Seanca: kush mund të hyjë dhe kur mbyllet

Kush e gjen veten në pyetjen nëse seanca është publike

Pyetja vjen zakonisht nga familja: «A mund të hyjmë?» Nëna dëshiron të jetë aty kur birit i lexohet vendimi, bashkëshortja dëshiron ta shohë që ai nuk është vetëm, vëllai kërkon të kuptojë se çfarë thuhet. Ata nuk e dinë nëse duhet leje, nëse duhet njoftuar dikush përpara dhe nëse mund të sjellin fëmijët. Disa kanë dëgjuar nga shokë se «nuk lejohen të huajt» dhe tani kanë frikë se po bëjnë gabim.

Pyetja vjen edhe nga i pandehuri vetë. Ai ka frikë nga shtypi, nga fqinjët që mund të mësojnë, nga punëdhënësi që mund të shohë emrin në gazetë. Pyet nëse mund të kërkojë që seanca të mbyllet ose të mos fotografohet. Në disa raste çështja ka të bëjë me familje, me të mitur ose me shëndet, dhe ai dëshiron të dijë nëse ka mbrojtje të veçantë.

Pyetja vjen, më në fund, nga pala e dëmtuar dhe nga dëshmitarët. Ata kanë frikë se do të përballen me të pandehurin ose me familjen e tij në sallë, dhe duan të dinë nëse dëgjimi mund të bëhet ndryshe. Të gjithë këta persona kanë gjë të përbashkët: e njohin sallën e gjyqit nga filmat, dhe realiteti italian ka rregullat e veta. Kjo faqe shpjegon me qetësi kush mund të hyjë, kur dyert mbyllen dhe si mbrohet dikush që nuk dëshiron të ekspozohet.

Çfarë ndryshon për familjen në ditën e seancës

Dita e seancës fillon shumë përpara hyrjes në sallë. Familja duhet të planifikojë udhëtimin, ndonjëherë nga qytet tjetër ose nga vend tjetër, dhe të marrë leje pune. Në hyrje ka kontroll sigurie, dhe duhet identifikim. Dokumenti i identitetit duhet të jetë me vete, i vlefshëm, jo kopje. Telefonat duhet të jenë të fikur ose në heshtje, dhe regjistrimi i seancës pa autorizim është i ndaluar.

Brenda salle, rregullat janë të rrepta. Familjarët ulen në vendet e publikut, nuk flasin, nuk bëjnë gjeste kundër dëshmitarëve ose gjyqtarit dhe nuk ndërhyjnë. Nëse seanca zgjat, nuk është e lehtë të dalësh dhe të hysh. Fëmijët e vegjël zakonisht nuk janë të përshtatshëm, dhe familja duhet të vendosë paraprakisht kush vjen. Është e zakonshme që familja të mos kuptojë pjesën më të madhe, sepse seanca zhvillohet në italisht, me terma teknikë, dhe pa përkthim për publikun.

Pas seancës, familja ka nevojë të dijë çfarë ndodhi. Mbrojtësi do t'ju shpjegojë çfarë u vendos, cilat janë hapat e radhës dhe kur është seanca tjetër. Mos nxirrni përfundime nga atmosfera e sallës: gjyqtar i heshtur nuk është i rreptë, prokuror që flet shumë nuk ka domosdoshmërisht prova. Prisni shpjegimin e mbrojtësit. Për të pandehurin e mbyllur në institut, prania e familjes është mbështetje psikologjike të madhe, por edhe rrezik nëse familja reagon emocionalisht dhe rrezikon ndërprerje të seancës.

Vendimet që merren përpara seancës publike

Vendimi që vjen në fillim është nëse do të kërkoni mbrojtje të veçantë. Nëse i pandehuri është në pozitë të ndjeshme, p.sh. çështje familjare, shëndetësore ose me persona të mitur, mbrojtësi mund të kërkojë mbylljen e seancës ose kufizime. Kërkesa bëhet përpara seancës dhe jo në çast. Gjyqtari vendos, dhe vendimi i tij varet nga arsyet e paraqitura.

