I arrestuar në Zvicër: 24, 48, 96 orë — tri afate të ndara

Kur kantoni ndryshon çdo gjë: çfarë zgjedh familja në orët e arrestimit

Kur dikush arrestohet në Zvicër, familja duhet të vendosë shpejt me kë flet dhe në çfarë gjuhe. Vendi nuk ka një gjuhë të vetme, dhe rruga e telefonatës në nisje varet nga kantoni ku ndodhet personi. Në disa pjesë flitet gjermanisht, në të tjera frëngjisht, dhe në një rajon italisht. Ky fakt ka pasoja praktike: aktet që do të mbërrijnë, përkthyesi që duhet kërkuar dhe mbrojtësi që duhet gjetur varen nga gjuha e vendit.

Një zgjedhje tjetër është nëse një mbrojtës zviceran caktohet nga autoritetet apo zgjidhet nga familja. Ai i caktuar është i pranishëm herët dhe nuk kushton familjes, por nuk njeh personin dhe jetën e tij në Itali. Një mbrojtës i zgjedhur shtesë kushton, por mund të sjellë në dosje elementet e lidhjeve me Italinë që gjyqtari duhet t'i dijë. Kur ka më shumë se një mbrojtës, duhet vendosur kush flet me kë dhe kush merr vendimet.

Zgjedhja e udhëtimit është e kushtueshme. Zvicra nuk është larg nga Italia, por është shtet jashtë Bashkimit Evropian, dhe kjo ndryshon rregullat e hyrjes dhe të bashkëpunimit. Një i afërm që nis pa dokumente të rregullta ose pa e ditur ku mbahet personi rrezikon të humbasë ditë pa e takuar askënd. Shpesh dokumentet e dërguara me kohë ndihmojnë më shumë se prania fizike, por vendimi i përket familjes dhe duhet të marrë parasysh koston, kohën dhe rrezikun e një udhëtimi të pasuksesshëm.

Kush e hap këtë faqe, nga cilat situata

Një lexues është njeriu që jeton në Itali dhe punon atje, dhe që gjatë një udhëtimi në veri ose në një vizitë te të afërmit në Zvicër është ndaluar. Ai nuk e di nëse vendi ka rregullat e Italisë, dhe zbulon shpejt se jo. Kupton se afatet janë të ndryshme, se gjuha e zyrave nuk është e tija dhe se shtetësia shqiptare nuk i jep atij të drejtën e një mbrojtjeje konsullore italiane.

Një lexues tjetër është i afërmi në Itali ose në Shqipëri që ka marrë një telefonatë në mes të natës. Zëri thotë se është në polici, se gjuha është e huaj dhe se do t'i japin një avokat. Ai nuk di nëse kjo është mirë, çfarë janë afatet dhe nëse duhet të nisë. Ka lexues që e hapin këtë faqe sepse kanë lexuar se afatet zvicerane janë të ndara në disa hapa dhe duan të kuptojnë cili ka rëndësi.

Ka edhe familje që kanë një person që jeton prej vitesh në Zvicër dhe që ka lidhje të forta me Italinë: ka punuar atje, ka familje, ka dokumente të Italisë dhe të Zvicrës. Kur ai arrestohet, pyetja është se cili vend ka rëndësi më të madhe për gjyqtarin dhe cilat dokumente duhen sjellë. Për të gjithë këta lexues, qëllimi i faqes është të shpjegojë çfarë ndodh në orët në vijim dhe çfarë mund të bëhet nga jashtë.

Çfarë ndryshon për punën, banesën dhe fëmijët

Një arrestim në Zvicër e nxjerr personin nga jeta e tij pa paralajmërim, dhe pasojat praktike dalin shpejt. Nëse ai punon në Itali dhe udhëtonte për punë ose për pushim, punëdhënësi pret ta shohë dhe mungesa pa shpjegim e rrezikon vendin. Nëse ai punon në Zvicër, ndërpritja është më e rëndë, sepse kontrata zvicerane dhe leja e punës atje varen nga prania e tij në vend, dhe një mungesë e gjatë mund të ketë pasoja për gjithçka tjetër.

Banesa dhe automjeti kërkojnë dikë që kujdeset. Qiraja vazhdon të paguhet, automjeti i lënë në një rrugë ose në një parking kushton, dhe dokumentet e personit mbahen nga autoritetet. Një i afërm duhet të marrë përsipër këto me një autorizim të shkruar nga personi, përndryshe bankat dhe pronarët nuk do t'i flasin. Fëmijët që janë në shkollë kanë nevojë për një të rritur që i ka dokumentet e tyre dhe të drejtën për t'i përfaqësuar.

