Mbani dosje ku çdo dokument ka përkthimin pranë, dhe shënoni mbi të datën kur e keni marrë, sepse disa zyra pranojnë vetëm dokumente të lëshuara brenda periudhe të caktuar. Kur dyshoni, pyesni zyrën para se të paguani për përkthim ose për legalizim.

Si ndihmon studioja kur dokumentet mungojnë

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi, dhe thoni për çfarë procedure ju duhen dokumentet dhe deri kur. Dërgoni foto të njoftimit që kërkon dokumentet. Studioja lexon çfarë kërkohet saktësisht, bën listë me dokumentet dhe ju thotë cilat mund të merren shpejt dhe cilat kërkojnë më shumë kohë, që të dini nga të filloni.

Biseda zhvillohet në shqip kur ju është më e lehtë. Studioja shpjegon çfarë forme duhet të ketë çdo dokument, kush e përkthen dhe kush e legalizon, dhe ju drejton për kërkesën në Shqipëri. Kur nevojitet, ajo punon me kolegë atje ose me zyrë që merr përsipër kërkesat. Aktet për gjykatën shkruhen në gjuhën e procedurës dhe ju shpjegohen para se të paraqiten.

Studioja punon nga Roma, Milano dhe Napoli dhe mund të takohet personalisht ose në telefon e video. Për raste urgjente, si arrestim ose afat që mbaron, është e arritshme edhe jashtë orarit. Honorari bihet dakord me shkrim përpara fillimit. Pas çdo hapi merrni përmbledhje të shkurtër për dokumentet që kanë arritur, ato që mungojnë dhe afatet që po afrohen, ashtu që edhe familja në Shqipëri të dijë çfarë pritet nga ajo.

Nëse lind dyshim për dokument, studioja ju drejton të kërkoni rilëshimin nga zyra e origjinës, në vend që të përpiqeni ta ndreqni vetë. Zakonisht kjo është rruga më e shpejtë dhe më e sigurt, edhe kur duket më e gjatë.