Barnat dhe dopingu: shitja, mbajtja, palestra

Çfarë ndryshon në jetën tuaj kur një pako ose një kuti bëhet çështje penale

Kur një pako bllokohet në doganë ose një kuti me ilaçe gjendet gjatë një kontrolli, pasojat që vijnë menjëherë nuk janë gjyqësore. Janë praktike dhe vijnë shpejt. Telefoni mund të sekuestrohet, sepse mesazhet me shitësin ose me blerësit janë provë. Llogaria bankare shfaq pagesat që ndiqen. Pakoja bllokohet, dhe për të arritur te ajo që paguat duhet të përballeni me një procedurë që nuk e njihni.

Në palestër, nëse jeni stërvitës ose thjesht anëtar, dëshmitë e shokëve mund të përfundojnë në akte. Njerëzit që ju njohin si «ai që i ndan gjërat» ose «ai që di nga të porosit» mund të thirren si dëshmitarë. Marrëdhënia me shokët e stërvitjes ndryshon, dhe disa palestra e heqin anëtarësinë pa shpjegim të gjatë. Nëse jeni trajner, vendi juaj i punës është në rrezik.

Ka edhe pasoja që lidhen me gjendjen e jashtme: kontrolle shtesë në aeroport, më shumë vëmendje nga policia kur udhëtoni, vështirësi në rinovimin e lejes së qëndrimit nëse akuza regjistrohet. Familja mund të ndjejë turp dhe të heshtë, por heshtja e bën më të vështirë ruajtjen e provave të dobishme: faturat, recetat, mesazhet. Dhe në fund, ka çështjen e shëndetit: nëse keni marrë substanca pa kontroll, një vizitë mjekësore e dokumentuar është e dobishme dhe për ju dhe për dosjen.

Në thelb, ajo që humbet më shpejt është kontrolli mbi kohën: nuk dihet kur kthehet pakoja, kur thirret personi, kur ka seancë. Planifikimi i punës dhe i udhëtimeve bëhet i pamundur deri sa të ketë një pamje të qartë.

Kush vjen në këtë faqe dhe nga cila rrugë

Njeriu që ka porositur online një kuti kapsulash për stërvitje dhe e ka marrë në Itali pas disa javësh. Një kontroll doganor e hap pakon, përmban substanca që ai nuk di si i quajnë, dhe në letër shkruhet një vepër me një emër të gjatë. Ai nuk e ka shitur kurrë asgjë dhe është i habitur.

Dikush që ndan me shokët e palestrës një pjesë të asaj që ka blerë, falas ose duke ndarë shpenzimin. Për të ishte vetëm një shërbim mes miqsh; në akt shkruhet cedim i substancave. Aty nuk ka rëndësi nëse ka pasur fitim, sepse vetë kalimi nga dora në dorë është pjesë e asaj që diskutohet.

Një familje që ka sjellë barna nga Shqipëria për një të afërm të sëmurë dhe ka gjetur një kontroll në aeroport. Për ta, barnat janë të njohura, janë shitur në farmaci dhe shpesh janë më të lira në vendin e tyre. Në Itali, regjimi i barnave është tjetër, dhe ajo që duket normale mund të kërkojë një leje ose një recetë që mungon.

Edhe një person që është telefonuar nga një tjetër se «po ta çoj një pako, ruaje deri nesër». Ai nuk e di çfarë ka brenda dhe përfundon me një akuzë për mbajtje.

Të gjitha këto situata kanë një pikë të përbashkët: personi mendonte se po bënte diçka të zakonshme, një porosi, një ndihmë, një shërbim. Dallimi mes asaj që mendonte dhe asaj që shkruhet në akt është pikërisht ku fillon puna e mbrojtjes, dhe ai dallim lexohet vetëm kur dihen faktet.

Çfarë të mblidhni që në fillim, dhe pse secila gjë ka rëndësi

Në këtë lloj dosjeje, çdo gjë që tregon prejardhjen, qëllimin dhe sasinë e substancës mund të ndryshojë mënyrën si lexohet fakti. Mblidhni sa më shumë të jetë e mundur përpara se sendet të humbasin ose të ndryshojnë.

