Si ekzekutohet dëbimi: shoqërimi, ndalimi, nisja vullnetare

Kush e merr këtë faqe në dorë pas një njoftimi dëbimi

Një burrë që punon prej vitesh me kontratë të rregullt merr një letër nga policia: masa e dëbimit është nënshkruar dhe tani kërkohet të dihet si do të ekzekutohet. Ai nuk ka dyshuar kurrë se do të vinte ky moment, sepse leja e qëndrimit i kishte skaduar gjatë një periudhe sëmundjeje dhe rinovimi nuk u bë në kohë. Tani pyet nëse do të shoqërohet në kufi nesër, nëse do të mbahet në një qendër, apo nëse mund të niset vetë.

Një grua e merr lajmin ndryshe: bashkëshorti është ndaluar në një kontroll dhe nuk është kthyer në shtëpi. Ajo nuk e di ku është çuar, nuk ka asnjë dokument në dorë dhe fëmijët pyesin ku është babai. Ata që e kanë ndaluar nuk i kanë shpjeguar nëse largimi mund të bëhet menjëherë, ose nëse do të nevojitet një vlerësim nga gjyqtari. Kjo grua ka nevojë të dijë një gjë të vetme sot: kujt t'i dërgojë dokumentet që ka në shtëpi.

Një lexues tjetër e hap këtë faqe sepse ka marrë një akt me fjalë që nuk i njeh: shoqërim, ndalim, nisje vullnetare. Ai nuk e di se këto nuk janë sinonime, por rrugë të ndryshme me pasoja të ndryshme, dhe se zgjedhja midis tyre nuk është gjithmonë në dorën e tij. Për të gjithë këta lexues përgjigjja është e njëjtë: mos prisni, dhe mos e interpretoni vetë atë që është shkruar. Dërgojeni aktin me të gjitha faqet te një mbrojtës, sepse afatet për ta kundërshtuar janë shumë të shkurtra dhe nuk rrjedhin nga dita që e kuptoni, por nga ajo e njoftimit.

Këtu shpjegohet çfarë ndodh në praktikë midis letrës dhe largimit real, dhe çfarë mund të bëjë familja në atë hapësirë të ngushtë.

Çfarë ndodh me punën, shtëpinë dhe fëmijët midis letrës dhe nisjes

Midis njoftimit të masës dhe largimit real ka një kohë të shkurtër, dhe çdo gjë që nuk është rregulluar brenda saj humbet. Kontrata e punës ndërpritet kur personi mungon pa shpjegim, kështu që punëdhënësi duhet të njoftohet shkurt dhe saktë, pa shpjeguar më shumë se ç'duhet. Pagat e papaguara dhe kontributet e grumbulluara nuk zhduken me largimin, por rikuperohen vetëm nëse ka dokumente: fletëpagesa, kontrata, shënime të orëve të punuara, mesazhe me përgjegjësit.

Banesa kërkon vëmendje më vete. Kontrata e qirasë vazhdon të rrjedhë edhe pas nisjes, dhe pronari mund të kërkojë pagesën për muajt e mbetur. Një marrëveshje me shkrim për lirimin e shtëpisë ose për kalimin e kontratës te një anëtar tjetër i familjes shmang borxhe të reja. Sendet personale, veçanërisht dokumentet dhe sendet e fëmijëve, duhen mbledhur nga një person i besuar para se banesa të mbyllet.

Për fëmijët që shkojnë në shkollë në Itali, largimi i një prindi nuk ndalon automatikisht regjistrimin, por familja duhet të kërkojë certifikata shkollore dhe vlerësime të përkthyera në kohë, nëse planifikohet kthimi në Shqipëri. Llogaria bankare duhet të ketë një person të autorizuar, përndryshe fondet mbeten të bllokuara në një kohë kur nevojiten më shumë. Kushdo që largohet duhet të dijë gjithashtu se mund të ketë pasoja për hyrjen e ardhshme në Itali dhe në vende të tjera, dhe se kjo duhet sqaruar me mbrojtësin para nisjes, jo pas.

