Zhvatja dhe fajdeja: kur borxhi i vërtetë bëhet vepër

Kush e hap këtë faqe: një njeri që kërkon një borxh, një që ka marrë një kërkesë të ashpër dhe një që ka marrë hua

Pjesa më e madhe e atyre që vijnë këtu nuk janë kriminelë; janë njerëz që duan të marrin atë që u detyrohet. Një njeri i ka dhënë hua një shoku, një të afërmi ose një bashkëpunëtori, dhe ai nuk e ka kthyer. Ka pritur muaj. Ka folur me qetësi, pastaj me ton më të prerë, pastaj ka shtuar një fjalë që e ka vënë në vështirësi: "ose paguan ose do të shohësh". Tani pala tjetër ka bërë një ankesë.

Një tjetër është ai që ka marrë një kërkesë të ashpër. Dikush i kërkon para, i flet me kërcënime të hapura ose të fshehura, thotë se do të vijë në punë, se do të flasë me familjen, se do ta gjejë. Nuk di nëse borxhi është i vërtetë, nëse mund të mbrohet dhe nëse duhet të paguajë për të ndaluar presionin.

Një tjetër është ai që ka marrë para hua nga dikush në kushte që nuk mund t'i përballojë: një shumë që rritet pa fund, një përqindje që nuk ka kuptim, një ndërmjetës që del çdo javë. Nuk e di nëse kjo është fajde dhe nëse ka një rrugë për të dalë.

Këto situata kanë një pikënisje të përbashkët: një borxh, i vërtetë ose i pretenduar, dhe një presion që e tejkalon. Ligji italian dallon qartë midis atij që kërkon atë që i takon me mjete të ligjshme dhe atij që përdor kërcënimin, dhe dallimi mund të vendosë nëse një njeri përgjigjet për një vepër të lehtë ose për një shumë më të rëndë. Prandaj këtu pyetja nuk është nëse kemi të drejtë, por si e kërkojmë të drejtën.

Çfarë ndryshon në jetën e përditshme kur një borxh kthehet në ankesë

Një borxh i padetyruar bën që miqësia të prishet; një borxh i kërkuar me presion bën që e gjithë jeta të ndryshojë. Pala që pret paratë dhe ajo që duhet t'i kthejë janë shpesh të njohur, kolegë, fqinjë, të afërm. Një ankesë për zhvatje ndërpret gjithçka: marrëdhëniet familjare ndahen në palë të kundërta, komuniteti nxjerr anën e vet, dhe pyetja "kush ka të drejtë" zëvendëson çdo bisedë.

Për atë që akuzohet, pasojat në punë janë të menjëhershme. Një punëdhënës që mëson për një hetim për zhvatje ka frikë, sidomos kur personi punon me para ose me klientë. Një kontratë që po negociohej mund të ndalet, një rinovim mund të vonohet. Banka mund të kufizojë llogarinë nëse sinjalizohet një lëvizje e dyshimtë parash.

Për atë që ka marrë paratë hua në kushte të rënda, jeta e përditshme është një barrë tjetër: telefonata të vazhdueshme, vizita në punë, frika për familjen. Kush është i sulmuar nga një kreditor i tillë nuk fle, nuk punon mirë dhe shpesh nuk guxon të flasë me askënd.

Për një të huaj, procedimi ndikon te lejeqëndrimi dhe te çdo kërkesë tjetër, sepse një akuzë për zhvatje është ndër më të rëndat në radhën e veprave kundër pasurisë. Dhe në komunitetin shqiptar, ku të gjithë njihen dhe borxhet shpesh janë me fjalë, një ankesë ndryshon pozitën shoqërore. Prandaj është e rëndësishme të veprohet me kujdes që në fillim.

Të vazhdoni të kërkoni, të ndaloni apo të përdorni rrugën e gjykatës: çmimi i secilës zgjedhje

Kush ka një kërkesë për para ka disa mënyra për ta ndjekur, dhe secila ka çmimin e vet.

Të vazhdoni të kërkoni me mesazhe dhe telefonata. Është mënyra e zakonshme. Çmimi: çdo mesazh është provë. Një fjali që ju duket e papërfillshme, si "do ta shohësh", mund të lexohet më vonë si kërcënim. Nëse vazhdoni, bëjeni vetëm në mënyrë që të mund ta lexojë një gjyqtar pa shqetësim.

