Mashtrimet bankare: phishing, thirrjet dhe llogaria e huazuar

Të dëmtuarit dhe ata që pranuan llogarinë: kush ka zbritur këtu

Mashtrimet bankare sjellin në këtë faqe njerëz që duken krejt të ndryshëm. Disa janë viktima. Një mesazh që dukej se vinte nga banka, një telefonatë nga një "operator" që foli me ton urgjent, dhe kodet u dhanë. Pas disa minutash llogaria ishte bosh. Këta persona kanë frikë, ndjejnë turp dhe pyesin nëse paratë mund të rikuperohen.

Të tjerët janë ata që kanë pranuar paratë: një i njohur ose një person nga një grup ju ka pyetur nëse mund të pranojë një transfertë në llogarinë tuaj dhe t'i tërhiqni, duke mbajtur një përqindje. Ju e keni quajtur një punë të lehtë, ose si një favor. Më pas banka e ka kufizuar llogarinë ose policia ju ka kërkuar të paraqiteni, dhe tani jeni ju hallka e vetme e identifikueshme e zinxhirit.

Ekziston edhe një grup më i vogël por real: prindërit e të rinjve që kanë hapur një llogari ose kanë dhënë kartën e tyre kundrejt një shpërblimi të vogël. Prindi e zbulon problemin kur arrin njoftimi, jo kur ndodh.

Këto situata kërkojnë përgjigje shumë të ndryshme, dhe shpesh një person nuk e di në cilën ndodhet. Viktima ka nevojë të veprojë shpejt për të kufizuar dëmin. Personi i dyshuar ka nevojë të ruajë mesazhet, të mos flasë pa mbrojtës dhe të tregojë se nuk e dinte çfarë ndodhte. Në të gjitha rastet, çdo ditë që kalon pa një hap të qartë e vështirëson pozitën.

Në orët pas mashtrimit: banka, policia dhe llogaria

Kush ka humbur paratë ka disa adresa për t'i kontaktuar, dhe radha ka rëndësi. Kush ka pranuar paratë ka vendime krejt të tjera. Ja zgjedhjet kryesore.

Të telefononi bankën menjëherë. Banka mund të përpiqet ta bllokojë transfertën nëse ende nuk është tërhequr. Çmimi: duhet të tregoni saktësisht çfarë ndodhi, dhe fjalët tuaja regjistrohen. Tregoni faktet, pa spekulime, dhe kërkoni konfirmimin e njoftimit me shkrim.

Të paraqisni denoncimin te organet e rendit. Është i nevojshëm për të kërkuar çdo rimbursim dhe për të pasur një dokument që provon se nuk jeni ju autori. Çmimi: duhet të tregoni çfarë keni ndarë, përfshirë kodet, dhe kjo ndonjëherë duket e turpshme. Megjithatë është mbrojtja juaj më e mirë.

Nëse paratë kanë hyrë në llogarinë tuaj, mos i tërhiqni dhe mos i ktheni vetë. Tërheqja është ajo që e kthen një person të ndërgjegjshëm në pjesëmarrës të dukshëm. Kthimi i drejtpërdrejtë te dërguesi mund të duket ndershmëri, por mund të jetë pikërisht ajo që pastron gjurmën. Çmimi i pritjes: llogaria mund të mbetet e kufizuar. Çmimi i veprimit të pavarur: rrezikoni të shtoni një vepër të re.

Të flisni me mbrojtës përpara se t'i përgjigjeni policisë. Çmimi: një vonesë e shkurtër. Përfitimi: ajo që thoni do të jetë e saktë, e qartë dhe pa kontradikta. Një deklaratë e dhënë pa u përgatitur, nën emocion, mbetet në dosje për gjithë procesin.

Prova që duhen ruajtur sot

Në një mashtrim bankar gjithçka vendoset nga gjurmët dixhitale, dhe ato rrezikojnë të humbin me një telefon të ri ose me një aplikacion të çinstaluar. Ruani këto gjëra para së gjithash.