• Faturat, konfirmimet e porosisë dhe numrat e gjurmimit të pakos. Tregojnë kur, ku dhe për çfarë keni paguar, dhe nëse përshkrimi në faturë përputhej me atë që arriti.
• Recetat dhe raportet mjekësore, edhe ato të marra jashtë Italisë, me përkthim. Ato tregojnë nëse substanca përdorej për një arsye shëndetësore.
• Fotografi të paketimit, të etiketave dhe të përmbajtjes, përpara se pakoja të hapet më tutje ose të kalojë në duar të tjera.
• Mesazhet me shitësin dhe me të tjerët, të ruajtura të pandryshuara. Edhe ato që duken të pafavorshme duhen mbajtur, sepse mbrojtësi duhet t'i shohë të gjitha.
• Shpjegimin e sasisë: sa keni blerë, për çfarë periudhe, dhe për kë ishte. Një listë e shkruar sot e ndihmon kujtesën më vonë.
• Nëse jeni anëtar i palestrës, kontratën e anëtarësimit dhe emrat e atyre që mund të dëshmojnë mbi mënyrën si bëhej stërvitja.
• Çdo analizë ose vlerësim që është kryer mbi substancën, me datën dhe zyrën që e ka bërë.

Dokumentet që mungojnë nuk e mbyllin çështjen. Shpesh mund të merren më vonë nga shitësi, nga banka ose nga mjeku, por vetëm nëse kërkohen herët: faqet e blerjes zhduken, mesazhet fshihen automatikisht nga disa aplikacione, dhe recetat e vjetra gjenden më vështirë me kalimin e kohës.

Çfarë vendosni menjëherë pas kontrollit dhe çfarë ju kushton

Pas një kontrolli ose një njoftimi, ju duhet të zgjidhni mes disa rrugëve. Askush nuk i di të gjitha përgjigjet përpara se të shohë aktet, por çmimet e zgjedhjeve mund të tregohen që tani.

Të shpjegoni prejardhjen e substancës ose të heshtni. Një shpjegim i qartë dhe i verifikueshëm, si një recetë ose një porosi e dokumentuar, mund të ndryshojë vlerësimin e qëllimit. Një shpjegim i improvizuar që më pas zbulohet i pasaktë e dëmton shumë. Heshtja nuk është pranim, por nëse nuk keni asnjë prove për të treguar, mund të mos ju ndihmojë.

Të kërkoni një vlerësim të pavarur të substancës ose të prisni atë të autoritetit. Një analizë e pavarur kushton dhe duhet bërë përpara se materiali të shkatërrohet, por mund të tregojë se përmbajtja nuk është ajo që akuza supozon. Nëse prisni, rrezikoni që prova të mos jetë më e disponueshme.

Të bashkëpunoni me doganën ose të kërkoni mbrojtës përpara çdo përgjigjeje. Pyetjet e doganës duken administrative, por përgjigjet hyjnë në dosje. Një mbrojtës prezent ndryshon mënyrën si i trajtohen. Kostoja është koha e pritjes, dhe në disa raste mbahet pakoja më gjatë.

Mos prisni që diçka t'i vijë vetvetiu.

Një gjë që shpesh harrohet: edhe vendimi për të mos bërë asgjë është një zgjedhje me çmim. Nëse pakoja qëndron e bllokuar dhe askush nuk merret me të, afatet vazhdojnë të ecin pa ju. Prandaj ia vlen që, qoftë edhe pa e ditur akuzën e saktë, të emërohet një mbrojtës që të marrë përsipër kontaktin me doganën ose me zyrën që ka dosjen.

Ç'nuk duhet bërë me substancën, mesazhet dhe pagesat

Në çështje të këtij lloji, gabimet që vijnë menjëherë burojnë nga frika. Këto janë ato që e dëmtojnë më shumë mbrojtjen.

• Mos e hidhni, mos e shkatërroni dhe mos e fshehni pjesën që ju ka mbetur. Fshehja është një akt i ri dhe e shuan mundësinë e një analize që mund t'ju ndihmonte.
• Mos ia shitni ose mos ia jepni më askujt pjesën e mbetur, as për ta «zhdukur». Çdo kalim i ri ngre pyetje mbi qëllimin.
• Mos fshini mesazhet, faqet e blerjes ose historikun e shfletuesit. Fshirja duket si përpjekje për të fshehur diçka, edhe kur përmbajtja ishte e padëmshme.
• Mos i kërkoni shitësit ose shokëve të «sqarojnë» diçka me shkrim. Mesazhet e reja mund të lexohen si koordinim i versioneve.
• Mos e përdorni substancën përsëri deri sa të bëhet një vlerësim mjekësor; shëndeti juaj vjen përpara çdo diskutimi tjetër.
• Mos shkruani asgjë në rrjetet shoqërore ose në grupet e palestrës. Çdo fjalë mund të përdoret për të vërtetuar një qëllim që nuk ishte i juaji.
• Mos nënshkruani procesverbale pa i lexuar të përkthyera.