Të ndaloni çdo kontakt dhe të prisni. Duket sikur humbisni të drejtën, por në fakt nuk e humbisni. Çmimi: koha, dhe ndjenja se pala tjetër e ka fituar. Përfitimi: shmangni që një fjalë e gabuar të bëhet akuzë.

Të ndiqni rrugën e ligjshme. Një letër zyrtare, një kërkesë përpara gjykatës, një procedurë për kthimin e borxhit. Çmimi: shpenzimet dhe koha e gjatë. Përfitimi: kërkesa juaj kalon në duar të autoriteteve dhe nuk keni nevojë të ushtroni presion mbi askënd.

Të pajtoheni me një marrëveshje të shkruar. Një plan pagese, një shumë e reduktuar, një afat. Çmimi: mund të pranoni më pak se sa ju detyrohet. Përfitimi: një gjë e shkruar, e nënshkruar nga palët, e mbyll përgjithmonë çështjen.

Kush është pala e kërkuar duhet të shmangë gabime të kundërta: të paguajë nën kërcënim pa dokument, dhe të injorojë kërkesën. Secili prej tyre e lë çështjen të hapur.

Dokumentet që tregojnë natyrën e borxhit dhe të presionit

Në çështjet e zhvatjes, prova qëndron në detaje: sa ishte borxhi, si u kërkua, çfarë u tha. Mblidhni këto gjëra.

• Dëshmitë e borxhit: transfertat bankare, dëftesat, mesazhet ku borxhi pranohet, një shënim i nënshkruar. Tregojnë nëse borxhi është i vërtetë dhe sa është.
• Të gjitha mesazhet dhe thirrjet midis palëve, të ruajtura si janë, me datë dhe orë. Aty shihet toni dhe përmbajtja e çdo kërkese.
• Regjistrat e pagesave të bëra, nëse debitori ka kthyer një pjesë. Ndryshojnë shumën që mbetet.
• Emrat e njerëzve të pranishëm kur u bë kërkesa ose kur u tha një kërcënim.
• Dokumentet që tregojnë kushtet e huasë, kur është me interes: shuma e marrë, shuma e kërkuar, afati. Ndihmojnë të vlerësohet nëse ka fajde.
• Një kronologji të shkurtër, nga dita e huasë deri te kërkesa e fundit, e shkruar menjëherë.
• Njoftimet nga policia ose nga gjykata, nëse ekzistojnë, me datat e dorëzimit.

Mos shkruani asgjë të re drejtuar palës tjetër pa u konsultuar me mbrojtësin. Një mesazh i dërguar sot mund të bëhet prova më e rëndë nesër.

Rendisni mesazhet në një dokument të vetëm me datë dhe orë, pa i shkurtuar, dhe shënoni pranë secilit se kush e ka shkruar. Kur një mesazh është përgjigje ndaj një tjetri, mbajeni në kontekst. Hiqni vetëm atë që nuk lidhet fare me çështjen, dhe mbani kopjen origjinale. Mbrojtësi do të lexojë çdo rresht, sepse kufiri midis një kërkese dhe një kërcënimi shpesh qëndron në një fjalë.

Pyetje për avokatin kur një borxh i vërtetë ka rrezik të bëhet vepër

Çështjet e zhvatjes kanë një kufi të hollë që pak njerëz e njohin. Këto pyetje e bëjnë të dukshëm.

• Në rastin tim bëhet fjalë për zhvatje apo për një figurë më të lehtë, kur qëllimi ishte të ushtroja një të drejtë?
• Çfarë e vendos kalimin nga njëra figurë te tjetra: shuma e kërkuar, lloji i kërcënimit, personi i prekur?
• Cilat nga mesazhet e mia mund të lexohen si kërcënim dhe cilat jo?
• Nëse borxhi është i vërtetë, a ndihmon kjo pozitën time dhe në ç'masë?
• Si kërkohet një borxh në mënyrë të ligjshme pa rrezikuar një akuzë?
• Nëse kam marrë para hua në kushte të rënda, çfarë mund të bëj dhe ku shkoj?
• A mund të ketë pajtim me palën tjetër dhe si ndikon ai në procedim?
• Çfarë efekti ka procedimi te lejeqëndrimi dhe te puna ime?

