Njoftimet dhe gjykimi në mungesë: si mbrohet kush nuk e dinte

Kush e mëson një dënim kur është vonë

Njerëzit që mësojnë se kanë një dënim të formës së prerë e mësojnë rrallë nga një letër. Më shpesh e mësojnë në një aeroport, në një kontroll rruge, në një zyrë kur kërkojnë një dokument, ose nga një i afërm që ka marrë një njoftim në Shqipëri. Dhe në çastin që e dëgjojnë, nuk e kuptojnë: nuk mbajnë mend ndonjë proces.

Një situatë tipike është e personit që ka jetuar disa vite në Itali, ka ndërruar banesë në disa raste dhe është kthyer në Shqipëri ose ka kaluar në një shtet tjetër. Gjatë kësaj kohe, një procedim ka ecur me adresën e vjetër, dhe njoftimet kanë shkuar atje. Askush nuk i ka marrë. Procesi është mbyllur, dënimi është bërë i prerë, dhe ai e mëson vetëm kur ndalohet.

Një tjetër është e atij që kishte marrë njoftim për një hetim, por nuk e kuptoi gjuhën e aktit ose mendoi se ishte një gabim. Nuk iu përgjigj, dhe procesi vazhdoi pa të, me një mbrojtës të caktuar ex officio që nuk e kishte takuar kurrë.

Një grup tjetër janë të afërmit: një nënë në Shqipëri merr një letër nga një gjykatë italiane për të birin, dhe nuk di nëse duhet ta hapë, ta kthejë ose t'ia dërgojë. Pyet nëse është e vërtetë dhe çfarë rreziku ka për të birin.

Në të gjitha rastet, pyetja është e njëjtë: a mund të rihapet një çështje që është mbyllur pa dijeninë time? Kjo faqe shpjegon çfarë kërkon ligji dhe çfarë mund të bëhet.

Çfarë ndryshon në jetë kur zbuloni një dënim që nuk e dinit

Zbulimi i një dënimi të prerë nuk është vetëm një fakt juridik; është një ndryshim i menjëhershëm i jetës. Një person që deri dje ishte i lirë dhe pa probleme gjendet para mundësisë së ekzekutimit të dënimit, dhe e kupton se planet e tij mund të pezullohen.

• Ekzekutimi: nëse dënimi është me burg dhe nuk është pezulluar, autoriteti mund të urdhërojë ekzekutimin, dhe ndalimi në kufi ose në aeroport është mënyra më e shpeshtë me të cilën zbulohet.
• Puna: një ndalim ose një pezullim i papritur ndërpret marrëdhënien e punës; punëdhënësi nuk pret shpjegime.
• Udhëtimet: një dënim i regjistruar mund të dalë në çdo kontroll kufitar. Deri në sqarim, mos planifikoni udhëtime ndërkufitare pa këshillën e avokatit.
• Leja e qëndrimit: një dënim i prerë ndikon rinovimin, dhe mund të ndikojë edhe në qëndrimin ekzistues.
• Familja: bashkëshortja dhe fëmijët përballen me pasiguri për të ardhmen; flisni me ta me qetësi dhe pa premtime që nuk i dini.
• Pasuritë: kur dënimi përfshin një gjobë ose shpenzime, mund të ketë veprime mbi llogaritë ose mbi pasuritë.
• Emocionet: ndjenja e padrejtësisë është e kuptueshme, por mos e ktheni në reagim të nxehtë.

Është e rëndësishme të veproni shpejt, sepse mjetet që ekzistojnë kanë afate.

Në çastin e zbulimit, mbani me vete vetëm dokumentet e domosdoshme dhe lajmëroni një person të besuar ku jeni. Mos hapni pajisjet e tjera dhe mos bëni telefonata të shumta për të sqaruar; çdo gjë që thoni mund të përsëritet.

Të kërkoni rihapjen, të lajmëroheni ose të prisni

Para jush qëndrojnë disa zgjedhje reale, dhe secila ka një çmim që duhet vlerësuar me kujdes.