Ndërmjet këtyre ndalimeve ka një kuptim të përbashkët: çdo veprim që ndryshon gjendjen e provave duket i pabesueshëm, edhe kur ka arsye krejt të rastësishme. Frika e bën njeriun të dojë të pastrojë; mbrojtja ka nevojë, përkundrazi, që gjithçka të mbetet ashtu siç ishte në ditën e kontrollit, që mbrojtësi të ketë me çfarë të punojë.

Pyetjet që i bëhen avokatit mbi barnat dhe substancat

Çështjet me barna kanë veçori që nuk i njeh kush nuk është i mësuar me to. Këto janë pyetjet që e çojnë bisedën në pikën e duhur.

• Në dosjen time, çfarë konsiderohet substancë dopinguese dhe çfarë thjesht ilaç? A varet vepra nga lloji i substancës apo nga qëllimi?
• Cili është dallimi mes mbajtjes për përdorim personal dhe cedimit, dhe çfarë elementesh e kalojnë vijën? A ka rëndësi sasia?
• Nëse ndava substancën me shokët pa fitim, a quhet cedim? A e ndryshon faktin që ishte falas?
• Nëse e bleva në një faqe të huaj, çfarë ndryshon midis një vepre doganore dhe një vepre penale?
• Çfarë provash na duhen për të treguar se substanca ishte për përdorim terapeutik, dhe a bëhet i vlefshëm një raport mjekësor i marrë jashtë vendit?
• A duhet të kërkoj një analizë të pavarur dhe kur është momenti i fundit për ta bërë?
• Çfarë ndodh me pakon e bllokuar dhe me paratë e paguara, dhe a mund t'i rimarr ndonjëherë?
• A ka rrezik për lejen e qëndrimit ose për punën time nëse akuza regjistrohet?

Kini parasysh edhe pyetjen e shëndetit: nëse keni marrë substanca që nuk i njihni, pyesni nëse një vizitë mjekësore e dokumentuar mund të futet në dosje dhe si bëhet pa ju dëmtuar. Dhe shtoni pyetjen e rëndësishme për familjen: si t'u përgjigjet pyetjeve të njerëzve përreth, çfarë mund të thotë dhe çfarë jo.

Kur barnat vijnë nga Shqipëria ose nga një vend tjetër

Shumë familje shqiptare e njohin këtë situatë: një ilaç që në Shqipëri blihet në farmaci, këtu kërkon recetë; një krem ose një suplement që shitet lirshëm atje, këtu klasifikohet ndryshe. Dikush e sjell me valixhe, dikush ia dërgon një i afërm me kurier. Kontrolli në aeroport ose në port e ndalon, dhe kuptohet se ajo që është e zakonshme në një vend mund të jetë problem në tjetrin.

Dokumentet janë çelësi. Një recetë e dhënë në Shqipëri duhet përkthyer, dhe jo çdo recetë e huaj merr po atë vlerë në Itali. Raporti i mjekut që ka ndjekur pacientin duhet të tregojë diagnozën, dozën dhe arsyen e përdorimit. Kopjet e dërguara me mesazh nuk mjaftojnë; shpesh duhen origjinalet me vulë dhe nënshkrim, që mund të marrin kohë për të arritur nëpërmjet postës.

Nëse substanca është blerë nga një faqe me bazë jashtë, shitësi mund të jetë i pamundur për t'u gjetur dhe emri në faturë nuk përputhet me realitetin. Mbrojtësi italian dhe një koleg në Shqipëri mund të bashkërendojnë për të marrë dokumentet, por ju duhet të fillojë menjëherë: ruani etiketat, numrat e porosisë dhe adresat e dërgimit. Nëse keni nevojë për ndihmë nga ambasada ose konsullata, mbajeni në mendje se ato ndihmojnë me dokumentet dhe me kontaktet, jo me vetë procedimin.