Vendimi tjetër është çfarë bëhet me shtypin. Në seancat publike gazetarët mund të jenë të pranishëm dhe të raportojnë, por nuk mund të regjistrojnë ose të filmojnë pa autorizim. Për personin ende jo të dënuar, ka të drejtë që imazhi i tij të mos përhapet, dhe kërkesa bëhet te gjykata përpara seancës. Mos prisni që gazetarët të ndalen vetë; kërkoni që mbrojtësi ta paraqesë kërkesën me kohë dhe në formën e duhur.

Vendimi i fundit është kush hyn. Familja duhet të vendosë paraprakisht kush vjen në seancë, kush mbetet në shtëpi dhe kush merr përsipër informimin. Mos sillni njerëz që mund të reagojnë gjatë seancës, as të tjerë nga komuniteti vetëm për kuriozitet. Çdo person në sallë shihet nga gjyqtari, dhe sjellja e tij mund të lexohet si presion mbi dëshmitarët. Nëse ka palë të dëmtuar ose dëshmitarë, kërkoni që mbrojtësi të marrë informacion për mënyrën si do të dëgjohen, që të mos ketë takime të papritura në korridor.

Dokumentet dhe gjërat që duhen përgatitur për seancën

• Dokumenti i identitetit i vlefshëm për çdo person që hyn në sallë, sepse kontrolli në hyrje e kërkon dhe pa të nuk lejohet hyrja.
• Njoftimi i seancës me datën, orën dhe sallën, i printuar ose në telefon, që ta tregoni në hyrje nëse kërkohet.
• Emri dhe numri i mbrojtësit, të shkruar në letër, që familja të mund ta kontaktojë menjëherë kur ka çështje.
• Listë e personave që do të ndjekin seancën, e bërë paraprakisht, që të mos ketë vendime të nxituara në çast.
• Dokumentet e punës ose të shkollës që justifikojnë mungesën e familjarëve në ditën e seancës.
• Kërkesën për mbrojtje të veçantë, nëse është bërë, së bashku me vendimin e gjyqtarit kur është dhënë.
• Ilaçet dhe sendet personale të nevojshme për ditë të gjatë, nëse familja ka persona të moshuar ose të sëmurë.
• Dokumentet e udhëtimit, rezervimet dhe adresën e qëndrimit, nëse seanca është në qytet tjetër.
• Shënim me pyetjet që familja dëshiron t'i bëjë mbrojtësit pas seancës, që asnjë të mos harrohet nga emocioni.

Mbërrini herët, sepse kontrolli kërkon kohë dhe sallat ndryshojnë ndonjëherë në minutën e fundit. Pyesni mbrojtësin ku takoheni përpara seancës dhe mos hyni në sallë pa e ditur ku do të uleni.

Nëse keni dyshime për dokumentin e identitetit të ndonjë familjari, kontrolloni afatin përpara se të udhëtoni.

Mbani gjithashtu mënyrë të sigurt për të ndarë informacionin e seancës me ata që nuk vijnë.

Pyetjet që duhen bërë mbrojtësit për seancën publike ose të mbyllur

• A është seanca publike apo ka kufizime, dhe a mund të hyjë familja pa autorizim të veçantë?
• A ka arsye për të kërkuar mbylljen e seancës ose kufizim, dhe kur duhet bërë kërkesa?
• Si mbrohet imazhi im nëse kërkoj që të mos përhapet, dhe çfarë do të ndodhë nëse gazetarët e botojnë?
• Si dëgjohen dëshmitarët e mbrojtur ose personat e mitur, dhe a takohen me mua në sallë?
• Çfarë lejohet dhe çfarë ndalohet për familjen brenda sallës, dhe çfarë pasojash ka shkelja?
• Kush mund të sjellë fëmijë dhe a ka rregulla për ta, apo është mirë të shmangen?
• Do të kem përkthyes gjatë seancës dhe a mund të ndihmojë familja për të kuptuar?
• Si do të informohet familja nëse seanca shtyhet ose ndryshon sallë në minutën e fundit?
• Çfarë pritet nga ana ime gjatë seancës: kur flas, kur heshtja është më e mirë, si ulem?

Kërkoni përgjigjet në mënyrë të thjeshtë. Seanca është ngjarje stresuese, dhe pak pyetje të qarta përpara saj ulin ndjeshëm rrezikun e reagimeve të gabuara.

