I arrestuar në Udine: gjykata dhe kalimet lindore

Çfarë ndryshon për shoferin, për punëtorin sezonal dhe për familjen

Në Udine arrestimi shpesh nuk lind nga rrëmuja e qytetit, por nga rruga: kontrolli i mjetit, leximi i pajisjes që regjistron orët e vozitjes, ndalimi në pikën e kalimit drejt kufirit. Kush punon shofer ndërkombëtar e di se mjeti nuk i përket vetes, por kompanisë; kur sekuestrohet, shoferi mbetet pa punë, pa mjet dhe shpesh pa mënyrë për t'u kthyer në shtëpi. Pagesa e muajit, që varet nga udhëtimet e kryera, ndërpritet menjëherë.

Për punëtorin e vjeljes dhe të punëve sezonale pasoja është tjetër: kontratat janë të shkurtra, shpesh me ndërmjetës, dhe mungesa e disa ditëve mjafton për të humbur vendin. Banesa që ofron punëdhënësi humbet bashkë me punën. Në ato javë pa kontratë të dukshme nuk mbetet gjurmë kontributesh, dhe kur vjen koha e rinovimit të titullit, ky boshllëk bëhet problem i ri.

Familja, e ndodhur zakonisht në Shqipëri ose në qytet tjetër italian, ndihet e prerë nga lajmet. Udhëtimi drejt Friulit nga larg kërkon organizim dhe kohë, dhe takimi me mbrojtësin bëhet shpesh me telefon. Fëmijët në shkollë, qiraja e shtëpisë dhe borxhet vazhdojnë të ecin; prandaj që në ditën fillestare duhet të ketë person që mban lidhjen mes të arrestuarit, punëdhënësit dhe mbrojtësit, dhe që mbledh dokumentet kryesore pa humbur kohë.

Në sezonin e vjeljes, kontrollet e punës shtohen, dhe punëtorët shpesh nuk dinë kush është punëdhënësi i vërtetë: pronari i vreshtës, ndërmjetësi apo firma që organizon ekipin. Kjo hollësi, që duket e vogël, përcakton kush përgjigjet për kontratën dhe për kushtet e punës.

Kush vjen në këtë faqe nga Friuli

Gjendja që e sjell më shpesh këtu është ajo e shoferit të ndaluar gjatë kontrollit rrugor, kur pajisja e regjistrimit tregon ose duket se tregon orë vozitjeje që nuk përputhen me rregullat. Ai nuk e di nëse është shkelje administrative apo çështje penale, nuk e di kush përgjigjet për mjetin dhe ka frikë se do ta mbajnë në qeli ndërsa kompania nuk i përgjigjet më telefonit.

Gjendja tjetër është e familjarit të punëtorit sezonal ose të kantierit, të cilit i kanë marrë dokumentet në kontroll pune dhe tani nuk del dot nga komisariati. Familja e di vetëm se ka punuar në vreshta ose në fabrikë, por nuk e di emrin e saktë të punëdhënësit, as kontratën, as nëse ka pasur kontratë të vërtetë.

Gjendja e rrallë, por më e rëndë, është ajo e personit të kërkuar nga vend tjetër evropian dhe të ndaluar në provincë, sepse territori kufizohet me shtete anëtare të Bashkimit. Në këtë rast familja dëgjon fjalë të reja, si urdhër evropian arrestimi, dhe nuk di nëse do të nisë gjykim në Itali apo personi do të dërgohet jashtë. Kjo faqe është shkruar për të gjitha këto gjendje, pa premtime dhe pa gjuhë të vështirë.

Shumë prej tyre vijnë me pak informacion dhe shumë frikë. Pyesin nëse mund të flasin me të arrestuarin, nëse duhet të shkojnë në Udine menjëherë, nëse kompania e transportit duhet të njoftohet. Përgjigjet varen nga gjendja e dosjes, dhe asnjëra nuk jepet pa lexuar aktet; kjo faqe vetëm tregon cilat janë pyetjet fillestare dhe kujt t'i drejtohen.

Çfarë të keni në dorë që në orët fillestare

Në dosjet e transportit dhe të punës në Friuli, provat janë të thjeshta dhe ndodhen kryesisht tek shoferi, tek kompania dhe tek familja. Sa më shpejt të kopjohen, aq më pak rrezik ka që të humbasin kur mjeti të jetë sekuestruar ose punëdhënësi të jetë bërë i paarritshëm.

