Sëmundja dhe varësia në orët e para të arrestimit

Vendimet që merren për shëndetin në orët kur askush nuk e di ende gjendjen

Në orët pas një arrestimi, familja ka një përgjegjësi që askush nuk ia ka thënë: të vendosë çfarë informacioni shëndetësor t'i japë mbrojtësit dhe kur. Vendimi që nuk pret është ta bëjë menjëherë. Kush e dërgon sot emrin e barnave, dozat dhe mjekun, i jep mbrojtësit mundësinë ta paraqesë para gjyqtarit si një element të vlerësimit të masës. Kush pret disa javë, e humb momentin kur ky informacion peshon më shumë, dhe një terapi e ndërprerë tashmë ka lënë pasojat e veta.

Një vendim tjetër është sa të thuhet për varësinë. Një varësi e dokumentuar nga substancat është element që ndryshon atë që gjyqtari mund të vendosë, dhe mund të hapë rrugë për masa që marrin parasysh trajtimin. Por zbulimi i saj është gjithashtu një informacion i ndjeshëm, që shkon në dosje. Çmimi i heshtjes është se gjyqtari nuk e merr parasysh; çmimi i zbulimit pa dokumente është se mbetet një pretendim pa mbështetje. Mbrojtësi mund të vlerësojë si ta paraqesë, dhe kjo zgjedhje merret me të, jo me të afërmit.

Një zgjedhje më vete është se kush e kontakton mjekun. Mjeku që e ndjek personin mund të lëshojë një vërtetim, por ai ka detyrimin e konfidencialitetit dhe nuk ia jep dokumentet kujtdo. Personi ose një i afërm i autorizuar duhet të bëjë kërkesën me shkrim. Familja duhet të vendosë gjithashtu nëse dërgon barnat vetë në institut, çka nuk lejohet zakonisht pa leje, ose nëse kërkon që t'i marrë shërbimi shëndetësor i strukturës. Asnjë nga këto zgjedhje nuk merret me nxitim, dhe mbrojtësi duhet të pyetet para çdo hapi.

Kush e kërkon këtë faqe kur dikush i dashur ka nevojë për kujdes

Një nënë ka një djalë që merr një terapi të përditshme për një gjendje kronike. Kur policia e ka arrestuar, ai ka mbetur pa barna, dhe ajo e di se çdo ditë pa to e përkeqëson gjendjen. Ajo pyet kë të kontaktojë, çfarë t'i thotë mbrojtësit dhe si t'ia bëjë të njohur institutit atë që djali ka nevojë. Ajo nuk e di që gjendja shëndetësore hyn në vlerësimin e masës vetëm nëse dikush e komunikon.

Një bashkëshorte ka një burrë me një varësi të dokumentuar nga substancat. Ai ka ndjekur një program trajtimi, por arrestimi e ka ndërprerë. Ajo ka frikë se në institut do të përkeqësohet, dhe se gjyqtari nuk e di për programin. Ajo ka dokumente dhe emra mjekësh, por nuk e di se kush duhet t'i marrë ato dhe në ç'formë.

Një person tjetër ka një sëmundje më të heshtur, si një problem mendor ose një gjendje që nuk duket nga jashtë. Familja e tij ka nevojë të dijë nëse duhet ta thotë, dhe si ta bëjë pa e stigmatizuar. Në komunitetin shqiptar, kjo është një pyetje delikate, sepse sëmundja shpesh fshihet.

Dhe ka të afërm që lexojnë nga Shqipëria, ku mjeku që e njeh personin ka dosjen dhe nuk di si ta japë. Për të gjithë këta lexues, mesazhi është i njëjtë: informacioni vlen vetëm kur mbërrin te mbrojtësi në formën e duhur dhe në kohë.

Si ndryshon pritja e një arrestimi kur ka një sëmundje ose një varësi

Kur një person ka një sëmundje në vazhdim, çdo ditë pa kujdes e shton rrezikun. Një person me diabet, me një problem zemre ose me një gjendje që kërkon barna të rregullta nuk mund të presë një javë për të marrë terapinë. Ai ka nevojë për ndërhyrje të shpejtë, dhe familja duhet të dijë se institutet kanë shërbim shëndetësor, por që e fillojnë punën me kërkesën e personit ose të mbrojtësit. Pa një kërkesë të qartë dhe të dokumentuar, vonesat mund të ndodhin.