Çështjet që duhen vendosur para se të vendosë gjyqtari

Kur ndalimi është i mundur, familja ka pak orë për të vendosur se çfarë do t'i paraqitet gjyqtarit. Njëra rrugë është të kërkohet një masë më e lehtë se mbajtja në qendër, siç janë dorëzimi i pasaportës ose detyrimi për t'u paraqitur në zyrë; çmimi i saj është që personi të provojë me dokumente se ka një adresë të qëndrueshme dhe nuk do të zhduket. Pa prova, gjyqtari ka pak mundësi të zgjedhë një alternativë.

Një rrugë tjetër është të kërkohet nisja vullnetare, kur kushtet e parashikuara ekzistojnë. Kjo i jep personit një afat për të organizuar largimin vetë, duke ruajtur dinjitetin dhe shpesh disa mundësi për të rregulluar punët. Çmimi është se kërkesa duhet bërë në kohë, dhe se kushtet për ta pranuar nuk plotësohen nga të gjithë; një person me të kaluar problematike në kontakt me policinë ka më pak shanse ta marrë.

Një rrugë më vete është të kundërshtohet vetë masa e dëbimit, duke treguar se ka lidhje të forta familjare ose një pengesë ligjore për largim. Kjo kërkon një ankim brenda një afati të shkurtër, dhe asnjë prej këtyre rrugëve nuk përjashton tjetrën. Gabimi më i shpeshtë është të zgjidhet njëra pa e menduar tjetrën: kush kërkon nisjen vullnetare pa ditur se mund të kundërshtojë masën, e pranon pa dashur atë që mund të mos ishte i detyruar ta pranonte. Ky është vendimi që duhet marrë me mbrojtësin, jo me miqtë.

Çfarë dokumentesh i duhen mbrojtësit pa vonesë

Mbrojtësi nuk mund të paraqesë asgjë që nuk e ka në dorë, prandaj lista e mëposhtme duhet mbledhur sapo dihet se masa ka dalë. Edhe dokumentet që duken të vjetra ose të parëndësishme mund të vendosin nëse gjyqtari beson në qëndrueshmërinë e jetës së personit në Itali.

• Aktin e masës së dëbimit me të gjitha faqet, vulën dhe zarfin ku është dorëzuar; data e dorëzimit është ajo që hap afatin.
• Pasaportën ose dokumentin e identitetit, edhe të skaduar, dhe çdo kopje të lejes së qëndrimit të dhënë në të kaluarën.
• Prova të lidhjeve familjare në Itali: certifikata martese ose lindjeje të fëmijëve, me përkthim nëse janë nga Shqipëria.
• Kontratën e punës, fletëpagesat dhe çdo deklaratë të punëdhënësit që tregon se personi punon rregullisht.
• Kontratën e qirasë ose një deklaratë të pronarit, sepse adresa e qëndrueshme është argumenti kryesor për një masë më të lehtë.
• Dokumentet shëndetësore të personit ose të familjarëve, sidomos kur ka terapi në vazhdim që nuk mund të ndërpritet.
• Certifikatat shkollore të fëmijëve dhe vërtetimin e regjistrimit, që tregojnë se jeta e familjes është e rrënjosur këtu.
• Një shënim me telefonatat dhe njoftimet e marra nga policia, me orën dhe emrin e zyrës.

Edhe nëse disa nga këto dokumente ndodhen te një i afërm në Shqipëri, fotografoni atë që keni sot dhe shënoni se çfarë mungon. Mbrojtësi mund të nisë punën me një dosje të pjesshme, por jo me një dosje që askush nuk e ka mbledhur ende.

Pyetje për mbrojtësin mbi shoqërimin, ndalimin dhe nisjen

Këto pyetje nuk i bën kush vetë, por përgjigjet e tyre vendosin se çfarë mund të ndërtohet para largimit. Shënojini në një fletë dhe kërkoni përgjigje të qarta, jo premtime.

