Urdhri evropian i arrestimit: dorëzimi brenda Bashkimit

Kush e hap këtë faqe kur dorëzimi mbetet brenda Bashkimit

Situata më e zakonshme është e shqiptarit që jeton në Itali, në Gjermani ose në Belgjikë dhe del se shteti tjetër i Bashkimit e kërkon për vepër të kryer atje, ndoshta vite përpara. Është ndaluar në kontroll, në aeroport ose në punë, dhe policia i thotë se ka urdhër të huaj. Ai nuk e dinte që procedimi ishte hapur, ose mendonte se çështja kishte mbaruar.

Situata tjetër është e familjarit që merr telefonatën: e kanë arrestuar për urdhër evropian dhe do ta dërgojnë në vend tjetër. Ai pyet nëse ka kaluar muaj para se të vendoset, nëse mund të ndërhyjë dikush, nëse gjyqtari do ta dëgjojë. Përgjigjja është se procedura është e shpejtë dhe me afate të prera, prandaj nuk ka kohë për të pritur.

Ka edhe lexues që ende nuk janë arrestuar, por kanë mësuar se emri i tyre mund të jetë në regjistër kërkimi. Ata pyesin nëse duhet të paraqiten vetë, nëse mund të udhëtojnë, nëse duhet të largohen. Këtu përgjigjja prudente është të mos kaloni kufij pa u këshilluar, sepse kontrolli në kufi është pikërisht çasti kur urdhri ekzekutohet.

Duhet theksuar dallimi që shumë e ngatërrojnë: urdhri evropian vlen brenda Bashkimit, jo me Shqipërinë. Kur kërkon Shqipëria, vlen ekstradimi klasik, i përshkruar në faqen përkatëse. Ky dallim ndryshon afatet, gjyqtarët dhe mënyrën si kundërshtohet.

Gjithë këta lexues kanë nevojë për përgjigje të shpejtë mbi pyetjen: cila procedurë zbatohet dhe sa kohë ka.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme kur dorëzimi është i shpejtë

Shpejtësia e procedurës ndryshon gjithçka. Ndërsa në ekstradimin klasik ka muaj për t'u përgatitur, këtu afatet janë të shkurtra dhe jeta e personit ndërpritet pothuajse menjëherë. Puna ndalet sapo ndodh arrestimi; punëdhënësi nuk pret, dhe kontrata mund të prishet para se personi të ketë dëgjuar vendimin e gjykatës.

Familja mbetet pa njeriun që mbante shtëpinë. Qiraja, kredia, shkolla e fëmijëve dhe dërgesat në Shqipëri vazhdojnë të kërkohen, ndërsa të ardhurat ndalen. Për ata që kanë leje qëndrimi në Itali ose në shtet tjetër, mungesa e gjatë dhe procedura penale e huaj mund të ndikojnë në rinovim, dhe duhet pyetur menjëherë çfarë dokumentesh duhen dorëzuar që leja të mos humbasë vlefshmërinë.

Nëse dorëzimi ndodh, personi transferohet në shtetin që e ka kërkuar. Atje do të gjykohet ose do të vuajë dënimin, në gjuhë që herë-herë nuk e njeh, me mbrojtës që nuk e njohin, larg familjes. Vizitat, postimet dhe kontaktet bëhen shumë më të vështira, dhe familja duhet të planifikojë udhëtimet dhe përkthimet.

Edhe shtëpia ndikohet: sendet personale, dokumentet dhe pasuria lëvizin ndryshe kur njeriu mungon. Dikush duhet të ketë autorizim me shkrim për të kujdesur për ato, dhe kjo duhet përgatitur sa më herët.

Kjo faqe nuk e zbut peshën njerëzore të urdhrit. Ajo tregon ku ka hapësirë për të vepruar brenda afateve që ekzistojnë.

Zgjedhjet e orëve të para pas njoftimit të urdhrit

Brenda procedurës së shpejtë, familja dhe personi ndodhen para disa zgjedhjeve me çmim të rëndë.

Të pranoni dorëzimin. Përfitimi: vendimi merret brenda afatit më të shkurtër dhe personi shmang kohën e gjatë të mbajtjes këtu. Çmimi: pranimi është me pasoja serioze dhe nuk tërhiqet lehtë; hiqet mundësia që të kontrollohen kushtet e urdhrit. Mund të ketë kuptim kur dosja e huaj është e qartë dhe personi dëshiron të kthehet.