Për një të huaj me leje qëndrimi në Itali, çdo mungesë e gjatë kërkon prova. Një rinovim që bie gjatë arrestimit, një takim që humbet, një deklaratë që duhet dorëzuar, të gjitha kërkojnë dokumente që tregojnë se personi ishte i penguar. Ruani çdo letër të lëshuar nga autoritetet zvicerane. Në familje, pyetja është shpesh kush merr përgjegjësinë për të gjitha këto, dhe është mirë që të jetë një person i vetëm, me një fletë ku shënohet çdo telefonatë dhe çdo vendim.

Gjërat që e dëmtojnë dosjen në një shtet që nuk është ai ku jetoni

Në Zvicër gabimet vijnë shpesh nga supozimi se rregullat janë ato që njihni. Shmangni:

• Mos supozoni se afatet italiane vlejnë këtu. Zvicra ka afatet e veta, të ndara në hapa, dhe ajo që duket si vonesë mund të jetë normale, ndërsa ajo që duket normale mund të jetë problem.
• Mos pranoni të pyeteni pa paralajmërim të qartë të të drejtave tuaja. Një marrje në pyetje pa këtë paralajmërim ka pasoja për përdorimin e deklaratës.
• Mos firmoni asgjë në një gjuhë që nuk e kuptoni. Kërkoni përkthim të gjithë tekstit përpara nënshkrimit.
• Mos shkruani në rrjetet sociale për arrestimin. Çdo fjali mund të përdoret si provë.
• Mos fshini mesazhe, foto ose historik të telefonit. Fshirja duket si fshehje.
• Mos paguani ndërmjetës që premtojnë të "rregullojnë" çështjen. Askush nuk mund ta bëjë këtë.
• Mos u mbështetni te konsullata italiane nëse nuk keni shtetësi italiane. Ajo mbron italianët; shqiptarët e kanë përfaqësinë e tyre.

Çfarë të mbledhni përpara se të flisni me mbrojtësin

Mbrojtësi që punon me një arrestim në Zvicër ka nevojë për fakte që lidhin personin me vendin ku jeton. Mblidhni:

• Emri dhe mbiemri siç shkruhen në pasaportë, data dhe vendi i lindjes. Gabimet e shkrimit krijojnë konfuzion në regjistrat e shteteve.
• Pasaporta dhe leja e qëndrimit, me të gjitha faqet, në fotografi. Tregojnë kush është personi dhe ku jeton.
• Kantoni, qyteti dhe institucioni ku mbahet personi, si dhe ora e telefonatës. Ndihmojnë për gjetjen e vendit dhe të gjuhës së aktit.
• Kontrata e punës dhe fletët e pagës, si dhe kontrata e banesës në Itali. Janë prova të vendbanimit dhe të lidhjeve.
• Letrat e marra nga autoritetet zvicerane, në të gjitha faqet, edhe në një gjuhë që nuk kuptohet.
• Dokumentet e automjetit dhe të udhëtimit, nëse arrestimi ndodhi gjatë një udhëtimi. Tregojnë pse personi ishte në Zvicër.
• Emrat dhe numrat e telefonit të të afërmve në Itali, në Shqipëri dhe në Zvicër, me lidhjen që kanë me personin.
• Çdo ilaç ose gjendje shëndetësore që personi ka, për t'u njoftuar institucionit menjëherë.

Pyetjet që e bëjnë të qartë një arrestim në Zvicër

Pyetjet më të dobishme ndihmojnë të kuptohet rruga e çështjes. Pyesni:

• Cili afat ka rëndësi vërtet në rastin tim, dhe si numërohet nga momenti i arrestimit?
• Kush vendos në çdo hap: policia, prokuroria apo gjykata, dhe çfarë mund të bëj përpara secilës?
• A është caktuar mbrojtës dhe a mund të flas me të në një gjuhë që kuptoj?
• A më është paralajmëruar e drejta për të heshtur dhe për avokat përpara se të pyetesha?
• Çfarë ndodh me një deklaratë të marrë pa këtë paralajmërim, dhe kush e ngre këtë kundërshtim?
• Nëse kërkohet paraburgim, çfarë masash më të lehta mund të ofrohen dhe a mund të përmbushen nga Italia?
• Kush njofton punëdhënësin, familjen dhe përfaqësinë shqiptare në Zvicër?
• Çfarë dokumentesh nga Italia duhen përkthyer dhe në cilën gjuhë të kantonit?

