Fëmijët e lindur në Itali: shtetësia në moshën tetëmbëdhjetë vjeç

Prindi që e mëson vonë se rruga e shkurtër ekziston

Kjo faqe lexohet më shpesh nga prindër e të rinj që e kanë dëgjuar rastësisht në radhë përpara ndonjë sporteli: fëmija lindur në Itali mund të bëhet shtetas pa pritur vite të gjata. Nga ai çast fillon kërkimi i dokumenteve, dhe shpesh pikërisht atëherë shfaqen boshllëqet që askush nuk i kishte vënë re.

Prindi i adoleshentit. Djali ose vajza ka lindur në spital italian, ka shkuar në shkollë këtu, flet italisht si shokët. Prindi e di se leja e qëndrimit të fëmijës varet nga e prindërve dhe pyet çfarë ndodh kur ai mbush moshën madhore. Nuk e di që në atë moment lind një afat të shkurtër, dhe se afati nuk e pret.

I riu që po i afrohet moshës madhore. Ka marrë vesh nga shokët dhe kërkon të dijë çfarë duhet bërë. Ka dokumente të shpërndara, ndonjë periudhë me familjen në Shqipëri, dhe nuk është i sigurt nëse adresa e regjistruar në komunë ka qenë gjithmonë e saktë.

I riu me kontakt me policinë. Ka marrë një njoftim, një denoncim ose një thirrje, dhe pyet nëse kjo e prish gjithçka. Ka frikë t'i tregojë familjes dhe frikë t'i drejtohet zyrës së komunës. Këtu pyetja nuk është thjesht administrative: dosja penale duhet parë bashkë me dosjen e shtetësisë.

Ai që e ka lënë afatin të kalojë. Mëson vonë dhe kërkon rrugë të tjera. Këtu duhet shpjegim i qetë: afati i rrugës së shkurtër është i shkurtër, por ekziston rruga e gjatë, dhe dosja penale ka peshë të ndryshme në secilën.

Të nisni dosjen tani, të prisni ose të zgjidhni rrugën e gjatë

Para familjes ka zgjedhje reale, dhe secila ka çmimin e vet. Gjëja që i bashkon të gjitha është se koha që kalon pa vendim është vetë një vendim.

Nisni mbledhjen e dokumenteve tani. Kjo do të thotë të kërkoni nga komuna certifikata të vjetra, nga shkolla vërtetime frekuentimi, nga spitali dokumente lindjeje. Çmimi: kohë dhe shpenzime, dhe mundësia që të dalin boshllëqe që ju shqetësojnë. Përfitimi: kur të vijë momenti i deklaratës, dosja është gati dhe nuk gjendeni duke kërkuar letra në mënyrë të nxituar.

Prisni ditëlindjen dhe nisni atëherë. Duket e thjeshtë, por rreziku është se zyrat nuk punojnë në ritmin e ditëlindjes dhe se dokumentet nga Shqipëria kërkojnë kohë përkthimi dhe vërtetimi. Çdo ditë e humbur brenda afatit të shkurtër është e papërsëritshme.

Zgjidhni rrugën e gjatë. Mbetet gjithmonë e hapur, por kërkon qëndrim të gjatë dhe ka vlerësime të tjera mbi sjelljen dhe të ardhurat. Për një të ri që ka kaluar jetën në Itali, kjo rrugë është kthesë e gjatë dhe shpesh e panevojshme nëse e shkurtra është ende e mundshme.

Nëse i riu ka dosje penale në vazhdim ose të mbyllur, kjo nuk do të thotë automatikisht se shtetësia është e humbur. Do të thotë se duhet vlerësuar çfarë dosje është, çfarë del në certifikata dhe si shpjegohet. Mos e merrni vendimin vetë, as nga thashethemet.

