Ngacmimi dhe presioni në punë: çfarë ndëshkohet

Kush e hap këtë faqe kur puna bëhet e padurueshme

Këtë faqe e hap shpesh dikush që nuk e di ende se çfarë po i ndodh. Një punëtore në një lavanderi, një ndihmëse shtëpie, një ndërtues ose një kamerier që për një kohë të gjatë dëgjon fjalë poshtëruese, merr detyra të pamundura ose pëson shaka që nuk e bëjnë të qeshë. Askush nuk e ka goditur, por çdo mëngjes i duhet forcë të shkojë në punë. Pyet nëse kjo është "vetëm karakter i shefit" apo diçka që ligji e ndëshkon.

Një tjetër është dikush që ka bërë një denoncim, ose po e mendon, dhe ka frikë nga pasojat. Nëse është i huaj dhe leja e tij varet nga kontrata, mendimi se shefi mund ta pushojë dhe ta lërë pa leje e ndalon. Ai ka nevojë të dijë nëse mund ta ndjekë këtë rrugë pa e humbur gjithçka, dhe cilat hapa janë më pak të rrezikshëm.

Një tjetër është një person që sapo ka marrë një njoftim se është i hetuar për sjellje ndaj një kolegu ose vartësi: një shaka e keqe, një mesazh i tepruar, një kërkesë e refuzuar që ka vazhduar. Nuk e ka menduar si ngacmim, por tani e lexon në akt si të tillë. Ai pyet nëse mund ta shpjegojë dhe çfarë të bëjë për të mos e rënduar.

Të gjithë ata duhet të dinë një gjë fillestare: nuk ekziston një vepër me emrin mobing, por ekzistojnë figura që e mbulojnë shumë nga sjelljet, dhe mënyra si ndërtohet dosja ka rëndësi.

Vendimet që mbeten para dikujt që po vuan në punë

Kur presioni në punë bëhet i rëndë, bivio kryesor është nëse do të flisni apo do të prisni. Të flasësh do të thotë të ngresh një ankesë, të kërkosh një takim, ose të bësh një denoncim. Çmimi është reagimi i punëdhënësit: mund të ndodhë një ftohje, një transferim, një ndryshim orari ose, në rastet më të këqija, një largim. Të presësh të mban sigurinë e përkohshme, por pengon dokumentimin në kohë dhe e bën më të vështirë dëshminë më vonë.

Zgjedhja tjetër është rruga. Mund të provoni një vizitë te mjeku i punës, një ndërhyrje të sindikatës ose një ankesë të drejtpërdrejtë te drejtimi; ose mund të shkoni drejt e te autoriteti. Rruga sindikale është më e shpejtë dhe shpesh e zgjidh situatën, por nuk zëvendëson mbrojtjen ligjore. Rruga penale kërkon prova më të forta, por i jep peshë tjetër çështjes. Mbrojtësi mund t'ju tregojë cila rrugë përshtatet me dokumentet që keni.

Zgjedhja e fundit është çfarë bëni me bisedat. Disa persona regjistrojnë takimet, të tjerë shkruajnë shënime pas çdo ngjarjeje. Regjistrimi pa dijeninë e dikujt mund të krijojë probleme të veçanta, ndaj pyesni mbrojtësin përpara se të vendosni. Shënimet e shkruara menjëherë, me datë, orë dhe fjalët e sakta, janë më të sigurta dhe vlejnë shumë.

Në të gjitha rastet, mos ndërroni punë në qetësi pa u konsultuar, sepse dorëheqja e shpejtë mund të ndryshojë të drejtat.

Dokumentet që ndërtojnë një dosje pune

Një çështje presioni në punë vendoset mbi dokumente të vogla dhe të vazhdueshme. Këto ju duhen.

• Një ditar i shkruar me kujdes: data, ora, vendi, kush ishte aty, çfarë u tha dhe çfarë ndodhi pas. Shkruajeni menjëherë, jo pas shumë kohe.
• Mesazhet, email-et dhe porositë me shkrim nga shefi ose kolegët. Mbajini në origjinal dhe bëni kopje në një vend tjetër.
• Kontrata e punës, fletët e pagesave dhe çdo ndryshim orari ose detyre, sepse tregojnë nëse ka pasur ndëshkim të fshehur.
• Vërtetimet mjekësore, vizitat te mjeku i familjes ose te psikologu, me datat. Tregojnë ndikimin e vazhdueshëm në shëndet.
• Emrat e kolegëve që kanë parë ose kanë pësuar po atë gjë, dhe nëse janë gati të flasin, pa i vënë në siklet.
• Çdo ankesë e paraqitur te drejtimi ose te sindikata, me kopjen e pranuar ose vërtetimin e dorëzimit.
• Rrogat e pashlyera ose orët shtesë të pa-paguara, me llogaritjen tuaj.

