Dëshmitari që jeton në Shqipëri: si dëgjohet

Kush ka një dëshmitar larg dhe nuk e di si ta sjellë

Në shumë çështje penale, personi që mund të shpjegojë një fakt vendimtar nuk ndodhet në Itali. Është një i afërm në Shqipëri që dinte ku ishit ju atë ditë. Është një mik që ju dha një shumë parash dhe mund ta tregojë. Është një koleg i vjetër që e njeh punën tuaj. Mbrojtja e di që ai person ka rëndësi, por nuk e di si ta sjellë në një sallë gjykate në Itali.

Një situatë e shpeshtë është e të pandehurit që ka një alibi: në datën e ngjarjes ishte me dikë, dhe ai dikush banon në Shqipëri. Familja pyet nëse duhet ta sjellë personin me avion, nëse ka rrezik që të pyetet edhe ai për diçka tjetër, nëse mjafton një letër.

Një tjetër është e atij që duhet të provojë origjinën e një shume parash të gjetura gjatë një kontrolli ose të një sekuestrimi. Personi që mund ta tregojë, një prind, një vëlla ose një blerës i një prone, jeton atje. Pa të, shpjegimi mbetet fjalët e të pandehurit.

Një grup tjetër janë ata që kanë një bisedë të përgjuar në shqip, dhe vetëm një person që e njeh kontekstin mund të sqarojë se çfarë donte të thoshte me një shprehje. Ai person nuk është në Itali.

Ka edhe familjarë që pyesin nëse dëshmia e një prindi ose e një bashkëshorteje ka vlerë. Kjo faqe shpjegon se si mund të dëgjohet një dëshmitar që jeton në Shqipëri dhe çfarë kërkon organizimi.

Ta sillni, ta dëgjoni nga larg ose ta zëvendësoni me një dokument

Para jush qëndrojnë mënyra të ndryshme për ta bërë dëshmitarin të pranishëm në proces, dhe secila ka çmimin e vet. Zgjedhja varet nga rëndësia e dëshmisë, nga koha dhe nga paratë.

Mund ta sillni personalisht. Avantazhi është i dukshëm: gjyqtari e sheh, e dëgjon drejtpërdrejt dhe mund t'i bëjë pyetje. Çmimi është i lartë: udhëtimi, qëndrimi, përkthyesi, mungesa nga puna, dhe një pyetje që nuk është vetëm e juaja, sepse dëshmitari shpesh nuk është i përgatitur për një sallë gjykate. Mbrojtja nuk ka detyrim ta bëjë këtë me shpenzimet e veta kur ekziston alternativa e dëgjimit në distancë.

Mund të kërkoni dëgjimin me videolidhje. Marrëveshjet mes Italisë dhe Shqipërisë parashikojnë këtë zgjidhje, dhe nuk kërkon udhëtim. Kushti është që kërkesa të bëhet me kohë: organizimi kalon nga ministri dhe zyra të shteteve përkatëse, dhe merr shumë muaj. Një kërkesë e bërë vonë, kur data e gjykimit është e afërt, ka pak shanse të realizohet në kohë.

Mund të përdorni një dokument ose një deklaratë të shkruar në vend të dëshmitarit. Është më e shpejtë dhe më e lirë, por ka peshë më të vogël, sepse nuk i nënshtrohet pyetjeve. Mund të jetë e mjaftueshme kur synon të provojë një fakt të thjeshtë; nuk zëvendëson një dëshmi vendimtare.

Zgjidhni sipas asaj që duhet provuar, dhe nisni herët. Nëse nuk jeni të sigurt, flisni me avokatin përpara se të lajmëroni dëshmitarin.

Çfarë të keni gati për çdo dëshmitar

Dëshmitari nuk mjafton vetë. Çfarë ka në dorë mbrojtja përpara dëgjimit vendos nëse dëshmia do të ketë vlerë. Mblidhini sa herët.

