Kthimi vullnetar: alternativa e negociuar ndaj dëbimit

Kush hap këtë faqe duke menduar të kthehet në Shqipëri

Njerëzit që lexojnë për kthimin vullnetar nuk janë të gjithë në të njëjtën gjendje. Disa kanë marrë një vendim dëbimi dhe po kërkojnë një rrugë tjetër. Të tjerë kanë leje qëndrimi që po skadon, pa mundësi rinovimi, dhe po mendojnë çfarë mbetet. Ka edhe persona që janë ngatërruar me një procedim penal dhe pyesin nëse largimi i organizuar ndikon mbi të. Dhe ka familjarë që duan ta kuptojnë këtë rrugë për dikë që nuk është më në gjendje të vendosë vetë.

Shumë prej tyre kanë jetuar në Itali për vite, kanë paguar kontribute, kanë punuar dhe kanë fëmijë që flasin italisht. Mendimi për kthim nuk është thjesht logjistik, por i ngarkuar emocionalisht. Pyetjet e tyre janë të njëjta: çfarë humbasim, çfarë marrim me vete, çfarë ndodh me pensionin, a mund të rikthehemi ndonjëherë.

Faqja nuk i nxit njerëzit të kthehen dhe nuk i frikëson. Ajo shpjegon se krahas dëbimit të detyruar ekziston një rrugë tjetër, e parashikuar nga legjislacioni evropian dhe e zbatuar përmes programeve të financuara, dhe se dallimi ndërmjet këtyre rrugëve nuk është vetëm në formë. Çdo rast kërkon vlerësim të veçantë, dhe vendimi nuk merret nën presionin e një afati ose të një frike.

Zgjedhjet kur dëbimi është në horizont

Kur dëbimi afrohet, njeriu ka disa zgjedhje, secila me çmimin e vet. Asnjë nuk është e thjeshtë.

Të pritet vendimi i dëbimit apo të kërkohet kthimi i asistuar. Dëbimi i detyruar, sipas asaj që shpjegohet te kjo faqe, mund të sjellë ndalim të gjatë të rihyrjes dhe të lërë gjurmë që bllokon çdo kërkesë të ardhshme vize. Kthimi vullnetar shmang këtë dhe mund të parashikojë mbështetje ekonomike për riintegrim. Çmimi është se ky hap nuk është i kthyeshëm dhe kërkon vendim të qartë. Mbrojtësi vlerëson çfarë është e mundur në rastin tuaj.

Të kundërshtohet vendimi apo të negociohet largimi. Kundërshtimi mban të hapur mundësinë e qëndrimit, por zgjat pasigurinë dhe mund të mos sjellë rezultat. Negocimi i largimit sjell siguri më të shpejtë por heq mundësinë e mbetjes. Nuk ka përgjigje universale.

Të nisni menjëherë me familjen apo të ndani largimin. Familja që largohet bashkë ka më pak ndarje, por kërkon shkollim të ri, punë të re dhe strehim. Largimi i njërit ndan shtëpinë. Zgjedhja merret me kohë dhe me mbrojtësin.

Çfarë mblidhet para se të vendoset për kthimin

Kthimi, edhe kur është vullnetar, kërkon dokumente në Itali dhe në Shqipëri. Mblidhni këto, pa pritur vendimin:

• Dokumentet e kontributeve të paguara në Itali: fletët e pagës, kontratat, shënimet e institutit të pensioneve, sepse kontributet nuk humbin, por duhen dokumentuar për të qenë të transferueshme.
• Çdo akt që keni marrë nga autoritetet e emigracionit ose nga gjykata, me zarfin dhe datën, sepse afatet varen nga ai akt.
• Dokumentin e identitetit dhe të lejes së qëndrimit, së bashku me çdo dokument që tregon periudhat e qëndrimit të ligjshëm dhe të punës.
• Certifikatat e familjes, si lindja, martesa dhe vaksinat e fëmijëve, me përkthim të vërtetuar kur duhet për shkollim në Shqipëri.
• Dokumentet e shkollimit dhe të kualifikimit, si diplomat dhe certifikatat e kurseve, që mund të njihen atje.
• Listën e pasurive dhe të detyrimeve në Itali: qira, kredi, llogari, automjete, dhe çfarë duhet mbyllur ose transferuar.
• Dokumentet mjekësore të familjes, sidomos për kujdesin e vazhdueshëm, që mund të vazhdojë në Shqipëri.
• Një listë të sendeve që do të merrni me vete dhe të atyre që do të lini, me përshkrim të shkurtër.