• Mesazhet SMS, emailet dhe njoftimet ashtu si ju mbërritën, me datë dhe orë, në telefonin origjinal. Mos i çoni përpara me ndryshime dhe mos i fshini.
• Numrat nga të cilët u telefonuat, me orën e saktë. Regjistri i thirrjeve të telefonit tregon edhe kohëzgjatjen e bisedës.
• Pamjet e ekranit të aplikacionit bankar që tregojnë lëvizjet e kundërshtuara, me datat dhe shumat.
• IBAN-in e llogarisë marrëse dhe emrin që del në transfertë, sepse sipas tyre autoritetet gjejnë se ku shkuan paratë.
• Njoftimin me shkrim drejtuar bankës dhe përgjigjen e saj, me numrin e dosjes së ankesës.
• Denoncimin e depozituar dhe kopjen e vulosur.
• Për ata që kanë pranuar para: bisedat me personin që ua propozoi, pa asnjë përjashtim, dhe çdo premtim që u është bërë.

Mos e formatoni telefonin dhe mos e ndërroni kartën SIM derisa mbrojtësi të ketë kopjuar çdo gjë të rëndësishme. Nëse telefoni është i vjetër e ngadalë, bëni një kopje të bisedave përpara çdo ndërhyrjeje.

Bëni një kopje të ruajtur të gjithçkaje në një vend tjetër nga telefoni: një kompjuter, një kujtesë e jashtme ose një llogari e mbrojtur. Mbajeni të rregulluar sipas kohës: mesazhi, pastaj telefonata, pastaj lëvizja në llogari, pastaj njoftimi te banka. Rendi kohor është ajo që autoritetet kërkojnë të shohin, dhe sipas tij kuptohet sa minuta kaluan midis kodeve të dhëna dhe lëvizjes së parave.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme pas një mashtrimi bankar

Pasoja e hershme është e menjëhershme: një llogari bosh ose e kufizuar. Qiraja, shpenzimet e shtëpisë dhe ratat nuk presin, dhe për një familje që jeton nga një llogari e vetme, kjo do të thotë një muaj që del jashtë kontrollit. Kush ka dhënë kodet shpesh nuk ka asnjë rrugë tjetër të shpejtë për të gjetur para dhe e kupton se sa e brishtë është ekuilibri i tij.

Për ata që kanë pranuar paratë, ndryshimi është më i thellë. Banka mund të mbyllë llogarinë dhe t'ju regjistrojë si klient me probleme, kështu që hapja e një llogarie tjetër ose marrja e një kredie bëhet e vështirë për një kohë të gjatë. Punëdhënësi, që e paguan pagën në atë llogari, mund të mos dijë ku t'ju paguajë. Pagesa e qirasë ose e kontratës së energjisë mund të ndalet.

Për një të huaj, procedimi ndikon në lejen e qëndrimit. Çdo rinovim shqyrton edhe pozitën penale, dhe një njoftim për mashtrim është çështje që mbrojtësi duhet ta trajtojë me kujdes. Edhe familjarët në Shqipëri, që ndoshta kanë ndihmuar me paratë, mund të gjenden të pyetur.

Besimi brenda familjes dhe komunitetit është një kosto e fshehur. Shumë njerëz heshtin nga turpi dhe presin që çështja të zgjidhet vetë, kur pikërisht në këto ditë një hap i shpejtë ka më shumë vlerë. Një shpjegim i qetë brenda familjes, i bërë herët, shmang që lajmi të mbërrijë nga goja e të tjerëve.

Pyetje që nuk i ka në mendje kush e ka të re këtë çështje

Pyetjet më të mira janë ato që nuk duken të rëndësishme. Merrini me vete në takim.

• Në rastin tim jam viktimë, i dyshuar, apo njëkohësisht edhe njëra edhe tjetra, dhe si ndikon kjo te hapat që duhet të bëj?
• Çfarë provon se nuk e dija për çfarë shërbente llogaria ime, dhe cilat mesazhe më ndihmojnë ose më dëmtojnë?
• Duhet t'i përgjigjem pyetjeve të bankës dhe të policisë në të njëjtën kohë, apo në një rend të caktuar?
• Nëse paratë kanë hyrë në llogarinë time, çfarë mund të bëj me to pa e përkeqësuar pozitën?
• Mund të kërkoj rimbursim nga banka kur kodet i kam dhënë vetë, dhe me çfarë argumentesh?
• Çfarë ndodh me llogaritë e familjarëve të mi në qoftë se ata janë përdorur si kalim?
• Si ndikon kjo te lejeqëndrimi im dhe te kërkesat që kam në proces?
• Çfarë duhet të bëj me telefonin tim dhe me aplikacionet e instaluara?