Mund të kërkoni të rihapet çështja, duke provuar se nuk keni pasur dijeni reale të procesit. Është mjeti më i fortë, dhe synon të kthejë çështjen në fazën ku do të kishit mundësi të mbroheshit. Çmimi është se kërkon prova, dhe afati për ta kërkuar është i shkurtër, duke nisur nga ai moment kur keni mësuar për dënimin. Nëse humbet, çështja mbetet e prerë.

Mund të paraqiteni vetë te autoriteti dhe të përpiqeni të sqaroni situatën. Avantazhi është se tregoni mirëbesim. Çmimi është i lartë: mund të ndaleheni në çast, dhe çdo deklaratë e dhënë pa përgatitje mund të përdoret më vonë. Mos e bëni pa avokat.

Mund të kërkoni informacion zyrtar për çështjen, për të mësuar saktësisht çfarë është vendosur, nga cila gjykatë dhe kur. Është hapi logjik që vjen fillimisht, sepse pa dokumente nuk mund të bëhet asnjë kërkesë. Çmimi: kërkesa lë gjurmë dhe mund të bëhet e njohur te autoriteti.

Mund të prisni, por pritja është rrallë e mençur: afati për rihapjen nis nga dita kur mësoni për dënimin, dhe kjo ditë po afrohet pa e ditur ju.

Zgjedhja varet nga ajo që dini, nga ajo që mund të provoni dhe nga rreziku i ndalimit. Flisni me avokatin përpara çdo lëvizjeje.

Çfarë provash tregojnë se nuk e dinit procesin

Rihapja e një çështjeje bazohet në prova se nuk keni pasur dijeni reale të procesit. Këto prova mblidhen shpesh nga dokumente të zakonshme që askush nuk i ruan. Mblidhini sa mund.

• Pasaportën me vulat e hyrjeve dhe të daljeve, që tregojnë se ku ndodheshit në datat kur janë dërguar njoftimet. Nëse ishit jashtë vendit, njoftimi nuk ju ka arritur.
• Kontratat e qirasë ose të banimit, me datat, që tregojnë se ku keni jetuar në periudhën e procesit dhe kur keni ndërruar adresë.
• Kontratat e punës, fletët e pagesës dhe çdo dokument që tregon se keni punuar në një vend tjetër nga ai i njoftimit.
• Biletat e udhëtimit, faturat dhe çdo gjurmë tjetër e lëvizjes suaj.
• Një deklaratë nga personi që banonte në adresën e njoftimit, nëse është e mundur, që tregon se ju nuk jetonit atje dhe nuk keni marrë postë.
• Njoftimet e dërguara, nëse i keni marrë tashmë, me zarfin dhe me datën. Shpesh tregojnë se janë dërguar në adresë të gabuar ose me mënyrë të parregullt.
• Emrin e mbrojtësit të caktuar, nëse e dini, dhe çdo kontakt që keni pasur me të. Mungesa e kontaktit është një element i rëndësishëm.
• Dokumentet mjekësore ose të punës që tregojnë një mungesë të gjatë nga vendi i njoftimit, si një spital ose një kontratë në një shtet tjetër.
• Mesazhet me njerëzit që banonin në adresën e njoftimit, që tregojnë se letrat nuk ju kanë arritur ose se nuk jetonit më atje.

Pyetje që duhen bërë avokatit

Këto pyetje duhen bërë menjëherë, sepse përgjigjet vendosin rrugën.

• Cili është afati për të kërkuar rihapjen, nga cila datë numërohet dhe a ka filluar tashmë?
• Çfarë saktësisht duhet të provoj: që nuk e dija procesin apo që nuk kam pasur mundësi ta ndjek?
• Nëse nuk jam njoftuar siç duhet, çfarë del nga akti i njoftimit dhe a kontrollohet adresa?
• Mbrojtësi i caktuar kryesisht më ka kontaktuar fare? A ka rëndësi kjo për çështjen?
• Nëse paraqitem tani, a rrezikoj ekzekutimin e menjëhershëm të dënimit, dhe ka mënyrë ta shmang?
• A mund të kërkoj pezullimin e ekzekutimit derisa të vendoset për rihapjen?
• Nëse çështja rihapet, çfarë ndodh me vendimin e mëparshëm dhe me procesin?
• Si ndikon situata te leja ime e qëndrimit dhe te udhëtimet?
• Si e dalloj nëse isha njoftuar saktë: çfarë shkruhet në akt për mënyrën dhe vendin e njoftimit?
• Çfarë duhet të provoj për të dalluar mosdijen reale nga mospërfillja që mund të më vihet në ngarkim?
• Nëse kam jetuar në Shqipëri gjatë procesit, çfarë dokumentesh nga atje më duhen dhe si i marr?
• Cilat veprime e rrisin rrezikun e ndalimit dhe cilat e ulin?
• Sa kohë merr zakonisht kërkesa për rihapje dhe çfarë ndodh me dënimin gjatë pritjes?
• Nëse më ndalojnë, cili është hapi i menjëhershëm i mbrojtjes dhe kush duhet të lajmërohet?