Në jetën e përditshme të familjes, ndikimi vjen nga disa anë: shqetësimi për shëndetin dhe shqetësimi për arrestimin. Një prind që duhet të kujdeset njëkohësisht për një të sëmurë në institut dhe për fëmijë në shtëpi humbet orë pune. Punëdhënësi duhet njoftuar shkurt, pa detaje shëndetësore që nuk i takojnë. Një person që merr kujdes në një qendër trajtimi duhet të informojë atë qendër për arrestimin, që programi të mos mbyllet automatikisht pas mungesës.

Për varësinë, stigma është pengesa kryesore. Shumë familje shqiptare nuk e përmendin varësinë nga turpi, dhe humbasin kështu mundësinë që gjyqtari ta marrë parasysh. Mbrojtësi është i lidhur nga sekreti i mbrojtjes, dhe familja mund t'i thotë gjithçka pa frikë se do të dalë jashtë. Një leje qëndrimi që lidhet me punën ose me trajtimin mund të preket nga një ndërprerje e gjatë, prandaj mbrojtësi duhet të dijë datën e skadimit që në fillim.

Çfarë nuk duhet bërë kur sëmundja ose varësia janë pjesë e dosjes

Çështjet shëndetësore krijojnë dilema të vërteta, dhe disa reagime të natyrshme e dëmtojnë personin. Ato mund të shmangen kur dihen.

• Mos e fshehni sëmundjen ose varësinë nga mbrojtësi: ai e zbulon më vonë, dhe humbet momentin kur informacioni ndihmon më shumë.
• Mos u përpiqni t'i çoni barnat vetë në institut: nuk pranohen pa leje, dhe një përpjekje e tillë mund të bëhet problem më vete.
• Mos ndryshoni dozat ose terapinë me mendimin e familjes: vetëm mjeku i personit mund ta bëjë këtë dhe vetëm me dokumente.
• Mos përdorni vërtetime të pasakta, të vjetra ose të fituara me mënyra të dyshimta: një dokument i rremë e shkatërron besueshmërinë e gjithë dosjes.
• Mos flisni për varësinë në grupe të familjes ose të komunitetit: informacioni është i ndjeshëm dhe përhapet shpejt dhe gabim.
• Mos pranoni të nënshkruani pëlqime për trajtim ose për marrjen e të dhënave pa i kuptuar: pyesni mbrojtësin para se të vendosni.
• Mos prisni që institutet ta dinë vetë gjendjen: ato e mësojnë nga kërkesat e shkruara, jo nga ndjenja e urgjencës.

Shëndeti është një fushë ku familjet kanë instinkt të fortë mbrojtës, dhe ndonjëherë ky instinkt i çon në veprime që e dëmtojnë personin. Rregulli është i thjeshtë: çdo informacion shëndetësor kalon nga mbrojtësi, çdo gjë e dokumentuar vlen më shumë se çdo premtim, dhe asnjë terapi nuk ndryshohet pa mjekun e personit.

Dokumentet shëndetësore që duhen mbledhur dhe dërguar menjëherë

Informacioni shëndetësor vlen kur është i dokumentuar. Lista më poshtë përmban ato që kërkohen zakonisht dhe që mbrojtësi mund t'i paraqesë.

• Emrat e barnave në përdorim dhe dozat, jo përshkrimin e sëmundjes, sepse institutet dhe gjyqtari duhet të dinë çfarë barnash duhen dhënë.
• Emrin e mjekut që ndjek personin dhe kontaktin e tij, që mbrojtësi ose një i autorizuar të mund të kërkojë dokumente.
• Dokumentacionin klinik ekzistues: vërtetime, dalje nga spitali, rezultate analizash, edhe nga Shqipëria, me përkthim.
• Ekzistencën e një programi terapeutik në vazhdim, nëse ka, me emrin e qendrës dhe të përgjegjësit.
• Çdo dokument që tregon se personi ka ndjekur trajtimin rregullisht, si prezenca ose vërtetime të marra nga qendra.
• Një deklaratë të shkruar të familjes mbi gjendjen e personit dhe mbi mënyrën si është kujdesur për të deri tani.
• Kopjen e kartës shëndetësore ose të sigurimit, nëse personi ka, sepse institutet kërkojnë të dhëna të sakta.
• Një shënim me datat e ndërprerjes së terapisë dhe me simptomat e vërejtura, sepse tregon urgjencën e kërkesës.