Një përgjigje e ndershme nga një avokat do të përfshijë edhe gjëra që nuk i dimë ende: çfarë duhet të shqyrtohet përpara se të mund të thuhet diçka e sigurt. Kini kujdes me kë ju thotë menjëherë se "është e thjeshtë".

Shtoni pyetjet mbi kohën dhe mbi pasojat civile: sa shpejt duhet të ngrihet një kërkesë ndaj bankës pas mashtrimit dhe çfarë humbet ai që e shtyn. Pyesni edhe nëse banka mund të kërkojë nga ju prova që nuk i keni, dhe cili organ shqyrton mosmarrëveshjen kur banka refuzon të kthejë paratë. Këto janë pyetjet që e ndajnë një viktimë që rikuperon nga ajo që humb një të drejtë pa e kuptuar.

Gabimet që e kthejnë një viktimë në të dyshuar

Ajo që bëhet pas mashtrimit ka rëndësi të madhe. Këto janë gjestet që duhen shmangur.

• Mos u përpiqni ta rikuperoni vetë paranë duke u lidhur me mashtruesit. Do të përfundoni me një mashtrim të ri, ose do të jepni edhe më shumë kode.
• Mos tërhiqni paratë e huaja nga llogaria juaj, as kur ju kërkohet me nxitim "për të shmangur rrezikun". Ky është momenti kur pozita ndryshon.
• Mos ia shisni kartën, llogarinë ose kodet askujt, as për një shpërblim të vogël dhe as për një "provë".
• Mos fshini bisedat me personin që ju ka shkruar. Janë provat tuaja më të mira se nuk e dinit.
• Mos postoni në grupet e komunitetit për të kërkuar këshilla. Çdo fjalë mund të përdoret më vonë, dhe mashtruesit lexojnë po ato grupe.
• Mos pranoni të takoheni me ata që premtojnë rikuperim kundrejt një pagese. Janë një mashtrim i ri mbi mashtrimin e mëparshëm.

Rregulli praktik: përpara çdo veprimi me paratë ose me llogarinë, pyesni veten nëse mund t'i shpjegoni një zyrtari pse e bëtë. Nëse përgjigjja ju bën të ngurroni, ndaloni dhe telefononi mbrojtësin.

Mos i besoni mesazhit tjetër që thotë se banka 'po e rregullon problemin' dhe kërkon kode të reja. Mashtruesit ndjekin viktimën dhe përsërisin kontaktin me emra të ndryshëm. Mos klikoni lidhje në mesazhet që vijnë pas mashtrimit, as nëse duken të sigurta; hyni në aplikacionin e bankës vetëm duke e hapur vetë, jo përmes një lidhjeje që ju vjen. Dhe mos e tregoni bisedën me mashtruesin në rrjete sociale, sepse të njëjtët persona mund t'ju kontaktojnë përsëri.

Kur paratë, llogaria ose personat janë midis Italisë dhe Shqipërisë

Mashtrimet bankare shpesh kalojnë kufijtë. Paratë mund të dërgohen në një llogari jashtë vendit brenda minutash, dhe personi që i merr mund të ndodhet në një vend tjetër nga ai i viktimës. Kjo e bën rikuperimin më të vështirë dhe hetimin më të gjatë, sepse kërkon bashkëpunim midis autoriteteve të Italisë dhe të Shqipërisë, me kohë që nuk mund t'i shpejtoni.

Për ata që kanë pranuar para, pyetja mund të jetë se kush ishte pala në Shqipëri: një i njohur, një përfaqësues, një njeri i panjohur nga një rrjet shoqëror. Mesazhet, numrat dhe emrat e tyre mund të jenë vendimtarë, dhe ndonjëherë vetëm familja në Shqipëri mund t'i gjejë. Një mbrojtës që punon vetëm në Itali nuk mund t'i kontrollojë këto gjëra; ka nevojë për një bashkëpunëtor atje.

Dokumentet e lëshuara nga një bankë shqiptare kanë nevojë përgjithësisht për përkthim zyrtar dhe për legalizim përpara se të mund të përdoren në një procedim italian. Kjo kërkon javë, dhe postimet midis Italisë dhe Shqipërisë nuk janë të parashikueshme. Kini parasysh edhe diferencat e orarit: një telefonatë në mbrëmje në Itali mund të bjerë kur zyra shqiptare është mbyllur.