• Emrin dhe mbiemrin e dëshmitarit siç shkruhen në pasaportë, datën e lindjes, adresën në Shqipëri dhe një numër që përgjigjet. Pa këto të dhëna, kërkesa nuk mund të dërgohet.
• Një shënim të shkurtër mbi çfarë di personi dhe si e di: ku ishte, çfarë pa, çfarë dëgjoi. Jo një skenar për t'ia dhënë, por një përmbledhje që ndihmon avokatin të vlerësojë dobinë.
• Raportin e tij me ju: i afërm, mik, koleg, punëdhënës. Gjyqtari e vlerëson dëshminë duke marrë parasysh lidhjen, dhe duhet të dihet që në fillim.
• Dokumentet që e mbështesin dëshminë: bileta udhëtimi, fatura, pasqyra bankare, kontrata, fotografi me datë, mesazhe. Një dëshmi me dokumente vlen shumë më tepër.
• Gjuhën që flet dhe nëse ka nevojë për përkthyes. Çdo dëgjim kërkon përkthyes, dhe kjo duhet të kërkohet me shkrim.
• Disponueshmërinë e tij: orët, ditët dhe teknologjinë që ka për videolidhje. Dëshmitari duhet të ketë një lidhje të qëndrueshme dhe një vend të qetë.
• Një dokument identiteti të vlefshëm, që të verifikohet kush është në ekran.
• Një listë të pyetjeve që mbrojtja mendon t'i bëjë, të dhënë vetëm avokatit; dëshmitari nuk i merr për t'i mësuar, por avokati i përdor për të përgatitur dëgjimin.
• Dokumentet e bankës ose të punës që lidhen me dëshminë, të përkthyera. Pa përkthim nuk mund të përdoren në seancë.

Çfarë ndryshon në jetë kur çështja pret një dëshmitar nga larg

Organizimi i një dëshmie nga Shqipëria ndikon në kohën e çështjes, dhe kjo prek të gjithë. Një seancë që pret një dëgjim në distancë mund të shtyhet në disa raste, dhe çdo shtyrje është një periudhë e re pasigurie. Për një person që është i lirë, ky është një ankth i vazhdueshëm. Për një person që ndodhet në paraburgim ose nën një masë, çdo vonesë ka kosto të menjëhershme.

• Pritja: seancat mund të shtyhen derisa dëshmitari të jetë gati; planifikoni jetën tuaj pa supozuar një datë të caktuar.
• Puna e dëshmitarit: ai duhet të mungojë, të kalojë ditën në një zyrë ose në një vend të lidhur me videolidhje; kërkoni kohën më të pranueshme për të.
• Shpenzimet: përkthimi, dokumentet, në disa raste shpenzimet e udhëtimit të dëshmitarit për në një zyrë; flisni me avokatin që nga fillimi për kostot.
• Marrëdhëniet me dëshmitarin: një i afërm që pyetet në një proces mund të frikësohet; shpjegoni me qetësi se çfarë pritet, pa e ndikuar.
• Familja: nëse dëshmitari është prind ose bashkëshort, çështja prek familjen në Shqipëri, dhe mund të kërkohet mbështetje.
• Besimi: një dëshmitar që ndihet i shtyrë të thotë atë që duhet është më pak i besueshëm. Lëreni të flasë me fjalët e veta.

Mbani gjithashtu parasysh se dëshmitari është një njeri i zakonshëm, që nuk e njeh procesin. Mund të ndihet i frikësuar nga një gjykatë e huaj ose nga fakti se fjalët e tij vlerësohen. Një shpjegim i qetë se si zhvillohet dëgjimi, pa asnjë ndikim në atë që do të thotë, e ndihmon të jetë i qartë.

Pyetje për avokatin mbi dëshmitarin nga Shqipëria

Këto pyetje duhen bërë herët, sepse ndikojnë kohën.