Zvicra nga kufiri italian: gjuhë të ndryshme, distanca të shkurtra, rregulla të tjera

Zvicra është afër Italisë, por rregullat e saj nuk janë ato italiane. Është shtet jashtë Bashkimit Evropian, dhe bashkëpunimi me vendet e tjera kalon nëpër marrëveshje të veçanta. Për një familje në Itali kjo do të thotë se lajmet mund të mbërrijnë më ngadalë nga sa pritet, se dokumentet kërkojnë një rrugë të caktuar dhe se ajo që funksionon në Itali ose në një shtet tjetër evropian nuk funksionon automatikisht këtu.

Gjuha ndryshon me kantonin. Në rajonin ku flitet italisht, familja mund të komunikojë më lehtë me zyrat, por kjo nuk e bën çështjen më të thjeshtë, sepse sistemi mbetet zviceran. Në kantonet gjermanishtfolëse dhe frëngjishtfolëse, aktet vijnë në atë gjuhë dhe duhen përkthyer përpara se të lexohen me kujdes. Përkthyesi duhet të njohë termat procedurale, jo vetëm gjuhën e përditshme. Një mbrojtës zviceran flet gjuhën e vendit dhe e njeh gjykatën, ndërsa mbrojtësi italian ndihmon me dosjen e lidhjeve me Italinë dhe me koordinimin e familjes.

Udhëtimi mund të duket i thjeshtë nga kufiri, por kontrollet e hyrjes ekzistojnë dhe një person pa dokumente të rregullta mund të ketë probleme. Përfaqësia shqiptare në Zvicër mund të pyesë për vendin e mbajtjes dhe të ndihmojë me lidhjet familjare, por nuk emëron mbrojtës. Kush ka edhe shtetësi italiane ka të drejtën e kontaktit me konsullatën italiane, dhe duhet ta thotë këtë që në nisje.

Termat që hasen në letrat zvicerane të përkthyera

Dokumentet e përkthyera përdorin terma që duken të njohur por kanë kuptim të ngushtë. Këto janë ato që do të gjeni:

• Policia: organi që arreston dhe që mban personin për një kohë të kufizuar, përpara se ta lirojë ose ta dorëzojë tek prokuroria.
• Prokuroria: organi që drejton hetimin dhe që kërkon nga gjykata paraburgimin.
• Gjykata e masave detyruese: gjykata që vendos nëse personi mbetet i mbajtur përpara gjykimit.
• Afati i përgjithshëm: kufiri maksimal nga arrestimi te vendimi; është ai që ka rëndësi vërtet kur afatet e ndërmjetme shkelen.
• Paraburgim: mbajtja e personit përpara gjykimit; është masë, jo dënim.
• Marrja në pyetje pa paralajmërim: pyetja e bërë pa i shpjeguar personit të drejtat e tij; nuk vlen.
• Kod procedure i njësuar: rregullat e njëjta për gjithë vendin, që kanë zëvendësuar rregullat e kantoneve.
• Shtet jashtë Bashkimit Evropian: vend që nuk bën pjesë në rregullat e përbashkëta të Bashkimit.

Një term i përkthyer gabim ndryshon kuptimin e letrës. Kur diçka nuk është e qartë, kërkoni tekstin origjinal.

Si e organizon studio punën kur arrestimi është në Zvicër

Kontakti në nisje bëhet me email ose telefon, në shqip ose italisht, dhe studio kërkon vetëm atë që orienton: emrin e personit, kantonin ose qytetin e arrestimit, ditën dhe orën e njoftimit dhe nëse është caktuar mbrojtës. Emaili është avvmassimoromano@gmail.com. Nëse orët ecin, thoni që në nisje se është arrestim jashtë vendit.

Avv. Massimo Romano punon nga zyrat në Romë, Milano dhe Napoli. Për çështjen zvicerane, studio bashkëpunon me një mbrojtës vendas, i cili është i vetmi që mund të veprojë përpara gjykatës së atij vendi. Studio italiane ndërton dosjen e lidhjeve me Italinë, mban koordinimin midis mbrojtësve dhe familjes dhe kujdeset që dokumentet të mbërrijnë të përkthyera dhe në kohë.

Studio nuk premton rezultat, nuk jep afate të sigurta lirimi dhe nuk flet për gjasat e një vendimi. Ajo shpjegon çfarë ndodh, çfarë mund të bëhet dhe me çfarë kostoje, dhe familja vendos duke ditur çfarë zgjedh. Dokumentet dërgohen si foto ose skanime, dhe origjinali ndjek pas.