Lirimi i parakohshëm dhe lejet: si shkurtohet dënimi

Vendimet që hapen për një të burgosur dhe për familjen e tij

Kur një person vuan një dënim, zgjedhjet nuk mbarojnë me gjyqin. Ka vendime që merren brenda institutit dhe që e ndryshojnë gjatësinë e vuajtjes, dhe secili ka një çmim.

Të kërkoni uljen çdo semestër ose t'i bashkoni kërkesat. Ulja nuk jepet vetvetiu: kërkohet semestër pas semestri, dhe magjistrati i mbikëqyrjes vendos mbi bazën e relacionit. Çdo kërkesë e lënë pa bërë është ulje që nuk merret më, sepse kohën e kaluar nuk e rikthen asnjë vendim i mëvonshëm. Çmimi i kërkesës është puna që duhet bërë për ta mbështetur: dokumente, vlerësime, kontakte me edukatorët.

Të pranoni punën që ofrohet ose të prisni një tjetër më të përshtatshme. Puna brenda institutit peshon shumë në relacion. Kush refuzon një vend pune duke pritur diçka më të mirë mund ta ketë lexuar mungesën si mospjesëmarrje. Por një vend pune i keq, që nuk të lë kohë për asgjë tjetër, mund të të lodhë dhe të të bëjë të humbësh një mundësi të vërtetë jashtë.

Të kërkoni lejet menjëherë ose të pritni më shumë kohë. Një kërkesë e hershme për leje, e bërë pa një adresë të qëndrueshme ose pa një person që e pret jashtë, mund të refuzohet dhe të lërë një shënim negativ. Pritja kushton kohë, por kërkesa e përgatitur mirë është më e fortë.

Këto zgjedhje nuk kanë një përgjigje të vetme; varen nga dosja dhe nga dënimi.

Kush e hap këtë faqe dhe me çfarë pyetjesh

Më shpesh e hap një familjar. Bashkëshortja, motra ose i biri e di që njeriu i saj është brenda, dhe dëgjon nga të burgosurit e tjerë fjalë si «mund të dalë më herët» pa ditur çfarë do të thotë kjo. Ajo kërkon një përgjigje të thjeshtë: sa shpejt, dhe çfarë duhet bërë. Nuk ka një përgjigje të thjeshtë, por ka një rrugë të qartë për ta ndjekur.

E hap edhe vetë i dënuari, përmes një të afërmi ose përmes edukatorit, kur ka pak informacion. Ai ka dëgjuar për semestrat, por nuk e di nëse llogaria bëhet automatikisht, nëse duhet të kërkojë dhe kush e vlerëson. Ndodh që njerëz të vuajnë muaj të tërë pa e kërkuar uljen, sepse askush nuk ua ka thënë se duhet kërkuar.

Dhe e hap dikush që është shtetas i huaj me dënim përfundimtar. Këtu ka një pyetje shtesë: a ka një adresë, një punë ose një të afërm jashtë që e bën të mundur një masë alternative? Për një person pa dokumente qëndrimi të rregullta ose pa banesë të qëndrueshme, kjo është pyetja më e vështirë, dhe duhet menduar nga fillimi i dënimit, jo në fund.

Ka edhe mbrojtës të rinj që duan një përmbledhje të shpejtë të mënyrës si ndërtohet një kërkesë.

Dhe ky kalendar është shpesh gjëja që mungon: shumë familje nuk e dinë as kur ka nisur dënimi, as sa prej tij është vuajtur me të vërtetë. Çfarëdo që sillni në bisedë, qëllimi është po ai: të dihet ku ndodheni në kalendarin e dënimit.

Çfarë ndryshon në shtëpi dhe në punë kur dënimi mund të shkurtohet

Mundësia e një shkurtimi ndryshon mënyrën si e jeton familja pritjen. Nga një gjendje e ngrirë, ku data e daljes është e njohur dhe e largët, kalohet në një gjendje ku data mund të lëvizë. Kjo sjell shpresë, por edhe pasiguri: familja nuk di nëse duhet të planifikojë kthimin për një datë apo për një tjetër, nëse duhet të mbajë vendin e punës, nëse duhet të paguajë qiranë edhe për muaj të tjerë.

