Korrupsioni: kush është zyrtar publik dhe çfarë ndëshkohet

Vendimet që merren para se të dihet kush është zyrtar publik

Në çështjet e korrupsionit, shumë njerëz marrin vendime pa e ditur se po flasin me një zyrtar publik, ose se vetë janë të tillë. Vendimi që del menjëherë është çfarë bëni kur dikush kërkon diçka në këmbim: një pagesë, një dhuratë, një shërbim. Nëse pranoni, hyni në një marrëveshje që mund të jetë vepër; nëse refuzoni, mund të humbisni një leje ose një favor që prisnit. Çmimi i refuzimit është shpesh një vonesë në një praktikë; çmimi i pranimit është një dosje penale që nuk fshihet.

Vendimi tjetër është nëse sinjalizoni. Ekziston një rrugë mbrojtjeje për kë denoncon, por kërkon prova dhe qetësi. Çmimi i sinjalizimit është tensioni me zyrën dhe frika nga hakmarrja; çmimi i heshtjes është se mbeteni në një sistem ku kërkesa mund të përsëritet, dhe, nëse keni paguar, mund të përfshiheni vetë. Është shpesh më e arsyeshme të dokumentoni dhe të këshilloheni para se të vendosni.

Për kë punon në një shoqëri private që kryen një shërbim publik, si transport, mbledhje mbetjesh ose kontrolle teknike, vendimi është më i fshehtë: nëse jeni zyrtar publik, rregullat që ju lidhin janë të tjera, edhe pse kontrata juaj është private. Duhet të pyesni para se të pranoni çdo përfitim nga klientët.

Në çdo rast, mos vendosni nga nxitimi ose nga frika e një vonese. Një vonesë kushton javë; një vendim i gabuar kushton vite. Dhe nëse keni dyshim nëse një person ose një zyrë është publike, pyesni përpara se të vazhdoni.

Kush e hap këtë faqe pasi ka dhënë, marrë ose kërkuar diçka

Një punonjës i një shoqërie që kryen një shërbim publik, si mbledhja e mbetjeve ose transporti, merr një njoftim se hetohet për korrupsion. Ai nuk e mendonte veten zyrtar publik; mendonte se ishte thjesht një punonjës. Tani mëson se cilësia varet nga funksioni që ushtron, jo nga kontrata, dhe se pranimi i një dhurate nga një klient mund të ketë qenë problem.

Një shofer ose një ndërmarrës ka dhënë para ose një dhuratë një zyrtari për të shpejtuar një praktikë ose për të shmangur një sanksion. Ai e ndiente si zakon, ose si ndihmë ndaj dikujt që kërkon "një kafe". Tani merr një njoftim dhe pyet nëse ai ka kryer vepër dhe nëse zyrtari ka kërkuar vetë.

Një person tjetër është ai që ka një pozitë në një shoqëri private dhe ka marrë një përfitim nga një furnizues për ta favorizuar. Nuk e dinte që ekziston një figurë e veçantë për marrëveshjet korruptive midis privatëve. Përgjegjësia prek edhe shoqërinë, siç trajtohet te faqja përkatëse.

Ka edhe një zyrtar publik që ka marrë një dhuratë të vogël dhe pyet nëse është problem. Për të gjithë këta njerëz, pyetja kryesore është e njëjtë: cili është kufiri midis një sjelljeje normale dhe një vepre, dhe si provohet qëllimi?

Pyetja që kthehet te të gjithë është nëse sjellja e tyre ka qenë një zakon i pranuar ose një marrëveshje me përfitim të ndërsjellë, dhe kjo dallohet vetëm me prova konkrete.

Çfarë ndryshon për punën, lejen dhe emrin

Një hetim për korrupsion prek menjëherë punën. Zyrtari mund të pezullohet ose të zhvendoset, dhe punonjësi i një shoqërie që kryen shërbim publik mund të humbasë vendin. Punëdhënësit nuk presin gjithmonë vendimin e gjyqtarit: një kontratë e përkohshme nuk rinovohet, një ofertë tërhiqet, një ngritje në detyrë ngrin.

