Sa zgjat vërtet një proces penal italian, fazë pas faze

Kush e lexon këtë faqe: ai që pret dhe nuk di sa

Një situatë e zakonshme është ajo e një personi që ka një procedim të hapur prej muajsh ose vitesh dhe nuk di asnjë datë. Telefononi mbrojtësin dhe thotë "pritet". Pyet: sa kohë? Nuk ka një përgjigje të prerë. Kjo pasiguri e rraskapit më shumë se vetë akuza, sepse nuk mund të planifikojë asgjë: një udhëtim, një punë të re, një martesë, një kërkesë qëndrimi.

Një tjetër situatë është e një familjari që ka një të afërm në masë kufizuese dhe pyet kur do të mbarojë gjithçka. Ai dëgjon fjalë si "afate", "faza", "ankim", por nuk e kupton se pse disa gjëra ndodhin brenda ditësh dhe të tjera zgjasin muaj. Ka frikë se askush nuk po bën asgjë, ose se dosja është harruar.

Situata e fundit është e atij që ka dëgjuar nga të njohur histori të ndryshme: dikush që mbaroi shpejt, dikush që priti vite. Nuk di nëse rasti i tij do të jetë njëri apo tjetri. Të gjitha këto situata kanë një rrënjë të përbashkët: ligji ka afate të prera për disa faza, dhe jo për të tjera, dhe kohët reale i përcaktojnë pikërisht ato pjesë ku ligji nuk vendos një afat. Faqja shërben për të treguar ku qëndrojnë ato, dhe çfarë mund të bëjë personi ndërkohë.

Pyetja e vërtetë nuk është sa zgjat, por çfarë mund të bëhet ndërkohë.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme kur procesi zgjat

Një proces i gjatë nuk e ndalon jetën, por e vë në pritje. Një punëtor që ka një procedim të hapur mund të mos marrë një kontratë të re, sepse punëdhënësi kërkon një certifikatë të pastër. Një person me leje qëndrimi që afron skadimin duhet të bëjë rinovimin duke mbajtur dosjen penale pranë, dhe çdo rinovim sjell pyetje të reja. Një kërkesë për shtetësi ose për bashkim familjar mund të pezullohet derisa procedimi të mbarojë.

Në udhëtime, kush ka një masë kufizuese nuk mund të largohet nga Italia, dhe familja në Shqipëri nuk e sheh për muaj me radhë. Fëmijët rriten pa një prind, ose prindi mungon në ngjarje të rëndësishme. Pensioni, qiraja, kredia, të gjitha planet afatgjata mbeten në pezullim, dhe pasiguria bëhet një formë jetese. Disa njerëz shtyjnë vendime të rëndësishme, si martesa ose blerja e një shtëpie, vetëm sepse nuk dinë çfarë ndodh me dosjen.

Edhe pagesat e mbrojtjes përhapen në kohë, dhe familja duhet të planifikojë. Në raport me shëndetin, pritja e gjatë mund të sjellë ankth, pagjumësi, tension në familje. Është e rëndësishme të mos mbetet vetëm kjo barrë te një person i vetëm. Një rregull praktik është të ndahet jeta në pjesë që varen nga procesi dhe pjesë që nuk varen: puna e përditshme, shkolla e fëmijëve dhe shëndeti nuk duhet të pezullohen sepse dosja është e hapur. Mbrojtësi mund të tregojë se cilat lëvizje janë të lejuara ndërkohë dhe cilat jo.

Vendimet që ndikojnë kohën e procesit

Në një proces penal, disa zgjedhje ndikojnë drejtpërdrejt sa zgjat çdo fazë. Secila ka një çmim.