Puna e njeriut brenda ndikon në shtëpi: nëse punon brenda institutit, merr një shumë të vogël që ndihmon pak, dhe ndiqet nga ata që vendosin për relacionin. Nëse nuk ka punë, familja mund të ndihmojë duke dërguar dokumente që tregojnë se jashtë ka një vend pune që e pret, sepse për masat alternative kjo ka peshë. Një ofertë pune e mirë dhe e vërtetë është më e vlefshme se çdo letër mirënjohjeje.

Për fëmijët dhe për bashkëshorten, shkurtimi i dënimit do të thotë më shumë kohë së bashku, por edhe një rikthim që duhet përgatitur: banesa, të ardhurat, dokumentet e qëndrimit. Për një shtetas shqiptar që jeton në Itali, rikthimi në jetë të rregullt kërkon që leja e qëndrimit të mos jetë problem. Kjo duhet kontrolluar që herët, sepse një ulje e dënimit që nuk shoqërohet me dokumente mund të mos sjellë asgjë konkrete.

Ç'nuk duhet bërë gjatë vuajtjes dhe pse

Në vuajtjen e dënimit, një gabim i vogël mund ta bllokojë një rrugë që kërkon muaj për t'u ndërtuar. Këto janë ato që duhen shmangur.

• Mos mendoni se ulja jepet vetvetiu. Nëse nuk kërkohet semestër pas semestri, humbet, dhe nuk riparohet më vonë.
• Mos paraqisni oferta pune të rreme nga të njohur. Një letër pune që nuk është e vërtetë verifikohet dhe e dëmton besueshmërinë e gjithçkaje tjetër në dosje.
• Mos u përzieni në mosmarrëveshje ose në grupe brenda institutit. Çdo shënim negativ hyn në relacion dhe lexohet në vlerësim.
• Mos refuzoni vendin e punës pa pyetur edukatorin. Refuzimi mund të lexohet si mungesë pjesëmarrjeje edhe kur ka arsye të mira.
• Mos u dorëzoni nga të mos u përgjigjur njoftimeve nga gjyqtari. Një njoftim i pashikuar mund të sjellë humbjen e një afati.
• Mos dërgoni shuma ose dhurata personelit të institutit për «të ndihmuar». Kjo është më e rrezikshme se çdo gjë tjetër.
• Mos e bartni gjithë barrën e kërkesave te familja; mbrojtësi duhet t'i hartojë dhe t'i ndjekë.

Në thelb, qëndrimi i mirë në institut është pjesë e dosjes.

Thelbi i këtyre ndalimeve është se rruga drejt uljes ndërtohet çdo ditë, jo vetëm në ditën e kërkesës. Një person që punon, ndjek kurset dhe ruan marrëdhënie të qeta ndërton relacionin që do të lexohet më vonë; një mosmarrëveshje e vogël, e shpërfillur nga të gjithë, mund të gjendet në dosje pas muajsh. Familja ndihmon më shumë duke e nxitur të qetë dhe të vazhdueshëm sesa duke kërkuar shpejtësi.

Çfarë të mblidhni që të ketë peshë një kërkesë

Relacioni dhe magjistrati i mbikëqyrjes vlerësojnë ato që mund të provohen me dokumente. Më poshtë janë ato që ndihmojnë më shumë.

• Një listë me datat: kur ka nisur dënimi, kur përfundon çdo semestër, cilat kërkesa janë bërë dhe cilat vendime janë marrë. Pa këtë listë, familja humbet gjurmën.
• Vërtetime të punës brenda institutit ose me dalje ditore, me datat e nisjes dhe të përfundimit. Puna është elementi që peshon më shumë në relacion.
• Certifikata kursesh, shkollimi ose aktivitetesh riedukuese që ka ndjekur personi. Tregojnë një rrugë të vazhdueshme.
• Një ofertë konkrete pune nga një ndërmarrje e vërtetë jashtë, me emrin e punëdhënësit dhe detajet. Për masat alternative ka rëndësi të madhe.
• Prova të një banese ku personi mund të jetojë, me kontratë qiraje ose deklaratë të pronarit, dhe me emrat e atyre që e presin.
• Dokumente të familjes: certifikata martese, lindje të fëmijëve, prova të lidhjes së vazhdueshme me ta.
• Dokumente mjekësore, nëse ka një gjendje shëndetësore që ndikon në mënyrën si vuhet dënimi.
• Për të huajt, dokumentet e identitetit dhe të qëndrimit, edhe nëse kanë skaduar.