Çfarë ndryshon në jetë pas një kthimi të organizuar

Kthimi ndryshon gjithçka që ishte rutinë: puna, shkolla, mjeku, miqtë. Në Shqipëri, personi që kthehet pas vitesh në Itali shpesh gjen një vend të ndryshuar nga ai që kujtonte, dhe një jetë ku duhet rindërtuar lidhjet. Puna kërkon kohë të gjendet, dhe diplomat dhe përvoja nga Italia nuk njihen gjithmonë menjëherë. Mbështetja për riintegrim, kur parashikohet, ndihmon në muajt e para, por nuk zgjidh gjithçka.

Për pensionin, kontributet e derdhura në Itali nuk humbin me kthimin: mund të totalizohen ose të transferohen sipas marrëveshjeve dypalëshe në fuqi. Praktika kërkon dokumentimin e të gjitha periudhave dhe nis nga enti italian, jo nga ai shqiptar. Kjo kërkon durim dhe letra të ruajtura, dhe është çështje që bëhet më e lehtë kur dokumentet mblidhen para nisjes, jo pas.

Fëmijët janë ata që e ndjejnë më shumë ndryshimin. Ata kanë shkollë, shokë dhe gjuhë që janë të Italisë, dhe duhet të përgatiten me kohë, me shpjegime të thjeshta dhe me një plan për shkollën e re. Për familjen, vendimi ka pasoja financiare, emocionale dhe praktike që nuk shihen të gjitha menjëherë. Kjo është arsyeja pse kthimi nuk duhet marrë në nxitim, por pas një vlerësimi të qetë të asaj që mbetet dhe të asaj që fitohet.

Pyetjet që i bëhen avokatit për kthimin e asistuar

Njeriu që mendon për kthim ka nevojë për përgjigje të sakta, jo për nxitje. Këto pyetje e çojnë takimin te e rëndësishmja:

• Cili është statusi im aktual: ka vendim dëbimi, leje që po skadon apo procedim penal në vazhdim, dhe si ndikon secila në kthim?
• Çfarë ndryshon konkretisht midis dëbimit dhe kthimit vullnetar në rastin tim, sidomos për ndalimin e rihyrjes?
• Çfarë mbështetjeje për riintegrim parashikon programi dhe çfarë kushtesh kërkon për ta marrë?
• Çfarë ndodh me procedimin penal nëse largohem, dhe a mund ta ndjek nga larg?
• Si mbrohen kontributet e mia dhe pensioni, dhe nga cili enti duhet të nis praktika?
• A ka diferencë nëse largohem para ose pas një vendimi të caktuar, dhe çfarë afatesh ka?
• Çfarë gjurmësh mbeten pas largimit dhe a ndikojnë mbi kërkesat e ardhshme për vizë?
• Çfarë duhet të bëj me familjen, shkollën e fëmijëve, qiranë dhe detyrimet para nisjes?

Çfarë nuk bëhet kur po vlerësohet kthimi

Në vendimet e mëdha, nxitimi dhe zërat e të tjerëve sjellin gabime. Këto janë më të zakonshmet.

• Mos nënshkruani formularë për kthim ose për heqje dore nga e drejta e qëndrimit pa i kuptuar. Një hap i tillë nuk kthehet mbrapsht.
• Mos u mbështetni në premtime gojore të ndërmjetësve për para ose për ndihmë në Shqipëri. Kërkoni gjithçka me shkrim nga programi zyrtar.
• Mos largoheni pa mbyllur detyrimet në Itali, si qira, kredi dhe llogari. Mospagesat ndjekin njeriun dhe krijojnë borxhe.
• Mos humbni dokumentet e kontributeve dhe të punës. Pa to, pensioni nuk mund të transferohet ose të totalizohet.
• Mos shisni gjithçka menjëherë. Shitja e nxituar sjell humbje, dhe disa sende mund t'ju duhen në Shqipëri.
• Mos injoroni procedimin penal nëse ka. Largimi nuk e fshin atë, dhe mungesa në seancë mund të sjellë pasoja.
• Mos vendosni nga frika e një afati pa kuptuar çfarë mbetet hapur. Pyesni para se të zgjidhni.