Mos i ruani dokumentet vetëm në telefonin e punës ose në email-in e punëdhënësit: mund të humbni qasjen kur çështja të hapet.

Mos e ruani materialin vetëm në telefon. Kopjet fizike, të vendosura në një dosje të pastër dhe të fshehur, vlejnë kur lidhja bie, kur telefoni prishet ose kur humbni qasjen në email-in e punës. Një kopje dixhitale e mbajtur nga një i besuar jashtë ambientit të punës është më e sigurta. Mos e lini dosjen në dollapin e punës ose në një kompjuter të përbashkët.

Rendisini dokumentet sipas datës dhe shënoni mbi secilin një rresht: çfarë tregon dhe pse e keni ruajtur. Kur mbrojtësi e merr dosjen të organizuar, puna fillon në ditën e takimit.

Si ndikon mobingu në jetën jashtë punës

Presioni i vazhdueshëm në punë nuk mbetet brenda mureve të ndërmarrjes. Ai hyn në shtëpi, në gjumë dhe në marrëdhënie. Një person që kurdoherë pret një sharje ose një poshtërim kthehet i heshtur te familja, ndërron humor, humbet oreksin ose fle keq. Bashkëshortja ose bashkëshorti nuk e kupton pse ai nuk dëshiron të flasë, dhe fëmijët ndjejnë tensionin pa ditur shkakun.

Për të huajt, ngarkesa ka një shtresë tjetër. Leja e qëndrimit varet shpesh nga kontrata, dhe kjo e bën punëtorin të ndiejë se nuk ka zgjedhje. Shefi mund ta përdorë këtë, qoftë edhe në mënyrë të nënkuptuar. Dërgesat për familjen në Shqipëri, qiraja dhe kredia duhet të vazhdojnë, dhe pra kushti për të duruar shtohet. Njerëz që punojnë me kontratë të përkohshme ose pa kontratë të rregullt janë më të rrezikuar dhe më të heshtur.

Në komunitet, kur puna gjendet me anë të një të njohuri, ankesa ndaj shefit mund të prekë edhe atë që ju ka ndihmuar të punësoheni. Kjo ndjenjë borxhi mban shumë njerëz të heshtur. Është e kuptueshme, por duhet të dini se rruga e kujdesshme ekziston: një dokumentim i qetë, një konsultim para çdo hapi, një vendim i marrë pa nxitim.

Shëndeti ka përparësi. Nëse ndiheni keq, kërkoni ndihmë mjekësore dhe mbani dokumentet; ato mbrojnë edhe mirëqenien tuaj, edhe çështjen.

Edhe pagesa e rrogës, kalendari i pushimeve dhe vlerësimet e punës mund të ndryshojnë pa u njoftuar, dhe ndryshimet e vogla e ndërtojnë tërësinë e dosjes.

Pyetjet që duhen bërë para një denoncimi për presion në punë

Shumë njerëz paraqiten me një histori, jo me një akuzë të formuluar. Këto pyetje ndihmojnë mbrojtësin ta kthejë historinë në një dosje.

• Cilat nga sjelljet e mia mund të hyjnë në një figurë penale ekzistuese, dhe cilat janë më shumë çështje civile ose pune?
• Çfarë provash kam që nuk varen vetëm nga fjala ime kundër fjalës së shefit?
• Ku është më mirë të filloj: te mjeku i punës, te sindikata, te drejtimi apo te autoriteti, dhe në çfarë radhe?
• Çfarë ndodh me lejen time të qëndrimit dhe me kontratën nëse paraqes ankesë, dhe si mbrohem nga një largim i shpejtë?
• Mund të bëj një regjistrim ose të ruaj një mesazh pa u rrezikuar, dhe si përdoret në çështje?
• Nëse ankesa ime nuk pranohet, çfarë humbas dhe a mund të më kthehet kundër?
• Kolegët që kanë parë mund të dëshmojnë pa u rrezikuar, dhe si i afrohem pa i shtyrë?
• Çfarë shprehje duhet të shmang në email-et e mia, që të mos kthehen kundër meje?