• Cili është lloji i dëshmisë që na duhet, dhe a mjafton një dokument, apo duhet dëgjimi i drejtpërdrejtë?
• Kur duhet të bëhet kërkesa për videolidhje, në mënyrë që të ketë kohë për t'u organizuar përpara datës së gjykimit?
• Si i caktohet përkthyesi dëshmitarit, dhe a mund të propozojmë ne një person që e njohim?
• Çfarë ndodh nëse dëshmitari nuk shfaqet ose nuk mund të lidhet teknikisht? A ka mënyrë tjetër?
• Mund ta pyes dëshmitarin para dëgjimit, dhe çfarë lejohet dhe çfarë jo, që dëshmia të mos duket e përgatitur?
• A ka rrezik që dëshmitari të ketë probleme në Itali ose në Shqipëri për atë që do të thotë?
• Kush e paguan përkthimin dhe organizimin teknik të videolidhjes?
• Si kombinohet dëshmia me dokumentet, që të mos mbetet vetëm një fjalë kundër një tjetri?
• Nëse dëshmitari është i afërm, kujt i takon kërkesa dhe a ka rregulla të veçanta për dëshminë e familjarëve?
• Çfarë ndodh nëse dëshmitari ndryshon mendim ose tërhiqet para dëgjimit?
• A mund të ndahet dëgjimi në disa pjesë nëse dëshmia është e gjatë dhe teknika e pasigurt?
• Si do të ndihmojë dëshmia nëse seanca përfundimtare është vetëm pas shumë kohësh?

Merrni këto pyetje me vete, sepse përgjigjet shpesh përcaktojnë kur duhet të nisë kërkesa.

Gabimet që e zbehin një dëshmi të mirë

Një dëshmitar i mirë dëmtohet më shpesh nga mënyra si përgatitet sesa nga vetë faktet.

• Mos i dikto dëshmitarit çfarë të thotë. Gjyqtari e kupton një dëshmi të mësuar përmendësh, dhe e humbet besimin edhe për pjesët e vërteta.
• Mos e kontaktoni vazhdimisht gjatë procesit për ta «përgatitur». Biseda të shumta, të regjistruara ose të përmendura, lexohen si ndikim.
• Mos kërkoni nga dëshmitari të shkruajë një letër «për të ndihmuar» pa e ditur vetë çfarë dëshmon. Një deklaratë e shkruar pa dijeni mund të bjerë në kontradiktë me atë që thotë më vonë.
• Mos e sillni në Itali pa pyetur avokatin. Në disa raste, një person që hyn në vend për të dëshmuar ka pyetje të tjera për t'u përgjigjur.
• Mos pretendoni që një dëshmitar i afërm do të ketë të njëjtën peshë si një i huaj. Lidhja familjare është e dukshme, dhe duhet të shoqërohet me dokumente.
• Mos e lini për në fund: një kërkesë e bërë pak ditë para gjykimit nuk mund të përmbushet.
• Mos u mbështetni vetëm te fjala e dëshmitarit kur ka një dokument që e mbështet; përdorni të gjitha mjetet që keni.
• Mos i kërkoni dëshmitarit të harrojë ose të ndryshojë një detaj që ju dëmton. Një dëshmi e pastruar bie shpejt në kontradiktë me dokumentet.
• Mos u mbështetni te një dëshmitar që nuk e njihni mirë. Pyesni çfarë di realisht, jo çfarë mund të thotë.

Kur gjykata është në Itali dhe dëshmitari në Shqipëri

Kjo është situata e vetë faqes dhe ka detaje që ndryshojnë çdo gjë. Një gjykatë italiane nuk mund t'i japë urdhër një personi që banon në Shqipëri, kështu që dëgjimi i tij kalon nëpër kanale të bashkëpunimit mes shteteve. Kjo ka disa pasoja praktike.

Pasoja më e dukshme është koha. Një kërkesë për dëgjim në distancë kalon nga ministria e njërit shtet te autoriteti i tjetrit, pastaj te zyra ku do të zhvillohet dëgjimi, dhe kthehet mbrapsht. Në çdo hallkë ka një kontroll dhe një pritje. Prandaj kërkesa duhet nisur kur ende nuk ka datë të afërt, dhe nuk është e vonuar nëse bëhet që në fillim të mbrojtjes.

Pasoja tjetër është gjuha. Dëshmitari flet shqip, gjyqtari italisht, dhe përkthyesi është ndërmjetësi i vetëm. Çdo nuancë mund të humbasë. Një shprehje popullore, një emër i zakonshëm në një zonë të Shqipërisë, një reference te një ngjarje lokale, duhen shpjeguar me kujdes. Përgatitni një listë të termave të mundshëm që mund të kuptohen gabim, dhe diskutojeni me avokatin.