Për një ndërmarrës, pasojat prekin kontratat me administratën. Një firmë që hetohet për pagesa korruptive mund të përjashtohet nga garat dhe nga lejet, dhe banka e rishikon marrëdhënien. Në sektorët ku gjithçka varet nga entet publike, kjo mund të mbyllë punën për shumë kohë.

Për një të huaj, ndikimi mbi lejen e qëndrimit dhe mbi mundësinë për të gjetur punë tjetër është i drejtpërdrejtë. Një procedim për një vepër kundër administratës publike ndërlikon çdo kërkesë, edhe kur çështja mbaron pa dënim. Familja duhet të përballojë pasigurinë financiare dhe zhurmën e komunitetit.

Emri është pasoja më e vështirë për t'u riparuar. Lajmi përhapet shpejt në qytetet e vogla dhe në komunitetet e lidhura, dhe fjalët "korrupsion" dhe "ryshfet" mbeten për vite. Për këtë arsye, mënyra se si flisni për çështjen në ditët e fillimit ka rëndësi të madhe: ajo që thuhet sot nuk tërhiqet.

Një ndikim më i heshtur prek familjen: një hetim për korrupsion shpesh e bën personin të tërhiqet, të heshtë në shtëpi dhe të ndryshojë ritmin e jetës, dhe të afërmit nuk e kuptojnë pse. Është më mirë t'u shpjegohet çfarë ndodh, me fjalë të thjeshta.

Çfarë të mos bëni kur dikush kërkon ose ofron diçka

Këto sjellje e shndërrojnë një situatë të paqartë në provë.

• Mos ofroni dhe mos pranoni para ose dhurata në këmbim të një akti, edhe kur duken të vogla ose të zakonshme. Vlera e vogël nuk e ndryshon natyrën e këmbimit.
• Mos i quani "kafe" ose "shenjë mirënjohjeje" pagesat në mesazhe. Fjalët e zbutura lexohen si kodim dhe e bëjnë çështjen më të dyshimtë.
• Mos fshini mesazhet ose faturat pasi merrni një njoftim. Fshirja duket si fshehje dhe humbet mundësinë të provohet se zyrtari ka kërkuar vetë.
• Mos telefononi zyrtarin për të rënë dakord mbi një version. Bisedat mund të jenë të regjistruara dhe versioni i përbashkët duket i montuar.
• Mos përdorni ndërmjetës për të "rregulluar" gjërat. Ndërmjetësimi i paautorizuar është një figurë më vete.
• Mos supozoni se nuk jeni zyrtar publik sepse kontrata është private. Mjafton funksioni i ushtruar.
• Mos nënshkruani procesverbale pa i lexuar, dhe kërkoni përkthyes nëse nuk e kuptoni gjuhën.

Nëse nuk jeni të sigurt nëse një sjellje është e lejuar, pyesni përpara se ta bëni.

Në praktikë, rregulli më i sigurt është që çdo përfitim i ofruar ose i kërkuar në lidhje me një akt të bëhet temë bisede me një avokat para se të përgjigjeni. Një shpjegim i dhënë pas veprimit, kur dosja është hapur, është shumë më i vështirë se një vendim i marrë me këshillë përpara.

Dokumentet që tregojnë rolin dhe rrethanat

Në çështjet e korrupsionit, pyetja është shpesh nëse personi ishte zyrtar publik dhe çfarë ka ndodhur saktësisht. Dokumentet përgjigjen.

• Kontrata e punës dhe përshkrimi i detyrës: tregon çfarë funksioni ushtroni realisht. Funksioni vendos cilësinë, jo titulli.
• Kontrata e shërbimit me entin publik, nëse punoni për një shoqëri private që kryen shërbim publik: tregon natyrën e shërbimit.
• Procedurat e brendshme: udhëzimet për dhuratat, për marrëdhëniet me klientët dhe furnizuesit, kodi i sjelljes.
• Korrespondenca: email, mesazhe, thirrje, që lidhen me kërkesën ose ofertën. Tregojnë kush ka marrë iniciativën.
• Pagesat dhe lëvizjet bankare të periudhës: ato që mund të interpretohen si përfitim.
• Praktika e hapur: çfarë kërkohej, kur, çfarë afatesh dhe kush vendoste. Provon nëse kishte arsye të rregullt për vonesën ose shpejtimin.
• Emrat e dëshmitarëve që ishin të pranishëm kur ndodhi kërkesa.
• Njoftimet e marra, me datën e marrjes.