Pyesni gjithashtu a mund të regjistrohet seanca për qëllime të mbrojtjes dhe kujt i drejtohet kërkesa, sepse rregulli për publikun nuk është i njëjtë me atë për palët. Pyesni nëse familja mund të ulet pranë të pandehurit apo duhet të qëndrojë në zonën e publikut. Pyesni çfarë ndodh nëse dikush nga familja ndihet keq gjatë seancës dhe si del nga salla. Pyesni nëse mund të flasë me të pandehurin në pauzë, apo kjo nuk lejohet. Dhe pyesni cila është mënyra më e mirë për ta pritur familjen pas seancës, që biseda të bëhet në vend të qetë dhe jo në korridor.

Kur seanca është në Itali dhe familja në Shqipëri

Shumë familje shqiptare duan të ndjekin seancën, por jetojnë larg. Udhëtimi kërkon dokumente, leje hyrjeje, rezervime dhe para. Kush ka të drejtë të hyjë në Itali duhet të provojë arsyen e udhëtimit, dhe njoftimi i seancës shërben si dokument mbështetës. Kërkojini mbrojtësit letër që vërteton datën dhe vendin e seancës, nëse konsullata ose kompania e udhëtimit e kërkon.

Kur familja nuk mund të udhëtojë, zgjidhja është informimi i rregullt. Mbrojtësi mund të dërgojë përmbledhje të shkurtër pas seancës, dhe familja mund të caktojë person që dëgjon në telefon me të. Mos mbështetni vendimet në përshtypje; presni shpjegimin. Disa seanca, në raste të caktuara, mund të ndiqen nga distanca, por kjo vendoset nga gjyqtari dhe mbrojtësi duhet ta kërkojë paraprakisht.

Gjuha është pengesë tjetër. Seanca zhvillohet në italisht, dhe familja që hyn pa e njohur gjuhën mund të ndihet e humbur. I pandehuri ka të drejtë përkthyes, por familja zakonisht jo; mos mendoni se do ta kuptoni gjithçka. Konsullata shqiptare mund të informojë për njoftimet, por nuk është mbrojtëse. Nëse ka edhe çështje në Shqipëri për të njëjtën ngjarje, mbrojtësit në vendet përkatëse duhet të bisedojnë, që ato që thuhen publikisht në njërën seancë të mos përdoren në tjetrën.

Kërkoni nga mbrojtësi listë të vogël me rregullat e sallës, të shkruar në shqip, që t'ua jepni të gjithë atyre që do të shoqërojnë.

Si e trajton studioja përgatitjen për seancë

Shkruani te avvmassimoromano@gmail.com ose telefononi, dhe thoni datën e seancës, qytetin dhe nëse jeni i pandehur, familjar ose dëshmitar. Dërgoni foto të njoftimit. Studioja e lexon po atë ditë, kontrollon nëse seanca është publike dhe nëse ka arsye për kërkesë të veçantë, dhe thotë çfarë duhet përgatitur përpara se të arrini.

Në bisedë, studioja shpjegon si është hapësira e sallës, kush ulet ku, çfarë ndodh gjatë seancës dhe çfarë pritet nga familja. Për të pandehurin, përgatit dëgjimin: çfarë mund të thotë, kur është më mirë të heshtë dhe si të sillet. Për familjen, shpjegon rregullat dhe sjelljen. Biseda zhvillohet në shqip dhe aktet ju shpjegohen në gjuhën tuaj.

Studioja punon nga Roma, Milano dhe Napoli dhe është e arritshme edhe jashtë orarit për raste urgjente. Mbrojtësi ndodhet në seancë dhe pas saj shpjegon çfarë ndodhi. Honorari bihet dakord me shkrim përpara fillimit dhe nuk jepen premtime për rezultatin. Pas seancës, familja merr përmbledhje të shkurtër me vendimin, me hapat e radhës dhe me datën e seancës tjetër, që të ketë kohë të organizojë udhëtimin dhe lejet.

Studioja i kushton vëmendje të veçantë përgatitjes së familjes, jo vetëm të të pandehurit: ditë që duket e thjeshtë për gjyqtarin mund të jetë shumë e rëndë për ata që hyjnë në sallë pa përvojë të mëparshme. Prandaj, përpara seancës, mbrojtësi tregon çfarë do të ndodhë, kush do të flasë dhe çfarë mund të duket e rreptë ose e ftohtë, pa qenë e tillë.