Dokumentet e fëmijërisë që provojnë banimin pa ndërprerje

• Certifikata e lindjes. Origjinali italian dhe, kur ka, dokumenti shqiptar. Emrat e prindërve duhet të përkojnë; nëse ka variante në shkrim, shënojini që në fillim.
• Vërtetimet e shkollës. Çdo cikël shkollor, nga kopshti deri sot. Ato tregojnë praktikisht vazhdimësinë e banimit dhe janë prova më e lehtë për t'u mbledhur.
• Certifikatat e regjistrimit në komunë. Historiku i adresave dhe i banimit. Nëse ka boshllëqe ose çregjistrime, duhet të dihet pse ndodhën dhe çfarë dokumentesh i shpjegojnë.
• Dokumentet mjekësore dhe të vaksinimit. Dosja e pediatrit ose e mjekut të familjes tregon vite me radhë në të njëjtin vend.
• Lejet e qëndrimit të prindërve. Tregojnë se banimi ka qenë i ligjshëm dhe nëse ka pasur ndërprerje në lejen e tyre.
• Fatura dhe kontrata qiraje. Mbulojnë periudhat kur adresa e regjistruar mund të mos ketë qenë e njëjtë me banimin e vërtetë.
• Dëshmi për periudhat në Shqipëri. Nëse fëmija ka qëndruar atje, bilete, shkolla vendase, vërtetime; duhet të dihet sa zgjati dhe pse.
• Certifikata e regjistrit gjyqësor, nëse ka dosje. Që të shihet çfarë del në mënyrë zyrtare.

Mos prisni që çdo dokument të jetë i përsosur. Ajo që ka rëndësi është vazhdimësia: sa më shumë vite të dokumentuara, aq më pak vend lihet për dyshime. Nëse mungon ndonjë periudhë, kërkoni dokument tjetër që e mbulon, për shembull vërtetim mjekësor ose shkollor të asaj periudhe.

Shkolla, praktikat dhe udhëtimet e atij që pret shtetësinë

Në vitet para moshës madhore, jeta e të riut ecën normalisht, por një pjesë e saj varet nga dokumente që ende nuk janë të tijat. Leja e qëndrimit është e lidhur me prindërit, dhe kur ai mbush moshën madhore ajo duhet të transformohet ose të zëvendësohet. Nëse nuk ka një plan, e riu mund të gjendet për disa javë pa dokument të vlefshëm.

Në shkollë dhe në punët e hershme, shtetësia italiane hap dyer që ndryshe janë të vështira: konkurse publike, disa lloje kontratash, praktika në institucione. Familjet që e dinë këtë nuk e shohin shtetësinë si çështje simbolike, por si çështje të vendit të punës.

Udhëtimet kërkojnë kujdes të posaçëm. Një i ri që del nga Italia gjatë periudhës kur dokumentet janë në ndryshim mund të gjejë vështirësi në rikthim. Është mirë të shmangen udhëtimet e gjata në atë kohë, sidomos nëse dosja e banimit pa ndërprerje është ende në ndërtim.

Brenda familjes, ndodh shpesh që prindi të ndjejë se djali ose vajza po largohet nga rrënjët me këtë hap. Është fjalë e rëndë, por e zakonshme. Shtetësia italiane nuk e fshin origjinën; në shumë raste mund të mbahet edhe lidhja me Shqipërinë, por kjo kontrollohet me zyrat shqiptare dhe nuk vendoset nga një studio penale.

Planifikoni periudhën para moshës madhore me kalendar, jo me premtime të gojshme.

