I arrestuar në Romë: gjykata, institutet, procedurat

Kush e kërkon Romën: nga aeroporti te fletët e institutit

Një udhëtar mbërrin në një nga aeroportet e kryeqytetit me një fluturim nga Tirana dhe ndalohet në kontrollin e pasaportave. Një sinjalizim ndërkombëtar ka dalë në emrin e tij, dhe policia kufitare e çon në një zyrë ku do të qëndrojë orë të tëra. Ai nuk e di për çfarë po akuzohet, familja në Shqipëri nuk ka asnjë lajm, dhe askush nuk i ka thënë ende cilës gjykatë do t'i paraqitet. Aeroportet e Romës janë vendi ku dalin më shumë sinjalizime ndërkombëtare në Itali.

Një punëtor që jeton prej vitesh në kryeqytet ndalohet gjatë një kontrolli në ndërtim ose në një lokal, dhe çohet në një stacion. Familja e tij në Itali nuk di nëse do të dalë para një gjyqtari të Romës ose të një qyteti tjetër. Për të gjithë këta njerëz, çështja praktike që nuk pret është e njëjtë: ku mbahet dhe cila gjykatë vendos.

Një lexues tjetër është i afërmi në Shqipëri që ka dëgjuar vetëm emrin e kryeqytetit. Ai e lidh Romën me shtetin, me ministritë, me ambasadat, dhe pyet nëse kjo e bën procedurën më të shpejtë ose më të ngadaltë. Nuk e bën as njërën, as tjetrën: e bën të ndryshme, sepse gjykata e apelit të Romës vendos për ekstradimin kur personi gjendet në atë distrikt, dhe ministria që firmos dorëzimin ndodhet po në kryeqytet.

Kjo faqe shpjegon çfarë ndryshon në praktikë kur arrestimi ndodh në Romë, nga aeroporti te institutet dhe nga gjykata te përfaqësia diplomatike.

Zgjedhjet që duhen bërë kur dihet vetëm emri i kryeqytetit

Vendimi që nuk pret është të kuptohet në cilën situatë ndodhet personi, sepse çdo hap që vjen pas varet nga ajo. Mund të jetë një sinjalizim ndërkombëtar që kërkon dorëzimin e tij nga një vend tjetër; mund të jetë një procedim italian, i lindur nga një ngjarje në Itali; mund të jetë një kërkesë tjetër, lidhur me një dënim të formës së prerë. Familja shpesh nuk e di, dhe personi i ndaluar as. Përcaktimi bëhet menjëherë nga mbrojtësi, sepse ndryshon çdo hap të mëpasshëm, siç përshkruhet te faqja mbi arrestimin në aeroport.

Një zgjedhje tjetër është çfarë të thuhet kur personi pyetet nëse pranon kthimin në vendin që e kërkon. Kjo pyetje, kur bëhet pa mbrojtës, ka pasoja të mëdha: një përgjigje e nxituar mund të heqë të drejta që nuk rikthehen. Heshtja nuk është pranim, dhe kërkesa për të folur me një mbrojtës duhet bërë që në çastin kur nis biseda me policinë.

Një zgjedhje më vete u takon familjarëve: të nisen menjëherë për në Romë apo të presin. Lidhjet ajrore me Shqipërinë janë të shpeshta dhe një udhëtim mund të bëhet shpejt, por kush mbërrin pa ditur ku mbahet i afërmi mund të përfundojë para një porte të mbyllur. Është më e dobishme të dërgohen dokumentet dhe të pritet përgjigja e mbrojtësit për ditën dhe mënyrën e vizitës. Në fund, familja duhet të vendosë kush mban kontaktin me përfaqësinë diplomatike shqiptare, që të mos ketë mesazhe të ndryshme nga persona të ndryshëm.

Çfarë të ketë gati një familje kur dëgjon "arrestuar në Romë"

Në kryeqytet procedurat ndërkombëtare kërkojnë dokumente të sakta dhe të përkthyera, dhe familja mund të ndihmojë shumë duke i pasur gati që në fillim.