• Cila nga rrugët e ekzekutimit është zgjedhur në rastin tim, dhe a mund të kërkohet një tjetër në vend të saj?
• Cili është afati i saktë për ta kundërshtuar masën, dhe nga cila ditë llogaritet në aktin që kam në dorë?
• Nëse personi është çuar në një qendër, kush e njofton gjyqtarin dhe kur zhvillohet seanca e vlerësimit?
• A kam të drejtë të jem i pranishëm në seancë, dhe a më jepet përkthyes në shqip?
• Cilat masa alternative ndaj ndalimit mund të propozohen, dhe çfarë dokumentesh i bindin më shumë gjyqtarët?
• Çfarë pasojash ka nisja vullnetare mbi të ardhmen: a mbyllet rruga e kthimit në Itali, dhe për sa kohë?
• Çfarë ndodh me lejen e qëndrimit të bashkëshortes dhe të fëmijëve nëse unë largohem?
• Çfarë duhet të ruaj ose të nënshkruaj para nisjes, dhe çfarë nuk duhet nënshkruar kurrë pa e kuptuar?

Disa nga këto pyetje mund të duken të parakohshme, sepse masa është ende e freskët. Në fakt janë pikërisht pyetjet që vendosin se çfarë mund të bëhet brenda afatit të shkurtër. Pas kalimit të afatit, përgjigjet mbeten të vlefshme, por mundësia për të vepruar ka përfunduar. Kërkojini mbrojtësit t'ju dërgojë një përmbledhje të shkurtër me shkrim pas telefonatës, që familja të ketë një pikë referimi të qartë për ditët në vazhdim.

Kur personi niset për në Shqipëri dhe familja mbetet në Itali

Një dëbim e ndan familjen mes vendesh, dhe çdo pjesë e dosjes duhet menduar nga të gjitha anët. Personi që kthehet në Shqipëri duhet të ketë me vete pasaportën ose dokumentin e udhëtimit që i jepet, kopjet e akteve të dosjes dhe certifikatat e përkthyera, sepse pas mbërritjes mund t'i duhen për punë, për shkollim ose për çdo procedurë tjetër. Nëse ka nevojë për një dokument udhëtimi, përfaqësia diplomatike shqiptare është zyra që e lëshon, dhe kërkesa duhet nisur sa më shpejt.

Familja që mbetet në Itali ka nevojë për një mbrojtës që mund të vazhdojë të ndjekë çështjet e hapura, edhe kur personi është larg. Kjo kërkon një prokurë të nënshkruar dhe të legalizuar si duhet, që nuk bëhet pas largimit pa kosto shtesë. Për këtë arsye, mandati duhet nënshkruar para nisjes, dhe jo pasi të jetë kthyer në Shqipëri.

Shqipëria dhe Italia kanë të njëjtin orar, kështu që telefonatat ose video-thirrjet nuk kanë pengesa kohore, por familja duhet të planifikojë kontaktet kur personi është ende në një qendër, ku telefonatat janë të kufizuara. Dokumentet nga Shqipëria, si certifikatat e gjendjes civile dhe diplomat, kërkojnë përkthim dhe vulë, dhe vonesat e postës e shtyjnë çdo procedurë. Ata që mendojnë të kërkojnë më vonë bashkim familjar ose kthim në Itali duhet të ruajnë çdo dokument të punës, të pagesave dhe të lidhjeve në Itali, sepse do t'i duhen për të provuar vazhdimësinë e jetës këtu.

Si e merr studioja një rast dëbimi me afate të ngushta

Në raste dëbimi koha është faktori kryesor, prandaj studioja punon në mënyrë që asnjë ditë të mos humbasë për formalitete. Dërgoni në avvmassimoromano@gmail.com fotografinë e aktit me të gjitha faqet dhe datën kur është dorëzuar, së bashku me një numër telefoni dhe emrin e personit që do të jetë kontakt për familjen. Në fillim të mesazhit shkruani "urgjent" nëse personi është tashmë në një qendër; studioja e trajton si përparësi.

Në telefonatën fillestare shqyrtohen aktet, pyetet për jetën e personit në Itali dhe sqarohet cila rrugë ekzekutimi është zgjedhur. Biseda zhvillohet në shqip dhe në italisht, dhe për seancën e vlerësimit kërkohet përkthyes, nëse personi nuk e flet mirë italishten. Familja merr atë ditë një listë të dokumenteve që duhen siguruar dhe një shpjegim të thjeshtë të hapave në vazhdim.