Të gjitha këto mblidhen me kohë, jo ditën e kërkesës.

Kopjet e këtyre dokumenteve duhet t'i ketë edhe mbrojtësi, jo vetëm familja. Instituti ka dosjen e tij, por nuk e jep gjithmonë shpejt, dhe një mbrojtës që ka dokumentet e veta mund të hartojë një kërkesë pa pritur. Kur një dokument është në gjuhë të huaj, vendoseni përkthimin pranë origjinalit që të mos ndahen.

Kur familja është në Shqipëri dhe i dënuari në Itali

Shumë nga të burgosurit shqiptarë në Itali kanë familjen atje. Kjo e ndryshon çdo pjesë të rrugës. Dokumentet që tregojnë lidhjet familjare, si certifikatat e martesës ose të lindjes, duhet të merren nga zyrat shqiptare, të përkthehen dhe të vërtetohen përpara se t'i pranojë magjistrati. Posta mes Italisë dhe Shqipërisë mund të marrë kohë të papritur, dhe prandaj kërkesa për to duhet të nisë shumë herët, qoftë edhe pa e ditur kur do të duhen.

Një ofertë pune ose një banesë jashtë, për një masë alternative, duhet të jetë në Itali, jo në Shqipëri, sepse masa zbatohet këtu. Familja në Shqipëri mund të ndihmojë duke gjetur të njohur në Itali që pranojnë të ofrojnë një adresë ose një vend pune, por këto oferta duhet të jenë të vërteta dhe të verifikueshme. Një ofertë e rreme dëmton më shumë nga sa ndihmon.

Kontaktet mes të burgosurit dhe familjes bëhen me telefon dhe me video, brenda rregullave të institutit, dhe nuk është e lehtë për të gjithë. Familja duhet të mbajë një listë të qartë të numrave të miratuar. Roli i ambasadës ose i konsullatës shqiptare është i kufizuar në dokumente dhe kontakte; ato nuk ndërhyjnë në vlerësimin e relacionit. Mbrojtësi italian është ai që ndjek çdo kërkesë, ndërsa një koleg në Shqipëri mund të ndihmojë me marrjen e dokumenteve.

Si e ndjek studioja një dënim që mund të shkurtohet

Çështjet e vuajtjes së dënimit kërkojnë kalendar më shumë se çdo gjë tjetër. Kur marrim mandatin, ndërtojmë menjëherë një tabelë me datat: kur ka nisur dënimi, çfarë periudhash janë kaluar dhe cilat kërkesa mund të bëhen. Kjo tabelë i dërgohet familjes në shqip dhe përditësohet sa herë ndodh diçka.

Për të nisur, shkruani në avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi, dhe na dërgoni vendimin e dënimit, çdo vendim të gjyqtarit të mbikëqyrjes dhe emrin e institutit. Nuk keni nevojë t'i përkthyeni vetë. Që në bisedën fillestare ju tregojmë çfarë rrugësh ekzistojnë dhe çfarë dokumentesh duhen mbledhur, dhe ju vendosni nëse dëshironi të vazhdojmë.

Kërkesat i hartojmë ne, i mbështesim me dokumentet që keni dhe i ndjekim pranë gjyqtarit. Nëse personi ndodhet në një qytet tjetër nga sedet tona, koordinojmë me një koleg aty ose punojmë me video dhe me korrespondencë me institutin. Për dokumentet nga Shqipëria, kërkojmë ndihmën e një koleg atje. Nuk premtojmë asnjë ulje ose daljes; ju japim një pamje të qartë të asaj që mund të kërkohet dhe të çmimit të secilës rrugë.

Kur ndodh një ndryshim në dosje, si një transferim, një shënim i ri në relacion ose një refuzim, ju njoftojmë dhe ju shpjegojmë pasojat me fjalë të thjeshta. Nëse refuzimi mund të kundërshtohet, ju tregojmë me kohë afatin dhe çmimin e kundërshtimit, që të vendosni pa nxitim. Kontaktin me institutin e mbajmë ne, që familja të mos humbasë ditë duke u kthyer nga një zyrë te tjetra.