Këto pyetje i përket avokatit t'i vlerësojë mbi dokumentet tuaja; sillini në bisedë së bashku me gjithçka që keni.

Kur njoftimi është dërguar në një shtet dhe ju jetoni në tjetrin

Njoftimet shkojnë atje ku shkon adresa, dhe adresa e shqiptarëve që lëvizin mes shteteve është shpesh e paqartë. Kjo është burimi kryesor i çështjeve të gjykimit në mungesë.

Nëse keni jetuar në Itali dhe jeni kthyer në Shqipëri pa lajmëruar autoritetet, adresa e vjetër mbetet e vlefshme sa kohë askush nuk e ndryshon. Njoftimet vazhdojnë të shkojnë atje, dhe përfundojnë te pronari, te një mik ose te asnjë. Nga ana e ligjit, ato mund të konsiderohen të njoftuara, edhe pse ju s'kishit ndonjë dijeni.

Nëse jeni në Shqipëri dhe merrni një letër nga një gjykatë italiane, mos e injoroni dhe mos e hidhni. Mund të jetë njoftim për një proces, për një vendim ose për një ekzekutim. Fotografojeni, ruani zarfin dhe dërgojeni te avokati. Letra do të ketë nevojë për përkthim, dhe data kur e keni marrë është e rëndësishme për afatin.

Provat e lëvizjes tuaj shpesh janë në Shqipëri, si kontratat e punës atje, dokumentet e qëndrimit, dëshmitë e banimit. Kërkoni ato përmes një kolegu, ose me prokurë të rregullt, dhe sigurohuni që përkthimi të jetë i vulosur. Zyrat dhe posta midis Italisë dhe Shqipërisë ecin me ritme të ndryshme, prandaj nisni herët.

Studio koordinon me një kolegu në Shqipëri për të marrë dokumentet, për të kontaktuar personat që banojnë në adresën e vjetër dhe për çdo hap që nuk mund të bëhet nga Italia.

Si e merr studio një çështje gjykimi në mungesë

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi në numrin e shënuar në faqe. Në mesazh thoni vetëm se keni mësuar për një dënim ose një proces që nuk e dinit. Dërgoni foton e çdo akti që keni, me të gjitha faqet, dhe thoni kur e keni mësuar dhe në ç'mënyrë.

Në telefonatën fillestare avokati do t'ju pyesë ku keni jetuar gjatë viteve të procesit, kur keni ndërruar adresë, nëse keni qenë jashtë vendit, nëse keni marrë ndonjë letër ose telefonatë dhe nëse e dini kush ishte mbrojtësi. Do të pyesë edhe nëse ka rrezik ndalimi të menjëhershëm. Prej këtyre përcaktohet rruga: kërkimi i akteve, kërkesa për rihapje, pezullimi i ekzekutimit ose një kombinim.

Punohet në shqip dhe në italisht. Aktet ju shpjegohen në gjuhën tuaj, sepse shumë prej tyre janë të pakuptueshme edhe për ata që flasin italisht. Studio ka selitë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe takimet mund të bëhen edhe në distancë.

Çdo kosto dhe çdo hap flitet përpara. Nuk bëhen premtime për rezultatin e rihapjes.