• Të kërkosh një rit më të shpejtë apo të zgjedhësh rrugën e zakonshme. Disa mënyra gjykimi mbyllin çështjen më shpejt, por kufizojnë provat dhe mundësitë e mbrojtjes. Zgjedhja nuk bëhet vetëm për shpejtësi.
• Të pranosh një shtyrje apo ta kundërshtosh. Një shtyrje mund të të japë kohë për përgatitje, por zgjat pritjen. Mbrojtësi e vlerëson sipas rastit.
• Të ankohesh apo të pranosh vendimin. Ankimi hap një fazë tjetër me kohë të gjatë, por mund të ndryshojë rezultatin. Pranimi mbyll çështjen, por e bën vendimin të prerë.
• Të kërkosh një masë më të lehtë gjatë pritjes. Kjo ndikon në jetën e përditshme, por nuk e shkurton procesin. Ka afate të veçanta për këto kërkesa.

Asnjë nga këto zgjedhje nuk bëhet vetëm për kohën. Ajo që duket më e shpejtë nuk është gjithmonë më e mira, dhe mbrojtësi e di ku qëndron çmimi i vërtetë.

Në praktikë, shumica e vendimeve që ndikojnë kohën nuk shihen si të tilla në çastin kur merren. Një shtyrje e pranuar pa menduar, një ankim i hequr, një kërkesë e pa paraqitur kanë pasoja që shfaqen vetëm pas muajsh. Prandaj mbrojtësi i shpjegon gjithmonë se çfarë ndryshon në kohë nga secila zgjedhje, edhe kur zgjedhja duket vetëm teknike. Pyesni drejtpërdrejt: kjo zgjedhje e shkurton apo e zgjat procesin, dhe me çfarë çmimi? Një përgjigje e qartë ju lejon të vendosni me informacion, jo me frikë.

Çfarë mund të bëhet gjatë pritjes

Pritja nuk është e padobishme. Disa gjëra mund të bëhen gjatë saj, dhe ato ndikojnë në rezultat.

• Mblidhni dokumente herët, përpara se të kërkohen. Certifikatat nga Shqipëria kërkojnë muaj, dhe kur vjen seanca nuk ka kohë për t'i marrë.
• Përditësoni mbrojtësin për çdo ndryshim: adresë, punë, familje, shëndet. Një njoftim që shkon në adresën e vjetër mund të humbasë.
• Respektoni çdo masë kufizuese me saktësi. Një shkelje, edhe e vogël, mund ta rëndojë pozitën për gjithë procesin.
• Mbani një kronologji të shkruar: kur keni marrë çfarë akti, kur keni folur me mbrojtësin, çfarë ju është thënë. Pas vitesh, kujtesa nuk mjafton.
• Ruani provat e jetës normale: kontrata pune, fletëpagesa, regjistrime shkolle, që tregojnë lidhje të qëndrueshme.
• Pyesni mbrojtësin rregullisht për gjendjen e dosjes, edhe kur nuk ka lajme. Një pyetje e thjeshtë mund të zbulojë një njoftim që nuk ju kishte arritur.
• Kujdesuni për veten: një proces i gjatë konsumon energji, dhe vendimet e mira kërkojnë një mendje të qetë.

Pritja është pjesë e procesit, jo një ndërprerje e tij. Ajo që bëhet gjatë saj shpesh ka më shumë peshë se ajo që bëhet në ditën e seancës.

Mos prisni që pritja të zgjidhë problemet vetë. Gjatë saj, mund të ndërtohet pozita: një punë e qëndrueshme, një adresë e qëndrueshme, një familje e mbështetur dhe një dosje e rregulluar janë gjëra që nuk ndërtohen në ditën e seancës.

Pyetjet që duhen bërë mbrojtësit për kohën e procesit

Askush nuk mund të parashikojë saktësisht sa zgjat një proces, por pyetjet e duhura ndihmojnë ta kuptosh strukturën.

• Në cilën fazë ndodhet çështja ime tani, dhe cila është faza e radhës?
• Cilat faza kanë afat të prerë dhe cilat jo, në rastin tim?
• Ku mund të humbasë kohë, dhe ku mund të fitohet?
• Çfarë mund të bëj unë për ta shpejtuar, dhe çfarë nuk mund?
• Çfarë rreziku ka që afati i procesit të kalojë, dhe çfarë ndodh atëherë?
• Çfarë masash kam tani, dhe kur mund të kërkojmë rishikimin e tyre?
• Si ndikon zgjedhja e ritit në kohën e çështjes sime?
• Kur mund të pres një njoftim të ri, dhe si do ta marr?
• Çfarë mund të planifikoj në jetën time dhe çfarë duhet të pres?

