Incidenti probator: prova që merret përpara gjykimit

Kush e hap këtë faqe kur dëgjon për një provë të marrë heret

Një dëshmitar punon në Itali me kontratë sezonale dhe ka vendosur të kthehet në Shqipëri kur të mbarojë sezoni. Ka parë një ngjarje, dikush e ka kërkuar si dëshmitar, dhe papritur dëgjon se ka një mundësi që ai të dëgjohet para gjykimit, brenda procedimit. Nuk e di nëse kjo do të thotë se duhet të mbetet, nëse mund të flasë vetëm në një seancë dhe të largohet, apo nëse e presin më vonë përsëri. Ky është rasti më i zakonshëm në komunitetin shqiptar, ku shumë njerëz lëvizin midis Italisë dhe Shqipërisë.

Një person tjetër është ai që hetohet dhe merr njoftimin se pala akuzuese ka kërkuar të merret një provë përpara gjykimit. Shikon emrin e një dëshmitari dhe një datë seance, dhe nuk e kupton pse duhet të ndjekë një seancë kur gjykimi nuk ka nisur ende. Pyet nëse është e vlefshme, nëse mund ta kundërshtojë dhe çfarë ndodh nëse mungon.

Një familje ka një të afërm shumë të sëmurë që është dëshmitar ose viktimë e një ngjarjeje, dhe mjekët thonë se gjendja mund të përkeqësohet. Avokati flet për marrjen e dëshmisë tani, para se të jetë tepër vonë. Familja nuk e kupton pse duhet shpejtësi dhe frikësohet se po i kërkohet diçka e rëndë një njeriu të dobët.

Ka edhe mbrojtësin që e di se një person që mund ta ndihmojë është gati të largohet, dhe pyet nëse mund ta kërkojë vetë këtë rrugë. Në të gjitha këto raste problemi është i njëjtë: një provë që mund të zhduket duhet ruajtur, dhe ruajtja duhet bërë në mënyrë që të vlejë.

Çfarë ndryshon për dëshmitarin dhe për të hetuarin në përditshmëri

Dëshmitari që thirret për një provë të tillë ka një ditë të caktuar dhe një vend të caktuar, dhe nuk mund t'i shtyjë sipas ritmit të vet. Duhet të marrë leje nga puna, të organizojë udhëtimin, të gjejë përkthyes nëse nuk flet italisht dhe të përgatitet të përgjigjet para palëve që nuk i njeh. Për një punëtor sezonal, një seancë në një ditë të gabuar mund të thotë humbje të pagës dhe, në disa raste, humbjen e vendit.

Ka edhe pasoja emocionale që nuk duken. Një dëshmitar që vjen para një personi që e frikëson, ose para një anëtari të familjes së dikujt, ndjen presion të madh. Ndonjëherë dëshmitarët i frikësohen një hakmarrjeje, edhe kur nuk thuhet. Është e rëndësishme t'i shpjegohet atij se seanca ka rregulla që e mbrojnë, dhe se mund të kërkojë kujdes.

Për personin që hetohet, ndryshimi është i shpejtë dhe ndonjëherë i papritur: një provë kyçe merret para se ta kenë parë të gjithë dosjen. Nëse mungon, ose nuk ka mbrojtës të përgatitur, rezultati hyn në dosje dhe vlen plotësisht në gjykim. Nuk ka një provë tjetër më vonë. Kjo do të thotë që pyetjet e atij momenti duhen menduar herët, dhe që lejet nga puna ose rregullimet familjare duhen bërë paraprakisht.

Familja e personit të sëmurë ndryshon ritmin e përditshëm, sepse një seancë mund të caktohet në kohë të shkurtër dhe kërkon praninë e mjekut dhe të një përkthyesi. Gjithë kjo kërkon organizim që nuk duket, por që e vendos rezultatin.

Zgjedhjet që duhen bërë pa pritur datën e seancës

Zgjedhja që del menjëherë, për mbrojtjen, është nëse duhet të kërkohet vetë një provë me këtë rrugë. Çmimi i kërkesës është se, kur dëshmitari flet, ai flet para se të njihet dosja në tërësi dhe para se pyetjet të jenë përgatitur me të gjithë informacionin. Çmimi i heshtjes është se dëshmitari mund të largohet dhe të mos jetë më i gjetshëm, dhe mundësia për ta pyetur humbet përgjithmonë. Zgjedhja varet nga rëndësia e atij personi dhe nga sa e sigurt është largimi i tij.