Mos prisni që mbrojtësi t'i përgjigjet të gjitha në një bisedë. Disa pyetje varen nga dokumente që nuk i keni ende dhe nga zgjedhja e rrugës. Shënoni pyetjet në një fletë dhe kërkoni përgjigjet me shkrim, që t'i rilexoni kur të jeni vetëm dhe të qetë.

• Nëse punoj me kontratë të përkohshme, si ndikon ankesa në rinovimin e saj dhe a ka mbrojtje të veçanta?
• Çfarë ndodh me ditët e sëmundjes që kam marrë për shkak të këtij presioni, dhe si dokumentohen para punëdhënësit?

Çfarë nuk duhet bërë kur puna bëhet burim ankthi

Në një klimë pune të rëndë, gabimet vijnë nga lodhja dhe nga dëshira për t'u mbrojtur. Këtu janë ato më të dëmshmet.

• Mos u hakmerrni me po atë monedhë: një fjalë e ashpër ose një gjest i nxehtë mund të kthehet menjëherë në një akuzë ndaj jush.
• Mos dorëzoni dorëheqjen në çast zemërimi. Mund të humbni të drejta dhe t'ju mbyllë një dyer që nuk dëshironit.
• Mos kopjoni dokumente të punëdhënësit, listat e klientëve ose skedarë të brendshëm për "prova". Mund të përbëjë një shkelje më vete.
• Mos postoni akuza në rrjetet sociale ose në grupet e punonjësve. Fjalët mund të marrin formën e shpifjes.
• Mos fshini mesazhet, edhe nëse ju bëjnë të dukeni keq. Mungesa e tyre e dëmton dosjen më shumë se përmbajtja.
• Mos firmosni një marrëveshje largimi pa e lexuar dhe pa e shqyrtuar mbrojtësi; mund të heqë dorë nga të drejta që nuk i dini.
• Mos e mbani gjithçka për vete. Heshtja e gjatë e rëndon shëndetin dhe e dobëson çështjen.

• Mos shkruani email-e të zemëruara te drejtimi natën, kur jeni të lodhur. Ato lexohen më vonë pa kontekst dhe mund të përdoren për t'ju paraqitur si problem.
• Mos pranoni të jepni "falje" me shkrim për gjëra që nuk i keni bërë, vetëm për të qetësuar situatën. Një pranim i shkruar nuk tërhiqet më.

Rregulli i përgjithshëm: çdo gjë që shkruhet ose thuhet në një konflikt pune mund të dalë më vonë përpara dikujt që nuk ishte aty. Shkruani kështu që, po të lexohej nga një i huaj, të dukeni i qetë dhe i saktë.

Kur puna është në Itali dhe familja në Shqipëri

Shumë njerëz që punojnë në Itali kanë familjen në Shqipëri dhe jetojnë me idenë se punojnë për ata. Kjo e bën presionin në punë më të rëndë, sepse nuk ka vend për gabim: nëse humbet vendin, humbet edhe ndihmën për shtëpinë. Familja, e informuar pjesërisht nga telefonatat, shpesh e kupton situatën ndryshe dhe sugjeron zgjidhje që nuk përshtaten me realitetin italian.

Disa dokumente që mbështesin çështjen mund të ndodhen në Shqipëri: një diplomë, një certifikatë zanati, një kontratë e mëparshme. Ato duhen përkthyer nga një përkthyes i njohur dhe, kur kërkohet, legalizuar; kërkesa nga larg merr kohë, ndaj nisni ndërkohë që situata është ende e përballueshme. Një i afërm në Shqipëri me autorizim të shkruar mund t'i ndjekë në zyra.

Nëse punëdhënësi është kompani me lidhje jashtë Italisë, ose nëse ngacmimi ndodhi gjatë një misioni në një vend tjetër, çështja bëhet ndërkombëtare dhe kërkon koordinim me një avokat vendas. Telefonatat me familjen nuk kanë vështirësi fuse orare, por ora e punës dhe e zyrave në Shqipëri është ndryshe, ndaj planifikoni takimet me kujdes.