Pyetja mbi mesazhet është ajo që e ndryshon vlerësimin më shpesh. Kërkoni që mbrojtësi t'i lexojë me ju një nga një, sepse një fjalë e vetme mund të kalojë kufirin.

Pyesni edhe nëse borxhi mund të kërkohet nga një pjesëtar tjetër i familjes, dhe çfarë ndodh me hua të dhëna pa letër. Pyesni nëse një pagesë e pjesshme e bërë nën presion ka ndonjë vlerë ligjore. Dhe pyesni si mund të protokollohet një kërkesë e ligjshme që të ketë data të sigurta.

Kur borxhi, personat ose paratë janë midis Italisë dhe Shqipërisë

Në komunitetin shqiptar, shumë borxhe lindin në Itali dhe paguhen në Shqipëri, ose e kundërta. Dikush ka marrë para hua për të ndërtuar një shtëpi atje dhe duhet t'i kthejë me një rrogë italiane. Një tjetër ka dhënë para me fjalë, pa asnjë letër, dhe tani debitori ka kthyer në vend. Kjo e vështirëson jo vetëm kthimin e parave, por edhe provën e borxhit, sepse nuk ka dokument dhe pala është larg.

Kur borxhi është i vërtetë, rruga e ligjshme kalon nga gjykata. Por kur pala ndodhet në Shqipëri, procedura bëhet më e ngadaltë: njoftimet duhen dërguar atje, dokumentet duhen përkthyer zyrtarisht dhe legalizuar, dhe posta nuk ka orar të sigurt. Familjet shpesh humbasin durimin dhe kalojnë te presioni, dhe pikërisht aty fillon rreziku i një akuze.

Edhe kërcënimet mund të vijnë nga larg. Një mesazh nga Shqipëria, një telefonatë që përmend familjen që ka mbetur atje, një kërkesë që përfshin persona të jashtëm: të gjitha këto janë të rëndësishme dhe duhen ruajtur. Kush e merr duhet të njoftojë mbrojtësin, dhe nuk duhet të përgjigjet me të njëjtin ton.

Konsullata mund të ndihmojë me dokumente dhe orientim, por nuk ndërhyn në një borxh midis privatëve. Mbrojtësi italian dhe një koleg në Shqipëri bashkërendojnë: njëri ndjek çështjen në Itali, tjetri vlerëson rrugët e mundshme atje dhe merr dokumentet.

Si i ndjek studioja jonë çështjet e zhvatjes dhe të fajdes

Fillojmë nga një pyetje e thjeshtë: ç'ka ndodhur dhe nga cila anë vini. Ai që ka kërkuar një borxh dhe ai që është kërkuar kanë nevoja të ndryshme, dhe nuk përfaqësojmë kurrë, në të njëjtën çështje, palët me interesa të kundërta.

Mund të na shkruani në avvmassimoromano@gmail.com ose të na telefononi me numrin e faqes. Ju kërkojmë kopje të akteve, mesazhet, dëshmitë e borxhit dhe një kronologji të shkurtër. Nuk keni nevojë t'i rregulloni; ne i radhitim dhe ju themi çfarë mungon. Pastaj lexojmë mesazhet me ju një nga një dhe ju themi hapur ku shohim rreziqe.

Kur njëra palë kërkon një borxh të vërtetë, ndërtojmë rrugën e ligjshme dhe ju shpjegojmë çfarë nuk duhet bërë gjatë asaj kohe. Kur një person është akuzuar për zhvatje, nuk dërgojmë asnjë përgjigje pa e lexuar bashkë dhe ju shoqërojmë në çdo thirrje. Për ata që kanë marrë hua në kushte të rënda, shqyrtojmë se çfarë mbrojtjeje ekziston.

Flasim shqip dhe italisht, dhe aktet me terma të vështirë i shpjegojmë në gjuhën që kuptoni. Zyrat tona janë në Romë, Milano dhe Napoli; takimet mund të bëhen edhe në distancë. Kur dokumentet ose personat janë në Shqipëri, bashkërendojmë me një korrespondent atje. Mandati jepet me shkrim. Nuk premtojmë rezultat; premtojmë që do ta dini ku ndodhet çështja.