Ruajini në fotografi dhe mos i rirenditni pasi të keni marrë njoftimin: renditja origjinale tregon shumë.

Kërkoni gjithashtu çdo dokument që tregon si është ndërtuar zakonisht marrëdhënia me zyrën: vonesat e mëparshme, procedurat standarde, afatet e zakonshme. Një praktikë që ka ecur rregullisht në raste të ngjashme është një tregues se nuk ka pasur favor të veçantë.

Nëse nuk i keni të gjitha, filloni nga ato që mund të humbasin më shpejt: mesazhet në telefon, bisedat në aplikacione, dhe dëshmitë e pagesave të bëra me para në dorë.

Kur praktikat, paratë ose njerëzit lidhen me Shqipërinë

Për shumë persona që kanë jetuar në Shqipëri, koncepti i asaj që është normale në marrëdhëniet me zyrat ka qenë i ndryshëm nga ai italian. Një "falënderim" i vogël që atje ndiqej si zakon, këtu mund të jetë vepër. Ky ndryshim nuk është justifikim para ligjit, por është pjesë e historisë që duhet shpjeguar me kujdes: qëllimi i atij që jep ose merr është qendra e çdo vlerësimi, dhe mënyra se si e shpjegon duhet të jetë e qartë dhe e dokumentuar.

Disa raste prekin persona që kanë dhënë ose premtuar para në Shqipëri, për një shërbim atje, ndërsa jetojnë në Itali. Dokumentet që lidhen me ato ngjarje, si faturat, vërtetimet ose pagesat bankare, kërkojnë përkthim të autorizuar dhe, kur kërkohet, legalizim. Procedura zgjat dhe posta midis Italisë dhe Shqipërisë nuk është e besueshme, kështu që fotografia dërgohet menjëherë dhe origjinali më pas.

Kur një ndërmarrje ka partnerë në Shqipëri, pagesat që kalojnë kufirin nën emërtime të paqarta, si "konsulencë" ose "komision", shihen me dyshim nëse nuk kanë dokumente. Është e rëndësishme të ruhen kontratat dhe shërbimet reale prapa çdo pagese. Ora është e njëjtë në Itali dhe në Shqipëri, dhe telefonatat me partnerët nuk kanë pengesë orari, por duhen kufizuar, sepse komunikimi i ngjeshur mund të lexohet si koordinim. Konsullata shqiptare mund të ndihmojë me akte personale, por nuk ndërhyn në çështjen penale. Një avokat vendas mund të ndihmojë të merren dokumentet.

Si e ndjek studio një çështje korrupsioni

Kontakti bëhet me telefon ose me email te avvmassimoromano@gmail.com. Studio pyet cili është roli juaj, çfarë ka ndodhur, çfarë akti keni marrë dhe nëse kjo është njoftim, thirrje ose një kontroll. Nëse nuk e keni ende të qartë nëse jeni zyrtar publik, kjo është pjesë e vlerësimit fillestar.

Në bisedën fillestare, studio rindërton rrjedhën e ngjarjes: kush ka kërkuar ose ka ofruar, kur, çfarë ka ndodhur më pas dhe çfarë dokumentesh ekzistojnë. Pastaj vendoset çfarë ruhet, çfarë dorëzohet dhe çfarë nuk preket. Dokumentet dërgohen në fotografi të qarta, faqe pas faqeje, me mesazh ose email.

Kur çështja prek një shoqëri, studio shqyrton nëse mbrojtja e personit dhe ajo e shoqërisë përputhen, dhe nëse ka nevojë për avokatë të ndryshëm. Studio punon në shqip dhe në italisht, dhe vendimi ose njoftimi shpjegohet pjesë pas pjese.