Mandati dhe honorari bien dakord me shkrim që në fillim. Studioja ka seli në Romë, Milano dhe Napoli, dhe për seancat në qytete të tjera punon me kolegë korrespondentë që njohin zyrat dhe vendet e ndalimit. Kur personi niset për në Shqipëri, studioja mund të bashkërendojë me një mbrojtës vendas për çështjet që vazhdojnë atje, pa premtuar rezultate që nuk varen nga studioja.

Nëse personi është tashmë në një qendër, studioja kërkon emrin e qendrës dhe çdo numër dosjeje të shkruar mbi akt, që të mund të kontaktojë drejtpërdrejt kancelarinë dhe të kuptojë kur zhvillohet seanca e vlerësimit.

Gabime që e mbyllin një rrugë ndërsa afati ende rrjedh

Në raste dëbimi, gabimet e vogla të ditëve të fillimit bëhen pengesa që nuk hiqen. Ato lindin shpesh nga frika ose nga nxitimi për ta mbyllur sa më shpejt një gjendje të papërballueshme.

• Mos e lini aktin të pashikuar në sirtar: afati për ta kundërshtuar nis nga njoftimi, jo nga dita kur e hapni.
• Mos nënshkruani formularë nisjeje ose deklarata në zyrë pa i lexuar dhe pa pasur një përkthyes: ajo që nënshkruhet mund të kuptohet si heqje dorë nga një e drejtë.
• Mos jepni adresa të ndryshme në vende të ndryshme: një kontradiktë e vogël shfrytëzohet për të provuar rrezikun e largimit nga vendi.
• Mos kërkoni ndihmë nga persona që premtojnë "zgjidhje të sigurta" kundrejt pagesës: nuk ekziston asnjë premtim i tillë dhe paratë humbasin.
• Mos lëshoni punën ose banesën përpara se të flisni me mbrojtësin: këto janë provat që mbahen në gjyq për qëndrueshmërinë.
• Mos u fshehni dhe mos u zhdukni: mungesa e paraqitjes e kthen një masë të vlerësueshme në një rrezik më të rëndë.
• Mos fshini mesazhe ose dokumente: mund të jenë pikërisht ato që provojnë lidhjet familjare.

Çdo gabim i listuar më sipër ka të njëjtën origjinë: ideja se një akt administrativ mund të rregullohet me një bisedë të mirë në zyrë. Në praktikë, zyrtari që shoqëron nuk ka kompetencë për të ndryshuar masën, dhe çfarë thuhet atje shkruhet. Rruga që mbron është ajo me shkrim, nëpërmjet mbrojtësit, brenda afatit.

Fjalët që do të gjeni në aktet e dëbimit

Aktet shkruhen në italisht administrativ; këto janë termat që lidhen me rrugët e përshkruara më sipër dhe që ia vlen t'i dini para se të flisni me mbrojtësin.

• Provvedimento di espulsione është masa e dëbimit: akti që urdhëron personin të largohet nga territori.
• Accompagnamento alla frontiera është shoqërimi në kufi: largimi me eskortë policore, pa pritur nisjen e vetë personit.
• Trattenimento është ndalimi në një qendër riatdhesimi kur largimi nuk mund të kryhet menjëherë.
• Partenza volontaria është nisja vullnetare: personi largohet vetë, brenda një afati që i jepet me kërkesë.
• Convalida është vlerësimi gjyqësor: gjyqtari kontrollon nëse masa e shoqërimit ose e ndalimit është e ligjshme.
• Consegna del passaporto është dorëzimi i pasaportës, një masë më e lehtë që zëvendëson ndalimin kur ka garanci.
• Obbligo di presentazione është detyrimi për t'u paraqitur rregullisht në zyrën e policisë, si alternativë ndaj mbajtjes në qendër.
• Ricorso është ankimi me të cilin kundërshtohet akti, brenda afatit të shkurtër të parashikuar.

Fjalët e një akti administrativ nuk kanë gjithmonë kuptimin e përditshëm. "Shoqërim" në gjuhën e përditshme tingëllon si një shoqërim miqësor, ndërsa në akt është një largim me eskortë. "Qendër" tingëllon si një zyrë, ndërsa në akt është një vend ku mbahet personi. Prandaj ia vlen t'i lexoni termat me kujdes dhe t'i pyesni mbrojtësit për çdo fjalë që nuk e njihni, para se të nënshkruani ose të përgjigjeni.