Zgjedhja tjetër prek personin që hetohet, kur kërkesa vjen nga pala tjetër. Mund të kundërshtohet kërkesa, duke thënë se rreziku i humbjes nuk ekziston, ose mund të pranohet dhe të përgatitet mirë seanca. Kundërshtimi mund të sjellë refuzim dhe e lë mbrojtjen pa përgatitje; pranimi kërkon punë të shpejtë, por i jep mundësinë të kontrollohet çdo përgjigje.

Një zgjedhje e fundit është për dëshmitarin që jeton në Shqipëri ose që do të kthehet atje: të mbetet për seancë apo jo. Mbetja kushton kohë dhe para; largimi pa seancë mund të bëjë që dëshmia të mos merret, ose të kërkohet përmes rrugëve të gjata midis Italisë dhe Shqipërisë. Nëse seanca mund të bëhet përpara largimit, shpesh është zgjidhja më e përshtatshme për të gjithë.

Në çdo rast, vendimi që nuk pret është të dihet menjëherë se çfarë është kërkuar dhe nga kush, sepse afatet për kundërshtim janë të shkurtra.

Çfarë të sillni ose të provoni për të treguar rrezikun e humbjes

Një provë merret herët vetëm kur rreziku i humbjes është konkret. Fjalët nuk mjaftojnë; duhen dokumente.

• Prova e largimit të afërt: bilete udhëtimi, kontratë pune jashtë vendit, letër nga punëdhënësi, vërtetim që sezoni mbaron. Tregon që dëshmitari nuk do të jetë më i gjetshëm kur të nisë gjykimi.
• Adresa dhe kontaktet e dëshmitarit: telefon, email, adresa në Itali dhe në Shqipëri. Pa to, as seanca dhe as thirrja më vonë nuk organizohen.
• Dokumentet mjekësore, nëse rreziku vjen nga shëndeti: diagnozë, mendim i mjekut mbi gjendjen dhe mundësinë që të përkeqësohet. Një letër e përgjithshme nuk mjafton; duhet të shpjegojë pse koha është një faktor.
• Njoftimet e marra: kërkesa, thirrja për seancë, datat dhe emrat e të pranishmëve. Ruajini me datën e marrjes.
• Deklaratat e mëparshme të dëshmitarit, nëse ka: shërbejnë për të përgatitur pyetjet dhe për të kontrolluar çfarë ka thënë më herët.
• Përshkrimi i çështjes që duhet sqaruar: një listë e shkurtër e pikave ku dëshmia është e rëndësishme, shkruar për avokatin.
• Dokumentet e identitetit të dëshmitarit, të përkthyera nëse janë në shqip.
• Mesazhet ose kërcënimet, nëse dëshmitari ka pësuar presion për të mos folur.

Mbani gjithçka në një dosje të vetme, edhe në fotografi, për ta dërguar menjëherë kur avokati e kërkon.

Shënoni në një fletë edhe pikat ku keni dyshime për datat, sepse një datë e gabuar në një kërkesë mund të humbasë ditë të çmuara.

Pyetjet që vlen t'i bëni avokatit para seancës

Seanca e provës së marrë herët zhvillohet në një seancë dhe nuk përsëritet. Këto pyetje ndihmojnë të mos shkohet aty i papërgatitur.

• A është kërkesa e arsyeshme, dhe a mund të kundërshtohet duke treguar se rreziku i humbjes nuk është konkret?
• Nëse mbrojtja ka dëshmitar që mund të largohet, si e kërkojmë vetë këtë rrugë dhe çfarë dokumentesh duhen?
• Çfarë njohim nga dosja në atë moment, dhe çfarë nuk njohim ende që do të ishte e dobishme për pyetjet?
• Kush merr pjesë në seancë, dhe a kam të drejtë të jem aty si person i hetuar?
• Çfarë ndodh nëse dëshmitari nuk vjen, ose nëse vjen dhe nuk përgjigjet?
• Si përgatiten pyetjet, dhe a kemi rast të pyesim përsëri më vonë nëse del element i ri?
• Çfarë vlere ka rezultati në gjykim, dhe a mund të kundërshtohet vlera e tij pas seancës?
• Nëse dëshmitari jeton në Shqipëri, si organizohet dëgjimi dhe a ka mundësi të bëhet para largimit?