Itali dhe Shqipëri: dokumentet, familja dhe rikthimi

Kthimi vullnetar është një hap ndërmjet Italisë dhe Shqipërisë, dhe dokumentet duhet të jenë gati në të gjitha vendet. Në Itali, mbyllen detyrimet, kontratat dhe kontributet; në Shqipëri, përgatitet shkollimi, strehimi dhe puna. Dokumentet që lëshohen në njërin vend dhe duhen në tjetrin, si certifikatat e familjes ose të shkollimit, kërkojnë përkthim të vërtetuar dhe legalizim, dhe zyrat kanë ritme të veta. Nisni herët dhe në paralel.

Praktika e pensionit kërkon kujdes: ajo nis nga enti italian dhe përdor marrëveshjet dypalëshe ndërmjet Italisë dhe Shqipërisë. Dokumentet e punës nga Italia duhen të ruhen dhe, kur kërkohet, të përkthehen. Mbrojtësi mund të tregojë cilat letra janë të rëndësishme, por pjesa e pensionit ndiqet zakonisht me një specialist të fushës.

Familja në Shqipëri mund të ndihmojë duke gjetur strehim, shkollë dhe kontakte para nisjes, por nuk duhet të marrë vendime në emër të atyre që kthehen. Telefonatat caktohen në orar të rregullt. Përfaqësia konsullore shqiptare mund të japë informacion mbi dokumentet dhe mbi programet, por nuk e zëvendëson mbrojtësin. Nëse ka procedim penal në Itali, mbrojtësi italian dhe ai në Shqipëri koordinohen që largimi të mos krijojë probleme të reja. Çdo vendim lidhet me kalendarin e afateve, dhe ai duhet kontrolluar para çdo hapi.

Si e merr studio një çështje kthimi vullnetar

Studio e merr çështjen me telefon ose me postë elektronike në adresën avvmassimoromano@gmail.com. Dërgoni aktet që keni marrë nga autoritetet, emrin tuaj dhe një përshkrim të shkurtër të situatës: ka vendim dëbimi, leje që skadon apo procedim penal. Nëse nuk keni asnjë akt, tregoni çfarë dini dhe çfarë po mendoni.

Në telefonatën e hapjes vlerësojmë pozitën tuaj në fakt, pa ju shtyrë në asnjë drejtim. Shpjegojmë dallimin midis dëbimit dhe kthimit vullnetar, çfarë kushtesh kërkon programi dhe çfarë ndikimi ka procedimi penal nëse ekziston. Pastaj ndërtojmë një listë dokumentesh dhe një kalendar afatesh, dhe çdo vendim mbetet i juaji.

Biseda zhvillohet në shqip ose në italisht. Studio ka zyra në Romë, Milano dhe Napoli, dhe koordinohet me kolegë në Shqipëri kur kthimi prek çështje atje. Familja merr lajme në një kanal të vetëm. Nuk japim premtime mbi pasojat e kthimit, mbi mbështetjen që do të merrni apo mbi rikthimin e ardhshëm: japim një lexim të qartë të rrugëve, të dokumenteve dhe të afateve.

Fjalët që gjenden në aktet e kthimit dhe të dëbimit

Në letrat dhe në programet e kthimit gjenden fjalët më poshtë, të shpjeguara në mënyrë të thjeshtë:

• Kthim vullnetar i asistuar: largimi i organizuar nga personi vetë, i zbatuar përmes programeve të financuara. Nuk është e njëjta gjë me dëbimin.
• Dëbim: largimi i detyruar nga vendi, i vendosur nga autoritetet. Mund të sjellë ndalim të gjatë të rihyrjes.
• Ndalim rihyrjeje: kufizimi që pengon personin të kthehet në vend. Kthimi vullnetar e shmang atë të gjatin.
• Riintegrim: mbështetja për t'u rivendosur në vendin e kthimit, si ndihmë ekonomike, strehim ose punë, kur programi e parashikon.
• Legjislacion evropian: normat e përbashkëta mbi të cilat ndërtohet kthimi i asistuar dhe programet e financuara.
• Totalizim i kontributeve: bashkimi i periudhave të derdhura në vende të ndryshme për të llogaritur pensionin.
• Marrëveshje dypalëshe: marrëveshjet ndërmjet Italisë dhe Shqipërisë që rregullojnë transferimin e kontributeve.
• Kërkesë vize: kërkesa për të hyrë në një vend. Dëbimi lë gjurmë që bllokon kërkesat e ardhshme.