• Patenta e shoferit dhe kartela personale e takografit, së bashku me dokumentet e kualifikimit për transport; ato provojnë kush ishte në timon dhe me çfarë të drejte.
• Shkresa e kontrollit ose e ndalimit, procesverbali i sekuestrimit të mjetit dhe çdo fletë që policia ju ka dorëzuar, me datën, orën dhe vendin.
• Kontrata e punës me kompaninë e transportit, fletët e pagës, mesazhet me dispeçerin ose me shefin që jepnin udhëzime për rrugën dhe orarin.
• Dokumentet e ngarkesës dhe të udhëtimit të ditëve që shkuan: ku ka shkuar mjeti, ku është ndalur, ku ka fjetur shoferi.
• Emri dhe kontakti i kompanisë, i pronarit të mjetit dhe i çdo ndërmjetësi që ka dhënë punën; në rastet e punës sezonale, kontratat e shkurtra dhe kuponët e pagesës.
• Dokumenti i identitetit, titulli i qëndrimit dhe prova e banesës në Itali ose në Shqipëri, sepse nga to varet nëse kërkohet masë më e lehtë.
• Çdo foto e bërë nga vetë shoferi në ditën e kontrollit: pajisja, ekrani, ngarkesa, vendi ku u ndal mjeti.

Vendimet që nuk presin: të flasësh, ta thërrasësh kompaninë, të kërkosh mjetin

Në orët fillestare përballë të arrestuarit hapen disa vendime. Vendimi i ngutshëm është nëse do të përgjigjet në pyetjet e policisë. Në vozitjen ndërkombëtare, shumë shoferë ndjejnë presion të shpjegojnë menjëherë pse orët nuk përputhen, dhe fillojnë të thonë se e kanë bërë sepse kompania kërkonte. Kjo mund të jetë e vërtetë, por shpjegimi i dhënë pa mbrojtës dhe pa përkthyes mund të lexohet si pranim. Çmimi i heshtjes është se duket e ftohtë; çmimi i fjalës së nxituar është se mbetet në dosje.

Vendimi tjetër është nëse do ta thërrasë kompaninë. Kompania ka interesat e veta, dhe në këtë çështje interesat e saj dhe ato të shoferit nuk përkojnë gjithmonë: ajo mund të thotë se orët i ka caktuar vetë shoferi, kurse shoferi se i ka marrë nga dispeçeri. Prandaj komunikimi me kompaninë bëhet pas këshillës së mbrojtësit, dhe mesazhet e mëparshme ruhen.

Vendimi që vjen pas ndalimit është mjeti i sekuestruar. Kërkesa për kthim bëhet nga pronari, jo domosdoshmërisht nga shoferi, dhe ka afate e arsye të veçanta. Nëse shoferi nuk është pronar, ai duhet ta dijë se nuk vendos për mjetin, por mund të ndihmojë me prova që tregojnë se mjeti nuk shërbente për shkelje të rrezikshme.

Në çdo rast, mos lini kohë të kalojë me shpresën se kompania do ta zgjidhë çështjen vetë. Kompania mund të ketë mbrojtësin e vet dhe interesin e vet, dhe shoferi ka nevojë për mbrojtje të veçantë përpara se të flasë me dispeçerin ose me shefin për atë që ndodhi.

Çfarë nuk duhet bërë dhe pse

Në vozitjen ndërkombëtare kontrolli i orëve është i shpejtë dhe kujtesa e pajisjes qëndron e ruajtur. Gabimet më të zakonshme janë këto, secili me arsyen praktike që e shoqëron.

• Mos fshini, mos ndryshoni dhe mos ndërhyni në pajisjen e regjistrimit ose në kartelën e saj pas ndalimit; çdo ndërhyrje e mëvonshme lexohet si manipulim dhe shton akuzë të re.
• Mos nënshkruani procesverbal sekuestrimi ose deklaratë pa e lexuar të përkthyer; ajo që nënshkruhet në kabinë mbetet në dosje.
• Mos pranoni ta merrni mbi vete fajin që e kanë shkaktuar udhëzimet e kompanisë vetëm sepse ju premton ndihmë; roli juaj shpjegohet me mbrojtësin, jo me shefin.
• Mos ngisni mjetin pas sekuestrimit, as për ta lëvizur pak; kjo mund të shndërrohet në vepër të re.
• Mos fshini mesazhet me dispeçerin ose me shefin, as ato të pakëndshme; janë prova e udhëzimeve që keni marrë.
• Mos postoni në rrjetet sociale ose në grupet e shoferëve çfarë ka ndodhur; kolegët mund t'i dërgojnë përmbajtjet në dosje pa dashje.
• Mos pranoni që kompania ose kolegu të marrë mjetin dhe dokumentet nga policia në emrin tuaj pa e ditur mbrojtësi; ato mund të përmbajnë prova që ju duhen.
• Mos shtoni shënime me dorë mbi fletët e vozitjes ose mbi kartelën pas kontrollit; çdo shënim i mëvonshëm duket si ndreqje e dosjes.
• Mos udhëtoni drejt kufirit pa e ditur nëse ekziston kërkesë ndaj jush nga shteti tjetër; ndalimi në kalim e ndryshon gjithçka brenda orëve.
• Mos pranoni të paguani gjoba ose shuma në vend pa marrë dokument; pagesa pa letër nuk provohet dhe mund të mos mbyllë asgjë.