Shkruani pyetjet para takimit. Përgjigjet ndryshojnë mënyrën se si vendoset gjithë strategjia, dhe ndryshimi nuk bëhet më pas.

Pyesni edhe për gjuhën dhe për të pranishmit: kush përkthen, kush e regjistron seancën, kush ka të drejtë të bëjë pyetje dhe në ç'rend. Pyesni gjithashtu çfarë mund të bëni nëse dëshmitari ndryshon versionin gjatë seancës. Këto janë detaje të vogla që në ditën e seancës bëhen të ngutshme dhe që nuk përgatiten dot në minutën e fundit.

Dëshmitari që jeton në Shqipëri ose që do të kthehet atje

Kjo është pika ku incidenti i provës bëhet shumë i rëndësishëm. Një dëshmitar që jeton në Shqipëri nuk mund të thirret në seancë pa organizim, dhe kërkesa për ta dëgjuar atje midis autoriteteve të Italisë dhe të Shqipërisë zgjat shumë dhe nuk ka siguri se do të japë rezultat. Kur dëshmitari është ende në Itali, por do të largohet, marrja e dëshmisë tani shmang këtë rrugë të gjatë.

Praktikisht, duhet të dihet sa më herët kur planifikon të largohet dhe ku do të gjendet. Dokumentet që e provojnë këtë, si bileta ose kontrata, duhen mbledhur dhe, kur janë në shqip, të përkthehen nga një përkthyes i autorizuar. Posta midis Italisë dhe Shqipërisë është e ngadaltë, prandaj origjinalet duhen kërkuar që në fillim, ndërsa fotografia dërgohet menjëherë për një vlerësim fillestar.

Gjuha është një çështje e rëndësishme. Dëshmitari duhet të flasë në shqip nëse kështu ndihet më i sigurt, dhe përkthyesi duhet të jetë i besueshëm, që fjalët të mos ndryshojnë kuptim. Një përkthim i dobët mund të prishë dëshminë e vetme që do të ketë mundësi të jepet.

Ora është e njëjtë në Itali dhe në Shqipëri, kështu që telefonatat midis dëshmitarit, avokatit dhe familjes nuk kanë pengesë orari. Konsullata mund të ndihmojë me akte personale ose me kontakt, por nuk organizon dëshminë. Nëse dëshmitari kthehet në Shqipëri para seancës, është e rëndësishme që avokati të dijë ku është dhe si arrihet, që t'i vihet në dispozicion çdo rrugë tjetër.

Si e ndjek studio një çështje ku koha është kufiri

Në këto raste, kontakti duhet të bëhet sa më shpejt. Telefononi ose shkruani te avvmassimoromano@gmail.com sapo merrni një njoftim për seancë ose kuptoni se një dëshmitar do të largohet. Mjafton të thoni kush është dëshmitari, kur largohet dhe çfarë akti keni marrë.

Në telefonatën fillestare, studio përpiqet të kuptojë: nëse rreziku i humbjes është real, nëse kërkesa ka ardhur nga pala tjetër apo nga mbrojtja, dhe sa kohë mbetet. Pastaj shpjegohet çfarë dokumentesh duhen dhe si dërgohen. Fotografitë e letrave pranohen me mesazh ose email, faqe pas faqeje.

Studio punon në shqip dhe në italisht, dhe përgatitja e seancës bëhet me dëshmitarin kur është e përshtatshme, pa e nxitur në përgjigje: puna është të shpjegohet çfarë ndodh në seancë dhe çfarë rolesh ka secili. Nëse dëshmitari ka lidhje me Shqipërinë, studio bashkëpunon me një avokat vendas për dokumentet dhe për kontaktin.