Mbani parasysh edhe një detaj praktik: etiketat e barnave shqiptare janë në shqip, dhe në Itali askush nuk i lexon pa përkthim. Një kuti pa udhëzim në italisht ose pa përkthimin e përbërësve e vështirëson shpjegimin në kontroll, prandaj ruani edhe fletën e brendshme të çdo ilaçi.

Fjalët e aktit që lidhen me barnat dhe dopingun

Në akt do të gjeni disa fjalë që përsëriten. Ja si i kuptojmë.

• Shitje: dhënia e barnave jashtë farmacisë dhe pa recetë. Konsiderohet vepër edhe kur bëhet në një shkallë të vogël.
• Furnizim i substancave dopinguese: vepra e veçantë e dhënies së substancave që ndryshojnë performancën sportive. Është e pavarur nga shitja e zakonshme.
• Mbajtje: të pasurit e substancës në duar, në çantë ose në shtëpi. Pranë saj, akti shënon sasinë dhe mënyrën si u gjet.
• Cedim: kalimi i substancës te një tjetër, me pagesë ose falas.
• Import: sjellja e barnave nga jashtë, që ndjek rregulla të veta edhe për përdorim personal.
• Përdorim personal: sasia që lidhet me nevojën e vetë personit, jo me shpërndarjen. Kur sasia e tejkalon, kuadri rëndohet.
• Recetë: dokumenti mjekësor që lejon blerjen e barit. Pa të, blerja jashtë farmacisë është problem.
• Verifikim doganor: kontrolli që hapet kur pakoja bllokohet në kufi.

Dallimet mes këtyre termave janë më të rëndësishme nga sa duken. Mbajtja dhe cedimi nuk janë po ajo gjë, edhe kur substanca është identike: mbajtja flet për atë që keni në duar, cedimi për atë që i kaloni tjetrit. Edhe importi ndjek rregulla të veta, të ndara nga shitja, dhe një pako e sjellë nga jashtë mund të hapë një procedurë në doganë që nuk lidhet fare me atë që ndodh në palestër.

Kur lexoni aktin, kërkoni cili nga këta terma përdoret për ju. Fjala e shkruar në akuzë përcakton çfarë duhet provuar, dhe prandaj dallimi mes termave të afërt mund të vendosë të gjithë çështjen. Mos supozoni; pyesni mbrojtësin për çdo fjalë që nuk e kuptoni.

Si e trajton studioja një dosje me barna, substanca dhe pako

Kur na kontaktoni, na tregoni çfarë keni në dorë: një akt, një njoftim të doganës, një sekuestrim ose vetëm një pako të bllokuar. Mund të na shkruani në shqip në adresën avvmassimoromano@gmail.com ose të telefononi, dhe në bisedën fillestare do të na duhet të dimë nëse ka dëshmitarë, sasi të mbetur dhe afate që po ecin. Nëse shëndeti juaj është në rrezik, thoni që në fillim.

Pastaj kërkojmë dokumentet e blerjes dhe të përdorimit: faturat, recetat, mesazhet, fotografitë e paketimit. Ju nuk keni nevojë t'i organizoni; mjafton t'i dërgoni siç janë. Nga to rindërtojmë historinë e substancës, nga porosia deri te kontrolli, dhe ju tregojmë ku ka boshllëqe që duhen plotësuar. Kur duhet një analizë e pavarur, ju shpjegojmë çfarë kërkon dhe çfarë kushton, dhe vendosni ju.

Nëse çështja prek edhe një vend tjetër, si porosia nga jashtë ose recetat shqiptare, koordinojmë me një mbrojtës atje dhe me një përkthyes. Çdo përmbledhje ju vjen në shqip me shkrim. Takimet bëhen në sedet tona në Romë, Milano dhe Napoli, ose me video. Nuk japim premtime mbi vendimin; ju japim një pamje të qartë të asaj që thotë dosja dhe të rrugëve që ekzistojnë.

Gjatë gjithë kohës ju mbajmë të njoftuar kur dosja lëviz: kur vjen një akt i ri nga dogana, kur përgjigjet një analizë, kur caktohet një seancë. Nuk duhet t'i ndiqni vetë zyrat; kjo i takon mbrojtësit.