Mbani shënim çdo përgjigje me datë. Pas muajsh pritjeje, një shënim i qartë ju ndihmon të riktheheni te pikat vendimtare.

Në një proces të gjatë, pyetjet ndryshojnë me kohën. Ato që bëni sot mund të mos jenë ato që do t'ju duhen pas disa muajsh, prandaj ia vlen t'i riktheni rregullisht. Kërkoni që mbrojtësi t'ju japë një pamje të përmbledhur të gjendjes sa herë ka një ndryshim: ku jemi, çfarë pritet dhe çfarë mund të bëhet. Nëse përgjigjet ndryshojnë nga një herë në tjetrën, pyesni pse, sepse ndryshimi shpesh tregon një njoftim të ri ose një zhvillim që nuk e dinit. Shënoni çdo përgjigje me datë dhe mbajini bashkë, në një vend të vetëm. Pas vitesh pritjeje, ky shënim bëhet kronologjia e çështjes suaj, dhe shpesh vlen më shumë se kujtesa e secilit.

Kur procesi ka palë, dokumente ose masa në më shumë se një shtet

Një proces që prek më shumë se një shtet zgjat zakonisht më shumë, dhe arsyet janë praktike. Një dokument nga Shqipëria kërkon një rrugë të gjatë: lëshimin nga institucioni, përkthimin në italisht nga një përkthyes i pranuar, vulën e duhur dhe dërgimin. Posta ndërmjet shteteve është e ngadaltë dhe origjinalet nuk dërgohen me email. Një dëshmitar që jeton në Shqipëri duhet të dëgjohet nga larg ose të vijë, dhe kjo kërkon organizim që nuk bëhet brenda ditësh.

Për kë është larg familjes, pritja ka një kosto më shumë. Një person me masë kufizuese në Itali nuk mund të udhëtojë, dhe familja në Shqipëri duhet të vijë ose të presë. Çdo vizitë kërkon planifikim, dokumente udhëtimi dhe shpenzime. Disa familje ndahen për vite të tëra, dhe fëmijët rriten me një prind që e shohin vetëm në video.

Ora është e njëjtë në Itali dhe në Shqipëri, ndaj komunikimi me mbrojtësin dhe me familjen është i lehtë. Konsullata mund të ndihmojë për dokumente civile dhe për njoftimin e familjes, por nuk ndërhyn në kohën e procesit. Nëse çështja ka efekte edhe në Itali edhe në Shqipëri, mbrojtësi koordinohet me një kolegë shqiptar, por kjo shton hapa. Rregulli praktik është të kërkohen dokumentet nga Shqipëria që në fillim, edhe nëse nuk duken të nevojshme, sepse koha e marrjes së tyre është shpesh pjesa më e gjatë.

Si e ndjek studio kohën e një procesi

Studio e trajton kohën si pjesë të mbrojtjes. Çdo dosje ka një kalendar: çfarë afatesh rrjedhin, çfarë pritet dhe çfarë mund të bëhet ndërkohë.

Kontakti bëhet me email në avvmassimoromano@gmail.com ose me telefon. Dërgoni çdo akt që keni, me datën e marrjes, dhe numrin e procedimit. Mbrojtësi i lexon dhe ndërton një pamje të gjendjes: në cilën fazë jemi, cilat afate janë të prera, cilat jo, dhe çfarë pritet më pas. Në telefonatën fillestare, që bëhet shqip ose italisht, ia shpjegon këtë personit me fjalë të thjeshta.

Gjatë pritjes, studio nuk zhduket. Kur ka një njoftim të ri, e komunikon menjëherë. Kur nuk ka lajme, mbrojtësi mund të verifikojë gjendjen e dosjes dhe të përgjigjet nëse pyetet. Studio ka zyra në Romë, Milano dhe Napoli, dhe merr çështje kudo në Itali. Kur dokumentet janë në Shqipëri, ndërhyn një korrespondent që i merr e i përgatit për përkthim. Nuk premtohet një kohë e saktë, as një rezultat; premtohet një pamje e hapur e gjendjes dhe një plan hapash. Për raste me afat të ngushtë, studio është e arritshme edhe jashtë orarit të zakonshëm.