Pyetjet që i bëhen avokatit për uljen dhe lejet

Këto pyetje i shpëtojnë familjet nga pritja e padobishme.

• Sa semestra janë tashmë të vuajtura dhe për sa prej tyre është bërë kërkesa? A ka ndonjë që nuk është kërkuar dhe ende mund të kërkohet?
• Çfarë shkruan relacioni i fundit, dhe cilët janë elementët që e dobësojnë? Mund ta shoh?
• Çfarë punësh ofrohen brenda institutit, dhe cila është më e dobishme për pozitën time?
• Kur mund të kërkoj lejet e shpërblimit, dhe çfarë më duhet për t'i marrë?
• Çfarë i bllokon lejet ose uljen, dhe a kam diçka në dosje që mund t'i bllokojë?
• Çfarë duhet të kem jashtë, si banesë, punë, kontakt, që një masë alternative të bëhet e mundur?
• Si ndikon statusi im i huaj në këtë rrugë, dhe çfarë dokumentesh duhen për qëndrimin?
• Çfarë ndodh nëse transferohem në një institut tjetër gjatë këtij procesi?

Kërkoni që përgjigjet t'ju jepen me shkrim.

Në fund, kërkoni të dini si organizohet komunikimi. Kush ka të drejtë të marrë lajme nga instituti, kush mund ta takojë personin dhe si mbahet një regjistër i takimeve me mbrojtësin? Janë pyetje praktike, por në një dënim të gjatë ato vendosin nëse familja ndihet pjesë e procesit apo e përjashtuar prej tij.

Pyesni gjithashtu çfarë ndodh me një kërkesë kur personi transferohet: kush e merr përsipër, çfarë humbet dhe çfarë mbetet. Dhe kërkoni një llogari të thjeshtë të shkruar: sa kohë ka vuajtur, sa mund të ulet në teori, çfarë kërkohet për të arritur aty. Pa këtë, familja jeton me përllogaritje gojore që ndryshojnë sa herë që flet dikush tjetër.

Termat që do të gjeni në vendimet e vuajtjes

Këto fjalë përsëriten në letra dhe në bisedat me edukatorin. Ja si i kuptojmë.

• Lirim i parakohshëm: daljen nga instituti përpara datës së fundit të dënimit, pas uljeve që janë njohur.
• Semestër: njësia e kohës mbi të cilën llogaritet ulja; kërkohet për secilin veç e veç.
• Rrugë riedukuese: pjesëmarrja e personit në punë, kurse dhe aktivitete që synojnë kthimin në shoqëri.
• Magjistrat i mbikëqyrjes: gjyqtari që vendos për uljen, lejet dhe masat alternative.
• Relacion: raporti i shkruar nga institutit që vlerëson pjesëmarrjen e personit, mbi të cilin mbështetet vendimi.
• Leje shpërblimi: dalja e përkohshme nga instituti, që jepet si njohje e një rruge të mirë dhe e kthen personin në familje për një kohë të kufizuar.
• Masë alternative: mënyra e vuajtjes jashtë institutit, nën kontroll; afrohet nga ulja e dënimit.
• Dalje ditore: puna jashtë institutit gjatë ditës, me kthim në mbrëmje.

Nëse hasni një term të ri, pyesni edukatorin ose mbrojtësin.

Këto fjalë shpesh përzihen në bisedat e përditshme dhe krijojnë pritshmëri të gabuara. Ulja e dënimit ndryshon datën e daljes, ndërsa masa alternative ndryshon mënyrën si kalohet koha që mbetet. Leja e shpërblimit nuk është lirim; është një dalje e përkohshme me kusht kthimi.

Kur lexoni një vendim të gjyqtarit të mbikëqyrjes, kërkoni kuptimin e secilit term në raport me rastin tuaj. Një refuzim mund të jetë i kufizuar vetëm te një kërkesë, ndërsa duket i përgjithshëm. Mos e lini familjen të interpretojë; kërkoni shpjegim me shkrim nga mbrojtësi.