Konsullata mund të ndihmojë me dokumente zëvendësuese dhe me njoftimin e familjes, por nuk mund të ndërhyjë në hetimin e një mashtrimi, as të vendosë nëse një transfertë mund të kthehet. Roli i saj është orientues, jo vendimtar.

Si e merr studioja jonë një dosje mashtrimi bankar

Merremi si me të dëmtuarit ashtu edhe me të dyshuarit, por nuk përfaqësojmë kurrë, në të njëjtën çështje, njërin kundër tjetrit. Kur na kontaktoni, duam të dimë nëse jeni i dëmtuar ose personi i dyshuar, sepse puna ndryshon rrënjësisht.

Mund të na shkruani në avvmassimoromano@gmail.com ose të telefononi numrin e studios dhe të kërkoni një bisedë. Në telefonatën e hershme pyesim vetëm për faktet kryesore: çfarë ka ndodhur, kur, çfarë aktesh keni marrë. Pastaj ju kërkojmë të na dërgoni, pa i ndryshuar, pamjet e ekranit, mesazhet dhe letrat. Ne i radhitim dhe ju themi çfarë mungon.

Mandati jepet me shkrim. Për viktimat, përgatisim denoncimin dhe komunikimin me bankën. Për ata që dyshohen, përgatisim vetë përgjigjen e hershme dhe shoqërojmë personin në çdo thirrje. Nuk e lejojmë që të flasë vetëm pa pasur parasysh dosjen.

Zyrat tona janë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe bisedat mund të bëhen edhe në distancë, në shqip ose në italisht. Kur rasti lidhet me Shqipërinë, bashkërendojmë me një korrespondent atje për marrjen e dokumenteve bankare dhe të provave, dhe ju informojmë pas çdo hapi. Nuk premtojmë rezultat, por premtojmë që do ta dini ku ndodhet çështja.

Kur na kontakton një viktimë, përparësia është të dërgohen shpejt njoftimet te banka dhe te autoritetet, me fjalët e duhura. Kur na kontakton dikush i dyshuar, përparësia është që askush të mos flasë në emër të tij pa dosjen. Në çdo rast ju themi qartë çfarë bëjmë sot dhe çfarë bëjmë kur të mbërrijnë dokumentet.

Fjalët e bankës dhe të policisë që duhen kuptuar

Dokumentet e një mashtrimi bankar përdorin terma të shkurtër që duken të thjeshtë, por që fshehin shumë.

• Phishing: mesazhi ose faqja e rreme që imiton bankën për t'ju bërë të jepni kodet. Në akte shfaqet shpesh si metoda e përdorur.
• Denuncia: denoncimi, deklarata që i bëhet autoriteteve për një vepër. Për viktimën është hapi i nevojshëm; për të dyshuarin mund të jetë fillimi i procedimit.
• Bonifico: transferta bankare. Mund të jetë e zakonshme ose e menjëhershme; kjo e fundit është shumë më e vështirë për t'u ndaluar.
• Blocco del conto: bllokimi i llogarisë, vendimi i bankës ose i një autoriteti për të ndaluar lëvizjet. Kërkon një kërkesë të menjëhershme për ta sqaruar.
• Conto di appoggio: llogaria e huazuar, ajo ku mbërrijnë paratë e një mashtrimi përpara se të tërhiqen.
• Carta clonata: karta e klonuar, kur të dhënat e saj kopjohen pa dijeninë e pronarit.

Mbani këto fjalë pranë kur lexoni njoftimin e bankës ose të policisë. Nëse ndeshni një fjalë tjetër që nuk e kuptoni, pyesni përpara se të përgjigjeni, sepse një përgjigje e dhënë mbi një kuptim të gabuar nuk korrigjohet lehtë.

Fjala 'denuncia' ngatërron shumë njerëz, sepse në shqip tingëllon si akuzë kundër dikujt. Në italisht është thjesht njoftimi i një fakti për autoritetet, edhe kur nuk dihet kush e ka kryer. Viktima e bën për të nisur hetimin dhe për të pasur një dokument që e provon pozitën e tij. 'Blocco del conto' nuk do të thotë gjithmonë se jeni i dyshuar: banka e përdor edhe si mbrojtje kur sheh lëvizje të pazakonta. Dallimi i këtyre kuptimeve ndryshon mënyrën si e lexoni një njoftim.