Pyetje për avokatin kur i riu ka dosje penale

• A e prek dosja ime penale kërkesën për shtetësi? Pyesni sipas llojit të dosjes: e hapur, e mbyllur, e shuar, thjesht e njoftuar.
• Çfarë del në certifikatat që kërkon komuna? Dhe çfarë del vetëm në ato që kërkon një zyrë tjetër.
• A duhet ta deklaroj dosjen kur paraqes kërkesën? Mos vendosni vetë; deklarimi i pasaktë krijon problem më të madh se vetë dosja.
• A ka rëndësi nëse dënimi është paguar apo shuar? Kërkoni të dini pasojat e dallimit në praktikë.
• A mund të ndikojë një procedim në vazhdim në afatin e rrugës së shkurtër? Pyetja është delikate dhe kërkon përgjigje me shkrim.
• Çfarë të bëj nëse afati po përfundon dhe dosja nuk është mbyllur? Pyesni për mënyrën e vënies së afatit në siguri.
• A duhet të njoftoj komunën për çdo ndryshim adrese tani? Dhe si ta provoj që e kam bërë.
• Cili është rreziku nëse unë ose prindërit kemi përdorur dokumente të pasakta ndonjëherë? Kërkoni të flisni lirshëm në konfidencë.

Pyetjet e mësipërme nuk janë formale. Ato ju ndihmojnë të kuptoni nëse dosja penale e të riut është çështje dytësore apo pengesë reale. Shkruani përgjigjet dhe mos i ndani me persona që nuk kanë rol në dosje, pasi çdo fjalë e përsëritur nga të tjerët mund të ndryshojë mënyrën si kujtohet gjithçka. Kërkoni që përgjigjet t'ju jepen edhe në shqip, për ta lexuar familja bashkë.

Gabimet që e mbyllin rrugën e shkurtër

• Mos prisni «dokumentet që duhen në kohë». Pritja e dokumenteve nga Shqipëria është pjesa që zgjat më shumë; nisni që me kërkesën e parë të mundshme.
• Mos pranoni që dikush të shkruajë «adresë» pa u bazuar në banimin e vërtetë. Deklarimet e rreme krijojnë problem të ri që zgjat shumë.
• Mos e injoroni njoftimin penal duke menduar se «është e vogël». Edhe një akt i vogël duhet kuptuar para se të paraqitet kërkesa.
• Mos udhëtoni gjatë në periudhën e ndërtimit të dosjes pa kontrolluar pasojat. Mungesa e gjatë mund të pengojë provën e banimit.
• Mos u mbështetni te «agjenci» që premtojnë shtetësi kundrejt pagese. Ato nuk kanë rol zyrtar dhe shpesh bëjnë gabime që nuk riparohen.
• Mos i hidhni dokumentet e vjetra të shkollës ose të mjekut. Pikërisht ato provojnë vitet që duken të parëndësishme.
• Mos supozoni se një gabim në certifikatë rregullohet vetvetiu. Korrigjimi kërkon kërkesë të posaçme, dhe duhet bërë herët.

Rregulli i përbashkët është ta trajtoni dosjen si projekt me datë, jo si çështje që zgjidhet «kur të vijë koha». Në praktikë, shumica e dosjeve që rrëzohen nuk rrëzohen për arsye të mëdha, por për kopje që mungon, adresë të pasaktë ose udhëtim të gjatë në kohën e gabuar. Kush punon me kalendar, e shmang këtë.

Lindur në Itali, me origjinë shqiptare: dokumente që ndahen mes vendeve

Familjet shqiptare në Itali kanë një veçanti të vetën: dokumentet e fëmijës janë shpesh të ndara mes zyrave të vendeve përkatëse. Certifikata e lindjes është italiane, por regjistrimi i fëmijës në Shqipëri, nëse është bërë, është në zyrën e gjendjes civile atje. Prindërit mund të kenë ndryshuar emrin ose shkrimin e mbiemrit në kohë të ndryshme, dhe këto ndryshime duhen shpjeguar me dokumente.

Çdo dokument shqiptar që do të paraqitet në Itali kërkon përkthim të vërtetuar dhe, në shumë raste, vërtetim ligjor të nënshkrimit. Posta mes vendeve është e ngadaltë dhe zyrat nuk punojnë në të njëjtat ditë, prandaj e mira është të kërkohen dokumentet që në kohën kur nisni dosjen, jo kur afati është pranë. Konsullata shqiptare mund të ndihmojë me disa lëshime, por nuk i nxjerr dokumentet që gjenden vetëm në arkiva të qyteteve.