Zyrat në Romë, Milano dhe Napoli lejojnë takime afër jush, dhe studio është e arritshme edhe jashtë orarit për raste urgjente. Mandati dhe kostoja diskutohen hapur që në fillim, dhe nuk bëhen premtime mbi rezultatin e seancës ose të çështjes.

Nëse nuk jeni të sigurt se akti i marrë është një kërkesë e tillë, dërgojeni gjithsesi: leximi i tij kërkon pak minuta dhe shmang që një afat të kalojë pa u vënë re. Studio ju përgjigjet me gjuhë të thjeshtë, duke ju thënë çfarë po ndodh dhe çfarë duhet të bëni sot.

Sjelljet që e prishin një provë të marrë heret

Provat e marra herët nuk përsëriten. Këto janë gabimet që e dëmtojnë atë që mund të jetë vendimtare.

• Mos u bisedoni dëshmitarëve para seancës mbi çfarë duhet të thonë. Edhe një bisedë e mirë mund të lexohet si ndikim, dhe dëshmia humbet besueshmërinë që është arsyeja e vetme e saj.
• Mos e nxitni dëshmitarin të largohet për të shmangur seancën. Largimi pa shpjegim duket si ikje dhe mund të sjellë masa që i ndërlikojnë gjërat.
• Mos e kundërshtoni kërkesën pa e kuptuar. Refuzimi mund të vijë, por edhe pranimi mund të jetë i dobishëm nëse përgatiteni. Vendosni me avokatin.
• Mos supozoni se mund ta rimerrni dëshminë më vonë. Nëse rezultati hyn në dosje, ai vlen. Pa përgatitje, humbet mundësia.
• Mos e fshini asnjë mesazh nga dëshmitari, as ato që duken të papërshtatshme. Mund të tregojnë presionin ose frikën që ka pasur.
• Mos pranoni të përkthehet nga një i afërm kur flet dëshmitari. Përkthyesi duhet të jetë i pavarur.
• Mos u shfaqni në seancë me qëndrim kërcënues ndaj dëshmitarit, as me shikim e as me shenjë.

Kujdesi më i madh është ndaj dëshmitarit, që është pjesa më e brishtë e gjithë procedurës. Çdo presion, edhe i butë, edhe i bërë me qëllim të mirë, mund ta dëmtojë më shumë se çdo argument juridik. Kur keni dyshime për një bisedë ose një takim, pyesni avokatin para se ta bëni.

Fjalët që lidhen me provën e marrë përpara gjykimit

Aktet e kësaj procedure përdorin disa fjalë që i përsërisin shpesh. Këtu është çfarë do të thonë për ju.

• Incident probator: seanca e veçantë ku merret një provë përpara gjykimit. Merr pjesë gjyqtari dhe të gjitha palët.
• Rrezik humbjeje: arsyeja që e lejon. Nëse nuk provohet, kërkesa refuzohet.
• Hetime: faza para gjykimit, kur mblidhen provat. Zakonisht prova formohet më vonë; këtu ka përjashtim.
• Gjykim: faza ku prova formohet para gjyqtarit. Rezultati i incidentit hyn në dosjen e gjykimit dhe vlen plotësisht.
• Palë: ata që marrin pjesë me të drejta të barabarta, përfshirë mbrojtjen. Pjesëmarrja e tyre është ajo që i jep vlerë provës.
• Ekspertizë: vlerësimi teknik i një specialisti, që mund të merret edhe ai herët nëse materiali mund të ndryshojë.
• Refuzim: vendimi që nuk pranon kërkesën. Nuk e mbyll çështjen: prova mund të kërkohet përsëri në gjykim.

Nëse një fjalë në akt nuk përputhet me këto, pyesni avokatin para seancës.

Këto fjalë shfaqen shpesh në njoftimin që ju lajmëron për seancën dhe në procesverbalin që e mbyll. Njoftimi tregon kush e ka kërkuar, për cilin person dhe për çfarë arsyeje; procesverbali tregon çfarë u tha, kush ishte i pranishëm dhe nëse palët kishin mundësi të pyesnin. Kërkoni një kopje të secilit dhe ruajini, sepse në gjykim ato do të lexohen si pjesë e dosjes, dhe çdo mospërputhje në to ka rëndësi.