Pyetjet që shoferi dhe familja rrallë i bëjnë

Në këtë fushë përgjigjet e sakta varen nga hollësitë teknike të dokumenteve dhe të orarit. Këto pyetje i japin bisedës drejtim të qartë dhe e shkurtojnë takimin me mbrojtësin.

• A është ky rast shkelje administrative apo çështje penale, dhe në ç'moment kalon nga kategoria në tjetrën?
• Kush është përgjegjës për orët e regjistruara: shoferi, kompania apo të gjithë bashkë, dhe si provohet kjo me mesazhe e udhëzime?
• Çfarë ndodh me mjetin e sekuestruar dhe kush mund të kërkojë kthimin e tij?
• A mund të vazhdoj të punoj si shofer gjatë procedimit, dhe a rrezikoj patentën?
• Si ndikon ky procedim te titulli im i qëndrimit dhe te kontrata e punës?
• Nëse jam kërkuar nga vend tjetër evropian, çfarë rrugësh kundërshtimi ekzistojnë dhe në çfarë kohe?
• Çfarë dokumentesh duhet të marrë familja nga Shqipëria dhe me çfarë forme legalizimi?
• A duhet të kem mbrojtës të veçantë nga ai i kompanisë, kur interesat tona nuk përkojnë?
• Nëse puna ime është sezonale dhe nuk kam pasur kontratë të rregullt, çfarë provash të tjera mund të paraqes për vazhdimësinë?
• Çfarë ndodh me udhëtimet e mia të ardhshme drejt Sllovenisë ose Austrisë gjatë procedimit?
• Kush e mban kopjen e të dhënave të pajisjes së regjistrimit dhe si kërkohet ajo nga mbrojtja?
• A mund të lidhet çështja ime me firmën e transportit dhe kush paguan shpenzimet e sekuestrimit të mjetit?
• Çfarë ndodh nëse më ndalojnë përsëri gjatë procedimit të hapur?

Kur çështja prek Slloveninë, Austrinë dhe Shqipërinë

Udine ndodhet në provincë me kufij tokësorë me shtete anëtare të Bashkimit Evropian. Kjo do të thotë që personi i kërkuar nga Italia dhe i gjetur matanë dorëzohet me urdhrin evropian të arrestimit, me afate të prera dhe pa hap qeveritar. E kundërta vlen gjithashtu: shteti tjetër mund të kërkojë personin që është ndaluar këtu. Në të gjitha drejtimet procedura është e shkurtër dhe ka pak hapësirë për korrigjime të vonshme.

Për shoferët shqiptarë, kjo provincë është pikë kalimi. Ata rrallë banojnë këtu; vijnë nga Shqipëria, nga qendra e Italisë ose nga vende të tjera, dhe ndalohen në rrugë. Familjarët për këtë arsye janë larg, dhe udhëtimi nga Shqipëria kërkon aeroport rajonal ose kalim me tokë, gjë që kërkon kohë dhe plan. Posta mes Italisë dhe Shqipërisë është e ngadaltë, dhe dokumentet nga Shqipëria kërkojnë përkthim të zyrtarizuar dhe formën e legalizimit.

Në zonën kufitare flitet edhe sllovenisht dhe gjermanisht, por zyrat, policia dhe gjykata punojnë në italisht; i arrestuari ka të drejtë përkthyesi në çdo akt të rëndësishëm. Konsullata shqiptare që mbulon këtë territor nuk është domosdoshmërisht në Udine; pyesni ambasadën. Nuk ka diferencë ore me Shqipërinë, kështu që telefonatat me familjen dhe me kompaninë bëhen pa vështirësi gjatë ditës.