• Pasaportën ose dokumentin e identitetit të personit, edhe të skaduar, si dhe çdo dokument udhëtimi që ka përdorur së fundi, me datat e hyrjes dhe të daljes nga Italia.
• Çdo akt të marrë nga policia, nga aeroporti ose nga gjykata, me datën dhe orën, të fotografuar me të gjitha faqet.
• Biletën e fluturimit, rezervimin e hotelit ose të banesës, dhe çdo dokument që tregon qëllimin e udhëtimit në Itali.
• Kontratën e punës, të qirasë ose çdo dokument që tregon se personi ka jetë të qëndrueshme në Itali ose në Shqipëri.
• Çdo letër ose njoftim të marrë në të kaluarën nga autoritetet shqiptare ose italiane që mund të lidhet me një sinjalizim ndërkombëtar.
• Emrat dhe kontaktet e personave që e prisnin personin në Itali, sepse mund të dëshmojnë për qëllimin e udhëtimit.
• Barnat dhe mjekun e personit, nëse ka terapi në vazhdim, sepse institutet kërkojnë kërkesë të shkruar për t'i pranuar.
• Kontaktin e përfaqësisë diplomatike shqiptare dhe emrin e personit që e ka kontaktuar tashmë, nëse ka.

Nëse e keni biletën ose rezervimin në telefon, mos e fshini dhe mos e ndryshoni: është një provë e qëllimit të udhëtimit dhe mbrojtësi do ta kërkojë që në fillim. Shënoni gjithashtu numrin e fluturimit dhe orën e mbërritjes, sepse tregojnë kur ka nisur kontrolli.

Çfarë ndryshon në punë, banesë dhe qëndrim kur dikush mbahet në kryeqytet

Roma është një qytet ku shumë shqiptarë punojnë në ndërtim, në hotele, në restorante dhe në shërbime kujdesi, shpesh me kontrata të shkurtra. Kur dikush mbahet, vendi i punës humbet shpejt, sepse në këto sektorë zëvendësimi bëhet brenda ditës. Një njoftim i shkurtër dhe i saktë, i koordinuar me mbrojtësin, mund ta mbajë kontratën gjallë derisa të sqarohet situata. Pa të, punëdhënësi vendos vetë, dhe zakonisht vendos në favor të vetes.

Banesa është një problem i veçantë në një qytet të madh. Qiratë janë të larta dhe shumë njerëz jetojnë në dhoma të ndara me të tjerë, pa kontratë të qartë. Nëse personi mungon, dhoma mund t'i jepet një tjetri, dhe dokumentet e brendshme mund të humbasin. Një mik i besuar duhet të ketë qasje për të marrë pasaportën, kontratat dhe letrat e marra nga autoritetet.

Për qëndrimin, pasojat varen nga lloji i procedimit. Një procedim ndërkombëtar mund të ketë efekte mbi lejen e qëndrimit dhe mbi çdo kërkesë të ardhshme, ndërsa një procedim italian ndikon në mënyrën e tij. Mbrojtësi duhet të dijë datën e skadimit të lejes që në fillim. Fëmijët në shkollë, banka dhe dërgesat për familjen në Shqipëri kërkojnë një plan të qartë, përndryshe frika shton borxhet në një qytet ku jeta kushton shumë.

Një plan i thjeshtë për ditët në vazhdim e mban familjen të qëndrueshme.

Pyetje për mbrojtësin mbi sinjalizimin, gjykatën e apelit dhe ministrinë

Në kryeqytet, pyetjet e mira kanë të bëjnë me ndarjen e kompetencave midis gjykatave dhe ministrisë. Mbani pranë këto pyetje dhe shënoni përgjigjet.

• Cila është situata e personit: një sinjalizim ndërkombëtar, një procedim italian apo një kërkesë për një dënim të formës së prerë?
• Cila gjykatë vendos për rastin tim, dhe pse procedura kalon nga Roma kur personi gjendet në këtë distrikt?
• Çfarë roli ka ministria që firmos dorëzimin, dhe në çfarë faze hyn ajo në procedurë?
• Çfarë ndodh me kërkesat për transferimin e të dënuarve, dhe kush i paraqet ato dhe në ç'kohë?
• Në cilin institut mbahet personi dhe a pritet të transferohet pas seancës, dhe si ndryshon kjo takimet e familjes?
• A kam të drejtë të takoj përfaqësinë diplomatike shqiptare, dhe çfarë mund të bëjë ajo konkretisht për mua?
• Çfarë deklaratash mund të përdoren në një vend tjetër, dhe si ruhen garancitë gjatë procedurës ndërkombëtare?
• Çfarë duhet të sjellë familja për takim, dhe cilat dokumente duhen përkthyer menjëherë?