Ta kundërshtoni. Përfitimi: gjykata vlerëson urdhrin, dokumentet dhe arsyet e kundërshtimit; kontrolli është i kufizuar, por ekziston. Çmimi: afati i vendimit është më i gjatë dhe personi mund të mbetet i mbajtur gjatë kësaj kohe. Nuk mund të premtohet kurrfarë rezultati.

Të kërkoni të vuani dënimin aty ku jetoni. Përfitimi: nëse jetoni në shtetin ku jeni arrestuar, mund të kërkoni që dënimi të vuhet atje, afër familjes dhe punës. Çmimi: kërkesa kushtëzohet nga lidhjet e provuara me vendin, prandaj dokumentet e banimit, punës dhe familjes bëhen vendimtare.

Të kërkoni masë më të lehtë gjatë pritjes. Përfitimi: lirim me kushte, kur ka vendbanim të qartë. Çmimi: duhet provuar se nuk ka rrezik arratisjeje.

Askush nga këta hapa nuk merret pa mbrojtës që ka lexuar urdhrin.

Në çdo rast, nga zgjedhja e fillimit varen hapat e tjerë, prandaj kurrfarë përgjigjeje nuk jepet para se mbrojtësi të ketë lexuar urdhrin dhe të ketë folur me personin.

Çfarë mblidhet menjëherë për dosjen e urdhrit evropian

Në procedurën e shpejtë, dosja duhet gati brenda ditësh, jo javësh. Mblidhni:

• Kopjen e urdhrit, në çdo gjuhë që e keni, dhe çdo fletë tjetër që iu dorëzua personit në arrestim. Pa urdhrin nuk mund të kontrollohen elementet e tij.
• Datën, orën dhe vendin e arrestimit, sipas procesverbalit. Janë pikë nisjeje e çdo afati.
• Dokumentet e banimit: kontratë qiraje, certifikatë banimi, fatura. Tregojnë se ku jeton personi dhe sa kohë.
• Dokumentet e punës: kontratë, fletëpagesa, shkresa nga punëdhënësi, kontribute.
• Dokumentet e familjes: certifikatë martese, regjistrim të fëmijëve në shkollë, raporte mjekësore.
• Çdo dokument nga shteti që kërkon, nëse personi i ka: njoftime të vjetra, vendime, letra nga avokati që ka pasur atje.
• Dokumentet e identitetit dhe të qëndrimit, me datën e skadimit të lejes.

Mbajini të gjitha me kopje dixhitale, dhe emërtojini qartë. Mbrojtësi mund të ketë vetëm pak orë për t'i përdorur para seancës, dhe dokumenti që gjendet në minutën e fundit zakonisht është i vonë.

Dokumentet e shtetit lëshues kërkojini edhe përmes familjes. Nëse personi ka pasur avokat atje, kontaktoni atë dhe kërkoni kopje të akteve të dosjes. Nëse nuk ka pasur, familja mund të pyesë gjykatën e atij shteti për numrin e çështjes, me ndihmën e avokatit vendas. Këto dokumente tregojnë nëse procesi ka ecur pa personin, nëse njoftimi është bërë dhe cilat janë faktet e akuzës, dhe janë pikërisht elementet që mbrojtësi kontrollon në seancë. Mos prisni që urdhri të përmbajë gjithçka; ai është përmbledhje, dhe pjesa tjetër qëndron në dosjen e shtetit lëshues.

Pyetjet që duhen bërë para se të vendoset për dorëzimin

Në procedurë të shpejtë, pyetjet duhen të përqendruara. Pyetni mbrojtësin:

• Cili shtet e ka lëshuar urdhrin dhe për çfarë vepre, sipas tekstit që kemi?
• A lidhet urdhri me procedim të hapur apo me dënim të formës së prerë, dhe ku e shihni këtë?
• Nëse procedimi ka ecur pa praninë time, çfarë mund të ndryshojë kjo?
• Çfarë afatesh janë për vendimin nëse pranoj dhe nëse nuk pranoj?
• A mund të kërkoj të vuaj dënimin këtu ku jetoj dhe çfarë dëshmish më duhen?
• Çfarë masash të tjera përveç mbajtjes mund të kërkohen gjatë procedurës?
• Kush do të më mbrojë në shtetin që më kërkon dhe si koordinohet me mbrojtësin e tanishëm?
• Çfarë ndodh me lejen time të qëndrimit dhe me punën time nëse transferohem?