Nëse çështja kalon kufirin, mbrojtësi italian duhet të koordinohet me kolegët në shtetin tjetër, sepse afatet e urdhrit evropian janë të shkurtra dhe nuk presin postën. Prandaj, kur kërkohet të dorëzoni dokumente ose pëlqime, bëhet menjëherë, përmes kanaleve që mbrojtësi tregon, jo përmes miqve në komunitet.

Termat që do t'i gjeni në shkresa

Dosjet e transportit dhe të kontrollit përdorin fjalë teknike. Këto janë kuptimet e tyre në fjalë të thjeshta, që t'i lexoni pa frikë.

Takograf është pajisja në mjet që regjistron kohën e vozitjes, të pushimit dhe shpejtësinë; vendoset në kamion dhe lexohet gjatë kontrolleve. Orët e pushimit janë periudhat që shoferi duhet të ndalojë së drejtuari mjetin sipas rregullave, dhe mospërputhja e tyre me regjistrimin është shkaku i shumë procedimeve. Sekuestrim i mjetit është marrja e mjetit nga autoriteti si provë ose si masë, e cila kërkon vendim të veçantë për kthim.

Urdhër evropian arrestimi është kërkesa që shteti anëtar i drejton tjetrit për të arrestuar dhe dorëzuar personin, me afate të shkurtra dhe pa hap qeveritar. Ankim është kundërshtimi i vendimit përpara gjykatës më të lartë; në këtë territor gjykon gjykata e qytetit dhe ankimi shkon në gjykatën e apelit të distriktit. Kontratë sezonale është marrëveshja e shkurtër për punë në vjelje, e cila lë pak gjurmë kontributesh.

Kur shihni këto fjalë në letra, pyesni mbrojtësin çfarë kërkojnë në rastin tuaj konkretisht.

Kur lexoni shkresë të tillë, kërkoni gjithmonë datën e kontrollit, vendin ku është bërë dhe emrin e zyrtarit që e ka kryer. Këto hollësi lidhin pajisjen, mjetin dhe sekuestrimin me ngjarjen konkrete, dhe çdo mospërputhje mes tyre mund të ketë rëndësi. Shënojini në letër të veçantë, që mbrojtësi t'i krahasojë me aktet e dosjes. Nëse shkresa përmend orët e vozitjes, mos i përktheni vetë në atë që mendoni se do të thotë; lëreni tekstin siç është dhe kërkoni shpjegim.

Si e marrim ngarkesën kur jeni në rrugë ose larg

Studioja pranon thirrjen edhe kur shoferi është në qendër të kontrollit ose familja është në Shqipëri. Dëgjojmë në shqip ose në italisht, kërkojmë foto të shkresave dhe të dokumenteve me mesazh ose postë elektronike dhe ia kalojmë çështjen mbrojtësit përgjegjës. Në këtë bisedë nuk kërkojmë që të vendosni asgjë: duam vetëm të kuptojmë cilat shkresa janë dorëzuar dhe ku ndodhet mjeti.

Pas kësaj, mbrojtësi ju shpjegon çfarë tregojnë aktet, cilat rrugë janë të hapura dhe çfarë dokumentesh duhen mbledhur. Ngarkesa dokumentohet me shkrim dhe përcakton qartë çfarë përfshihet dhe çfarë jo. Nëse kompania dhe shoferi kanë interesa të ndryshme, e themi hapur dhe nuk marrim mbrojtjen e të gjithëve bashkë.

Studio ka zyra në Romë, Milano dhe Napoli dhe punon me korrespondentë vendas për seancat në Friuli. Kur çështja përfshin shtet tjetër evropian, koordinohemi me kolegë atje për dokumentet dhe për zbatimin e urdhrit. Pas çdo seance ju njoftoheni menjëherë, me fjalë të thjeshta, dhe jo vetëm kur vjen vendimi.

Në rastet e shoferëve, kontakti fillestar mund të ndodhë edhe nga kabina ose nga vend i panjohur, ndaj pranojmë mesazhe zanore dhe foto të shkurtra në çdo orë. Pyetjet që bëjmë janë të kufizuara: ku ndodhet mjeti, çfarë shkrese keni, kush është kompania, dhe a keni dokumente me vete. Përgjigjet e gjata për ngjarjen i lëmë për më vonë, kur të keni lexuar aktet. Nëse kompania na kontakton, nuk ndajmë me të informacion pa pëlqimin tuaj. Korrespondentët vendas në Friuli ndjekin seancat kur mbrojtësi nuk mund të jetë vetë aty, dhe ju njoftoheni përpara çdo hapi.