Pasoja e fundit është teknika. Videolidhja kërkon një vend, një pajisje dhe një lidhje në Shqipëri, dhe një testim përpara dëgjimit. Nuk ka diferencë ore midis Italisë dhe Shqipërisë, por zyrat dhe ditët e pushimit nuk përputhen, dhe kjo mund të shtyjë datën. Dokumentet që shoqërojnë dëshminë, nëse janë shqip, kërkojnë përkthim të vulosur.

Studio koordinon me një kolegu në Shqipëri për kontaktin me dëshmitarin dhe për dokumentet.

Si e merr studio një çështje me dëshmitar nga Shqipëria

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi në numrin e shënuar në faqe. Thoni në mesazh në çfarë çështjeje jeni, kur është seanca e radhës, nëse ka datë të caktuar dhe kush është personi që mund të dëshmojë. Mos dërgoni përmbledhje të asaj që ai ka thënë; do ta dëgjojmë në bisedë.

Në telefonatën fillestare avokati do të pyesë çfarë duhet të provohet, kush mund ta provojë dhe çfarë dokumentesh e mbështesin. Do të pyesë edhe për kohën: sa larg është data e seancës, dhe nëse kërkesa për videolidhje mund të nisë menjëherë. Prej këtyre vendoset nëse dëshmitari do të dëgjohet nga larg, nëse do të sillet ose nëse do të përdoret një dokument.

Punohet në shqip dhe në italisht. Dëshmitari, kur është e mundur, flet me studion në shqip, dhe përgatitja bëhet në mënyrë që ai të kuptojë procesin pa u ndikuar në përmbajtje. Studio ka selitë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe takimet mund të bëhen edhe në distancë. Në Shqipëri koordinohemi me një kolegu për kontaktet dhe për dokumentet.

Çdo hap, çdo kosto dhe çdo rrezik flitet përpara; nuk jepen premtime për rezultatin e dëshmisë.

Nëse seanca është e afërt dhe kërkesa për videolidhje nuk ka kohë, themi qartë çfarë mund të bëhet: një dokument, një deklaratë e përkthyer ose një kërkesë për shtyrje të arsyetuar. Nuk premtojmë më shumë se ç'është e mundur.

Gjatë gjithë kohës njoftoheni kur kalon çdo hap i kërkesës, edhe kur nuk ka lajm të ri.

Fjalët që do të gjeni në aktet mbi dëshmitarët

Aktet mbi dëshmitarët përdorin terma të shkurtër që është mirë t'i kuptoni. Këto janë më të shpeshtat.

• Dëshmitar: personi që thërritet për të treguar atë që ka ndjekur ose dëgjuar; nuk jep opinione, por fakte.
• Videolidhje: dëgjimi përmes ekranit, kur personi ndodhet në një vend tjetër; zhvillohet në prani të një autoriteti të vendit ku ndodhet.
• Bashkëpunim gjyqësor: shkëmbimi i kërkesave dhe i përgjigjeve mes autoriteteve të shteteve; përdoret për të marrë dëshmi nga jashtë.
• Kërkesë rogatore: kërkesa zyrtare që një gjykatë i bën një autoriteti të një shteti tjetër për një akt prove; është e ngadaltë, por e rregullt.
• Alibi: provë se ishit gjetkë në momentin e ngjarjes; shpesh mbështetet te një dëshmitar dhe te dokumente.
• Përkthyes: personi i caktuar që përkthen gjatë dëgjimit; mbrojtja ka të drejtë të kërkojë korrigjime kur dëgjon gabime.
• Dëshmi e besueshme: ajo që është e qëndrueshme, e mbështetur nga dokumente dhe jo e përgatitur.
• Dëgjim në distancë: dëgjimi i një personi që ndodhet në një vend tjetër përmes lidhjes audio dhe video, me pjesëmarrjen e autoritetit atje.
• Kontradiktë: dallim mes asaj që thotë dëshmitari dhe asaj që thonë dokumentet ose dëshmitari tjetër; gjyqtari e ka parasysh.
• Dëshmi indirekte: ajo që dëshmitari ka dëgjuar nga të tjerë dhe jo ka ndjekur vetë; ka peshë të vogël.