Nëse nuk i keni të gjitha dokumentet, nisni me ato që janë më të lehta për t'u marrë: emrat e barnave dhe kontakti i mjekut. Edhe një fotografi e një recete të vjetër mund ta ndihmojë institutin të kuptojë çfarë terapie ndiqte personi. Dokumentet më të vështira, si dosja klinike nga Shqipëria, kërkojini sa më shpejt, sepse kërkojnë javë. Mbajini të gjitha në një vend të vetëm, me datat e marrjes, që mbrojtësi të dijë se çfarë është ende në rrugë.

Kur mjeku, dosja klinike ose terapia janë në Shqipëri

Për shumë persona shqiptarë, historia mjekësore ndodhet pjesërisht në Shqipëri: një mjek familjeje, një spital, një qendër trajtimi. Kjo e ndërlikon çdo hap, sepse dosja klinike nga Shqipëria duhet të kalojë nëpër përkthim nga një përkthyes i regjistruar dhe, shpesh, një vulë që vërteton origjinën. Ato kërkojnë javë, dhe gjendja shëndetësore nuk pret postën. Prandaj ia vlen të kërkohet një përmbledhje e shkurtër, e firmosur nga mjeku, që të përkthehet shpejt.

Mjeku në Shqipëri ka detyrimin e konfidencialitetit, dhe nuk ia jep dosjen kujtdo. Personi ose një i afërm i autorizuar duhet të bëjë kërkesë me shkrim, dhe ndonjëherë mjeku kërkon pëlqimin e personit, që në institut nuk është i lehtë për t'u marrë. Është mirë të kërkohet një autorizim para nisjes së çdo udhëtimi dhe, kur është e mundur, të ruhet një kopje e dokumenteve kryesore në Itali.

Shqipëria dhe Italia kanë të njëjtin orar, kështu që telefonatat me mjekun nuk pengohen nga ora, por nga orari i zyrave. Përfaqësia diplomatike shqiptare mund të ndihmojë me dokumente identiteti dhe me kontaktin me familjen, por nuk merr pjesë në vlerësimin shëndetësor të institutit. Nëse terapia nuk gjendet në Itali ose ka emër tjetër, mjeku i institutit duhet të informohet për ekuivalencën, dhe kjo kërkon bashkërendim që mbrojtësi mund ta nisë.

Pyesni mjekun nëse mund të nënshkruajë një përmbledhje të shkurtër, sepse një dokument i vetëm i firmosur përkthehet shpejt.

Si e merr studioja informacionin shëndetësor të një personi të arrestuar

Studioja e trajton informacionin shëndetësor si pjesë të dosjes dhe si të dhënë të ndjeshme. Dërgoni në avvmassimoromano@gmail.com emrat e barnave, dozat, emrin e mjekut dhe fotografitë e dokumenteve që keni, së bashku me një numër telefoni ku mund t'ju gjejmë. Nëse gjendja është urgjente, shkruani "urgjent" në fillim të mesazhit dhe studioja e trajton si përparësi.

Në bisedën fillestare studioja pyet për gjendjen shëndetësore, për terapinë dhe për çdo varësi të dokumentuar, dhe tregon si mund të paraqiten para gjyqtarit. Biseda zhvillohet në shqip dhe në italisht, dhe termat mjekësorë shpjegohen në gjuhën tuaj. Çdo gjë që thoni mbulohet nga sekreti i mbrojtjes, dhe familja mund të flasë lirshëm.

Mandati dhe honorari bien dakord me shkrim përpara se të nisë puna. Studioja ka seli në Romë, Milano dhe Napoli, dhe kur personi mbahet në një qytet tjetër, punon me kolegë korrespondentë që njohin institutin dhe shërbimin e tij shëndetësor. Studioja nuk premton rezultate, sepse vendimi i takon gjyqtarit. Premton vetëm që informacioni shëndetësor të mbërrijë me kohë, në formën e duhur dhe në duart e duhura.