Në kryeqytet, ndarja e kompetencave mes gjykatës, ministrisë dhe përfaqësisë diplomatike është e ndërlikuar, dhe familjet shpesh nuk e dinë kush vendos çfarë. Mos u turpëroni të kërkoni që mbrojtësi t'jua shpjegojë me një skemë të thjeshtë, hap pas hapi, duke treguar cila zyrë merr vendimin dhe cila vetëm e kryen. Kërkoni gjithashtu një listë të dokumenteve që i duhen secilës zyrë, që të mos kërkohen të njëjtat letra disa herë.

Çfarë nuk duhet bërë kur arrestimi ndodh në një aeroport ose në kryeqytet

Arrestimet në aeroport ndodhin pas një udhëtimi, kur njeriu është i lodhur, i çorientuar dhe i frikësuar. Pikërisht aty bëhen gabimet.

• Mos nënshkruani asnjë dokument në aeroport ose në zyrë pa përkthyes dhe pa mbrojtës: ajo që nënshkruhet bëhet pjesë e dosjes.
• Mos pranoni "me gojë" kthimin në vendin që kërkon personin: kjo pyetje ka pasoja të mëdha dhe nuk i përgjigjet pa këshillë.
• Mos u përpiqni të shpjegoni vetë sinjalizimin: policia kufitare nuk e njeh dosjen dhe çdo fjalë mund të përdoret më vonë.
• Mos telefononi ambasadën për të kërkuar ndërhyrje në procedurë: përfaqësia nuk vendos, por ndihmon me dokumente dhe kontakte.
• Mos fshini mesazhe ose faturat e udhëtimit: tregojnë qëllimin e udhëtimit dhe mund të jenë provë e rëndësishme.
• Mos udhëtoni në Romë pa u siguruar ku mbahet personi dhe kur mund të takohet: një udhëtim i kotë humb kohë dhe para.
• Mos publikoni lajmin në rrjetet sociale: komuniteti shqiptar në kryeqytet është i madh dhe lajmi përhapet menjëherë.

Aeroporti dhe kryeqyteti krijojnë përshtypjen se gjithçka duhet bërë menjëherë dhe në zyrën e duhur. Në fakt, çmimi i nxitimit është i lartë: një nënshkrim, një pranim gojor ose një telefonatë e papërshtatshme mund të ndryshojnë rrjedhën e një procedure ndërkombëtare që është më e ngadaltë, por edhe më e rreptë. Mbani një rregull të thjeshtë: asgjë nuk thuhet, nuk nënshkruhet dhe nuk pranohet pa mbrojtës dhe pa përkthyes. Çdo gjë tjetër mund të presë disa orë.

Roma, Tirana dhe ministritë: kur procedura kalon mes kryeqyteteve

Në Romë procedurat ndërkombëtare takohen me procedurat e brendshme, dhe familja duhet të dijë se letrat nuk lëvizin shpejt. Gjykata e apelit vendos për ekstradimin, ministria firmos dorëzimin, dhe çdo hap kalon nëpër kanale diplomatike që nuk funksionojnë me ritmin e familjes. Dokumentet nga Shqipëria, si certifikatat e gjendjes civile ose vendimet e gjykatave shqiptare, duhet të kenë përkthim nga një përkthyes i regjistruar dhe, shpesh, një vulë që vërteton origjinën.

Përfaqësia diplomatike shqiptare e akredituar pranë Italisë ka seli në kryeqytet, dhe kjo e bën kontaktin më të lehtë për familjet që mund të udhëtojnë deri aty. Ajo mund të ndihmojë me dokumente identiteti, me kontaktin me familjen dhe me informacion mbi vendin ku mbahet personi, por nuk është pjesë e procedurës penale dhe nuk e zëvendëson mbrojtësin. Roma ka edhe shumë përfaqësi të tjera diplomatike, kështu që zyrat janë të ngarkuara dhe pritjet janë të gjata.