Çdo dosje ka një person kontakti në studio, dhe familja e di kujt t'i drejtohet. Kjo shmang rastin kur dikush telefonon disa herë për të njëjtën gjë dhe merr përgjigje të ndryshme.

Çfarë nuk bëhet gjatë pritjes

Në një proces të gjatë, ngjan që pritja të sjellë gabime të vogla që rëndojnë një dosje.

• Mos ndrysho adresën pa njoftuar mbrojtësin. Njoftimet vazhdojnë të shkojnë në vendin e vjetër, dhe një akt i humbur mund të nisë një afat.
• Mos shkel masën kufizuese, as për një arsye që duket e vogël. Çdo shkelje regjistrohet dhe mund të rëndojë masën.
• Mos supozo se dosja është harruar sepse nuk ka lajme. Disa faza kanë heshtje të gjatë, por procesi vazhdon.
• Mos u largo nga vendi pa pyetur mbrojtësin, sidomos nëse ke një masë ose një seancë të ardhshme. Një udhëtim mund të lexohet si ikje.
• Mos poston për procesin në rrjete sociale. Gjithçka që shkruhet mund të lexohet nga pala tjetër.
• Mos pranoni "shpejtime" me pagesë nga persona që premtojnë të përshpejtojnë çështjen. Të tillë ka dhe përfitojnë nga pasiguria.

Mos i lini letrat pa u lexuar dhe mos prisni që mbrojtësi të dijë gjithçka. Ai mund të veprojë vetëm me atë që i thoni, dhe pritja është koha kur informacioni humbet më lehtë.

Mos e matni procesin nga ajo që ndodhi te dikush tjetër. Çdo dosje ka fazat, provat, palët dhe gjykatën e vet, dhe një histori që ka mbaruar shpejt ose ka zgjatur vite nuk është mjet matjeje për rastin tuaj. Krahasimet e tilla shkaktojnë shpresa të rreme ose frikë të pajustifikuar. Pyesni mbrojtësin për dosjen tuaj, dhe mos lini të tjerët t'ju prodhojnë pritshmëri që nuk mbështeten në dokumente.

Fjalët që do të gjeni kur flitet për kohën e një procesi

Kur mbrojtësi ose akti flet për kohën, përdor terma që duken të thjeshtë, por që kanë kuptim të ngushtë.

• Afat i prerë: koha që ligji e fikson dhe që nuk zgjatet. Mospërmbushja e tij ka pasoja të drejtpërdrejta.
• Afat i zgjatshëm: koha që mund të zgjatet me autorizim, si në hetime. Kufiri mund të lëvizë.
• Seancë e vlerësimit: dëgjimi ku gjyqtari vlerëson arrestimin dhe vendos nëse masa vazhdon.
• Rishikim: kërkesa që masa të shqyrtohet përsëri. Ka një afat të veçantë për t'u paraqitur.
• Hetime paraprake: faza ku prokurori mbledh provat. Zgjat sa i duhet, brenda kufijve që ligji e lejon.
• Njoftim i përfundimit të hetimeve: akti që tregon se hetimi ka mbaruar dhe hap një afat për mbrojtjen.
• Kërkesë: propozimi i prokurorit për të vazhduar procesin. Nuk ka afat të prerë për të.
• Gjykim në nivel fillestar: faza fillestare e gjykimit, me kohë që varen nga ngarkesa e gjykatës.

Kur dëgjoni një afat, pyesni gjithmonë: është i prerë apo i zgjatshëm? Ky dallim përcakton se çfarë mund të bëhet dhe çfarë mund të pritet.

Mbani këtë listë pranë kur flisni me mbrojtësin për kohën. Një afat i prerë nuk është domosdoshmërisht afat i shpejtë, dhe një afat i zgjatshëm nuk është domosdoshmërisht afat i gjatë. Fjala tregon nëse mund të lëvizë, jo sa zgjat.