Kërkojini përgjigjet me shkrim sa të jetë e mundur, sepse në procedurë të shpejtë nuk ka kohë për të rindërtuar atë që është thënë në telefon. Kërkojini mbrojtësit edhe të shpjegojë se çfarë ndryshon nëse pranimi bëhet para gjyqtarit ose më vonë: ky dallim shpesh nuk është i qartë për familjen.

Pyetja që harrohet më shpesh është ajo mbi kohën pas vendimit: nëse pranoni ose gjykata vendos dorëzimin, pas sa kohe ndodh transferimi material dhe çfarë mund të merrni me vete. Kërkojini mbrojtësit të shpjegojë çfarë ndodh me sendet personale, me dokumentet dhe me kontaktin me familjen në ato ditë, sepse ato janë pjesa që familja organizon dhe që shpesh mbetet pa plan.

Kur urdhri vjen nga shteti tjetër dhe dosja, personi e mbrojtësit janë në vende të ndryshme

Urdhri evropian përbëhet nga shteti që e ka lëshuar dhe shteti që e ekzekuton, dhe dosja qëndron mes tyre. Mbrojtja në shtetin ku personi ndodhet merret me procedurën e dorëzimit; mbrojtja në shtetin që kërkon merret me akuzën vetë. Të gjitha këto kërkojnë koordinim të fortë, sepse çfarë thuhet në shtetin që ekzekuton ka ndikim në atë që kërkon.

Gjuha është pengesa kryesore. Urdhri vjen në gjuhën e shtetit lëshues ose në gjuhë të pranuar nga shteti ekzekutues; personi ka të drejtë të kuptojë çfarë i akuzohet dhe interpretin pa pagesë. Kërkojeni shprehimisht në seancë dhe kërkoni që përkthimi i urdhrit t'ju lexohet para se të vendosni.

Dokumentet nga shteti që kërkon mund të vonojnë, sepse zyrat atje kanë ritmin e tyre. Kërkojini herët përmes mbrojtësit atje, dhe mos prisni që autoriteti t'i dërgojë vetë. Ndërkohë përkthimi zyrtar dhe legalizimi i dokumenteve shqiptare duhet nisur paralelisht.

Përfaqësia shqiptare mund të njoftohet dhe të ndihmojë me dokumentin e udhëtimit, me kontaktin me familjen dhe me kushtet e mbajtjes. Nuk e mban mbrojtjen. Njoftimi kërkohet shprehimisht.

Familjarët që duan ta vizitojnë personin në shtetin tjetër duhet të planifikojnë udhëtimin, strehimin dhe dokumentet, dhe të pyesin mbrojtësin atje për orarin e vizitave. Fusha e orës është zakonisht e vogël brenda Bashkimit, por zyrat ndryshojnë.

Si e ndjek studio urdhrin evropian të arrestimit

Në këtë procedurë koha është gjithçka. Kur na kontaktoni, pyetja kryesore që bëjmë është: cila është data e arrestimit dhe kur është seanca. Nga ajo datë llogariten afatet, dhe mbrojtësi duhet të ketë urdhrin në dorë sa më shpejt. Dërgoni fotografi të çdo fleti që keni, edhe nëse është në gjuhë të huaj.

Mbrojtja në shtetin ku është personi ushtrohet nga ne kur arrestimi ka ndodhur në Itali; kur ka ndodhur gjetkë në Bashkim, bashkërendojmë me mbrojtës të regjistruar atje. Për shtetin që kërkon, kontaktojmë koleg që njeh sistemin e tij, që dosja të ketë lidhje me akuzën e vërtetë dhe jo vetëm me procedurën e dorëzimit.