Kur e dimë që një borxh është i vërtetë, ndërtojmë një rrugë të pastër për ta kërkuar. Kur na kontakton dikush që po e kërkojnë me presion, ju ndihmojmë të kuptoni çfarë ju është kërkuar dhe çfarë rruge mbrojtjeje ekziston. Nuk përfaqësojmë kurrë palët me interesa të kundërta.

Gjeste që e kthejnë një kërkesë të ligjshme në akuzë

Kush ka të drejtë shpesh e humbet pozitën me mënyrën si e kërkon. Këto janë gjestet që duhen shmangur.

• Mos përmendni familjen, punën ose adresën e palës tjetër. Një fjali e tillë e kthen një kërkesë në kërcënim, edhe pa e dashur.
• Mos kërkoni më shumë se sa ju detyrohet. Kur shuma e kërkuar e tejkalon borxhin, kuadri ndryshon rrënjësisht.
• Mos dërgoni persona të tjerë të "flasin" me palën. Vizita e disa njerëzve, edhe pa fjalë të ashpra, lexohet si presion.
• Mos u paraqisni në vendin e punës të palës tjetër për të kërkuar paratë. Është një nga mënyrat më të shpeshta për të prekur kufirin.
• Mos pranoni të paguani nën kërcënim pa dokument. Nëse jeni pala e kërkuar, paguani vetëm me dëftesë dhe pas këshillimit.
• Mos shkruani mesazhe në zemërim. Çdo fjalë mund të lexohet nga një gjyqtar.
• Mos fshini bisedat dhe mos i shpërndani në grupe.

Rregulli i thjeshtë: kërkojeni borxhin në mënyrë që ta lexojë një gjyqtar pa u shqetësuar.

Mos provoni ta ndryshoni peshën e çështjes duke thënë se 'ishte shaka' pa dëshmi. Mos i nxitni dëshmitarët ose miqtë të thonë se asgjë nuk ndodhi. Mos u shkëputni nga çdo kontakt në mënyrë të ashpër, sepse kjo mund të duket si ikje. Dhe mos shkoni vetë te pala tjetër për t'u ndarë 'si miq' derisa mbrojtësi ta ketë miratuar.

Fjalët që do të gjeni në ankesë dhe në njoftimin e policisë

Aktet e kësaj fushe përdorin terma që duhen kuptuar saktë.

• Estorsione: zhvatja, kur dikush me dhunë ose kanosje e detyron një tjetër të bëjë ose të mos bëjë diçka, duke fituar një përfitim të padrejtë.
• Esercizio arbitrario delle proprie ragioni: ushtrimi arbitrar i të drejtave, figura më e lehtë, kur qëllimi ishte të ushtrohej një e drejtë që mund të kërkohej në gjykatë.
• Usura: fajdeja, kur dikush jep hua me interesa shumë të lartë dhe të padrejtë.
• Minaccia: kanosja, çdo premtim për një të keqe të ardhshme që synon të kufizojë lirinë e tjetrit.
• Debito: borxhi, detyrimi për të kthyer një shumë. Mund të jetë i vërtetë dhe prapë të përbëjë vepër në mënyrën si kërkohet.
• Ingiusto profitto: përfitimi i padrejtë, elementi që e dallon zhvatjen nga kërkimi i thjeshtë i një borxhi.

Nëse nuk e kuptoni një fjalë në akt, pyesni mbrojtësin. Në këtë fushë, një term i keqkuptuar mund të ndryshojë mënyrën si përgjigjeni.

Fjala 'minaccia' në italisht nuk kërkon të ketë armë ose dhunë; mjafton premtimi i një të keqeje të ardhshme që prek lirinë e tjetrit. 'Ingiusto profitto' është ajo që e dallon zhvatjen: kërkimi i më shumë se sa ju detyrohet, ose i diçkaje që nuk është borxh. 'Usura' lidhet me interesat dhe kushtet e huasë, dhe nuk varet nga kërcënimi. 'Debito' mund të jetë i vërtetë dhe prapë të përbëjë vepër në mënyrën si kërkohet.