Shqipëria dhe Italia kanë të njëjtin orar, kështu që telefonatat me familjen nuk pengohen nga ora. Pengesa janë orari i zyrave dhe disponueshmëria e njerëzve. Nëse ka një dosje paralele në Shqipëri, mbrojtësi në Itali dhe ai në Shqipëri duhet të flasin me njëri-tjetrin, sepse një deklaratë e dhënë në një vend mund të bjerë ndesh me atë të dhënë në tjetrin.

Ruani çdo letër të marrë me datën e saj.

Si e ndjek studioja një dosje që kalon nga Roma

Studioja ka seli në Romë, dhe kjo e bën të mundur takimin personal në kryeqytet, në raste kur kërkohet. Dërgoni në avvmassimoromano@gmail.com fotografitë e të gjitha akteve të marra, emrin e personit, datën dhe vendin e arrestimit dhe një numër telefoni ku mund t'ju gjejmë. Nëse personi është ende i ndaluar, shkruani "urgjent" në fillim të mesazhit dhe studioja e trajton si përparësi.

Në bisedën fillestare studioja pyet për arrestimin, për dokumentet e udhëtimit dhe për çdo njoftim të marrë në të kaluarën. Biseda zhvillohet në shqip dhe në italisht, dhe kur ka akte të huaja, ato përkthehen nga një përkthyes. Familja merr atë ditë një listë të qartë të gjërave për t'u mbledhur dhe të atyre që nuk duhen bërë.

Mandati dhe honorari bien dakord me shkrim përpara se të nisë puna. Kur procedura prek një vend tjetër, studioja punon me kolegë korrespondentë atje dhe bashkërendon përkthimet dhe legalizimet. Studioja nuk premton rezultate, por kujdeset që asnjë afat dhe asnjë dokument të mos humbasë ndërmjet zyrave dhe vendeve.

Nëse personi është arrestuar në aeroport dhe familja është ende në Shqipëri, studioja kërkon një numër kontakti në Shqipëri dhe një në Itali, që të mos mbetet asnjë lajm i pakomunikuar. Familja informohet me telefon ose me mesazh pas çdo hapi, dhe kjo është një përparësi praktike për familjet që nuk mund të udhëtojnë menjëherë drejt kryeqytetit.

Fjalët që do të gjeni në aktet e një arrestimi në Romë

Aktet e kryeqytetit përdorin terma ndërkombëtarë dhe terma të brendshëm; këta janë ata që lidhen me atë që u shpjegua më sipër.

• Segnalazione internazionale është sinjalizimi ndërkombëtar: një regjistrim që e bën personin të kërkuar jashtë vendit.
• Estradizione është ekstradimi: dorëzimi i një personi te një vend tjetër, ku vendos gjykata e apelit e distriktit.
• Corte d'appello është gjykata e apelit: në Romë ajo vendos për ekstradimin kur personi gjendet në atë distrikt.
• Ministero della Giustizia është ministria e drejtësisë: firmos dorëzimin dhe trajton kërkesat për transferimin e të dënuarve.
• Trasferimento dei condannati është transferimi i të dënuarve: kalimi i ekzekutimit të dënimit në vendin e origjinës.
• Casa circondariale është shtëpia e paraburgimit, ku pret personi derisa të ketë një vendim të formës së prerë.
• Frontiera është kufiri; kontrolli i pasaportave në aeroport është një kontroll kufitar, ku mund të dalë një sinjalizim.
• Rappresentanza diplomatica është përfaqësia diplomatike: zyra e vendit të personit, që ndihmon me dokumente dhe me kontakte.

Kujdes me fjalën "dorëzim": në gjuhën e përditshme duket sikur do të thotë të dorëzohesh vetë, ndërsa në akt është dorëzimi i një personi nga një vend te tjetri. Po ashtu, "sinjalizim" nuk është një akuzë, por një regjistrim që thotë se dikush kërkohet. Asnjëra prej tyre nuk është ende një dënim. Kur lexoni fletën nga kryeqyteti, kërkoni të kuptoni cila nga këto fjalë përdoret dhe çfarë ndryshon në rastin tuaj.