Çfarë nuk duhet bërë në sallë dhe përreth seancës

• Mos regjistroni, filmoni ose fotografoni seancën, as me telefon në heshtje. Është e ndaluar pa autorizim dhe mund të ndërpresë seancën.
• Mos bëni gjeste, zhurmë ose komente kundër dëshmitarëve, gjyqtarit ose palës tjetër. Gjyqtari mund të nxjerrë persona nga salla.
• Mos prisni dëshmitarët ose palën e dëmtuar jashtë sallës për t'i folur. Çdo kontakt mund të lexohet si presion.
• Mos sillni fëmijë të vegjël pa e bërë të qartë me mbrojtësin. Seanca mund të zgjasë dhe përmbajtja mund të jetë e rëndë.
• Mos postoni në rrjete sociale foto ose komente nga seanca, as pas saj. Ato përdoren si provë dhe prekin personat e përfshirë.
• Mos flisni me gazetarët. Çdo fjali e thënë mund të botohet dhe të ndikojë procesin.
• Mos e ndërpritni mbrojtësin për të bërë pyetje gjatë seancës. Shënoni pyetjet dhe bëjini pas.

Arsyeja është se sjellja e familjes në sallë shihet dhe vlerësohet. Familje e qetë tregon seriozitet dhe respekt, dhe kjo mund të ketë rëndësi për përshtypjen e përgjithshme. Reagim emocional, edhe i kuptueshëm, mund të sjellë ndërprerje dhe pasoja që nuk ndreqen.

Kujtoni se heshtja në sallë është mënyra më e mirë e mbështetjes. Shikim i qetë drejt të pandehurit, pa fjalë dhe pa gjeste, tregon afërsi dhe respekt njëkohësisht. Nëse nuk jeni të sigurt se çfarë lejohet, pyesni mbrojtësin përpara se të hyni dhe mos përpiqeni të interpretoni vetë sinjalet e sallës. Pas seancës, mos përpiqeni të merrni përgjigje nga gjyqtari, nga prokurori ose nga stafi i gjykatës; përgjigjet vijnë përmes mbrojtësit dhe në rrugën e duhur.

Fjalët që do t'i hasni për seancën dhe hyrjen në sallë

• udienza pubblica: seanca publike, ku çdokush mund të hyjë dhe të ndjekë gjykimin, përfshirë familjen.
• udienza a porte chiuse: seanca e mbyllur, kur gjyqtari vendos që publiku të mos hyjë për arsye të veçanta.
• testimone protetto: dëshmitari i mbrojtur, që dëgjohet me modalitete të veçanta për ta mbrojtur.
• dibattimento: gjykimi, faza ku provat paraqiten në seancë dhe ku publiku mund të ndjekë.
• rinvio: shtyrja e seancës në datë tjetër, e zakonshme dhe jo domosdoshmërisht e keqe.
• parte civile: pala e dëmtuar që merr pjesë në procedim për të kërkuar shpërblim.
• cancelleria: zyra e gjykatës ku merren njoftimet dhe dokumentet.

Këto fjalë shfaqen në njoftim dhe në bisedat me mbrojtësin. Nëse lexoni rinvio, seanca nuk është përfunduar, thjesht shtyhet. Kërkojini mbrojtësit të shpjegojë çdo fjalë që nuk e kuptoni përpara se të udhëtoni.

Në praktikë, këto fjalë shfaqen në njoftim, në ekranet e gjykatës dhe në bisedat me mbrojtësin. Ekranet pranë sallave tregojnë çështjet e ditës me kod numrash dhe me emra, dhe familja mund të mos gjejë çështjen e saj nëse nuk e di formën e shënimit. Pyesni mbrojtësin si shënohet çështja juaj dhe ku do të ulet familja. Nëse seanca ka ndryshuar sallë ose orë, informohuni në zyrën e gjykatës ose telefononi mbrojtësin, jo të njohur në korridor. Kërkoni që të ju shpjegohet edhe çfarë do të thotë kur dëgjoni fjalë si rinvio në sallë, që të mos e merrni si përfundim.