Zyrat janë në Romë, Milano dhe Napoli, dhe takimet mund të bëhen edhe në distancë. Në raste urgjente, si një thirrje ose një kontroll, studio është e arritshme edhe jashtë orarit. Kur një pjesë e dokumenteve është në Shqipëri, bashkëpunohet me një avokat vendas. Mandati dhe kostoja diskutohen hapur që në fillim, dhe nuk bëhen premtime mbi përfundimin.

Nëse jeni punonjës i një shoqërie private që kryen shërbim publik, bëhet një vlerësim i veçantë i funksionit që ushtroni, i cili ndikon mbi çdo hap tjetër të mbrojtjes.

Pyetjet që nuk e hedhin kush në fillim, dhe që duhen bërë

Në çështjet e korrupsionit, kufijtë janë të hollë dhe përgjigjet janë të ndryshme sipas rolit. Këto pyetje i sjellin në sipërfaqe.

• A kam qenë zyrtar publik ose person me detyrë shërbimi publik, edhe nëse kontrata ime është private, dhe çfarë ndryshon kjo?
• Në cilën nga figurat ndahet çështja ime: akt i rregullt, akt në kundërshtim me detyrat apo nxitje, dhe çfarë peshe ka kjo?
• Si provohet qëllimi im ose i atij që ma ofroi, dhe çfarë elementesh e mbështesin ose e dobësojnë?
• Një dhuratë e vogël a ka rëndësi, dhe ku kalon kufiri me një përfitim të ndaluar?
• Kush e ka nisur kërkesën dhe a ndryshon kjo pozitën time si person që dha para?
• Nëse jam privat, a kam përgjegjësi për marrëveshje korruptive midis privatëve, dhe si prek kjo shoqërinë?
• Si ndikon procedimi mbi lejen time të qëndrimit dhe mbi punën?
• Çfarë mbrojtjeje ekziston për kë sinjalizon, dhe si e përdor pa rrezik?
• Çfarë të mblidh nga Shqipëria nëse ngjarja ka lidhje atje?

Shtoni pyetje për rrjedhën e ngjarjes: kush e ka nisur bisedën për përfitimin, a ka ndodhur në ndonjë takim që mund të dokumentohet, dhe çfarë ndryshon nëse nuk ka pasur pagesë të kryer fare. Pyesni edhe për pozitën e atij që ka dhënë para pasi është kërkuar nga zyrtari, sepse kjo pozitë mund të jetë ndryshe nga ajo e atij që ka ofruar vetë.

Termat që shfaqen në dosjet e korrupsionit

Në këto akte disa fjalë kanë një kuptim më të gjerë nga ai i përditshëm. Këto janë ato që duhen kuptuar.

• Zyrtar publik: ai që ushtron një funksion publik, pavarësisht nga kontrata. Prek edhe punonjësit e shoqërive private që kryejnë shërbim publik.
• Korrupsion për akt të rregullt: pranimi i një përfitimi për një akt që do të ishte bërë gjithsesi. Mbetet vepër.
• Korrupsion për akt në kundërshtim me detyrat: figura më e rëndë, ku akti kundërshton detyrat e zyrtarit.
• Nxitje: oferta e një përfitimi që nuk pranohet. Edhe pa pranim, sjellja mund të ndiqet.
• Korrupsion midis privatëve: marrëveshja korruptive brenda shoqërive private, si një drejtues që merr përfitim për të favorizuar një furnizues.
• Dhuratë e vogël: përfitim me vlerë të ulët. Nuk është automatikisht i lejuar, dhe vlerësohet sipas rrethanave.
• Sinjalizim: denoncimi i një sjelljeje të tillë, me mbrojtje kundër hakmarrjes.

Nëse një term nuk përputhet me këto, mos hamendësoni dhe pyesni.

Në akte këto figura shfaqen me emra të ngjashëm, por pasojat ndryshojnë shumë. Kërkoni të dini cila prej tyre ju atribuohet dhe në bazë të cilës provë: dallimi midis një akti të rregullt dhe një akti në kundërshtim me detyrat ndryshon vlerësimin e ngjarjes.

Mbani parasysh se këto figura ndryshojnë edhe në mënyrën se si provohen: disa mbështeten te pagesa, të tjera te vetë marrëveshja, dhe mbrojtja ndërtohet sipas çdo rasti.