Periudhat e kaluara në Shqipëri gjatë fëmijërisë janë pika më e vështirë. Nëse familja është kthyer përkohësisht, shkolla atje, regjistrimi në komunë dhe kthimi në Itali duhen shpjeguar. Nuk është domosdo kundër jush, por duhet provuar çfarë ndodhi dhe pse.

Nëse i riu ka procedim edhe në Shqipëri, ose emri i tij gjendet në ndonjë regjistër atje, duhet ditur para se të paraqitet kërkesa. Në ato raste koordinimi mes mbrojtësit italian dhe atij shqiptar bëhet i dobishëm.

Si e trajton studio pjesën penale të një dosjeje shtetësie

Studio nuk zëvendëson zyrën e komunës dhe nuk plotëson vetë kërkesat administrative. Roli ynë është të vlerësojmë çfarë peshe ka dosja penale e të riut në këtë rrugë dhe ta mbrojmë atë në procedim, kur ka. Për këtë na duhen dokumentet e dosjes dhe një përshkrim i qartë i situatës së banimit.

Nisja bëhet me një email në avvmassimoromano@gmail.com, ku dërgoni fotografi të aktit penal, të certifikatës së regjistrit gjyqësor dhe të dokumenteve që tregojnë banimin. Në bisedën hyrëse pyesim kur është lindur i riu, ku ka banuar, çfarë periudhash ka kaluar jashtë Italisë dhe çfarë njoftimesh ka marrë. Biseda mund të bëhet në shqip, me prindërit ose me të riun.

Kur nevojitet koordinim me dikë që mban pjesën administrative të kërkesës, ndahet qartë çfarë i takon kujt, që dokumentet penale të mos shkojnë në zyrën e gabuar. Studio ka seli në Romë, Milano dhe Napoli dhe punon me kolegë vendas kur akti duhet ndjekur në qytet tjetër.

Nuk premtojmë se shtetësia do të jepet dhe nuk japim parashikime për vendimin e zyrave. Japim një lexim të qartë të dosjes penale dhe një plan për ta mbajtur atë nën kontroll përpara se të paraqitet kërkesa.

Në rast dyshimi, dërgoni dokumentet siç janë, edhe të pakompletuara. Është më mirë t'i shohim para afatit sesa t'i zbulojmë mungesat pasi të ketë kaluar.

Fjalët që do të hasni në dosjen e shtetësisë

Deklaratë vullneti është akti formal me të cilin i riu shpreh dëshirën të bëhet shtetas italian. Bëhet para zyrës përkatëse dhe brenda afatit të shkurtër që ligji e vendos pas moshës madhore.

Banim i ligjshëm dhe i pandërprerë do të thotë që gjatë tërë jetës deri në moshën madhore i riu ka jetuar në Itali me dokumente në rregull, pa periudha të gjata jashtë vendit pa shpjegim. Është kushti që rrëzon më shumë dosje.

Regjistri i popullsisë është lista e komunës ku regjistrohen banorët. Çregjistrimi nga ky regjistër mund të duket si ndërprerje banimi, edhe kur familja ka mbetur fizikisht në vend.

Komuna është zyra që pranon deklaratën dhe që duhet të njoftojë të riun për afatin. Kur nuk e bën, kjo mund të ketë rëndësi në vlerësim.

Certifikatë e lindjes është dokumenti që provon lindjen në territorin italian; është pika e fillimit të dosjes.

Regjistër gjyqësor është arkivi ku shënohen dënimet. Certifikata që del prej tij mund të kërkohet nga zyrat gjatë shqyrtimit të kërkesës.

Rruga e gjatë është mënyra e zakonshme e marrjes së shtetësisë me qëndrim të gjatë, e kundërta e rrugës së shkurtër me deklaratë. Kërkon kushte më të rënda dhe kohë më të gjatë.

Vërtetim ligjor i nënshkrimit është vula që tregon se dokumenti i huaj është i vërtetë dhe mund të përdoret në Itali. Pa të, disa dokumente mund të refuzohen.