Punojmë në shqip dhe në italisht, me selitë në Romë, Milano dhe Napoli. Mund të na shkruani në avvmassimoromano@gmail.com ose të telefononi numrin në faqe; në raste urgjente përgjigjemi pa pritje, edhe jashtë orarit. Kur personi është i mbajtur, kërkojmë të flasim me të sa më shpejt për të shpjeguar rrugët.

Nuk premtojmë rezultat. Premtojmë informim të qartë, kontroll të afateve dhe respektim të vendimit të familjes. Kostot shpjegohen me shkrim që në fillim, përfshirë kostot e mbrojtësit në shtetin tjetër, dhe familja vendos nëse e jep detyrën.

Pas çdo seance, familja merr përmbledhje të shkurtër me atë që u vendos dhe çfarë pritet më pas.

Reagimet që e dëmtojnë mbrojtjen kur urdhri është i shpejtë

Procedura e shpejtë i bën reagimet e nxituara të kushtojnë shumë. Shmangini:

• Mos nënshkruani pranimin e dorëzimit nën presion. Kërkoni përkthyes dhe kohë për të folur me mbrojtësin.
• Mos supozoni se çështja ka mbaruar sepse kaloi koha. Urdhri mund të rishfaqet në çdo kontroll.
• Mos u largoni nga vendbanimi për ta shmangur urdhrin. Mund të duket arratisje dhe të rëndojë masën.
• Mos flisni me policinë për faktet e akuzës. Atë e merr shteti tjetër.
• Mos hidhni letrat e vjetra nga shteti që kërkon. Mund të tregojnë nëse njoftimi ka ekzistuar.
• Mos përpiqeni ta rregulloni çështjen me persona në shtetin tjetër. Presioni ose pagesa mund të krijojnë akuza të reja.
• Mos shpërndani lajmin në rrjete. Lexohet nga të gjithë, edhe nga ata që ndjekin dosjen.

Gabimi më i përhapur është të pritet që sistemi të korrigjojë vetë gabimin. Në procedurë të shpejtë, gjykata punon me atë që i vihet përpara; ajo që nuk kërkohet me kohë nuk merret. Prandaj çdo vërejtje për urdhrin, për njoftimin, për gjuhën ose për kushtet e mbajtjes duhet ngritur në seancë dhe të regjistrohet, jo të ruhet për më vonë.

Mos dërgoni as mesazhe të veçuara drejtuar gjyqtarit ose zyrës: çdo kërkesë kalon përmes mbrojtësit, që të ketë formën e duhur dhe të dërgohet te adresa e duhur.

Termat që do të lexoni në urdhrin dhe në vendimin e gjykatës

Urdhri evropian dhe vendimet që e pasojnë përdorin terma që nuk janë të përditshëm. Këto janë ato që lidhen me temën e kësaj faqe:

• Urdhër evropian arresti: vendimi i shtetit të Bashkimit që kërkon dorëzimin e personit nga shteti tjetër anëtar, i ndërtuar mbi njohjen reciproke.
• Njohje reciproke: parimi që shteti ekzekutues e pranon vendimin e tjetrit pa e rishqyrtuar thelbin e çështjes.
• Shteti lëshues dhe shteti ekzekutues: shteti lëshues është ai që kërkon, shteti ekzekutues ai ku ndodhet personi.
• Dorëzim: transferimi material i personit te shteti që e ka kërkuar, që bëhet brenda afatit të caktuar pas vendimit.
• Pranim i dorëzimit: pëlqimi i personit që të transferohet; ndikon në afatet e vendimit.
• Procedim në mungesë: kur çështja ka ecur pa praninë e personit; ka rëndësi për kushtet e dorëzimit.
• Vuajtje e dënimit në vendbanim: mundësia që personi që jeton në shtetin ekzekutues ta vuajë dënimin atje.

Termat e panjohur pyeten para se të firmoset ose të pranohet diçka. Nëse hasni fjalë të tjera, dërgoni fotografinë dhe do t'i përkthejmë në shqip, me shpjegimin e asaj që ndryshon për ju në praktikë.

Në vendimin e gjykatës hasni shpesh edhe shprehje si shkaqe refuzimi ose kushte shtesë; kërkojini mbrojtësit të shpjegojë cilat prej tyre zbatohen në rastin tuaj dhe cilat jo, sepse jo çdo urdhër i nënshtrohet po atyre kontrolleve.