Studioja nuk e gjykon asnjë gjendje shëndetësore dhe nuk kërkon prova që personi "ka të drejtë" të jetë i sëmurë. Kërkon vetëm dokumente dhe emra të vërtetuar. Çdo gjë që ndani me studion për shëndetin mbulohet nga sekreti i mbrojtjes dhe përdoret vetëm aty ku ndihmon dosjen. Nëse një informacion është shumë privat, mund t'i thoni mbrojtësit që nuk duhet shfaqur dhe ai ju këshillon.

Pyetje për mbrojtësin mbi terapinë, varësinë dhe masën

Pyetjet më të dobishme për shëndetin lidhen me mënyrën si informacioni paraqitet dhe me atë që mund të ndryshojë. Shënoni përgjigjet.

• Cilat dokumente shëndetësore duhet të dërgojmë dhe në ç'formë, që gjyqtari t'i marrë parasysh?
• Si paraqitet një varësi e dokumentuar dhe çfarë masash marrin parasysh trajtimin në vend të mbajtjes në institut?
• Kush njofton institutin për terapinë në vazhdim dhe sa shpejt mund të rifillojë personi barnat?
• Mund të sjellë familja barna ose vërtetime, dhe cila është mënyra e lejuar për ta bërë?
• Çfarë ndodh me programin e trajtimit që personi ndiqte para arrestimit, dhe a mund të vazhdojë?
• Si mbrohet privatësia e informacionit shëndetësor kur ai hyn në dosje?
• Çfarë efekti ka gjendja shëndetësore mbi lejen e qëndrimit dhe mbi çdo kërkesë tjetër administrative?
• Nëse gjendja përkeqësohet në institut, kë duhet të kontaktojmë dhe çfarë mund të kërkohet urgjentisht?

Pyetjet shëndetësore janë ndër më të vështirat për t'u bërë, sepse prekin një anë private të personit. Por mbrojtësi ka dëgjuar çdo lloj gjendjeje dhe nuk gjykon. Pyesni sa herë dyshoni se një informacion mund të ndihmojë, edhe nëse ju duket i vogël ose i turpshëm. Pyesni gjithashtu çfarë ndodh nëse gjendja ndryshon gjatë procedimit: një përkeqësim, një spital, një ndërprerje terapie. Një mbrojtës i informuar mund të vlerësojë nëse ka një rrugë për të kërkuar rishikimin e masës, kurse një mbrojtës pa informacion nuk mund të veprojë për javë të tëra. Shënoni gjithashtu çdo pyetje që ju vjen pas telefonatës dhe dërgojini me mesazh, që të mos humbasin.

Fjalët që do të gjeni në aktet shëndetësore dhe në vendimet për masën

Dokumentet shëndetësore dhe aktet e gjyqtarit përdorin terma që duhen kuptuar; këta lidhen me atë që u shpjegua më sipër.

• Terapia in corso është terapia në vazhdim: trajtimi që personi ndiqte para arrestimit dhe që nuk duhet ndërprerë pa këshillën e mjekut.
• Tossicodipendenza është varësia nga substancat: kur është e dokumentuar, mund të ndryshojë vlerësimin e masës.
• Certificato medico është vërtetimi mjekësor: dokumenti i lëshuar nga mjeku, që mbrojtësi e paraqet te gjyqtari.
• Cartella clinica është dosja klinike: tërësia e dokumenteve mjekësore të një personi, shpesh e vështirë për t'u marrë nga Shqipëria.
• Misura cautelare është masa e sigurisë që gjyqtari vendos; gjendja shëndetësore mund të ndikojë në zgjedhjen e saj.
• Servizio sanitario është shërbimi shëndetësor i institutit, që fillon kujdesin me kërkesën e personit ose të mbrojtësit.
• Programma terapeutico është programi terapeutik: trajtimi i përcaktuar që personi ndiqte jashtë institutit.
• Consenso është pëlqimi: miratimi i personit për marrjen ose dhënien e të dhënave të tij shëndetësore.

Terminologjia shëndetësore në akte nuk është gjithmonë ajo e mjekut: një "vërtetim" nuk është një recetë, dhe një "dosje klinike" nuk është një diagnozë e vetme. Kur një fletë përmend "varësi", mos e merrni si gjykim për personin: është një term teknik që hap rrugë për mbrojtje të veçantë. Pyesni mbrojtësin çfarë do të thotë çdo term në rastin tuaj dhe mos u mbështetni në përkthime automatike për fjalë mjekësore, sepse një gabim i vogël mund ta ndryshojë gjithë kuptimin.