Nëse keni frikë se mund të ndaleheni gjatë një udhëtimi të afërt, thoni që në mesazh: do të vlerësojmë menjëherë nëse udhëtimi duhet shtyrë ose nëse ka mënyrë të sigurt për ta bërë. Nëse nuk jeni të sigurt se ekziston vërtet një dënim, themi si kontrollohet formalisht, pa ju ekspozuar.

Gjatë gjithë çështjes njoftoheni për çdo afat që afrohet.

Çfarë nuk duhet bërë kur zbuloni një dënim

Në ditët në vijim të zbulimit, gabimet më të rënda vijnë nga paniku.

• Mos udhëtoni drejt një kufiri ose një aeroporti pa e ditur gjendjen e çështjes. Mund të ndaleheni aty, dhe pastaj është shumë më vështirë të veproni.
• Mos u paraqitni vetë te policia ose te gjykata pa avokat. Një deklaratë e nxituar mund të vështirësojë rihapjen.
• Mos injoroni afatin duke pritur që çështja të zgjidhet vetë. Afati ecën, dhe pas tij mjeti zhduket.
• Mos u mundoni të provoni mungesën e dijenisë me dokumente të ndryshuara ose të shtuara. Falsifikimi do të shkatërrojë çdo mbrojtje.
• Mos pretendoni se «nuk kam marrë asnjë letër» nëse keni marrë. Një pretendim i tillë mund të bjerë shpejt në kontradiktë.
• Mos ndryshoni emrin ose të dhënat tuaja për t'iu shmangur ekzekutimit.
• Mos paguani askënd që premton ta «anulojë» dënimin nga regjistri. Është mashtrim, dhe rrezikoni të shtoni një problem të ri.
• Mos i tregoni çështjen çdo të njohuri për «këshillë». Lajmi përhapet, dhe disa njerëz mund të bëhen dëshmitarë.
• Mos shkruani në rrjetet sociale se ju «kanë gjykuar pa ju lajmëruar»; çdo fjalë shkon në dosje.
• Mos shtroni mospërfillje ndaj punës ose familjes; vazhdoni jetën normale, por lajmëroni avokatin për çdo udhëtim.
• Mos pranoni të flisni me persona që thonë se mund të «kontrollojnë dosjen» nga brenda; shpesh janë ndërmjetës që kërkojnë para dhe mund t'ju japin informacion të pasaktë.

Rregulli është ta mbani çështjen te një person: avokati që e ka lexuar dosjen.

Fjalët që do të gjeni në aktet e gjykimit në mungesë

Aktet e gjykimit në mungesë përdorin terma që duhen kuptuar saktë. Këto janë më të shpeshtat.

• Gjykim në mungesë: procesi që zhvillohet pa praninë e të pandehurit, kur ligji e quan që ai ka dijeni për të.
• Dijeni reale e procesit: fakti që personi e di vërtet që po zhvillohet një proces ndaj tij; është kushti për të vazhduar në mungesë.
• Mbrojtës i caktuar kryesisht: avokati që emërohet nga gjykata kur i pandehuri nuk ka zgjedhur një; në disa raste nuk e takon kurrë klientin.
• Vendim i formës së prerë: ai që nuk mund të kundërshtohet më me mjetet e zakonshme; mund të ekzekutohet.
• Rihapje e çështjes: mjeti që lejon të kthehet procesi pas një dënimi të prerë, kur provohet mungesa e dijenisë.
• Adresë e deklaruar ose e zgjedhur: vendi ku dërgohen njoftimet; kur është i gabuar, krijon problemin kryesor.
• Ekzekutim: zbatimi i dënimit pas vendimit të prerë; mund të pezullohet në raste të caktuara.
• Mungesë e të pandehurit: gjendja kur personi nuk është i pranishëm në proces; mund të jetë zgjedhje ose pasojë e mosdijes.
• Mosdije: fakti që nuk keni pasur dijeni reale për procesin; është baza e rihapjes.
• Pezullim i ekzekutimit: vendimi që ndalon përkohësisht zbatimin e dënimit derisa të shqyrtohet kërkesa për rihapje.
• Procesverbal i njoftimit: dokumenti që tregon kur, ku dhe si është dorëzuar akti; mbi të ndërtohet pyetja nëse njoftimi ishte i rregullt.