Ambasada ose konsullata shqiptare mund të ndihmojë me dokumente identiteti dhe me udhëzime të përgjithshme, por nuk ndërhyn në një mosmarrëveshje pune ose në një çështje penale. Mos e prisni prej saj atë rol. Sindikatat italiane, nga ana tjetër, pranojnë të huaj dhe mund të orientojnë në shqip ose në italisht të thjeshtë, në varësi të zyrës.

Mënyra e punës së studios në çështjet e presionit në punë

Kontakti fillestar mund të jetë një mesazh i shkurtër: emri juaj, qyteti ku punoni dhe një rresht që tregon çfarë po ndodh. Nuk keni nevojë të shkruani gjithçka. Mbrojtësi do t'ju telefonojë ose do t'ju propozojë një takim, ku do të dëgjojë historinë me radhë, pa ju ndërprerë, dhe do të pyesë për dokumentet që kemi përmendur më sipër.

Në bisedën fillestare mbrojtësi nuk përpiqet të ngushëllojë; përpiqet të kuptojë cilat fakte mund të provohen dhe në ç'figurë mund të hyjnë. Ai tregon çfarë mund të bëhet sot, çfarë mund të presë dhe çfarë rreziku ka çdo rrugë. Nuk bën premtime për rezultat dhe nuk flet për gjasa.

Komunikimi bëhet në shqip ose në italisht, sipas asaj që ndieni më të qartë. Kur përmendet një term juridik, shpjegohet me shembuj nga puna juaj. Studio ka zyra në Romë, në Milano dhe në Napoli, dhe për punëtorë që jetojnë në qytete të tjera punon me kolegë vendas. Për persona që nuk mund të flasin hapur nga vendi i punës, ofrohen orare të fshehta, mesazhe të shkurtra dhe takime në video në momentet kur jeni vetëm.

Dokumentet dërgohen në një kanal të mbrojtur dhe ruhen të ndara sipas ngjarjes. Mesazhet mund të shkruhen në adresën avvmassimoromano@gmail.com, kurse për urgjenca përdorni telefonin e shënuar në krye të faqes.

Nëse nuk mund të flisni hapur nga vendi i punës, mund të caktojmë mesazhe të shkurtra dhe takime në orare kur jeni vetëm.

Termat që shfaqen në dokumentet për ngacmim dhe presion

Kur çështja hyn në akte, fjalët e përditshme zëvendësohen nga terma të saktë. Këtu janë ata që hasen më shpesh.

Mobing. Fjalë e përdorur në bisedë, por që nuk është vepër penale më vete. Sjellja ndëshkohet nën figura të tjera.

Keqtrajtim. Sjellja e përsëritur që shkakton vuajtje fizike ose morale. Është një nga figurat ku hyn presioni i vazhdueshëm.

Kanosje. Fjalët ose gjestet që sjellin frikë për dëm të ardhshëm. Ndahet nga zemërimi i çastit.

Ngacmim seksual. Sjellje me natyrë seksuale e padëshiruar, që shkel dinjitetin. Ka rëndësi si u kërkua dhe si u refuzua.

Lëndim. Dëmi fizik ose shëndetësor i shkaktuar. Vërtetimi mjekësor është prova kryesore.

Mjek i punës. Mjeku kompetent i ndërmarrjes, vizita e të cilit prodhon dokument jashtë vullnetit të punëdhënësit.

Denoncim. Njoftimi i një ngjarjeje autoritetit që ta hetojë. Duhet shkruar saktë dhe me kujdes.

Njoftim akuze. Akti që ju bën të njohur se jeni të hetuar; shihni datën e marrjes menjëherë.

Vartës. Personi që ndodhet nën drejtimin e një tjetri në punë. Shumë figura rëndohen kur sjellja ushtrohet ndaj një vartësi.

Dosje sanitare. Dosja mjekësore e punonjësit te mjeku i punës. Dokumentet që hyjnë aty nuk varen nga vullneti i punëdhënësit.

Rrugë sindikale. Ndërhyrja e sindikatës te punëdhënësi, më e shpejtë se rruga gjyqësore, që nuk e zëvendëson mbrojtjen ligjore.

Prova. Çdo dokument, mesazh ose dëshmi që mbështet një pohim. Në këto çështje, fjala e vetme rrallë mjafton.